🔸 Қазақстанда конституциялық және сот ісін жүргізудің сараптамалық әлеуетін дамыту жобасы іске асырылуда

Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты Жоғарғы Сотпен, «Сана Сезім» әйелдер бастамаларының құқықтық орталығы» қоғамдық бірлестігімен және Нидерланд Корольдігінің Елшілігімен әріптестікте «Конституцияның үстемдігі: құқық, заңдылық, жауапкершілік» жобасын іске асыруда. Жобаның мақсаты – конституциялық және сот ісін жүргізудегі amicus curiae институты туралы білім мен практикалық дағдыларды арттыру. Аталған жоба құқықтық мәдениетті нығайтуға және заңгерлер қауымдастығы өкілдері қатарынан тәуелсіз сарапшылардың конституциялық сот төрелігіне қатысу сапасын арттыруға бағытталған.

Жоба аясында Астана, Алматы, Шымкент, Түркістан қалалары және басқа да өңірлердегі жоғары оқу орындарының заң мамандықтары студенттері арасында «Amicus Curiae Challenge» республикалық байқауы басталды. Байқау туралы толық ақпаратты «Сана Сезім» әйелдер бастамаларының құқықтық орталығы» қоғамдық бірлестігінің сайтынан алуға болады: https://www.sanasezim.org/?q=node/1013, https://www.instagram.com/p/DWlGXByCEaE/?igsh=MWFpdGM2cmlhcWN6eQ

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

🔹 В Казахстане реализуется проект по развитию экспертного потенциала конституционного и судебного производства

Конституционный Суд Республики Казахстан в партнерстве с Верховным Судом, ОО «Правовой центр женских инициатив «Сана Сезiм» и Посольством Королевства Нидерландов реализуют проект «Верховенство Конституции: право, законность, ответственность». Цель проекта – повышение знаний и практических навыков об институте amicus curiae в конституционном и судебном производстве. Данный проект направлен на укрепление правовой культуры и качества участия независимых экспертов в конституционном правосудии из представителей юридического сообщества.

В рамках проекта начат республиканский конкурс «Amicus Curiae Challenge» среди студентов юридических специальностей высших учебных заведений из Астаны, Алматы, Шымкента, Туркестана и других регионов. Подробная информация по конкурсу на сайте ОО «Правовой центр женских инициатив «Сана Сезiм» https://www.sanasezim.org/?q=node/1013, https://www.instagram.com/p/DWlGXByCEaE/?igsh=MWFpdGM2cmlhcWN6eQ

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституциялық Сот: сақтандыру даулары бойынша түсіндірмелер залалды өндіру құқығын шектемейді

📨 Конституциялық Сотқа Жоғарғы Соттың сақтандыру даулары бойынша сот практикасына арналған 2017 жылғы 6 қазандағы № 8 нормативтік қаулысының 19-тармағын тексеру туралы өтініш түсті.

Өтініш иесі жол-көлік оқиғасынан кейін залалды өндіру ісі бойынша сақтандыру компаниясы мен соттардың шешімдерімен келіспеуіне байланысты жүгінген. Оның пікірінше, Жоғарғы Соттың түсіндірмесі материалдық залалды өндіріп алу құқығын шектейді.

Конституциялық Сот дауланып отырған норма өздігінен ешқандай тыйым салмайтынын және құқықтар көлемін тарылтпайтынын атап өтті. Ол тек соттардың қолданыстағы заңнаманы қалай қолдануы керектігін түсіндіреді. Сонымен қатар заң залалды өндіруді, оның ішінде сақтандыру төлемі жеткіліксіз болған жағдайда сақтанушыдан да өндіріп алуды тікелей көздейді.

Өтініш иесінің уәждері іс жүзінде нақты даудың нәтижесімен келіспеуге саяды. Ол сақтандыру омбудсменіне және соттарға жүгіну арқылы қорғаудың қолжетімді тәсілдерін пайдаланғанымен, дауланып отырған норманың оның конституциялық құқықтарын нақты қалай бұзатынын көрсетпеген.

Конституциялық Сот сақтандыру компаниясының шешімдері мен сот актілерін қайта қарау оның өкілеттіктеріне кірмейтінін атап өтті.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституционный Суд: разъяснения по страховым спорам не ограничивают право на возмещение ущерба

📨 В Конституционный Суд поступило обращение о проверке пункта 19 нормативного постановления Верховного Суда от 6 октября 2017 года № 8, посвященного судебной практике по страховым спорам.

Поводом стало несогласие заявителя с решениями страховой компании и судов по делу о возмещении ущерба после ДТП. Он посчитал, что разъяснение Верховного Суда ограничивает его право на взыскание материального ущерба.

