Конституциялық Сот 🇰🇿
✔
6.4K subscribers
1.68K photos
267 videos
1.59K links
🇰🇿Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты

🇰🇿Конституционный Суд Республики Казахстан

https://taplink.cc/consud.kz
Download Telegram
Сот белгіленген мерзім өткеннен кейін қамауда ұстау мерзімін ұзарта ала ма: Конституциялық Сот азаматтардың өтініштерін қарастырады

Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты сотталушыны қамауда ұстау мерзімдері мен бұлтартпау шарасын қайта қолдану мүмкіндігін реттейтін Қылмыстық-процестік кодекстің 136-бабы бірінші бөлігінің, 140-бабы төртінші бөлігінің, 153-бабы бірінші бөлігінің және 342-бабы бірінші, екінші, үшінші және төртінші бөліктерінің Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы азаматтардың екі өтініші бойынша отырыс өткізді.

➤ Дауланып отырған Қылмыстық-процестік кодекстің нормалары сотқа ауыр қылмыстар туралы істер бойынша сотталушыны қамауда ұстау мерзімін он екі айға дейін ұзарту, сондай-ақ бұрын белгіленген шектеулер бұзылған жағдайда қамауға алуды қайта қолдану құқығын көздейді.

Өтініш берушілердің ұстанымы


Өтініш берушілердің пікірінше, заңда қолданылған «мерзімі өткеннен кейін» деген тұжырым сот бұрын белгілеген қамауда ұстау мерзімі нақты аяқталғаннан кейін де оны ұзартуға мүмкіндік береді.

Олардың пайымдауынша, мұндай құқықтық айқынсыздық адамның бостандығын уақтылы сот шешімінсіз шектеуге әкелуі мүмкін, бұл Конституция кепілдік берген бостандық пен жеке басына қол сұғылмаушылық құқығына әсер етеді.

Сондай-ақ өтініш берушілердің пікірінше, қамауда ұстаудың шекті мерзімі өткеннен кейін сот бұрын белгілеген шектеулер бұзылған жағдайда адамды қайтадан қамауға алу мүмкіндігі бар. Олардың ойынша, бұл іс жүзінде бостандықты қайта шектеуге әкелуі ықтимал.

Істің мән-жайы

Өтініш материалдарынан белгілі болғандай, өтініш берушілерге қатысты қамауда ұстау түріндегі бұлтартпау шарасы таңдалған. Жекелеген жағдайларда қамауда ұстау мерзімі ол аяқталғаннан кейін ұзартылған.

Сонымен қатар соттар белгіленген шектеулер бұзылған жағдайда қамауда ұстау түріндегі бұлтартпау шарасын қайта қолдану мүмкін екенін түсіндірген.

Отырысқа қатысушылар

Конституциялық Сот отырысына өтініш берушілер мен олардың адвокаттары, Парламент Палаталарының, Бас прокуратураның, Әділет министрлігінің, Ішкі істер министрлігінің, Адам құқықтары жөніндегі ұлттық орталықтың, Заңнама және құқықтық ақпарат институтының, Республикалық адвокаттар алқасының, Бас прокуратура жанындағы Құқық қорғау органдары академиясының, Парламентаризм институтының өкілдері, сондай-ақ сарапшылар қатысты.

Баяндамашы судьялар — Қ.Т. Жақыпбаев пен А.Қ. Ескендіров.

❗Конституциялық Соттың қорытынды шешімі Конституциялық заңның 65-бабына сәйкес КС ресми сайтында сілтеме бойынша, «Егемен Қазақстан» және «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланатын болады.

📱 @consot_kz

Instagram
| Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Может ли суд продлить арест после истечения установленного срока: Конституционный Суд рассматривает обращения граждан

Конституционный Суд Республики Казахстан провел заседание по двум обращениям граждан о проверке на соответствие Конституции части первой статьи 136, части четвертой статьи 140, части первой статьи 153 и частей первой, второй, третьей и четвертой статьи 342 Уголовно-процессуального кодекса, регулирующих сроки содержания подсудимого под стражей и возможность повторного применения данной меры пресечения.

➤ Оспариваемые нормы УПК предусматривают право суда продлевать срок содержания подсудимого под стражей по делам о тяжких преступлениях до двенадцати месяцев, а также повторно применять арест в случае нарушения ранее установленных ограничений.

Позиция заявителей

По мнению заявителей, используемая в законе формулировка «по истечении срока» допускает возможность продления содержания под стражей уже после того, как ранее установленный судом срок ареста фактически закончился.

Заявители считают, что такая правовая неопределенность может привести к ограничению свободы человека без своевременного судебного решения, что затрагивает гарантированное Конституцией право на свободу и личную неприкосновенность.

Также, по мнению заявителей, после истечения предельного срока содержания под стражей возможно повторное помещение лица под арест в случае нарушения ранее установленных судом ограничений. По их мнению, это может фактически приводить к повторному ограничению свободы.

Обстоятельства дела

Как следует из материалов обращений, в отношении заявителей была избрана мера пресечения в виде содержания под стражей. В отдельных случаях срок ареста продлевался уже после его истечения.

Кроме того, судами разъяснялось, что в случае нарушения установленных ограничений возможно повторное применение меры пресечения в виде содержания под стражей.

Участники заседания

В заседании Конституционного Суда приняли участие заявители и их адвокаты, представители Палат Парламента, Генеральной прокуратуры, Министерства юстиции, Министерства внутренних дел, Национального центра по правам человека, Института законодательства и правовой информации, Республиканской коллегии адвокатов, Академии правоохранительных органов при Генеральной прокуратуре, Института парламентаризма, а также эксперты.

Судьи-докладчики по делу — К.Т. Жакипбаев и А.К. Ескендиров.

❗️Итоговое решение Конституционного Суда по итогам проверки норм будет опубликовано в соответствии со статьей 65 Конституционного закона на официальном сайте КС, а также в изданиях «Казахстанская правда» и «Егемен Қазақстан».

📱 @consot_kz

Instagram
| Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Конституциялық Сот: сот актілерін ресімдеуге қойылатын талаптар салалық заңнамамен реттеледі

📨 Қазақстан Республикасының Конституциялық Сотына Қылмыстық-процестік кодекстің 396-бабы мен 443-бабы бірінші және екінші бөліктерінің Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтініш келіп түсті.

Өтінішке лауазымдық өкілеттіктерін теріс пайдаланғаны үшін сотталған өтініш иесіне қатысты қылмыстық іс негіз болды. Бірінші сатыдағы соттың үкімі апелляциялық сатыда өзгеріссіз қалдырылды.

Өтініш иесі сот актілерін ресімдеу тәртібіне дау айтып, апелляциялық саты сотының қаулыларында шешімнің «Қазақстан Республикасының атынан» шығарылғаны туралы көрсетілуі және Мемлекеттік Елтаңбаның бейнесі болуы тиіс деп есептеді. Оның пікірінше, мұндай деректемелердің болмауы Конституцияға қайшы келеді және сот төрелігін жүзеге асыру қағидаттарын бұзады.

Конституциялық Сот өтініш иесінің сот арқылы қорғалу құқығы шектелмегеніне, ал дауланып отырған нормалардың істі қарау барысында соттармен қолданылғанына назар аударды.

Конституциялық Сот Конституцияда сот төрелігінің жалпы қағидаттары, оның ішінде сот билігінің Қазақстан Республикасының атынан жүзеге асырылатыны белгіленгенін түсіндірді. Сот актілерінің нысанына, құрылымына және деректемелеріне қатысты мәселелер салалық заңнамамен, соның ішінде Қылмыстық-процестік кодекспен реттеледі.

Осылайша, сот шешімдерін ресімдеу тәртібі мен жекелеген деректемелердің болуы құқықтар мен бостандықтардың конституциялық мәні бар кепілдіктеріне жатпайды және олардың мазмұнына әсер етпейді.

📱 @consot_kz

Instagram
| Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Конституционный Суд: требования к оформлению судебных актов регулируются отраслевым законодательством

📨 В Конституционный Суд поступило обращение о проверке на соответствие Конституции статьи 396 и частей первой и второй статьи 443 Уголовно-процессуального кодекса Республики Казахстан.

Поводом для обращения стало уголовное дело в отношении заявителя, осужденного за злоупотребление должностными полномочиями. Приговор суда первой инстанции был оставлен без изменения апелляционной инстанцией.

Заявитель оспаривал порядок оформления судебных актов, полагая, что постановления суда апелляционной инстанции должны содержать указание на вынесение решения «от имени Республики Казахстан» и изображение Государственного Герба. По его мнению, отсутствие таких реквизитов противоречит Конституции и нарушает принципы осуществления правосудия.

Конституционный Суд обратил внимание заявителя на то, что его право на судебную защиту ограничено не было, а оспариваемые нормы были применены судами при рассмотрении дела.

Конституционный Суд разъяснил, что Конституция устанавливает общие принципы правосудия, включая осуществление судебной власти от имени Республики Казахстан. Вопросы формы, структуры и реквизитов судебных актов регулируются отраслевым законодательством, в том числе Уголовно-процессуальным кодексом.

Таким образом, порядок оформления судебных решений и наличие отдельных реквизитов не относится к конституционно значимым гарантиям прав и свобод и не влияет на их содержание.

📱 @consot_kz

Instagram
| Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
⚖️ Конституциялық Сот Қазақстаннан тыс жерге тұрақты тұруға кеткен азаматтардың зейнетақы төлемдеріне қатысты мәселелерді түсіндірді

Конституциялық Сот Шығыс Қазақстан облыстық сотының Әлеуметтік кодекстің 196-бабы 1-тармағының, 202-бабы 2-тармағының, 204-бабы 3-тармағы 2) тармақшасының және зейнетақымен қамсыздандырудың рәсімдік мәселелерін реттейтін, 2023 жылғы 22 маусымдағы № 232 Қағидалардың 5-тармағы бесінші бөлігінің конституциялылығын тексеру туралы ұсынуын қарады.

Өтініштің мән-жайы

Ұсыныс енгізуге аталған нормалардың өзара байланыста азаматтың мемлекеттік базалық зейнетақы мен жасына байланысты зейнетақы төлемін тағайындау және алу құқығын жүзеге асыру үшін Қазақстан аумағында тұрақты тұруы шарт, ал бұл Конституцияның 14-бабы мен 28-бабының 1-тармағының ережелеріне қайшы келеді деп пайымдаған азаматшаның өтініші негіз болды.

Конституциялық Соттың ұстанымы

Ұсынылған материалдарды зерделеп, Қазақстан Республикасының қолданыстағы құқық нормаларын талдағаннан кейін Конституциялық Сот зейнетақы төлемдері өзінің құқықтық табиғаты бойынша адамның тұрғылықты жеріне емес, тап осы белгілі бір жасқа толуына және соған қарай әлеуметтік осалдығының туындауына байланысты төленетін төлемдер болып табылады деп атап өтті.

Конституция нормаларын жүйелі түсіндіруді негізге ала отырып, Конституциялық Сот Кодекстің 196-бабы 1-тармағының ережелерінде зейнетақымен қамсыздандыруға заңды құқықтың туындауы үшін ел аумағында міндетті түрде тұру шартының Қазақстан Республикасының азаматтарына белгіленуі көзделмейді деп атап өтеді.

Кодекстің 202-бабының 2-тармағында және 204-бабы 3-тармағының 2) тармақшасында жасына байланысты зейнетақы төлемдерін, мемлекеттік базалық зейнетақы төлемін жүзеге асырудың жалпы кезеңі және алушының Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерге тұрақты тұруға кету фактісі анықталған жағдайда олардың тоқтатылуы айқындалады.

Кодекстің осы ережелерінде аталған факт зейнетақы төлемдерін тағайындау кезінде мұндай талап қойылған адамдарға қатысты ғана заңдық мәнге ие және осы төлемдердің тоқтатылуына әкеп соғады.

Мұндай түсінуден Конституциялық Сот Кодекстің 202-бабы 2-тармағының және 204-бабы 3-тармағы 2) тармақшасының Конституция ережелеріне сәйкес келмеуін таппады.

Қағидалардың 5-тармағы бесінші бөлігінің дау айтылып отырған ережелері өтініш берушінің заң талаптарына сәйкестігін растау тетігімен байланысты және зейнетақы тағайындауға тыйым салуларды, шектеулерді қамтымайды, осыған байланысты нормативтік құқықтық актіні көрсетіліп отырған бөлігінде Конституцияға сәйкес келмейді деп тануға негіздер жоқ. Уәкілетті мемлекеттік органға аталған актіге нақтылау сипатында түзетулер енгізу ұсынылды.

Конституциялық Соттың қорытындылары

Тексеру нәтижесі бойынша Конституциялық Сот:

1) Кодекстің 196-бабының 1-тармағын мынадай түсіндірмеде Конституцияға сәйкес келеді деп таныды: «мемлекеттік базалық зейнетақы төлемін және жасына байланысты зейнетақы төлемін тағайындау және алу құқығын іске асырған кезде осы төлемдерді тағайындау үшін заңда белгіленген барлық басқа шарттарға сәйкес келген Қазақстан Республикасының азаматына Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұру туралы талап қойылмайды»;

2) Кодекстің 202-бабының 2-тармағын және 204-бабы 3-тармағының 2) тармақшасын мынадай түсіндірмеде Конституцияға сәйкес келеді деп таныды: «егер Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарда өзгеше көзделмесе, зейнетақы төлемдерін алушының елдің шегінен тыс жерге тұрақты тұруға кету фактісі мұндай төлемдерді тағайындау кезінде (осы нормативтік қаулының қарар бөлігінің 1-тармағында берілген түсіндірмені ескере отырып) аталған талап қойылатын адамдарға қатысты ғана заңдық мәнге ие және зейнетақы төлемдерінің тоқтатылуына әкеп соғады».

🔗КС нормативтік қаулысының толық мәтінімен сілтеме бойынша танысуға болады https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1013205?lang=kk

📱 @consot_kz

Instagram
| Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
⚖️ Конституционный Суд разъяснил вопросы пенсионных выплат гражданам, выехавшим за пределы Казахстана

Конституционный Суд рассмотрел представление Восточно-Казахстанского областного суда о проверке конституционности пункта 1 статьи 196, пункта 2 статьи 202, подпункта 2) пункта 3 статьи 204 Социального кодекса и части пятой пункта 5 Правил, регулирующих процедурные вопросы пенсионного обеспечения, от 22 июня 2023 года № 232.

История обращения

Поводом для внесения представления послужило обращение гражданки, полагающей, что указанные нормы в их взаимосвязи признают факт постоянного проживания гражданина на территории Казахстана как условие реализации его права на назначение и получение государственной базовой пенсии и пенсионной выплаты по возрасту, что противоречит положениям статьи 14 и пункта 1 статьи 28 Конституции.

Позиция Конституционного Суда

Конституционный Суд отметил, что пенсионные выплаты по своей правовой природе являются выплатами, связанными именно с наступлением определенного возраста и возникновением при этом социальной уязвимости лица, но не с местом его проживания.

Конституционный Суд указал, что исходя из смысла нормы Конституции пункт 1 статьи 196 Кодекса не предполагает установления для граждан Казахстана обязательного условия проживания на территории страны для возникновения у них законного права на пенсионное обеспечение.

Пункт 2 статьи 202 и подпункт 2) пункта 3 статьи 204 Кодекса определяют общий период осуществления пенсионных выплат по возрасту, государственной базовой пенсионной выплаты и их прекращения в случае установления факта выезда получателя на постоянное место жительства за пределы Республики Казахстан.

В этих положениях Кодекса указанный факт имеет юридическое значение и влечет прекращение пенсионных выплат только в отношении лиц, к которым предъявляется такое требование при назначении данных выплат.

При таком понимании Конституционный Суд не усматривает несоответствия пункта 2 статьи 202 и подпункта 2) пункта 3 статьи 204 Кодекса положениям Конституции.

Оспариваемые положения части пятой пункта 5 Правил связаны с механизмом подтверждения соответствия заявителя требованиям закона и не содержат запретов, ограничений на назначение пенсии, в связи с чем оснований для признания нормативного правового акта в указанной части не соответствующим Конституции не имеется. Уполномоченному органу рекомендовано внести уточняющие поправки в указанный акт.

Выводы Конституционного Суда

По итогам проверки Конституционный Суд признал соответствующими Конституции:

1) пункта 1 статьи 196 Кодекса в следующем истолковании: «при реализации права на назначение и получение государственной базовой пенсионной выплаты и пенсионной выплаты по возрасту требование о постоянном проживании на территории Республики Казахстан не предъявляется к гражданину Республики Казахстан при соответствии его всем другим условиям, установленным законом для их назначения»;

2) пункта 2 статьи 202 и подпункт 2) пункта 3 статьи 204 Кодекса в следующем истолковании: «факт выезда получателя пенсионных выплат на постоянное место жительства за пределы страны имеет юридическое значение и влечет их прекращение только в отношении лиц, к которым предъявляется данное требование при назначении таких выплат (с учетом истолкования, изложенного в пункте 1 постановляющей части настоящего нормативного постановления), если иное не предусмотрено законами Республики Казахстан и международными договорами, ратифицированными Республикой Казахстан».

🔗С полным текстом нормативного постановления КС можно ознакомиться по ссылке https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1013205?lang=ru

📱 @consot_kz

Instagram
| Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
⚖️ Конституциялық Сот: ата-аналарға қатысты әкімшілік қамақ қолданудағы айырмашылықтар кемсітушілік болып табылмайды

Конституциялық Сот азаматтың Қазақстан Республикасы Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 50-бабы екінші бөлігінің Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтінішін қарады.

Дауланып отырған нормада әкімшілік қамаққа алу он төрт жасқа дейінгі баласы бар әйелдерге, сондай-ақ осы жасқа толмаған баласын жалғыз өзі тәрбиелеп отырған ер адамдарға қолданылмайды деп көзделеді.

Өтініштің мән-жайы

Өтініш субъектісі әйелдер үшін қамаққа алуды қолданбауға он төрт жасқа дейінгі баласының болуы жеткілікті негіз болса, ал ер адамдар үшін осы жастағы баласын жалғыз өзі тәрбиелеу фактісін растау қосымша талап қойылғандықтан, осы құқықтық реттеу заң алдында бәрі тең қағидатын және жынысына байланысты кемсітушілікке тыйым салуды (Конституцияның 14-бабының 2-тармағы) бұзады деп санайды.

Конституциялық Соттың ұстанымы

Конституциялық Сот құқықтық реттеудегі айырмашылық жыныс белгісіне емес, ата-ананың балаға үздіксіз күтім жасауды қамтамасыз етуге нақты қатысу дәрежесіне байланысты екенін, сондықтан оның кемсітушілік болып табылмайтынын атап өтті. Дауланып отырған нормада қолданылған «он төрт жасқа дейінгі бала» санаты баланың тұрақты күтім мен тәрбиелеуге жоғары деңгейде тәуелділігін көрсетеді.

ӘҚБтК-нің 50-бабы екінші бөлігінде көзделген саралау баланы асырау мен тәрбиелеуді жалғыз өзі жүзеге асыратын тұлғаны оқшаулау салдарынан баланың тиісті күтімсіз қалу жағдайларының алдын алуға бағытталған. Теңдік конституциялық қағидаты объективті әрі ақылға қонымды негіздеме болған және олардың конституциялық маңызы бар мақсатқа қол жеткізуге бағытталған жағдайларда мұндай айырмашылықтарға жол береді.

Сонымен қатар Конституциялық Сот ӘҚБтК-нің 50-бабы екінші бөлігінің ережесі формальды айқындық талаптарына сай келмейтінін және әртүрлі түсіндірілуге жол беретінін көрсетті. Норма ерекшелікке жататын тұлғалардың субъектілік құрамын нақтыламай, тек гендерлік белгімен шектелген, сондай-ақ «баласын жалғыз өзі тәрбиелеуші» өлшемшартының мазмұнын және оны айқындау үшін заңдық маңызы бар мән-жайлардың тізбесін ашып көрсетпеген. Бұл норманы практикада әрқалай қолдану тәуекелін туындатады.

Бұдан бөлек, Конституциялық Сот әкімшілік жаза орындалатын кезеңде балаларға қамқорлық жасауды қамтамасыз ететін арнайы құқықтық тетіктің жоқ екенін атап өтті. Конституциялық Соттың пікірінше, әкімшілік қамақты өтеуді кейінге қалдыру баланың құқықтары үшін туындауы мүмкін жағымсыз салдарды толық көлемде өтей алмайды және оны қорғауды қамтамасыз ететін тетікті алмастыра алмайды.

Конституциялық Соттың қорытындылары

Конституциялық Сот қарау қорытындысы бойынша Кодекстің 50-бабының екінші бөлігін Конституцияға сәйкес келеді деп танып, Үкіметке – әкімшілік қамаққа алу қолданылмайтын адамдардың санаттарына қатысты Конституциялық Соттың құқықтық ұстанымдарына сәйкес әкімшілік қамаққа алуды қолдану мәселелері бойынша заңнаманы жетілдіруді қарау, ал Жоғарғы Сотқа істердің осы санаты бойынша сот практикасын жинақтап қорыту және тиісті түсіндірулер беру ұсынымы жасалды.

🔗КС нормативтік қаулысының толық мәтінімен сілтеме бойынша танысуға болады https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1013209?lang=kk

📱 @consot_kz

Instagram
| Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
⚖️ Конституционный Суд: различия в применении административного ареста к родителям не являются дискриминацией

Конституционный Суд рассмотрел обращение гражданина о проверке на соответствие Конституции части второй статьи 50 Кодекса Республики Казахстан об административных правонарушениях.

Оспариваемая норма предусматривает, что административный арест не применяется к женщинам, имеющим детей в возрасте до четырнадцати лет, а также к мужчинам, в одиночку воспитывающим детей, не достигших такого возраста.

История обращения

Субъект обращения считает, что данное правовое регулирование нарушает принцип равенства всех перед законом и запрет дискриминации по признаку пола (пункт 2 статьи 14 Конституции), поскольку для женщин достаточным основанием неприменения ареста является наличие у нее ребенка в возрасте до четырнадцати лет, тогда как для мужчин дополнительно требуется подтверждение факта воспитания такого ребенка в одиночку.

Позиция Конституционного Суда

Конституционный Суд отметил, что различие в правовом регулировании обусловлено не признаком пола, а степенью фактического участия родителя в обеспечении непрерывного ухода за ребенком, и потому не является дискриминацией. Используемая в оспариваемой норме категория «ребенок в возрасте до четырнадцати лет» отражает повышенную зависимость ребенка от постоянного ухода и воспитания.

Дифференциация, предусмотренная частью второй статьи 50 КоАП, направлена на предотвращение ситуаций, при которых ребенок может остаться без надлежащего ухода вследствие изоляции лица, единолично осуществляющего его содержание и воспитание. Конституционный принцип равенства допускает такие различия при наличии объективного и разумного обоснования и их направленности на достижение конституционно значимой цели.

Вместе с тем Конституционный Суд указал, что положение части второй статьи 50 КоАП не отвечает требованиям формальной определенности и допускает неоднозначное толкование. Норма не конкретизирует субъектный состав лиц, подпадающих под исключение, ограничиваясь указанием на гендерный признак, а также не раскрывает содержание критерия «в одиночку воспитывающий детей» и перечень юридически значимых обстоятельств для его установления. Это создает риск различного применения нормы на практике.

Кроме того, Конституционный Суд отметил отсутствие специального правового механизма обеспечения попечительства над детьми на период исполнения административного взыскания. По мнению Конституционного Суда, отсрочка исполнения административного ареста не способна в полной мере компенсировать возможные негативные последствия для ребенка и заменить механизм обеспечения его защиты.

Выводы Конституционного Суда

Конституционный Суд, признав часть вторую статьи 50 Кодекса соответствующей Конституции, одновременно рекомендовал Правительству рассмотреть вопрос о совершенствовании законодательства по вопросам применения административного ареста в отношении категории лиц, к которым административный арест не может применяться, в соответствии с правовыми позициями Конституционного Суда, а Верховному Суду – обобщить судебную практику по данной категории дел и дать дополнительные разъяснения.

🔗С полным текстом нормативного постановления КС можно ознакомиться по ссылке https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1013209?lang=ru

📱 @consot_kz

Instagram
| Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Әйелдер әлеуетіне инвестиция – тұрақты дамудың негізі

2026 жылғы 13–15 мамыр аралығында Бұхара қаласында «Әйелдерге инвестиция салу – орнықты өсудің негізі: әйелдердің саяси, экономикалық, әлеуметтік және экологиялық құқықтары мен мүмкіндіктерін кеңейту» тақырыбында II Азия әйелдер форумы өтті.

Форум Өзбекстан Республикасы Президентінің Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының 80-сессиясында жариялаған бастамасының практикалық жалғасы болды. Самарқанд қаласында өткен алғашқы форум әйелдердің құқықтары мен мүмкіндіктерін кеңейту жөніндегі халықаралық диалог алаңының өзектілігін растады және әлемдік қауымдастықтың кең қолдауына ие болды. Екінші форумның өткізілуі өңірлік ынтымақтастықтың тұрақты платформасын қалыптастыру жолындағы маңызды қадам болды.

Ашылу салтанатында Саида Мирзиёева форум қатысушыларына мемлекет басшысының құттықтау жолдауын оқып берді.

Шараға 20-дан астам мемлекет пен халықаралық ұйымдардың өкілдері қатысты, олардың қатарында БҰҰ Бас хатшысының орынбасары, БҰҰ Халықтың қоныстануы саласындағы қоры Атқарушы директоры, Шанхай ынтымақтастық ұйымы өкілдері, халықаралық қаржы институттарының, парламенттердің, үкіметтердің, дипломатиялық корпус пен халықаралық және өңірлік құрылымдардың өкілдері болды.

Қазақстан Республикасы форумда жоғары деңгейде ұсынылды. Делегация құрамы Қазақстан Республикасының Конституциялық Сотының Төрағасы Эльвира Азимова және Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі Төрағасының орынбасары Дәния Еспаева.

Жалпы форумға мемлекеттік органдардың, азаматтық қоғамның, сарапшылық және ғылыми қауымдастықтың, іскер топтардың, әлеуметтік саланың өкілдері және әйел көшбасшыларды қоса алғанда, шамамен 250 қатысушы жиналды.

Форум аясында әйелдердің мемлекеттік басқаруға және шешім қабылдау үдерістеріне қатысуы, әйелдердің экономикалық әлеуетін нығайту, ғылым, білім беру, инновациялар мен жасанды интеллектті дамыту, сондай-ақ әлеуметтік қорғау мен құқықтық кепілдіктерді күшейту мәселелеріне арналған төрт тақырыптық сессия өтті.

Қатысушылар орнықты әрі инклюзивті қоғам құрудың маңызды шарты ретінде әйелдердің әлеуметтік қорғалуына және олардың цифрлық ортадағы қауіпсіздігіне ерекше назар аударды.

Аталған сессияның модераторлары Жерен Гүвен Гүреш және Сирожиддин Абдуллаев болды.

Талқылауға халықаралық ұйымдардың, мемлекеттік және құқық қорғау органдарының, парламенттердің, сондай-ақ сарапшылық және академиялық қауымдастықтың өкілдері қатысты.

Эльвира Азимова өз сөзінде қазіргі заманғы құқықтық жүйенің күші тең мүмкіндіктерді қамтамасыз ету, адам қадір-қасиетін қорғау және әйелдердің бейбітшілік пен басқару үдерістеріне қатысуы мемлекеттік саясаттың сөзсіз басымдығы болған жағдайда ғана көрінетінін атап өтті.

Қазақстан Конституциялық Сотының Төрағасы елде іске асырылып жатқан, 2026 жылғы 15 наурызда қабылданған Қазақстан Республикасы Конституциясында бекітілген «Заң және тәртіп» қағидатына негізделген құқықтық саясатты таныстырды.

Эльвира Азимованың айтуынша, бұл қағидат азаматтардың құқықтарын алдын ала қорғауға, мемлекет пен қоғам арасындағы сенімді нығайтуға, ведомствоаралық өзара іс-қимылды дамытуға және құқық бұзушылықтардың алдын алу тетіктерін енгізуге бағытталған.

Сессия барысында қатысушылар цифрлық кеңістіктегі гендерлік зорлық-зомбылықтың алдын алу, сыбайлас жемқорлықтың әйелдердің экономикалық мүмкіндіктеріне әсері, зияткерлік меншікті қорғау, сондай-ақ әйелдердің әлеуметтік-экономикалық белсенділігін қолдау мәселелерін талқылады.

Форум қорытындысы бойынша Азия елдеріндегі әйелдердің білім беру, ғылым, саясат, экономика және қоғамдық өмірдегі рөлін нығайтуға, сондай-ақ өзара тиімді халықаралық ынтымақтастықты дамытуға бағытталған Бұхара декларациясы қабылданды.

📱 @consot_kz

Instagram
| Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Инвестиции в женщин – основа устойчивого роста

13-15 мая 2026 года в Бухаре состоялся II Азиатский форум женщин на тему: «Инвестиции в женщин – основа устойчивого роста: расширение политических, экономических, социальных и экологических прав и возможностей женщин».

Форум стал практическим продолжением инициативы Президента Республики Узбекистан, озвученной на 80-й сессии Генеральной Ассамблеи ООН. Первый форум, прошедший в Самарканде, подтвердил востребованность международной диалоговой площадки по вопросам расширения прав и возможностей женщин и получил широкую поддержку мирового сообщества. Проведение второго форума стало важным шагом к формированию постоянной платформы регионального сотрудничества.

На церемонии открытия Руководитель Администрации Президента Республики Узбекистан Саида Мирзиёева зачитала приветственное послание главы государства участникам форума.

В мероприятии приняли участие представители более 20 государств и международных организаций, включая заместителя Генерального секретаря ООН, Исполнительного директора Фонда ООН в области народонаселения, представителей ШОС, международных финансовых институтов, парламентов, правительств, дипломатического корпуса, а также международных и региональных структур.

Казахстан на форуме был представлен на высоком уровне. В состав делегации вошли Председатель Конституционного Суда Республики Казахстан Эльвира Азимова и Вице-спикер Мажилиса Парламента Республики Казахстан Дания Еспаева.

Всего форум объединил около 250 участников — представителей государственных органов, гражданского общества, экспертного и научного сообщества, деловых кругов, социальной сферы и женщин-лидеров.

В рамках форума состоялись четыре тематические сессии, посвященные вопросам участия женщин в государственном управлении и принятии решений, укрепления экономического потенциала женщин, развития науки, образования, инноваций и искусственного интеллекта, а также усиления социальной защиты и правовых гарантий.

Особое внимание участники уделили вопросам социальной защиты женщин и обеспечения их безопасности в цифровой среде как важным условиям построения устойчивого и инклюзивного общества.

Модераторами данной сессии выступили руководитель Координационного офиса структуры «ООН-женщины» по Центральной Азии Джерен Гювен Гюреш и заместитель директора Национального агентства социальной защиты при Президенте Республики Узбекистан Сироджиддин Абдуллаев.

В обсуждении приняли участие представители международных организаций, государственных и правоохранительных органов, парламентов, а также экспертного и академического сообщества.

В своем выступлении Председатель Конституционного Суда Республики Казахстан Эльвира Азимова подчеркнула, что современная правовая система сильна тогда, когда обеспечение равных возможностей, защита человеческого достоинства и участие женщин в процессах мира и управления являются безусловными приоритетами государственной политики.

Глава Конституционного Суда Казахстана представила реализуемую в стране правовую политику, основанную на принципе «Закон и порядок», закрепленном в Конституции Республики Казахстан, принятой 15 марта 2026 года.

Как отметила Эльвира Азимова, данный принцип направлен на превентивную защиту прав граждан, укрепление доверия между государством и обществом, развитие межведомственного взаимодействия и внедрение механизмов предупреждения правонарушений.

В ходе сессии участники обсудили вопросы предупреждения гендерного насилия в цифровом пространстве, влияния коррупции на экономические возможности женщин, защиты интеллектуальной собственности, а также поддержки социально-экономической активности женщин.

По итогам форума была принята Бухарская декларация, направленная на укрепление роли женщин в образовании, науке, политике, экономике и общественной жизни стран Азии, а также развитие взаимовыгодного международного сотрудничества.

📱 @consot_kz

Instagram
| Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Конституциялық Сот баламен қарым-қатынас тәртібі туралы шешімдерді орындау кезінде жеке сот орындаушысының қызметіне ақы төлеу шығыстарын бөлу мәселесін қарайды

Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты азаматтың Қазақстан Республикасының «Атқарушылық iс жүргiзу және сот орындаушыларының мәртебесi туралы» Заңының 118-бабы 1-тармағының екінші бөлігінің және Әділет министрінің «Жеке сот орындаушысының қызметіне ақы төлеу мөлшерлерін бекіту туралы» бұйрығындағы ескертпенің үшінші абзацының Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтініші бойынша отырыс өткізді. Аталған нормалар жеке сот орындаушысының қызметіне ақы төлеу мәселелерін реттейді. 

➤ Дауланып отырған нормалар баламен қарым-қатынас тәртібін айқындауға байланысты атқарушылық құжаттар бойынша жеке сот орындаушысының қызметіне ақы төлеу міндетін ата-аналардың әрқайсысына тең үлеспен жүктеуді көздейді.

Өтініш иесінің ұстанымы

Өтініш иесінің пікірінше, қолданыстағы құқықтық реттеу баламен қарым-қатынас тәртібі туралы сот актісін орындау кезінде жеке сот орындаушысының қызметіне ақы төлеу шығыстарын екі ата-анаға тең дәрежеде жүктеуді негізсіз көздейді.

Өтініш иесі сот шешімін мәжбүрлеп орындауға байланысты шығыстар сот белгілеген баламен қарым-қатынас тәртібін орындаудан жалтарып отырған ата-анаға жүктелуге тиіс деп есептейді.

Сонымен қатар, оның пікірінше, дауланып отырған ережелер заң мен сот алдындағы баршаның теңдігі қағидатын бұзады, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Конституциясының 14 және 39-баптарында көзделген құқықтар мен бостандықтарды шектеудің жол берілетін шектерінен шығады.

Істің мән-жайы

Өтініш материалдарынан көрінгендей, сот шешімімен кәмелетке толмаған балаларының тұрғылықты жері анасымен айқындалған өтініш иесінің балаларымен қарым-қатынас тәртібін белгілеу туралы талап-арызы ішінара қанағаттандырылған.

Атқарушылық парақ негізінде жеке сот орындаушысы атқарушылық іс жүргізуді қозғап, оның шеңберінде жеке сот орындаушысының қызметіне ақы төлеу мөлшерін әр ата-анадан 10 айлық есептік көрсеткіш көлемінде белгілеген.

Өзіне жеке сот орындаушысының қызметіне ақы төлеу міндетінің жүктелуімен келіспеген өтініш иесі тиісті қаулыны сот тәртібімен даулаған. Ол сот актісін мәжбүрлеп орындауға байланысты шығыстар баланың екінші ата-анасымен қарым-қатынас тәртібін қамтамасыз ету туралы сот шешімін орындаудан жалтарып отырған ата-анаға жүктелуге тиіс деп санайды.

Отырысқа қатысушылар

Конституциялық Сот отырысына өтініш иесі мен оның адвокаты, Парламент Сенатының, Бас прокуратураның, Әділет министрлігінің, Оқу-ағарту министрлігінің Балалардың құқықтарын қорғау комитетінің өкілдері, Бала құқықтары жөніндегі уәкіл, Адам құқықтары жөніндегі ұлттық орталықтың, Заңнама және құқықтық ақпарат институтының, Жеке сот орындаушыларының республикалық палатасының және Парламентаризм институтының өкілдері қатысты.

Баяндамашы судья – А.Е. Жатқанбаева.

❗Конституциялық Соттың қорытынды шешімі Конституциялық заңның 65-бабына сәйкес КС ресми сайтында сілтеме бойынша, «Егемен Қазақстан» және «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланатын болады.

📱 @consot_kz

Instagram
| Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Конституционный Суд проверит вопрос распределения расходов на деятельность ЧСИ при исполнении решений о порядке общения с ребенком

Конституционный Суд Республики Казахстан провел заседание по обращению гражданина о проверке на соответствие Конституции части второй пункта 1 статьи 118 Закона Республики Казахстан «Об исполнительном производстве и статусе судебных исполнителей» и абзаца третьего примечания к приказу Министра юстиции Республики Казахстан «Об утверждении размеров оплаты деятельности частного судебного исполнителя», регулирующих вопросы оплаты деятельности частного судебного исполнителя.

➤ Оспариваемые нормы предусматривают возложение оплаты деятельности частного судебного исполнителя в равных долях на обоих родителей по исполнительным документам, связанным с определением порядка общения с ребенком.

Позиция заявителя

По мнению заявителя, действующее правовое регулирование необоснованно возлагает на обоих родителей обязанность по равному несению расходов на оплату деятельности частного судебного исполнителя при исполнении судебного акта о порядке общения с ребенком.

Заявитель считает, что расходы по принудительному исполнению судебного решения должны возлагаться на родителя, который уклоняется от исполнения установленного судом порядка общения с ребенком.

Кроме того, по мнению заявителя, оспариваемые положения нарушают принцип равенства всех перед законом и судом, а также выходят за пределы допустимых ограничений прав и свобод, предусмотренных статьями 14 и 39 Конституции Республики Казахстан.

Обстоятельства дела

Как следует из материалов обращения, решением суда был частично удовлетворен иск заявителя об определении порядка общения с несовершеннолетними детьми, место жительства которых определено с матерью.

На основании исполнительного листа частным судебным исполнителем было возбуждено исполнительное производство, в рамках которого размер оплаты деятельности ЧСИ был определен в размере 10 МРП с каждого из родителей.

Не согласившись с возложением на него обязанности по оплате деятельности частного судебного исполнителя, заявитель оспорил соответствующее постановление в судебном порядке, полагая, что расходы по принудительному исполнению судебного акта должны возлагаться на родителя, уклоняющегося от исполнения решения суда об обеспечении порядка общения ребенка с другим родителем.

Участники заседания

В заседании Конституционного Суда приняли участие заявитель и его адвокат, представители Сената Парламента, Генеральной прокуратуры, Министерства юстиции, Комитета по охране прав детей Министерства просвещения, Уполномоченный по правам ребенка, Национального центра по правам человека, Института законодательства и правовой информации, Республиканской палаты частных судебных исполнителей и Института парламентаризма.

Судья-докладчик по делу - А.Е. Жатканбаева

❗️Итоговое решение Конституционного Суда по итогам проверки норм будет опубликовано в соответствии со статьей 65 Конституционного закона на официальном сайте КС, а также в изданиях «Казахстанская правда» и «Егемен Қазақстан».

📱 @consot_kz

Instagram
| Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔹 Сеулде өткен AACC SRD V конференциясы аясында Қазақстанның конституциялық реформалары таныстырылды

Корея Республикасында Азияның конституциялық соттары мен теңестірілген институттары қауымдастығының (AACC) қолдауымен «Конституциялық құқықтың өзекті мәселелері мен соңғы үрдістері» тақырыбында ғылыми-зерттеу конференциясы өтті.

Ауқымды шараға Қазақстан, Үндістан, Малайзия, Оңтүстік Корея, Пәкістан, Ресей Федерациясы, Таиланд, Түркия, Өзбекстан және Әзербайжан сияқты Азия елдерінің 15 конституциялық бақылау органынан шамамен 50 өкіл мен зерттеуші, сондай-ақ жетекші құқықтанушы ғалымдар қатысты. Қазақстан Республикасының Конституциялық Сотын форумда өтініштерді алдын ала зерделеу және құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің меңгерушісі Эльмира Қалиева мен талдау және конституциялық іс жүргізу бөлімінің меңгерушісі Амир Умаров таныстырды.

Форум дәстүрлі түрде үздік халықаралық құқықтық тәжірибемен тұрақты алмасу, демократиялық қағидаттарды қорғау, құқық үстемдігін нығайту және өзгермелі жаһандық ахуал жағдайында азаматтардың негізгі құқықтарын қамтамасыз етудің тиімді тетіктерін дамыту алаңы болып табылады.

Конференция барысында Эльмира Қалиева Қазақстанның конституциялық дамуының хронологиясы туралы баяндама жасап, еліміздің жаңа Ата заңының жаңашылдықтарын жан-жақты ашып көрсетті. Спикер жүргізіліп жатқан реформалардың «Заң және тәртіп» қағидатын іске асыруға және Әділетті Қазақстанды құруға бағытталғанын атап өтті. Жаңғыртудың негізгі жетістіктері ретінде шетелдік әріптестерге «Миранда ережесін» енгізу, кінәсіздік презумпциясын күшейту, цифрлық ортадағы азаматтардың құқықтарына конституциялық кепілдіктер беру, сондай-ақ Конституциялық Сотты Ата заңның үстемдігін қамтамасыз ететін тәуелсіз орган ретінде түпкілікті бекіткен конституциялық бақылаудың жаңартылған моделі ұсынылды.

Анықтама: Қауымдастық 2010 жылы Азиядағы конституциялық әділет органдарының өңірлік форумы ретінде құрылған. Оның функцияларына мүшелердің тұрақты кездесулерін өткізу, симпозиумдар, семинарлар мен жұмыс сапарларын ұйымдастыру, конституциялық прецеденттік құқық бойынша тәжірибе алмасуды қамтамасыз ету, олардың жұмыс әдістері туралы ақпараттандыру, сондай-ақ жария құқық пен конституциялық юрисдикцияға қатысты институционалдық, құрылымдық және рәсімдік мәселелер бойынша пікір және идея алмасу кіреді.
Қазіргі уақытта қауымдастыққа 21 мемлекет қатысады: Әзербайжан, Ауғанстан, Бангладеш, Үндістан, Индонезия, Иордания, Қазақстан, Корея Республикасы, Қырғыз Республикасы, Малайзия, Мальдив аралдары, Моңғолия, Мьянма, Пәкістан, Палестина, Ресей, Филиппин, Тәжікстан, Таиланд, Түркия және Өзбекстан.

📱 @consot_kz

Instagram
| Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔸 Конституционные реформы Казахстана представлены на V конференции AACC SRD в Сеуле

В Республике Корея состоялась научно-исследовательская конференция под эгидой Ассоциации азиатских конституционных судов и эквивалентных институтов (AACC), на тему: «Последние тенденции и актуальные вопросы конституционного права».

В масштабном мероприятии приняли участие около 50 представителей и исследователей из 15 органов конституционного контроля стран Азии, включая Казахстан, Индию, Малайзию, Южную Корею, Пакистан, Российскую Федерацию, Таиланд, Турцию, Узбекистан и Азербайджан, а также ведущие ученые-правоведы. Конституционный Суд Республики Казахстан на форуме представили заведующая отделом предварительного изучения обращений и правового обеспечения Эльмира Калиева и заведующий отделом аналитики и конституционного производства Амир Умаров.

Форум традиционно выступает платформой для регулярного международного обмена передовым юридическим опытом, защиту демократических принципов, укрепление верховенства права и развитие эффективных механизмов обеспечения основных прав граждан в условиях меняющейся глобальной обстановки.

В ходе конференции Эльмира Калиева представила доклад о хронологии конституционного развития Казахстана, подробно раскрыв новеллы нового Основного закона страны. Спикер подчеркнула, что проводимые реформы направлены на реализацию принципа «Закон и Порядок» и построение Справедливого Казахстана. В числе ключевых достижений модернизации зарубежным коллегам были представлены такие прогрессивные шаги, как внедрение «правила Миранды», усиление презумпции невиновности и конституционные гарантии прав граждан в цифровой среде, а также обновленная модель конституционного контроля, окончательно закрепившая Конституционный Суд в качестве независимого органа, обеспечивающего верховенство Основного закона.

Справочно: Ассоциации была учреждена в 2010 году как региональный форум органов конституционной юстиции Азии. Ее функциями являются проведение регулярных встреч членов, организация симпозиумов, семинаров и рабочих визитов, обеспечение обмена опытом конституционного прецедентного права, информирование по вопросам методов их работы, обмен мнениями и идеями по институциональным, структурным и процедурным вопросам, касающимся публичного права и конституционной юрисдикции.
В настоящее время в Ассоциации участвуют 21 государство: Азербайджан, Афганистан, Бангладеш, Индия, Индонезия, Иордания, Казахстан, Республика Корея, Кыргызская Республика, Малайзия, Мальдивы, Монголия, Мьянма, Пакистан, Палестина, Россия, Филиппины, Таджикистан, Таиланд, Турция и Узбекистан.

📱 @consot_kz

Instagram
| Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM