🔎 RIB (Routing Information Base) qanday ishlaydi?

Har bir marshrutlash protokoli (OSPF, EIGRP, IS-IS va boshqalar) RIBga bir xil ma’lumotlarni yuboradi:

🎯 Destination network (manzil tarmoq)

🔗 Next-hop IP

📊 Administrative Distance (AD)

⚖️ Metric

Router RIBga yo‘lni quyidagi mantiqqa asoslanib qabul qiladi yoki rad etadi:

1️⃣ Agar yo‘l RIBda mavjud bo‘lmasa → qabul qilinadi.
2️⃣ Agar yo‘l RIBda mavjud bo‘lsa → AD taqqoslanadi:

Agar mavjud yo‘lning AD yangi kelgan yo‘lning AD dan past bo‘lsa → yangi yo‘l rad etiladi.

Agar mavjud yo‘lning AD yangi kelgan yo‘lning AD dan yuqori bo‘lsa → yangi yo‘l qabul qilinadi, eski yo‘l RIBdan o‘chiriladi va tegishli protokol xabardor qilinadi.

📌 Misol:
Faraz qilaylik, bitta routerda OSPF, IS-IS va EIGRP ishlayapti va ularning har biri 10.3.3.0/24 tarmog‘ini turli metrikalarda o‘rgangan.

Uchtasi ham RIBga yo‘lni o‘rnatishga urinadi.

Prefiks uzunligi bir xil bo‘lgani uchun qaror AD asosida qilinadi.

Qaysi protokolning AD qiymati eng kichik bo‘lsa, o‘sha yo‘l marshrutlash jadvaliga yoziladi.

💡 Xulosa: AD — protokollarning ishonchlilik darajasi. Router bir xil tarmoqqa ko‘p protokoldan yo‘l olsa, AD eng past bo‘lgan yo‘l tanlanadi.

@cisco_server

✅ Routerda Longest Prefix Match (LPM) qanday ishlaydi?

Router bir xil tarmoq diapazoniga tegishli bir nechta marshrutni bilishi mumkin. Bunday vaziyatda u eng uzun prefiksga ega marshrutni tanlaydi. Prefiks qancha uzun bo‘lsa, manzil shuncha aniq bo‘ladi.
🔎 Endi paketlar qaysi yo‘l bilan ketishini ko‘ramiz:

Paket manzili 10.0.3.14 → barcha uchta prefiksga mos tushadi. Ammo eng uzun prefiks /28 bo‘lgani uchun paket 10.1.1.1 (GigabitEthernet 1/1) orqali uzatiladi.

Paket manzili 10.0.3.42 → /24 va /26 ga mos keladi. Lekin eng uzun prefiks /26, shuning uchun paket 10.2.2.2 (GigabitEthernet 2/2) orqali uzatiladi.

Paket manzili 10.0.3.100 → faqat /24 ga mos keladi, shuning uchun paket 10.3.3.3 (GigabitEthernet 3/3) orqali uzatiladi.

💡 Xulosa: Routerda marshrut tanlashda Longest Prefix Match (LPM) qoidasiga amal qilinadi. Ya’ni, eng aniq maska bo‘lgan yo‘l har doim ustunlikka ega bo‘ladi.

👉 Bu qarorlar RIB (Routing Information Base) va FIB (Forwarding Information Base) orqali hisoblanadi:

RIB – marshrutlash protokoli va administrative distance asosida hisoblanadi.

FIB – paketni haqiqiy yo‘naltirish uchun ishlatiladi.

@cisco_server

Sizda ham shunaqa tanishingiz bormi?

Hammaga hayirli kun. Kuningiz barokatli bo'lsin.

@cisco_server

VLAN 0 haqida gaplashamizmi ?

Hikvision da ishlaydiganlar, yoki HikCentraldan ancha vaqtdan buyon foydalanib kelayotganlar bormi?

Aloqaga chiqa olasizlarmi, Proyekt bor edi

@ciscoucell

Lokal tarmoq, ichki telefon tarmog'i, Wi-Fi hamda server shkaflarini o'rnatish.


https://youtube.com/shorts/5mD2lkKjguE?si=4m8y27vMY22XVPlj

🖥 Cisco qurilmalardagi xotira turlari va ularning vazifasi

Cisco router va switchlar ichida turli xil xotira (memory) ishlatiladi. Har birining vazifasi va ichida saqlanadigan ma’lumoti boshqacha. Keling, birma-bir ko‘rib chiqamiz 👇

---

🔹 ROM (Read Only Memory)

* Qurilma yoqilganda ishga tushadigan bootstrap dasturi shu yerda.
* ROMmon (ROM Monitor) ham shu xotirada → recovery rejimi uchun.
* Ba’zan mini-IOS (RXBoot) ham shu yerda bo‘ladi.

---

🔹 Flash

* Qurilmaning asosiy saqlovchi joyi.
* Unda: IOS image (operatsion tizim), VLAN.dat (switchlarda), SDM fayllar, crash loglar saqlanadi.
* Qisqasi, qurilmaning “hard diski”.

---

🔹 NVRAM (Non-Volatile RAM)

* O‘chsa ham ma’lumotni saqlab qoladi.
* Eng asosiysi – startup-config shu yerda turadi.
* Config-register qiymati ham shu yerda saqlanadi.

---

🔹 RAM (DRAM)

* Faqat qurilma yoqilgan paytda ishlaydi. O‘chsa – ichidagi hammasi o‘chadi.
* Unda:

* Running-config (hozirgi aktiv sozlamalar).
* Routing jadvali (RIB) va FIB (CEF forwarding jadvali).
* ARP table, protokol ma’lumotlari (OSPF, EIGRP neighbor state va hokazo).
* Packet bufferlar (kiruvchi/chiqayotgan paketlar).
* Logging buffer (syslog xabarlari).

---

🔹 EEPROM

* Qurilmaning “pasporti”.
* Serial number, chassis ID, MAC address kabi hardware identifikatsiya ma’lumotlari shu yerda.

---

🔹 CAM (Content Addressable Memory)

* Asosan switchlarda.
* MAC address table shu yerda saqlanadi.
* Juda tez qidiruv qilish imkonini beradi.

---

🔹 TCAM (Ternary CAM)

* ACL (Access-list), QoS va Security policy uchun ishlatiladi.
* Paket kirganda TCAM’da parallel qidiruvdan o‘tadi → tez qaror chiqariladi.

---

🔹 Qo‘shimcha xotiralar (modelga qarab)

* CompactFlash / USB – qo‘shimcha IOS yoki loglarni saqlash uchun.
* QFP (Quantum Flow Processor) – yangi ISR/ASR routerlarda ASIC/NPU asosidagi tezkor forwarding xotirasi.

---

✅ Xulosa: Cisco qurilmasida har bir xotiraning o‘z vazifasi bor – ba’zisi operatsion tizimni saqlaydi, ba’zisi konfiguratsiyani, ba’zisi esa paketlarni hardware darajasida tez ishlash uchun xizmat qiladi.

👉 Siz qaysi xotirani ilgari bilmas edingiz? 😎 Komentda yozib qoldiring!

@cisco_server
@uzbekona_cisco

🎧 Apple taqdimoti yangi AirPods Pro 3 bilan boshlandi
👉 Max Mini hali ko‘rsatilgani yo‘q 🤔

🔑 Asosiy yangiliklar:
— Ichki datchiklar yurak urishini o‘lchaydi va ma’lumotlar «Salomatlik» ilovasiga sinxronlanadi.
— Jonli tarjima: endi quloqchinlar chet tilidagi nutqni real vaqtda tarjima qiladi.
— Kuchaytirilgan shovqinni bartaraf etish va yanada kuchli baslar.
— Yangilangan shakl: quloqlar endi og‘rimaydi, deb va’da qilishmoqda.

💰 Narxi: 249$

@cisco_server

Har narsaning o'z vaqti bor.

30 kundan so'ng Windows 10 ni qo'llab quvvatlash to'xtatiladi.

Bu xabarni hali ham windows 10 ishlatadigan do'stingiz bilan bo'lishing.
@cisco_server