Конституционный Суд обратил внимание: оспариваемая норма сама по себе не вводит запретов и не сужает объём прав. Она лишь поясняет, как судам применять действующее законодательство. При этом закон прямо допускает взыскание ущерба, в том числе со страхователя, если страховой выплаты недостаточно.

Аргументы заявителя фактически сводятся к несогласию с исходом конкретного спора. Он уже воспользовался доступными способами защиты, включая обращение к страховому омбудсмену и в суды, однако не показал, каким именно образом сама норма нарушает его конституционные права.

Конституционный Суд подчеркнул: пересмотр решений страховой компании и судебных актов не входит в его полномочия.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституциялық Сот: жерді алып қою рәсімінің басталуы сот арқылы қорғалу құқығынан айырмайды

📨 Конституциялық Сотқа Жер кодексінің, «Мемлекеттік мүлік туралы» Заңның және мемлекет мұқтажы үшін жер учаскелерін мәжбүрлеп иеліктен шығару тәртібін реттейтін Жоғарғы Соттың нормативтік қаулысының нормаларын Конституцияның 13-бабы 2-тармағына сәйкестігін тексеру туралы өтініш келіп түсті.

Бұған әкімдіктің жер учаскесін алып қою рәсімін бастау туралы қаулысы негіз болды. Өтініш беруші оны соттарда даулауға тырысқан, алайда оның талаптары мәні бойынша қаралмаған – соттар ведомстволық бағыныстылық пен соттылық талаптарының сақталмағанын көрсеткен. Осыған байланысты ол қолданыстағы нормалар оны сот арқылы қорғалу құқығынан айырады деп мәлімдеді.

Конституциялық Сот дауланып отырған нормалардың өзі сот төрелігіне қол жеткізуді шектемейтінін түсіндірді. Заң жерді алып қою туралы шешімдермен меншік иесі келіспеген жағдайда оларды сот тәртібімен тексеруді тікелей көздейді. Басқаша айтқанда, сотқа жүгіну құқығы сақталады және қолданыстағы рәсімдермен қамтамасыз етіледі.

Сонымен бірге өтініш берушінің уәждері оның нақты жағдайында даудың мәні бойынша қаралмауы ведомстволық бағыныстылық пен соттылық туралы процестік нормалардың дұрыс қолданылмауына байланысты болғанын, ал бұл дауланып отырған нормалардың мазмұнымен байланысты еместігін көрсетті.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституционный Суд: начало процедуры изъятия земли не лишают права на судебную защиту

📨 В Конституционный Суд поступило обращение о проверке обращение о проверке на соответствие пункту 2 статьи 13 Конституции Республики Казахстан норм Земельного кодекса, Закона «О государственном имуществе» и нормативного постановления Верховного Суда, регулирующих порядок принудительного отчуждения земельных участков для государственных нужд.

Поводом стало постановление акимата о начале процедуры изъятия участка. Заявитель пыталась оспорить его в судах, однако ее требования не были рассмотрены по существу — суды указали на несоблюдение требований по подведомственности и подсудности. В связи с этим она заявила, что действующие нормы лишают ее права на судебную защиту.

Конституционный Суд разъяснил: сами по себе оспариваемые нормы не блокируют доступ к правосудию. Закон прямо предусматривает судебную проверку решений об изъятии земли, если собственник с ними не согласен. Иными словами, право на обращение в суд сохраняется и обеспечивается действующими процедурами.

Тогда как аргументы заявителя строились на том, что конкретно в ее ситуации спор не был рассмотрен по существу в связи с недолжным применением процессуальных правил о подведомственности и подсудности, а не с содержанием самих норм.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституциялық Сот дауларды қайта қарауға жол бермеу туралы нормалар құқықтық айқындықты қамтамасыз етуге бағытталғанын атап өтті

📨 Конституциялық Сотқа Азаматтық процестік кодекстің 277-бабы 2) тармақшасының Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтініш келіп түсті.

Өтінішке төлем қабілеттілігін қалпына келтіру туралы іс негіз болды. Бастапқыда өтінішті қанағаттандырудан бас тартылды, себебі өтініш беруші жүгінген кезде жеке кәсіпкер болған және тиісті рәсімдердің қолданылу аясына кірмеген. Жеке кәсіпкер ретінде қызметін тоқтатқаннан кейін ол сотқа ұқсас өтінішпен қайта жүгінген, алайда іс бұрын қаралғанына байланысты іс жүргізу тоқтатылған.

Өтініш иесінің пікірінше, жеке кәсіпкер мәртебесінің тоқтатылуы дауланып отырған норманы қолдануды жоққа шығаратын жаңа мән-жай болып табылады.

Конституциялық Сот Азаматтық процестік кодекстің 277-бабы 2) тармақшасы дауларды қайта қараудың алдын алуға және сот актілерінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталғанын атап өтті. Норма мәлімделген талаптардың сипаты мен олардың негізіне алынған мән-жайларды ескере отырып қолдануды көздейді.

