[Uz]🎉 Institutimiz jamoasiga xorijiy olim qo'shildi!
Institutimizga kimyo fanlari doktori, University of Azad Jammu and Kashmir professori, Sirajul Haq (h-index = 29) jamoamizga qo‘shildi.
🤝 Sirajul Haq bilan so‘nggi ikki yil davomida samarali ilmiy hamkorlik olib bordik va 10 dan ortiq jurnallarda qo‘shma ilmiy maqolalar chop etdik. U kishi o‘z ilmiy faoliyatini O‘zbekistonda davom ettirish taklifi bilan chiqdi va biz bu taklifni katta mamnuniyat bilan qabul qildik.
🔬 Prof. Sirajul Haq nanomateriallar sintezi sohasida faoliyat olib boradi. Uning ilmiy yo‘nalishlari quyidagilarni qamrab oladi:
⚡️ vodorod energetikasi uchun fotokatalizatorlar
🧪 metall–organik karkaslar (MOF)
💧 chiqindi suvlarni tozalash
🦠 antimikrob nanomateriallar
🌱 Kelgusida ushbu yo‘nalishlarda chuqur tadqiqotlar olib borib, yashil energiya, xususan vodorod energetikasi uchun yoqilg‘i elementlarini ishlab chiqish orqali energetika sohasida amaliy yechimlarni yo‘lga qo‘yishni maqsad qilganmiz.
✨ Institutimizga xush kelibsiz, Prof. Sirajul Haq!
Nasib bo‘lsa, yaqin kelajakda birgalikda muhim va amaliy ilmiy natijalarga erishamiz. (https://www.scopus.com/authid/detail.uri...)

📍 Ilmiy hamkorlik va yuqori texnologiyalar sari muhim qadam
Dallasdagi Texas universiteti professori, nanomateriallar sohasi bo‘yicha dunyoga mashhur mutaxassis Prof. Anvar Zakhidov ilmiy jamoasi hamda Materialshunoslik instituti direktori Prof. Odilkhuja Parpiev va laboratoriya mudiri Dr. Shavkat Mamatkulov bilan samarali uchrashuv bo‘lib o‘tdi.
🔬 Prof. Zakhidov nanomateriallar va uglerod nanostrukturalari bo‘yicha yetakchi olimlardan biri hisoblanadi. 2024-yilda institutimiz hamda O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi Materialshunoslik instituti bilan hamkorlikda “Ilg‘or materiallar” qo‘shma laboratoriyasi tashkil etilgan edi. Bugungi kunda ushbu laboratoriyada MXene, funksional va nanokompozit materiallar sintezi faol olib borilmoqda.
🧪 Uchrashuv davomida Prof. Zakhidov zichligi atigi 0.5 kg/m³ bo‘lgan uglerod nanostrukturali aerogel sintez qilinganini ta’kidlab, tayyor namunalarni namoyish etdilar.
🌐 Aerogellarning amaliy ahamiyati nihoyatda yuqori, xususan:
🔋 Energiya saqlash tizimlari (batareya va superkondensatorlar),
🌡 Issiqlik izolyatsiyasi (aviatsiya va kosmik texnika),
🌊 Suv va gaz tozalash texnologiyalari,
🧠 Sensorlar va elektronika sohalarida keng qo‘llaniladi.
💬 Shuningdek, 3-o‘lchamli nanokompozit materiallar sintezi bo‘yicha ham fikr almashildi. Ushbu materiallar asosida yaratiladigan yangi avlod batareyalarining sig‘imini 10 baravargacha oshirish imkoniyati mavjudligi alohida qayd etildi.
🇺🇿 Prezidentimiz Oliy Majlis va O‘zbekiston xalqiga Murojaatnomasida:
“Bundan buyon har bir dollar investitsiya, eng avvalo, ilg‘or texnologiyalar transferi, bozori aniq va yuqori qo‘shilgan qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarishga xizmat qilishi kerak”
— deb ta’kidlaganlar.
🔗 Aynan shu maqsad yo‘lida Dallasdagi Texas universiteti, Materialshunoslik instituti va institutimiz olimlari bilan hamkorlikda yuqori funksional nanomateriallar ishlab chiqarish bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar amalga oshirilmoqda.
📊 Aniq misol: 1 kg misdan qo‘shilgan qiymat yaratish zanjiri:
🔹 Oddiy mis (xomashyo)
💰 ~10–13 $/kg | 📏
🔹 Mis kukuni (sanoat)
💰 20–40 $/kg | 📏 mikrometr (µm)
🔹 Antibakterial qoplama (CuO nano)
💰 1 000 – 4 000 $/kg | 📏 50–500 nm
🔹 Katalizator (Cu nanozarralar)
💰 2 000 – 8 000 $/kg | 📏 20–50 nm
🔹 Fotokatalizator (CuO / Cu₂O)
💰 2 500 – 12 000 $/kg | 📏 10–50 nm
🔹 O‘tkazuvchan siyoh/ (Cu nano)
💰 3 000 – 10 000 $/kg | 📏 50–200 nm
🔹 Sensor materiallari (Cu / CuO nano)
💰 5 000 – 15 000 $/kg | 📏 10–50 nm
📈 Xulosa:
➡️ 1 kg mis, agar ilmiy asosda funksionallashsa, uning qiymati 100–1000 barobar oshadi.
💡 Xomashyo emas — ilm, texnologiya va innovatsiya boylik yaratadi.

✈️🔬 Eindhoven Texnika Universitetiga Ilmiy safar va Shahardagi Infratuzilmalar
Aprel oyida ilmiy safar bilan Hollandiyada, aniqrog‘i Eindhoven Texnika universitetida bo‘ldim. Tashrif davomida nafaqat ilmiy muhit, balki shahar infratuzilmasi bilan ham yaqindan tanishish imkoniyati bo‘ldi.
🚲 Eindhovendagi velosiped infratuzilmasi alohida e’tiborga loyiq. Velosiped yo‘llari juda puxta rejalashtirilgan, xavfsiz va qulay. Shahar bo‘ylab harakatlanishda velosiped yo'llari avtomobil yo'llaridan kam emasligi seziladi.
⚽️ Shuningdek, Philips stadioni va 🚉 markaziy temir yo‘l vokzalida ham zamonaviylik va funksionallik uyg‘unligi yaqqol seziladi.
🗺 Xaritalarga qarasangiz ham ko‘rish mumkin: Hollandiya, Belgiya va Germaniyaning g‘arbiy hududlarida velosiped yo‘llari juda keng rivojlangan. Bu nafaqat ekologiya, balki sog‘lom turmush tarzi va shahar madaniyatining muhim qismi ekanini yana bir bor ko‘rsatadi.
https://www.youtube.com/watch?v=Pqd3KW-ZUzU

🌊 Dengiz suvida eriydigan plastik — xayol emas, haqiqat! 🇯🇵

Plastik chiqindilar okeanlarni nobud qilayotgan bir paytda, Yaponiya olimlari dunyoni hayratda qoldirgan kashfiyotga qo‘l urishdi.
🧪 RIKEN instituti va Tokio universiteti tadqiqotchilari sho‘r suvda atigi 1 soat ichida butunlay erib ketadigan yangi turdagi plastik yaratishdi!
✨ Bu materialning ajoyib xususiyatlari:
To‘liq parchalanish: Suvda eriganidan so‘ng, u bakteriyalar uchun "oziq" bo‘ladigan moddalarga aylanadi.
Hech qanday zarar yo‘q: Mikroplastiklar yoki zararli gazlar hosil bo‘lmaydi.
Tezkor natija: Tuproqda 200 soat (taxminan 8 kun) ichida yo‘q bo‘lib ketadi.
Xavfsiz: Zaharli emas va hatto olovga chidamli.
Hozirda yirik qadoqlash kompaniyalari ushbu texnologiyaga katta qiziqish bildirmoqda. Agar bu material ommalashsa, biz plastik paketlar va butilkalar muammosidan butunlay qutulishimiz mumkin! https://www.youtube.com/shorts/HdsGu-qpKwQ