Құрметті отандастар!

9 Мамыр – тарихымыз бен ұлттық жадымызда айрықша орын алатын күн. Ұлы Отан соғысы бүкіл халық үшін ауыр сынақ болды, ол Қазақстандағы әрбір отбасының тағдырына әсер етті. Майданға 1,2 миллионнан астам қазақстандық аттанды, олардың 600 мыңнан астамы туған жеріне оралмады.

Қазақстандықтар майдан шебінде ғана емес, тылда да жанқиярлықпен еңбек етіп, табандылықтың, бірліктің және Отанға деген шексіз адалдықтың үлгісін көрсетті. Халқымыздың ерлігі, батырлығы мен жанқиярлығы ұлттық жадымызда және ұрпақтар алғысында мәңгі сақталады. Рухтың мықтылығы, ауызбіршілік пен қайсар еріктің арқасында соғыс жылдарындағы ауыр сынақтар еңсеріліп, Ұлы Жеңіске қол жеткізілді.

Сол жылдардағы оқиғалар мен жеңімпаз ұрпақтың ерлігі туралы естелік бізді біріктіріп, бейбіт өмірдің қадірін, өзара құрметтің, келісім мен бірліктің маңызын еске салады. Осы тарихи жадыны сақтай отырып, біз Отанымызды қорғаған майдангерлер мен тыл еңбеккерлеріне терең құрмет білдіреміз және келер ұрпаққа бейбітшілік, адамгершілік пен отансүйгіштік құндылықтарын аманат етеміз.

Осы айтулы күні баршаңызға бейбіт өмір, амандық, зор денсаулық, бақ-береке және ертеңгі күнге сенім тілейміз.

Әр шаңырақта тыныштық, жылулық пен татулық орнасын, ал Ұлы Жеңіс туралы жадымыз жүрегімізде мәңгі сақталып, бізді бейбітшілік пен бірлікті, өзара сыйластықты нығайтуға әрдайым жігерлендірсін.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Уважаемые соотечественники,

9 Мая занимает особое место в нашей истории и национальной памяти. Великая Отечественная война стала тяжелейшим испытанием для всего народа, затронув практически каждую казахстанскую семью. На фронт были призваны свыше 1,2 миллиона казахстанцев, более 600 тысяч из них не вернулись домой.

Казахстанцы героически сражались не только на передовой – они самоотверженно трудились и в тылу, проявляя стойкость, единство и безграничную преданность Родине. Подвиг, мужество и самоотверженность нашего народа навсегда останутся частью общей истории, национальной памяти и глубокой благодарности потомков. Благодаря силе духа, сплоченности и несгибаемой воле были преодолены тяжелейшие испытания военного времени и достигнута Великая Победа.

Память о событиях тех лет и подвиге поколения победителей объединяет нас, напоминая о высокой цене мира, важности взаимного уважения, согласия и единства. Сохраняя эту память, мы отдаем дань глубокого уважения героям фронта и труженикам тыла, защитившим нашу Родину, и передаем будущим поколениям непреходящие ценности мира, человечности и патриотизма.

В этот знаменательный день желаем всем мира, благополучия, крепкого здоровья, счастья и уверенности в завтрашнем дне.

Пусть в каждом доме царят спокойствие, тепло и согласие, а память о Великой Победе всегда живет в наших сердцах, вдохновляя нас на сохранение мира, единства и взаимного уважения.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституциялық Сот: әскери зейнетақы тағайындау қағидалары заңды

Конституциялық Сотқа әскери қызметшілерге еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы тағайындау шарттарын белгілейтін Әлеуметтік кодекс нормасының Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтініш келіп түсті.

Өтініш жасауға 26 жылдан астам еңбек сіңірген, бірақ теріс себептермен әскери қызметтен босатылған бұрынғы әскери қызметшіге зейнетақы тағайындаудан бас тарту негіз болды. Барлық сот сатылары бұл бас тартуды заңды деп таныды.

Өтініш иесі қажетті еңбек сіңірген жылдары бола тұра, зейнетақы тағайындау үшін шекті жасқа жету талабын қызметтен босатудың өзге негіздерімен салыстырғанда әділетсіз деп есептейді.

Конституциялық Сот әскери зейнетақы екі шарт сақталған жағдайда тағайындалатынын түсіндірді. Біріншіден, жеткілікті еңбек сіңірген жылдарының болуы, екіншіден қызметтен шекті жасқа жетуіне байланысты босатылуы керек. Бұл талаптар әскери қызметтің ерекше құқықтық мәртебесі ескеріле отырып, заңмен белгіленген.