Конституциялық Сот өтініштің дәлелдері құқықтардың ықтимал бұзылуын нақты жағдайда өтініштердің теңдестігі қалай айқындалғанымен байланыстыратынын көрсетті, ал норманың өзі айқынсыздықты қамтымайды және оны тұлғаның құқықтық мәртебесіндегі өзгерістерді ескере отырып қолдануға мүмкіндік береді.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституционный Суд: нормы о недопустимости повторного рассмотрения споров направлены на правовую определенность

📨 В Конституционный Суд поступило обращение о проверке конституционности подпункта 2) статьи 277 Гражданского процессуального кодекса.

Поводом послужило дело о восстановлении платежеспособности. Первоначально в удовлетворении заявления было отказано, поскольку на момент обращения заявитель являлся индивидуальным предпринимателем и не подпадал под действие соответствующих процедур. После прекращения деятельности в качестве ИП он повторно обратился в суд с аналогичным заявлением, однако производство было прекращено в связи с ранее состоявшимся судебным рассмотрением.

По мнению заявителя, прекращение статуса индивидуального предпринимателя является новым обстоятельством, исключающим применение оспариваемой нормы.

Конституционный Суд отметил, что подпункт 2) статьи 277 ГПК направлен на предотвращение повторного рассмотрения споров и обеспечение стабильности судебных актов. Норма предполагает применение с учетом характера заявленных требований и обстоятельств, на которых они основаны.

Конституционный Суд указал, что доводы обращения связывают предполагаемое нарушение прав с тем, как была определена тождественность заявлений в конкретной ситуации, при этом сама по себе норма не содержит неопределенности и допускает ее применение с учетом изменений правового статуса лица.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституциялық Сот: ата-аналар туралы жазбаға дау айту құқығы тікелей мүддесі қозғалатын тұлғалардың шектеулі тобына тиесілі

📨 Конституциялық Сотқа «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» кодекстің 51-бабы 1-тармағының және Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2018 жылғы 29 қарашадағы №16 нормативтік қаулысының 14-тармағының Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтініш келіп түсті.

Өтініш иесі әпкесі қайтыс болғаннан кейін мұра рәсімдеу барысында оның анасы ретінде басқа тұлға көрсетілген жазбаның бар екенін анықтаған. Аталған жазба биологиялық шығу тегіне сәйкес келмейді деп есептеп, ол оны жою туралы талаппен сотқа жүгінген. Алайда соттар заңда белгіленген мұндай жазбаларды даулауға уәкілетті адамдар тобына сүйене отырып, талапты қанағаттандырмаған.

Өтініш иесінің пікірінше, қолданыстағы құқықтық реттеу оның құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау мүмкіндігін шектейді.

Конституциялық Сот дауланып отырған нормалар баланың құқықтары мен мүдделерін, сондай-ақ оның шығу тегін айқындауға тікелей қатысы бар тұлғалардың құқықтарын қорғауға бағытталғанын атап өтті. Заңнамамен айқындалған субъектілер шеңбері мұндай даулардың сипатына және отбасылық-құқықтық қатынастардың тұрақтылығын қамтамасыз ету қажеттігіне байланысты белгіленген.

Конституциялық Сот сондай-ақ өтініш уәждері тиісті талаптарды қою құқығы берілген адамдар тобын кеңейте түсіндіруге негізделгенін, ал нормалардың өзінде айқын еместік жоқ екенін және заңда көзделген нысандарда сот арқылы қорғалу құқығын жүзеге асыруға кедергі келтірмейтінін көрсетті.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституционный Суд: оспаривание записи о родителях ограничено кругом лиц, чьи права непосредственно затрагиваются

📨 В Конституционный Суд поступило обращение о проверке конституционности пункта 1 статьи 51 Кодекса «О браке (супружестве) и семье» и пункта 14 нормативного постановления Верховного Суда от 29 ноября 2018 года № 16.

Поводом стало обращение заявителя, который при оформлении наследства после смерти сестры узнал о наличии записи, указывающей ее матерью другого лица. Полагая, что эта запись не соответствует биологическому происхождению, он обратился в суд с требованием ее аннулировать. Суды не удовлетворили требования, исходя из установленного законом круга лиц, уполномоченных оспаривать такие записи.

По мнению заявителя, действующее регулирование ограничивает возможность защиты его прав и законных интересов.

Конституционный Суд отметил, что оспариваемые положения направлены на защиту прав и интересов ребенка и лиц, непосредственно связанных с установлением его происхождения. Законодательно определенный круг субъектов обусловлен характером таких споров и необходимостью обеспечения стабильности семейно-правовых отношений.

Конституционный Суд указал, что доводы обращения основаны на расширительном понимании круга лиц, наделенных правом на предъявление соответствующих требований, тогда как сами нормы не содержат неопределенности и не препятствуют реализации судебной защиты в предусмотренных законом формах.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституциялық Сот: прокурордың әрекеттеріне қатысты шағымдар қылмыстық процесс шеңберінде қаралады

📨 Конституциялық Сотқа Қылмыстық-процестік кодекстің 106-бабы бесінші бөлігінің және Жоғарғы Соттың «Прокурордың, қылмыстық қудалау органдарының әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) және шешімдеріне жасалған шағымдарды соттардың қарауы туралы» нормативтік қаулысының 24-тармағының Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтініш келіп түсті.

Өтініш иесі сотқа дейінгі тергеп-тексеру сатысында оның құқықтары бұзылғанын мәлімдеді: оның айтуынша, санкциясыз жасырын тергеу әрекеттерінің материалдары пайдаланылған, сондай-ақ дәлелдемелердің бір бөлігі жасырылған. Осыған байланысты ол тиісті нормалардың конституциялылығына күмән келтірді.

Конституциялық Сот заңда мұндай уәждерді тексеру тетігі көзделгенін түсіндірді. Прокурордың әрекеттері мен шешімдеріне қатысты шағымдар сотта істі мәні бойынша қарау барысында қаралады, кейін апелляциялық және кассациялық тәртіппен қайта қаралуы мүмкін.

Өтініш иесі осы рәсімдердің барлығын пайдаланды және оның уәждері әртүрлі сот сатыларында қаралды.

Осылайша, оның ұстанымы нормалардың мазмұнына емес, олардың нақты іс бойынша қолданылуымен келіспеушілікке қатысты. Ал нақты іс бойынша дәлелдемелерді бағалау және қабылданған сот шешімдерін қайта қарау мәселелері соттардың өз құзыретіне жатады.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституционный Суд: жалобы на действия прокурора рассматриваются в рамках уголовного процесса

📨 В Конституционный Суд поступило обращение о проверке на соответствие Конституции части пятой статьи 106 Уголовно-процессуального кодекса и пункта 24 нормативного постановления Верховного Суда «О рассмотрении судами жалоб на действия (бездействие) и решения прокурора, органов уголовного преследования».

Заявитель утверждал, что на стадии досудебного расследования были нарушены его права: по его версии, использовались материалы негласных следственных действий без санкции, а часть доказательств скрывалась. Исходя из этого, он поставил под сомнение конституционность соответствующих норм.

Конституционный Суд разъяснил: закон уже предусматривает механизм проверки таких доводов. Жалобы на действия и решения прокурора рассматриваются судом в ходе основного разбирательства, а затем могут быть проверены в апелляционном и кассационном порядке.

Заявитель воспользовался всеми этими процедурами и его аргументы были рассмотрены судами разных инстанций.

Таким образом, его позиция касается не содержания норм, а несогласия с тем, как они были применены в конкретном деле. Тогда как вопросы оценки конкретных доказательств по делу и пересмотра принятых судебных решений относятся к полномочиям самих судов.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституциялық Сот: азаматтық және корпоративтік заңнама нормаларын қолдануды соттар құқықтық қатынастардың сипатын ескере отырып бағалайды

📨 Конституциялық Сотқа Азаматтық кодекстің, Азаматтық процестік кодекстің және «Жауапкершілігі шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» Заңның бірқатар нормаларының Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтініш келіп түсті.

Өтініш еңбек шарты тоқтатылғаннан кейін өтемақы төлеу туралы дауға байланысты. Өтініш иесі тиісті төлемдерді көздейтін қосымша келісімге сілтеме жасаған. Жалпы юрисдикция соттары серіктестіктің жарғысына сәйкес басқару органының қажетті шешімі болмауына байланысты аталған келісімді жарамсыз деп таныды.

Өтініш иесінің пікірінше, осы қатынастарға азаматтық және корпоративтік заңнама нормаларын қолдану оның сот арқылы қорғалу құқығын және тараптардың теңдігі қағидатын бұзуға алып келген.

Конституциялық Сот келтірілген дәлелдер құқықтық қатынастарды саралау және келісімдер жасасу кезінде заңды тұлға органдарының өкілеттіктері мәселелерін қозғайтынын атап өтті. Сонымен қатар, дауланған нормалар жалпы құқықтық реттеуді белгілейді және нақты құқықтық қатынастардың ерекшеліктерін ескере отырып оларды қолдануға кедергі келтіретін белгісіздікті қамтымайды.

Конституциялық Сот ұсынылған уәждерде сот арқылы қорғалу құқығын іске асыруға нормативтік кедергілердің бар екендігі көрсетілмегенін, ал болжамды құқық бұзушылық нақты іс бойынша құқық қолдану нәтижелерімен байланыстырылғанын атап өтті.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok