📡 OSPF — CCNA da aytilmagan sirlar
(Chapter 9 — ENCOR 350-401)
━━━━━━━━━━━━━━

CCNA da OSPF ni "o'rgandim" deb o'ylaysizmi? 😏

Mana CCIE darajasidagi haqiqat 👇

━━━━━━━━━━━━━
🔴 1. LSA lar — 6 xil, siz 2 tasini bilasiz

CCNA: "Type 1 va Type 2 bor"
Aslida:

Type 1 → Router o'zi (area ichida)
Type 2 → DR (multi-access segment)
Type 3 → ABR (arealar orasida) ⭐️
Type 4 → ABR (ASBR qayerda?)
Type 5 → ASBR (external routes)
Type 7 → NSSA ichida external routes

💡 Eng muhimi: Type 3 ni ABR yaratadi, router emas!

━━━━━━━━━━━━━━
🔴 2. ABR — oddiy router emas

ABR uchun 3 ta TEMIR QOIDA:

▪️ Type 1 LSA kelsa → backbone VA non-backbone areaga Type 3 yarat

▪️ Area 0 dan Type 3 kelsa → faqat non-backbone area uchun yarat

▪️ Non-backbone dan Type 3 kelsa → boshqa areaga HECH QACHON yuborma!

⚠️ Bu qoidani bilmasang →
Discontiguous network tuzog'iga tushasiz!

━━━━━━━━━━━━━━
🔴 3. LSA Age — router "o'lganini" qanday bilasiz?

Age = 0 → LSA tug'ildi
Age = 1800s → Router "Tirikman!" deb yangi LSA yuboradi ♻️
Age = 3600s → LSA o'ladi,
LSDB dan o'chadi ❌

💡 Lekin amalda router o'chsa
40 soniyada Dead Interval ishga tushadi
3600s ni kutmaysiz!

━━━━━━━━━━━━━━
🔴 4. Intra-area DOIM g'alaba qiladi

R1 dan R4 ga 2 ta yo'l:
▪️ Ethernet: metric 5 (inter-area)
▪️ Serial: metric 111 (intra-area)

OSPF serial ni tanlaydi! 😲

Sababi:
Intra-area > Inter-area >External
Metrika emas — YO'L TURI muhim!

━━━━━━━━━━━━━━
🔴 5. Summarization — LSDB ni
o'zgartiradigan qurol

Summarizationsiz:
Area 1 → 15 ta Type 3 LSA → Area 0 😓

Summarization bilan:
Area 1 → 1 ta Type 3 LSA → Area 0 ✅

Buyrug'i:
area 12 range 172.16.0.0 255.255.0.0

Bonus: not-advertise qo'shsang →
route filter ham bo'ladi! 🎯

━━━━━━━━━━━━━━
🔴 6. Discontiguous Network —
ko'pchilik tushmaydigan tuzoq

Area 0 uzluksiz bo'lmasa nima bo'ladi?

Area 12 — Area 23 — Area 34

Traffic Area 23 dan o'tmoqchi →
OSPF bu ABR qoidalari tufayli
routelarni inject QILMAYDI ❌

Yechim: Area 0 ni doim
CONTIGUOUS saqlang! ✅

━━━━━━━━━━━━━━
💎 XULOSA — CCNA vs CCNP/CCIE

CCNA: "OSPF area bor, DR bor"
CCNP: "LSA turlari, ABR qoidalari"
CCIE: "Nima uchun shunday ishlaydi?"

Eng kuchli network engineer —
protokolni ichidan tushunadigani! 🧠

━━━━━━━━━━━━━━
👇 Savol bo'lsa — kommentga yozing!

@cisco_server

🔴 OSPFv3 — CCNA da aytilmaydigan narsalar
(Chapter 10 — ENCOR 350-401)
Ko'pchilik OSPFv3 ni "OSPFv2 ning IPv6 versiyasi" deb biladi. Lekin bu to'liq to'g'ri emas. Keling, chuqurroq qaraymiz 👇
━━━━━━━━━━━━━━━
1️⃣ IP manzil va topologiya ajratildi
OSPFv2 da Router LSA ichida topologiya ham, IP prefix ham birga yurardi. Yangi IP qo'shsang → butun SPF qayta hisoblandi.
OSPFv3 da bular ajratildi: → Router LSA = faqat topologiya → Intra-area Prefix LSA = faqat IP manzillar
Natija: IP o'zgarganda SPF qayta ishlamaydi ✅
━━━━━━━━━━━━━━━
2️⃣ Authentication OSPF dan chiqarildi
OSPFv2 da authentication to'g'ridan-to'g'ri OSPF packet ichida edi.
OSPFv3 da bu vazifa IPsec Extension Header ga o'tkazildi. OSPF packet header 24 byte dan 16 byte ga tushdi.
━━━━━━━━━━━━━━━
3️⃣ Umumiy subnet shart emas
OSPFv2: qo'shni bo'lish uchun bir xil subnet bo'lishi shart ✋
OSPFv3: ikki router subnet'lari farqli bo'lsa ham, link-local manzil bir xil linkda bo'lsa — adjacency o'rnatiladi ✅
━━━━━━━━━━━━━━━
4️⃣ LSA flooding yangicha ishlaydi
Har bir LSA da endi LS Type maydoni bor (16-bit). Uning ichidagi bitlar:
U-bit → noma'lum LSA ni drop qilma, forward qil S1/S2 → flooding qayerga borishi kerakligini belgilaydi:

00 → faqat shu link
01 → faqat shu area  
10 → butun OSPF domain

OSPFv2 da bu "hardcoded" edi 🤯
━━━━━━━━━━━━━━━
5️⃣ Instance ID — kam bilinadi
Bir xil segmentda turli OSPFv3 guruhlarni ajratish mumkin.

R1 (Instance 0) ↔️ R2 (Instance 0) ✅
R1 (Instance 0) ↔️ R3 (Instance 1) ❌

Instance ID mos kelmasa → packet ignore qilinadi. Xuddi "parol" kabi 🔑
━━━━━━━━━━━━━━━
6️⃣ OSPFv3 = IPv4 + IPv6 bir jarayonda
RFC 5838 ga ko'ra OSPFv3 bitta jarayon ichida IPv4 va IPv6 ni bir vaqtda ishlata oladi.

ospfv3 1 ipv6 area 0  → IPv6 uchun
ospfv3 1 ipv4 area 0  → IPv4 uchun

CCNA da bu umuman aytilmaydi 😏
━━━━━━━━━━━━━━━
7️⃣ IPv6 summarization da yashirin xato
2001:DB8::/65 ni hisoblayotganda ko'pchilik 0x20 = 20 deb o'ylaydi.
To'g'risi: 0x20 = 32 (decimal) ‼️
Har doim hex kalkulyator ishlatish — bir xatoni oldini oladi.
━━━━━━━━━━━━━━━

@cisco_server

#new_ccna

Shogirtimizdan Hayitga Sovg'a.

Alloh hayirli qilsin.

@uzbekonacisco.uz

🖥 Cisco CML (Modeling Labs) — Bepul versiya haqida bilasizmi?
Cisco CML — bu tarmoq muhandislari va talabalar uchun virtual laboratoriya muhiti. Real Cisco qurilmalarini simulyatsiya qilish imkonini beradi!
🆓 CML Free versiyasida nima bor?
5 tagacha node ishlatish imkoniyati
Asosiy Cisco qurilmalari (router, switch)
Web-based interfeys
Topologiyalarni saqlash va yuklash
⚙️ Texnik talablar:
8 GB RAM (minimum)
4 vCPU
KVM gipervizoriga asoslangan
Ubuntu Linux muhiti

Free versiyasida faqatgina 5tagacha qurilma qo'shishingiz mumkin, personal va personal + tariflarida 200-400$ to'lab, 20-40tagacha host qo'shib test qilish mumkin.

@cisco_server

Yoz oyi uchun hech qanday kursga borishni reja qilmay turing, rad etib bo'lmaydigan taklif tayyorlayapmiz sizlar uchun.

Bugun CCNA/CCNP sertifikati borlar uchun, qanday qilib exam topshirmasdan turib, sertifikatni amal qilish muddatini yana 3yildan 9 yilgacha cho'zish mumkinligini ko'rsatib bersam nima deysizlar?

@uzbekonacisco

🎓 CISCO SERTIFIKATINGIZ MUDDATI TUGAYAPTIMI?

✅ Imtihon topshirmasdan CCNA va CCNP sertifikatlarini qanday uzaytirish mumkinligini bilib oling!

📹 Yangi video yuklandi!

Bu videoda:
🔹 CE Credits nima ekanligi
🔹 CCNA uchun 30 kredit qanday yig'iladi
🔹 CCNP uchun 80 kredit qanday yig'iladi
🔹 Bepul Cisco kurslaridan kredit yig'ish yo'llari
🔹 Recertify qilishning to'liq jarayoni

💡 Cisco sertifikatini yangilash uchun har doim imtihon topshirish shart emas — CE Credits orqali ham mumkin!

▶️ Videoni tomosha qiling:
https://youtu.be/vsO5LPpbNKQ?si=fKDvlT4E0SP5-VNk

👍 Foydali bo'lsa do'stlaringiz bilan ulashing!

@uzbekonacisco

#Cisco #CCNA #CCNP #CECredits #Recertification #ITUzbek #NetworkingUzbek

🌐 DNS Checker — domeningiz dunyo bo'ylab "tarqaldimi" yo'qmi, bir clickda bilishingiz mumkin!
Saytingizning DNS yozuvlarini o'zgartirdingizmi? Yangi domen yoki subdomen ochdingizmi? Hosting almashtirdingizmi?
Unda sizga dnschecker.org kerak bo'ladi! 🔥
⚙️ Bu nima qiladi? DNS o'zgarishlari butun dunyo bo'ylab darhol tarqalmaydi — bu jarayon 48 soatgacha vaqt olishi mumkin. DNS Checker esa dunyoning 100+ davlatidagi serverlardan sizning domeningizni tekshirib, qayerda yangilangan-u qayerda hali eski ma'lumot turganini xaritada ko'rsatib beradi! 🗺
✅ — DNS yangilangan ❌ — hali yangilanmagan
📋 Tekshirsa bo'ladigan yozuvlar: 🔹 A / AAAA — IP manzil (IPv4 / IPv6) 🔹 CNAME — subdomenni asosiy domenga bog'lash 🔹 MX — pochta serverlari 🔹 NS — nameserverlar 🔹 TXT — SPF, DKIM, DMARC sozlamalari 🔹 va boshqa ko'plab yozuvlar (SOA, CAA, PTR, SRV...)
💡 Bonus: Saytda DNS tekshirishdan tashqari yana ko'plab bepul foydali asboblar bor — "What is my IP", SSL sertifikat tekshiruvi, port scanner, WHOIS lookup, QR scanner va h.k.
🆓 To'liq bepul, ro'yxatdan o'tish shart emas!
🔗 dnschecker.org
#DNS #Hosting #Domen #WebDev #ITbilim

Bitta muammo borki, hatto CCNA sertifikati borlarni ham qiynab qo'yadi 😓

U ham bo'lsa. O'zbekistonda aksariyat tashkilotlarda CCNA sertifikati so'ralsa-da, ko'p qurilmalar Mikrotik, TP-Link routerlar, SNR, Zyxel switchlar va Unify access pointlarni tashkil etadi 🏢📡

Bu degani, siz ishga kirayotganingizda "boshqa qurilmalar bilan ham ishlay olasanmi" deb savol berishsa, "ha" deb qo'rqmay aytadigan kadrlarga talab ortib bormoqda 💼

Biz esa hozirgi vaqtda sohadagi ushbu muammoni dolzarbligini hisobga olgan holda, sizga 2 oyga mo'ljallangan bilimlarni 1 kursga yig'ib qo'ydik ⏳📚

Ushbu kurs davomida siz O'zbekiston tarmoq infratuzilmasidagi keng foydalaniladigan qurilmalarni to'g'ri sozlash va monitoring qilish ko'nikmalarini o'zlashtirishingiz mumkin bo'ladi 🔧✅

uzbekonacisco.uz
@Dream_0044 944057070
@ciscoucell 974404474

Bitta muammo borki, hatto CCNA sertifikati borlarni ham qiynab qo'yadi 😓

U ham bo'lsa. O'zbekistonda aksariyat tashkilotlarda CCNA sertifikati so'ralsa-da, ko'p qurilmalar Mikrotik, TP-Link routerlar, SNR, Zyxel switchlar va Unify access pointlarni tashkil etadi 🏢📡

Bu degani, siz ishga kirayotganingizda "boshqa qurilmalar bilan ham ishlay olasanmi" deb savol berishsa, "ha" deb qo'rqmay aytadigan kadrlarga talab ortib bormoqda 💼

Biz esa hozirgi vaqtda sohadagi ushbu muammoni dolzarbligini hisobga olgan holda, sizga 2 oyga mo'ljallangan bilimlarni 1 kursga yig'ib qo'ydik ⏳📚

Ushbu kurs davomida siz O'zbekiston tarmoq infratuzilmasidagi keng foydalaniladigan qurilmalarni to'g'ri sozlash va monitoring qilish ko'nikmalarini o'zlashtirishingiz mumkin bo'ladi 🔧✅

uzbekonacisco.uz
@Dream_0044 944057070
@ciscoucell 974404474

📺 Dunyoning istalgan nuqtasidagi TV kanalni birgina sayt orqali tomosha qiling!
Siz televizor ko‘rishni yoqtirasizmi, lekin kabel televideniyesi yoki obunalar uchun ko‘p pul sarflashni istamaysizmi? Unda siz uchun haqiqiy topilma bo‘ladi!
Nega aynan ushbu platforma?
✅ Chegaralar yo‘q: Dunyoning deyarli barcha davlatlaridagi TV kanallarni hech qanday cheklovlarsiz tomosha qilishingiz mumkin. ✅ Sifat va qulaylik: Kanallar bo‘yicha navigatsiya juda oddiy — o‘zingizga kerakli mamlakat yoki yo‘nalishni tanlab, darhol efirga ulanasiz. ✅ Bepul va tez: Qo‘shimcha dasturlar o‘rnatish shart emas, brauzerning o‘zida sifatli translyatsiyani ko‘rishingiz mumkin.
Xoh yangiliklar, xoh sport musobaqalari yoki xorijiy ko‘ngilochar ko‘rsatuvlar bo‘lsin — barchasi endi cho‘ntagingizda!
🔗 Hozir sinab ko‘ring:
famelack.com

@cisco_server

Men uchun kun fotosi.

Bunaqasini o'z ko'zim bilan ko'raman deb o'ylamagan edim.

Bundan ham qizziq joyi shuki, bu birinchi marta tuxum qo'yishili emas ekan, shkafning ostida oldin ochib chiqilgan tuxumlarning po'stloqlari ham turibdi))

Shu shkafni to'g'irlab berish, chiroyli xolatga keltirishingiz kerak bo'lsa, tuxumlarni nima qilar edingiz?

Komentariyada kutamiz.

@cisco_server

🔍 Razvedka va tahlilning yangi cho‘qqisi: Raven.ai
Bugungi kunda sun’iy intellekt nafaqat matn yozish yoki rasm chizish, balki jiddiy tahliliy ishlarni ham o‘z zimmasiga olmoqda. platformasi aynan shu sohadagi eng ilg‘or razvedka va tahlil tizimlaridan biri hisoblanadi.
Raven.ai qanday imkoniyatlarga ega?
Platforma o‘zining kuchli "Capabilities" (imkoniyatlar) to‘plami bilan ajralib turadi:
Geoestimation: Dunyoning istalgan nuqtasidagi tasvirni tahlil qilib, uning qayerda olinganini soniyalar ichida aniqlab beradi.
Street Targeting: Hatto juda kam ma’lumotga ega bo‘lgan kadrlardan ham aniq manzilni topib berish qobiliyatiga ega.
CAR-ID v2.0: Birgina rasm orqali avtomobilning markasi, modeli va ishlab chiqarilgan yilini aniqlab beradi.
AI & Deepfake Detection: Sun’iy intellekt yordamida yaratilgan "feyk" rasmlar va yuz almashinuvi (face-swap) faktlarini aniqlash imkonini beradi.
Bu tizim, ayniqsa, ma’lumotlarni tekshirish (OSINT), xavfsizlik va tahliliy ishlar bilan shug‘ullanuvchi mutaxassislar uchun juda katta yordamchi bo‘la oladi.
🔗 Batafsil ma’lumot: Withraven.ai

@cisco_server