Конституциялық Сот әртүрлі жағдайлар үшін әртүрлі талаптардың белгіленуі, егер олардың ақылға қонымды әрі заңды негіздері болса, өздігінен кемсітушілік болып табылмайтынын атап өтті.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституционный Суд: правила назначения военной пенсии законны

📨 В Конституционный Суд поступило обращение о проверке нормы Социального кодекса, которая устанавливает условия назначения пенсии за выслугу лет военнослужащим.

Поводом стал отказ в назначении пенсии бывшему военнослужащему с выслугой более 26 лет, уволенному по отрицательным мотивам. Суды всех инстанций признали отказ законным.

Заявитель считал, что требование о достижении предельного возраста при наличии нужной выслуги лет является несправедливым по сравнению с другими основаниями увольнения.

Конституционный Суд пояснил: военная пенсия назначается при соблюдении двух условий — достаточной выслуги и увольнения по достижении предельного возраста службы. Эти правила установлены законом с учетом особого статуса военной службы.

Конституционный Суд указал, что разные условия для разных ситуаций сами по себе не являются дискриминацией, если они имеют разумное и законное основание.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституциялық Сот: конституциялық бақылау сот шешімдерін қайта қарауға бағытталмаған

📨 Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты адвокаттың тәртіптік жауапкершілігіне тартылуына, алқадан шығарылуына және адвокаттық қызметпен айналысу лицензиясынан айырылуына байланысты өтінішті қарады.

Өтініш иесі «Адвокаттық қызмет және заң көмегі туралы» Заңның және Азаматтық процестік кодекстің жекелеген ережелеріне даулай отырып, қалыптасқан сот практикасы тәртіптік жауапкершілік мерзімдерін кеңінен түсіндіруге, сондай-ақ заңды күшіне енген сот үкімінің преюдициялық мәнін елемеуге жол береді деп пайымдаған.

Алдын ала зерделеу барысында Конституциялық Сот дауланып отырған норма сотта қолданылған не нақты іс бойынша азаматтың құқықтары мен бостандықтарына тікелей әсер еткен жағдайда ғана өтініш қарауға қабылданатынын көрсетті. Сонымен қатар өтініш иесі көрсеткен бірқатар ережелер оның ісін қарау барысында соттармен қолданылмағаны анықталды.

Конституциялық Сот Азаматтық процестік кодекстің 226-бабы бесінші бөлігі сот шешімінің дәлелді бөлігіне қойылатын талаптарды бекітетінін, ал Азаматтық процестік кодекстің 427-бабы төртінші бөлігі процестік заңнаманы елеулі бұзу анықталған кезде сот актісінің сөзсіз күшін жою негіздерін белгілейтінін түсіндірді.

Конституциялық Сот аталған нормалар сот ісін жүргізу тәртібін реттейтінін және істің нақты мән-жайларын бағалауды көздемейтінін атап өтті. Ал мұндай мәселелер жалпы юрисдикциядағы соттардың құзыретіне жатады.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституционный Суд: конституционный контроль не нацелен на пересмотр судебных решений

📨 Конституционный Суд Республики Казахстан рассмотрел обращение, связанное с дисциплинарной ответственностью адвоката, исключением из коллегии и лишением лицензии на занятие адвокатской деятельностью.

Заявитель оспаривал отдельные положения Закона «Об адвокатской деятельности и юридической помощи» и Гражданского процессуального кодекса (ГПК), полагая, что сложившаяся судебная практика допускает расширительное толкование сроков дисциплинарной ответственности, игнорирование преюдициального значения вступившего в силу приговора суда.

В ходе предварительного изучения Конституционный Суд указал, что обращение может быть принято к рассмотрению только в случае, если оспариваемая норма была применена судом либо затрагивает права и свободы гражданина в конкретном деле. Также было установлено, что часть указанных заявителем положений при рассмотрении его дела судами не применялась.

Конституционный Суд разъяснил, что часть пятая статьи 226 ГПК закрепляет требования к мотивировочной части судебного решения, а часть четвертая статьи 427 ГПК устанавливает безусловные основания для отмены судебного акта при существенных нарушениях процессуального законодательства.

Конституционный Суд отметил, что данные нормы регулируют порядок судопроизводства и не предполагают оценки фактических обстоятельств дела, что относится к компетенции судов общей юрисдикции.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституциялық Сот: қылмыс белгілері болмаған жағдайда азаматтық-құқықтық даулар сотқа дейінгі тергеп-тексеруге жатпайды

📨 Қазақстан Республикасының Конституциялық Сотына Қылмыстық-процестік кодекстің 179-бабы бірінші бөлігінің 2) тармағының Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтініш келіп түсті.

Өтінішке заң консультантын қылмыстық жауаптылыққа тарту туралы өтінішті сотқа дейінгі тергеп-тексерудің бірыңғай тіркеуден бас тарту негіз болды. Дау ақылы қызмет көрсету шартына байланысты туындаған, онда өтініш иесі мемлекеттік бажды төлеу үшін ақша қаражатын берген, алайда қызмет көрсетілмеген және қаражат қайтарылмаған.

Полиция мен прокуратура даудың азаматтық-құқықтық сипатта екенін және оның азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен шешілуге тиіс екенін көрсетті. Бұл тұжырымдарды тергеу соты мен апелляциялық саты қолдады.

Өтініш иесі арызды Сотқа дейінгі тергеп-тексерудің бірыңғай тіркеуден бас тарту оның қорғану құқығы мен сот төрелігіне қол жеткізу құқығын бұзады деп есептеді.

Алдын ала зерделеу қорытындысы бойынша Конституциялық Сот сот арқылы қорғалу құқығы даудың сипатына қарай сот ісін жүргізудің әртүрлі нысандарында жүзеге асырылуы мүмкін екенін атап өтті.

Конституциялық Сот қылмыстық жауаптылық тек қылмыстық құқық бұзушылық белгілері болған жағдайда ғана туындайтынын түсіндірді. Іс-әрекетте мұндай белгілердің бар-жоғын айқындау қылмыстық заңнама мен құқық қолдану саласына жатады.

Дауланып отырған Қылмыстық-процестік кодекстің нормасы өтініштер Сотқа дейінгі тергеп-тексерудің бірыңғай тіркелуге жатпайтын жағдайларды реттейді, атап айтқанда, егер бұл сот жарамсыз деп танымаған және қылмыс белгілері жоқ азаматтық-құқықтық мәмілелер туралы болса.

Конституциялық Сот азаматтық-құқықтық және қылмыстық-құқықтық қатынастарды ажырату құқықтық жүйенің элементі болып табылатынын және өздігінен конституциялық кепілдіктерге нұқсан келтірмейтінін атап өтті.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституционный Суд: гражданско-правовые споры не подлежат досудебному расследованию при отсутствии признаков преступления

📨 В Конституционный Суд поступило обращение о проверке на соответствие Конституции пункта 2) части первой статьи 179 Уголовно-процессуального кодекса.

Поводом для обращения стал отказ органов досудебного расследования зарегистрировать заявление о привлечении к уголовной ответственности юридического консультанта. Спор возник из договора возмездного оказания услуг: заявитель передал денежные средства для оплаты государственной пошлины, однако услуга не была оказана, а деньги не возвращены.

Полиция и прокуратура указали, что спор носит гражданско-правовой характер и должен разрешаться в порядке гражданского судопроизводства. Эти выводы поддержали следственный суд и апелляционная инстанция.

Заявитель считал, что отказ в регистрации заявления в Едином реестре досудебных расследований нарушает его право на защиту и доступ к правосудию.

По итогам предварительного изучения Конституционный Суд отметил, что право на судебную защиту может реализовываться в различных формах судопроизводства в зависимости от характера спора.

Конституционный Суд разъяснил, что уголовная ответственность наступает только при наличии признаков уголовного правонарушения. Определение того, содержит ли деяние такие признаки, относится к сфере уголовного законодательства и правоприменения.

Оспариваемая норма УПК регулирует случаи, когда заявления не подлежат регистрации в Едином реестре досудебных расследований, в частности если речь идет о гражданско-правовых сделках, не признанных недействительными судом и не содержащих признаков преступления.

Конституционный Суд подчеркнул, что разграничение гражданско-правовых и уголовно-правовых отношений является элементом правовой системы и само по себе не затрагивает конституционные гарантии.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

🇰🇿🇺🇳 Конституциялық Сот Төрағасы БҰҰ-ның даму құқығы мәселесі жөніндегі арнайы баяндамашысымен кездесті

Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты Төрағасы Эльвира Азимова БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесі жанындағы даму құқығы мәселесі жөніндегі арнайы баяндамашы Surya Devaмен кездесу өткізді.

Қазақстанға сапары аясында Surya Deva Астана мен Түркістан қалаларында болып, Қазақстандағы даму құқығын қамтамасыз ету, орнықты даму қағидаттарын іске асыру және адам құқықтарын қорғау тетіктерінің жай-күйімен танысты.

Салыстырмалы конституциялық құқық саласының маманы, Macquarie University профессоры әрі адам құқықтары мен орнықты даму мәселелері бойынша сарапшы ретінде Surya Deva Қазақстандағы конституциялық реформаларға және жүзеге асырылып жатқан өзгерістердің күтілетін нәтижелеріне ерекше қызығушылық танытты.

Эльвира Азимова Конституциялық Соттың мандаты мен оның еліміздің құқық қорғау әлеуетін нығайтудағы рөлі туралы жан-жақты баяндады. Конституциялық Сот еліміздің жаңа Ата заңының негізгі бағыттарын айқындаған конституциялық реформа кезеңіндегі басты институционалдық алаңдардың біріне айналғаны атап өтілді.

Конституциялық Сот Төрағасы арнайы баяндамашыны 2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда осы жылғы 15 наурызда республикалық референдумда қабылданған жаңа Конституцияның күшіне енетіні туралы хабардар етті. Жаңа Ата заң азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын кеңейтуге, құқық үстемдігі қағидаттарын нығайтуға және мемлекеттің әлеуметтік бағдарын күшейтуге бағытталған.

Кездесу барысында құқық үстемдігі, сот төрелігінің қолжетімділігі және сот жүйесіндегі әйелдердің рөлі мәселелеріне ерекше назар аударылды. Surya Deva бүгінде құрамында үш әйел судья қызмет ететін Қазақстанның Конституциялық Сотындағы әйелдердің өкілдігіне оң баға берді.

Эльвира Азимова конституциялық бақылау органының қызметін қамтамасыз ететін Конституциялық Сот Аппараты қызметкерлерінің едәуір бөлігін де әйелдер құрайтынын атап өтті. Оның айтуынша, сот төрелігі жүйесінде гендерлік ерекшелікке қарамастан кәсібилік, объективтілік және әділдік шешуші мәнге ие.

Кезедсу барысында инклюзивті әрі орнықты өсудің негізгі шарттарының бірі ретінде даму құқығын қамтамасыз етудің халықаралық тәсілдері талқыланды.

Surya Deva Қазақстанда жүргізіліп жатқан конституциялық өзгерістерге жоғары баға беріп, олардың құқық қорғау тетіктерін нығайту және даму құқығын ілгерілету тұрғысындағы маңызын атап өтті.

БҰҰ өкілі Конституциялық Сотқа деген қоғамдық сенімнің жоғары деңгейін және азаматтардың конституциялық бақылауды одан әрі тиімді жүзеге асыруға қатысты оң үмітін ерекше атап өтті.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

🇰🇿🇺🇳 Председатель Конституционного Суда встретилась со Специальным докладчиком ООН по вопросу о праве на развитие

Председатель Конституционного Суда Республики Казахстан Эльвира Азимова провела встречу со Специальным докладчиком Совета ООН по правам человека по вопросу о праве на развитие Surya Deva.

В рамках визита в Казахстан представитель ООН посетил Астану, Туркестан и ознакомился с ситуацией в сфере обеспечения права на развитие, реализации принципов устойчивого развития и механизмов защиты прав человека в Казахстане.

Являясь специалистом в области сравнительного конституционного права, профессором Macquarie University и экспертом в сфере прав человека и устойчивого развития, Surya Deva проявил особый интерес к конституционной реформе Казахстана и ожидаемым результатам проводимых преобразований.

Эльвира Азимова подробно рассказала о мандате Конституционного Суда и его роли в укреплении правозащитного потенциала страны. Было отмечено, что Конституционный Суд стал одной из ключевых институциональных площадок в период конституционной реформы, определившей контуры нового Основного закона страны.

Председатель Конституционного Суда проинформировала гостя о том, что 1 июля 2026 года в Казахстане вступит в силу новая Конституция, принятая на республиканском референдуме 15 марта текущего года. Новый Основной закон направлен на расширение прав и свобод граждан, укрепление принципов верховенства права и усиление социальной ориентированности государства.

Особое внимание в ходе встречи было уделено вопросам верховенства права, доступности правосудия и роли женщин в судебной системе. Surya Deva положительно оценил представленность женщин в составе Конституционного Суда Казахстана, в котором сегодня работают три женщины-судьи.

Эльвира Азимова отметила, что значительную часть аппарата Конституционного Суда, обеспечивающего деятельность органа конституционного контроля, также составляют женщины. По её словам, в системе правосудия ключевое значение имеют профессионализм, объективность и справедливость вне зависимости от гендера.

В ходе беседы обсуждались международные подходы к обеспечению права на развитие как одного из ключевых условий инклюзивного и устойчивого роста.

Специальный докладчик ООН высоко оценил проводимые в Казахстане конституционные преобразования, отметив их значимость для укрепления правозащитных механизмов и продвижения права на развитие.

Представитель ООН отметил высокий уровень общественного доверия к Конституционному Суду и положительные ожидания граждан в отношении дальнейшего эффективного осуществления конституционного контроля.
 
📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Сот белгіленген мерзім өткеннен кейін қамауда ұстау мерзімін ұзарта ала ма: Конституциялық Сот азаматтардың өтініштерін қарастырады

Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты сотталушыны қамауда ұстау мерзімдері мен бұлтартпау шарасын қайта қолдану мүмкіндігін реттейтін Қылмыстық-процестік кодекстің 136-бабы бірінші бөлігінің, 140-бабы төртінші бөлігінің, 153-бабы бірінші бөлігінің және 342-бабы бірінші, екінші, үшінші және төртінші бөліктерінің Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы азаматтардың екі өтініші бойынша отырыс өткізді.

➤ Дауланып отырған Қылмыстық-процестік кодекстің нормалары сотқа ауыр қылмыстар туралы істер бойынша сотталушыны қамауда ұстау мерзімін он екі айға дейін ұзарту, сондай-ақ бұрын белгіленген шектеулер бұзылған жағдайда қамауға алуды қайта қолдану құқығын көздейді.

Өтініш берушілердің ұстанымы

Өтініш берушілердің пікірінше, заңда қолданылған «мерзімі өткеннен кейін» деген тұжырым сот бұрын белгілеген қамауда ұстау мерзімі нақты аяқталғаннан кейін де оны ұзартуға мүмкіндік береді.

Олардың пайымдауынша, мұндай құқықтық айқынсыздық адамның бостандығын уақтылы сот шешімінсіз шектеуге әкелуі мүмкін, бұл Конституция кепілдік берген бостандық пен жеке басына қол сұғылмаушылық құқығына әсер етеді.

Сондай-ақ өтініш берушілердің пікірінше, қамауда ұстаудың шекті мерзімі өткеннен кейін сот бұрын белгілеген шектеулер бұзылған жағдайда адамды қайтадан қамауға алу мүмкіндігі бар. Олардың ойынша, бұл іс жүзінде бостандықты қайта шектеуге әкелуі ықтимал.

Істің мән-жайы

Өтініш материалдарынан белгілі болғандай, өтініш берушілерге қатысты қамауда ұстау түріндегі бұлтартпау шарасы таңдалған. Жекелеген жағдайларда қамауда ұстау мерзімі ол аяқталғаннан кейін ұзартылған.

Сонымен қатар соттар белгіленген шектеулер бұзылған жағдайда қамауда ұстау түріндегі бұлтартпау шарасын қайта қолдану мүмкін екенін түсіндірген.

Отырысқа қатысушылар

Конституциялық Сот отырысына өтініш берушілер мен олардың адвокаттары, Парламент Палаталарының, Бас прокуратураның, Әділет министрлігінің, Ішкі істер министрлігінің, Адам құқықтары жөніндегі ұлттық орталықтың, Заңнама және құқықтық ақпарат институтының, Республикалық адвокаттар алқасының, Бас прокуратура жанындағы Құқық қорғау органдары академиясының, Парламентаризм институтының өкілдері, сондай-ақ сарапшылар қатысты.

Баяндамашы судьялар — Қ.Т. Жақыпбаев пен А.Қ. Ескендіров.

❗Конституциялық Соттың қорытынды шешімі Конституциялық заңның 65-бабына сәйкес КС ресми сайтында сілтеме бойынша, «Егемен Қазақстан» және «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланатын болады.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Может ли суд продлить арест после истечения установленного срока: Конституционный Суд рассматривает обращения граждан

Конституционный Суд Республики Казахстан провел заседание по двум обращениям граждан о проверке на соответствие Конституции части первой статьи 136, части четвертой статьи 140, части первой статьи 153 и частей первой, второй, третьей и четвертой статьи 342 Уголовно-процессуального кодекса, регулирующих сроки содержания подсудимого под стражей и возможность повторного применения данной меры пресечения.

➤ Оспариваемые нормы УПК предусматривают право суда продлевать срок содержания подсудимого под стражей по делам о тяжких преступлениях до двенадцати месяцев, а также повторно применять арест в случае нарушения ранее установленных ограничений.

Позиция заявителей

По мнению заявителей, используемая в законе формулировка «по истечении срока» допускает возможность продления содержания под стражей уже после того, как ранее установленный судом срок ареста фактически закончился.

Заявители считают, что такая правовая неопределенность может привести к ограничению свободы человека без своевременного судебного решения, что затрагивает гарантированное Конституцией право на свободу и личную неприкосновенность.

Также, по мнению заявителей, после истечения предельного срока содержания под стражей возможно повторное помещение лица под арест в случае нарушения ранее установленных судом ограничений. По их мнению, это может фактически приводить к повторному ограничению свободы.

Обстоятельства дела

Как следует из материалов обращений, в отношении заявителей была избрана мера пресечения в виде содержания под стражей. В отдельных случаях срок ареста продлевался уже после его истечения.

Кроме того, судами разъяснялось, что в случае нарушения установленных ограничений возможно повторное применение меры пресечения в виде содержания под стражей.

Участники заседания

В заседании Конституционного Суда приняли участие заявители и их адвокаты, представители Палат Парламента, Генеральной прокуратуры, Министерства юстиции, Министерства внутренних дел, Национального центра по правам человека, Института законодательства и правовой информации, Республиканской коллегии адвокатов, Академии правоохранительных органов при Генеральной прокуратуре, Института парламентаризма, а также эксперты.

Судьи-докладчики по делу — К.Т. Жакипбаев и А.К. Ескендиров.

❗️Итоговое решение Конституционного Суда по итогам проверки норм будет опубликовано в соответствии со статьей 65 Конституционного закона на официальном сайте КС, а также в изданиях «Казахстанская правда» и «Егемен Қазақстан».

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституциялық Сот: сот актілерін ресімдеуге қойылатын талаптар салалық заңнамамен реттеледі

📨 Қазақстан Республикасының Конституциялық Сотына Қылмыстық-процестік кодекстің 396-бабы мен 443-бабы бірінші және екінші бөліктерінің Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтініш келіп түсті.

Өтінішке лауазымдық өкілеттіктерін теріс пайдаланғаны үшін сотталған өтініш иесіне қатысты қылмыстық іс негіз болды. Бірінші сатыдағы соттың үкімі апелляциялық сатыда өзгеріссіз қалдырылды.

Өтініш иесі сот актілерін ресімдеу тәртібіне дау айтып, апелляциялық саты сотының қаулыларында шешімнің «Қазақстан Республикасының атынан» шығарылғаны туралы көрсетілуі және Мемлекеттік Елтаңбаның бейнесі болуы тиіс деп есептеді. Оның пікірінше, мұндай деректемелердің болмауы Конституцияға қайшы келеді және сот төрелігін жүзеге асыру қағидаттарын бұзады.

Конституциялық Сот өтініш иесінің сот арқылы қорғалу құқығы шектелмегеніне, ал дауланып отырған нормалардың істі қарау барысында соттармен қолданылғанына назар аударды.

Конституциялық Сот Конституцияда сот төрелігінің жалпы қағидаттары, оның ішінде сот билігінің Қазақстан Республикасының атынан жүзеге асырылатыны белгіленгенін түсіндірді. Сот актілерінің нысанына, құрылымына және деректемелеріне қатысты мәселелер салалық заңнамамен, соның ішінде Қылмыстық-процестік кодекспен реттеледі.

Осылайша, сот шешімдерін ресімдеу тәртібі мен жекелеген деректемелердің болуы құқықтар мен бостандықтардың конституциялық мәні бар кепілдіктеріне жатпайды және олардың мазмұнына әсер етпейді.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституционный Суд: требования к оформлению судебных актов регулируются отраслевым законодательством

📨 В Конституционный Суд поступило обращение о проверке на соответствие Конституции статьи 396 и частей первой и второй статьи 443 Уголовно-процессуального кодекса Республики Казахстан.

Поводом для обращения стало уголовное дело в отношении заявителя, осужденного за злоупотребление должностными полномочиями. Приговор суда первой инстанции был оставлен без изменения апелляционной инстанцией.

Заявитель оспаривал порядок оформления судебных актов, полагая, что постановления суда апелляционной инстанции должны содержать указание на вынесение решения «от имени Республики Казахстан» и изображение Государственного Герба. По его мнению, отсутствие таких реквизитов противоречит Конституции и нарушает принципы осуществления правосудия.

Конституционный Суд обратил внимание заявителя на то, что его право на судебную защиту ограничено не было, а оспариваемые нормы были применены судами при рассмотрении дела.

Конституционный Суд разъяснил, что Конституция устанавливает общие принципы правосудия, включая осуществление судебной власти от имени Республики Казахстан. Вопросы формы, структуры и реквизитов судебных актов регулируются отраслевым законодательством, в том числе Уголовно-процессуальным кодексом.

Таким образом, порядок оформления судебных решений и наличие отдельных реквизитов не относится к конституционно значимым гарантиям прав и свобод и не влияет на их содержание.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

⚖️ Конституциялық Сот Қазақстаннан тыс жерге тұрақты тұруға кеткен азаматтардың зейнетақы төлемдеріне қатысты мәселелерді түсіндірді

Конституциялық Сот Шығыс Қазақстан облыстық сотының Әлеуметтік кодекстің 196-бабы 1-тармағының, 202-бабы 2-тармағының, 204-бабы 3-тармағы 2) тармақшасының және зейнетақымен қамсыздандырудың рәсімдік мәселелерін реттейтін, 2023 жылғы 22 маусымдағы № 232 Қағидалардың 5-тармағы бесінші бөлігінің конституциялылығын тексеру туралы ұсынуын қарады.

Өтініштің мән-жайы

Ұсыныс енгізуге аталған нормалардың өзара байланыста азаматтың мемлекеттік базалық зейнетақы мен жасына байланысты зейнетақы төлемін тағайындау және алу құқығын жүзеге асыру үшін Қазақстан аумағында тұрақты тұруы шарт, ал бұл Конституцияның 14-бабы мен 28-бабының 1-тармағының ережелеріне қайшы келеді деп пайымдаған азаматшаның өтініші негіз болды.

Конституциялық Соттың ұстанымы

Ұсынылған материалдарды зерделеп, Қазақстан Республикасының қолданыстағы құқық нормаларын талдағаннан кейін Конституциялық Сот зейнетақы төлемдері өзінің құқықтық табиғаты бойынша адамның тұрғылықты жеріне емес, тап осы белгілі бір жасқа толуына және соған қарай әлеуметтік осалдығының туындауына байланысты төленетін төлемдер болып табылады деп атап өтті.

Конституция нормаларын жүйелі түсіндіруді негізге ала отырып, Конституциялық Сот Кодекстің 196-бабы 1-тармағының ережелерінде зейнетақымен қамсыздандыруға заңды құқықтың туындауы үшін ел аумағында міндетті түрде тұру шартының Қазақстан Республикасының азаматтарына белгіленуі көзделмейді деп атап өтеді.

Кодекстің 202-бабының 2-тармағында және 204-бабы 3-тармағының 2) тармақшасында жасына байланысты зейнетақы төлемдерін, мемлекеттік базалық зейнетақы төлемін жүзеге асырудың жалпы кезеңі және алушының Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерге тұрақты тұруға кету фактісі анықталған жағдайда олардың тоқтатылуы айқындалады.

Кодекстің осы ережелерінде аталған факт зейнетақы төлемдерін тағайындау кезінде мұндай талап қойылған адамдарға қатысты ғана заңдық мәнге ие және осы төлемдердің тоқтатылуына әкеп соғады.

Мұндай түсінуден Конституциялық Сот Кодекстің 202-бабы 2-тармағының және 204-бабы 3-тармағы 2) тармақшасының Конституция ережелеріне сәйкес келмеуін таппады.

Қағидалардың 5-тармағы бесінші бөлігінің дау айтылып отырған ережелері өтініш берушінің заң талаптарына сәйкестігін растау тетігімен байланысты және зейнетақы тағайындауға тыйым салуларды, шектеулерді қамтымайды, осыған байланысты нормативтік құқықтық актіні көрсетіліп отырған бөлігінде Конституцияға сәйкес келмейді деп тануға негіздер жоқ. Уәкілетті мемлекеттік органға аталған актіге нақтылау сипатында түзетулер енгізу ұсынылды.

Конституциялық Соттың қорытындылары

Тексеру нәтижесі бойынша Конституциялық Сот:

1) Кодекстің 196-бабының 1-тармағын мынадай түсіндірмеде Конституцияға сәйкес келеді деп таныды: «мемлекеттік базалық зейнетақы төлемін және жасына байланысты зейнетақы төлемін тағайындау және алу құқығын іске асырған кезде осы төлемдерді тағайындау үшін заңда белгіленген барлық басқа шарттарға сәйкес келген Қазақстан Республикасының азаматына Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұру туралы талап қойылмайды»;

2) Кодекстің 202-бабының 2-тармағын және 204-бабы 3-тармағының 2) тармақшасын мынадай түсіндірмеде Конституцияға сәйкес келеді деп таныды: «егер Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе, зейнетақы төлемдерін алушының елдің шегінен тыс жерге тұрақты тұруға кету фактісі мұндай төлемдерді тағайындау кезінде (осы нормативтік қаулының қарар бөлігінің 1-тармағында берілген түсіндірмені ескере отырып) аталған талап қойылатын адамдарға қатысты ғана заңдық мәнге ие және зейнетақы төлемдерінің тоқтатылуына әкеп соғады».

🔗КС нормативтік қаулысының толық мәтінімен сілтеме бойынша танысуға болады https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1013205?lang=kk

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

⚖️ Конституционный Суд разъяснил вопросы пенсионных выплат гражданам, выехавшим за пределы Казахстана

Конституционный Суд рассмотрел представление Восточно-Казахстанского областного суда о проверке конституционности пункта 1 статьи 196, пункта 2 статьи 202, подпункта 2) пункта 3 статьи 204 Социального кодекса и части пятой пункта 5 Правил, регулирующих процедурные вопросы пенсионного обеспечения, от 22 июня 2023 года № 232.

История обращения

Поводом для внесения представления послужило обращение гражданки, полагающей, что указанные нормы в их взаимосвязи признают факт постоянного проживания гражданина на территории Казахстана как условие реализации его права на назначение и получение государственной базовой пенсии и пенсионной выплаты по возрасту, что противоречит положениям статьи 14 и пункта 1 статьи 28 Конституции.

Позиция Конституционного Суда

Конституционный Суд отметил, что пенсионные выплаты по своей правовой природе являются выплатами, связанными именно с наступлением определенного возраста и возникновением при этом социальной уязвимости лица, но не с местом его проживания.

Конституционный Суд указал, что исходя из смысла нормы Конституции пункт 1 статьи 196 Кодекса не предполагает установления для граждан Казахстана обязательного условия проживания на территории страны для возникновения у них законного права на пенсионное обеспечение.

Пункт 2 статьи 202 и подпункт 2) пункта 3 статьи 204 Кодекса определяют общий период осуществления пенсионных выплат по возрасту, государственной базовой пенсионной выплаты и их прекращения в случае установления факта выезда получателя на постоянное место жительства за пределы Республики Казахстан.

В этих положениях Кодекса указанный факт имеет юридическое значение и влечет прекращение пенсионных выплат только в отношении лиц, к которым предъявляется такое требование при назначении данных выплат.

При таком понимании Конституционный Суд не усматривает несоответствия пункта 2 статьи 202 и подпункта 2) пункта 3 статьи 204 Кодекса положениям Конституции.

Оспариваемые положения части пятой пункта 5 Правил связаны с механизмом подтверждения соответствия заявителя требованиям закона и не содержат запретов, ограничений на назначение пенсии, в связи с чем оснований для признания нормативного правового акта в указанной части не соответствующим Конституции не имеется. Уполномоченному органу рекомендовано внести уточняющие поправки в указанный акт.

Выводы Конституционного Суда

По итогам проверки Конституционный Суд признал соответствующими Конституции:

1) пункта 1 статьи 196 Кодекса в следующем истолковании: «при реализации права на назначение и получение государственной базовой пенсионной выплаты и пенсионной выплаты по возрасту требование о постоянном проживании на территории Республики Казахстан не предъявляется к гражданину Республики Казахстан при соответствии его всем другим условиям, установленным законом для их назначения»;

2) пункта 2 статьи 202 и подпункт 2) пункта 3 статьи 204 Кодекса в следующем истолковании: «факт выезда получателя пенсионных выплат на постоянное место жительства за пределы страны имеет юридическое значение и влечет их прекращение только в отношении лиц, к которым предъявляется данное требование при назначении таких выплат (с учетом истолкования, изложенного в пункте 1 постановляющей части настоящего нормативного постановления), если иное не предусмотрено законами Республики Казахстан и международными договорами, ратифицированными Республикой Казахстан».

🔗С полным текстом нормативного постановления КС можно ознакомиться по ссылке https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1013205?lang=ru

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok