🎦 әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессоры, заң ғылымдарының докторы Алуа Ибраева «24KZ» телеарнасындағы «Prime Time» бағдарламасының эфирінде Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы туралы айтып берді.

🔗https://youtu.be/3jUUUcfBgFw?si=Fad1jxInB2h1_aB4

🎦 Профессор Казахского национального университета имени аль-Фараби, доктор юридических наук Алуа Ибраева в эфире программы «Prime Time» на телеканале «24KZ» рассказала о новой Конституции Республики Казахстан.

🔗https://youtu.be/vNOJLlkiVH0?si=iWKi0lHUz6i0rtrB

🌐 Әлемдегі конституциялық сот төрелігі жаңалықтары

Эстония Жоғарғы соты көлік құралдарын тіркеу алымын төлеу тәртібін Конституцияға сәйкес деп таныды
 
2026 жылғы 16 маусымда Эстония Жоғарғы сотының Конституциялық палатасы көлік құралдарын тіркеу алымын төлеу тәртібін реттейтін заңнама ережелерін Конституцияға сәйкес деп таныды.

Істі қарауға Әділет канцлерінің өтініші негіз болды. Өтініш беруші көлік құралы ұрланған, жойылған немесе өзге де себептермен жоғалған жағдайда тіркеу алымын қайтару тетігінің болмауы мөлшерлестік қағидатын бұзады деп есептеді. Сонымен қатар, ол аталған алымды әкімшілендіру тәртібі заңнамалық деңгейде жеткілікті түрде реттелмегенін алға тартты.

Істі қараған Жоғарғы сот өтінішті қанағаттандырудан бас тартып, тіркеу алымы көлік құралының нақты пайдаланылу мерзіміне байланысты емес біржолғы төлем екенін атап өтті. Соттың пайымдауынша, бұл алымның негізгі мақсаты – азаматтарды экологиялық тұрғыдан анағұрлым қауіпсіз көлік құралдарын сатып алуға ынталандыру. Ал көлік құралының кейіннен жоғалуы немесе жойылуы оны өндіру барысында қоршаған ортаға келтірілген экологиялық әсерді жоймайды.

Сот Конституция мемлекетке көлік құралы жоғалған жағдайда тіркеу алымын қайтару міндетін жүктемейтінін көрсетті. Мұндай тетікті енгізу заң шығарушының құзыретіне жатады және оның қалауына қарай жүзеге асырылуы мүмкін.

Сонымен қатар, Жоғарғы сот қолданыстағы құқықтық реттеу теңдік қағидатын бұзбайды деген қорытындыға келді. Көлік құралын ел аумағынан тыс жерге әкеткен жағдайда тіркеу алымын қайтаруға мүмкіндік беретін ерекшеліктер қосарланған салық салуды болдырмауға бағытталған және олар көлік құралының ұрлануы немесе жойылуы жағдайларымен салыстыруға келмейді.

Сондай-ақ Сот тіркеу алымын әкімшілендіру тәртібі Конституция талаптарына сәйкес келеді деп таныды. Жекелеген рәсімдік мәселелердің Әкімшілік іс жүргізу туралы заңның ережелері негізінде реттелуі заңнамада олқылықтардың бар екенін білдірмейді.
 
#КонституциялықСот #Конституция #АдамҚұқықтары #ҚұқықҮстемдігі

🌐 Новости мира конституционного правосудия

Верховный суд Эстонии признал конституционным порядок уплаты регистрационного сбора за транспортные средства
 
16 июня 2026 года Конституционная палата Верховного суда Эстонии признала соответствующими Конституции положения законодательства, регулирующие порядок уплаты регистрационного сбора за транспортные средства.

Поводом для рассмотрения дела стало обращение канцлера юстиции, который считал, что отсутствие механизма возврата регистрационного сбора в случае кражи, уничтожения или иной утраты транспортного средства нарушает принцип соразмерности. Кроме того, заявитель указывал на недостаточную законодательную регламентацию порядка администрирования указанного сбора.

Рассмотрев дело, Верховный суд отклонил ходатайство, указав, что регистрационный сбор представляет собой единовременный платеж, не связанный с фактическим сроком эксплуатации транспортного средства. Основной целью его введения является стимулирование приобретения более экологичных транспортных средств, а последующая утрата автомобиля сама по себе не устраняет экологические последствия его производства.

Суд отметил, что Конституция не обязывает государство предусматривать возврат регистрационного сбора в случае утраты транспортного средства. Введение такого механизма относится к компетенции законодателя и может быть реализовано по его усмотрению.

Кроме того, Верховный суд пришел к выводу, что действующее регулирование не нарушает принцип равенства. Исключения, позволяющие вернуть регистрационный сбор при вывозе транспортного средства за пределы страны, направлены на предотвращение двойного налогообложения и не сопоставимы с ситуациями, связанными с кражей или уничтожением автомобиля.

Также Суд признал, что порядок администрирования регистрационного сбора соответствует требованиям Конституции. Несмотря на то что отдельные процедурные вопросы регулируются посредством применения положений Закона об административном производстве, это не свидетельствует о наличии пробелов в законодательстве.
 
#КонституционныйСуд #Конституция #ПраваЧеловека #ВерховенствоПрава

🌐 Әлемдегі конституциялық сот төрелігі жаңалықтары

Ресей Конституциялық Соты кәмелетке толған азаматтарға өздерінің жыныстық қолсұғылмаушылығына қарсы қылмыс жасаған ата-анасын ата-ана құқықтарынан айыруды талап ету құқығын берді

Ресей Федерациясының Конституциялық Соты ата-ана құқықтарын тоқтату және ата-ана құқықтарынан айыру мәселелерін реттейтін Отбасы кодексінің ережелерінің конституциялылығын қарады.

Істі қарауға әкесінің өзіне және кәмелетке толмаған сіңлісіне қатысты жыныстық қолсұғылмаушылыққа қарсы қылмыс жасағаны үшін сотталған әйелдің шағымы негіз болды. Кейіннен анасының талап қоюы бойынша ер адам кенже балаларына қатысты ата-ана құқықтарынан айырылды. Алайда өтініш берушінің өзіне қатысты соттар оның әкесін ата-ана құқықтарынан айыру туралы талап қою арызын қабылдаудан бас тартты, өйткені ол сотқа жүгінген кезде кәмелетке толған болатын. Ал қолданыстағы заңнамада ата-ана құқықтарынан айыру тек кәмелетке толмаған балаларға қатысты ғана көзделген.

Конституциялық Сот баланың кәмелетке толуына байланысты ата-ана құқықтары тоқтатылғанымен, ата-ана мен бала арасындағы құқықтық байланыстардың бірқатары, атап айтқанда мұрагерлік, тұрғын үй және алименттік құқықтық қатынастар сақталатынын атап өтті. Сонымен қатар қолданыстағы заңнамада бұрын баласына қатысты ата-ана құқықтарынан айыруға негіз болатын қылмыс жасаған ата-анамен мұндай құқықтық байланысты тоқтатудың арнайы тетігі көзделмеген.

Конституциялық бақылау органы Отбасы кодексінің нормалары ата-анасы өзіне қатысты ауыр қылмыс жасаған жағдайда кәмелетке толған азаматтардың ата-ана құқықтарынан айыру туралы талап қоюларын қарауға және қанағаттандыруға кедергі келтірмейді деген қорытындыға келді. Заң шығарушы ата-ана мен кәмелетке толған бала арасындағы құқықтық байланысты тоқтатудың өзге тетігін белгілегенге дейін осы түсіндіру қолданылатын болады.

Конституциялық Сот мұндай тәртіп заңнамаға тиісті өзгерістер енгізілгенге дейін қолданылатынын да көрсетті. Өтініш берушінің ісі Соттың құқықтық ұстанымы ескеріле отырып қайта қарауға жіберілді. Сонымен қатар федералдық заң шығарушыға осындай жағдайларда ата-ана мен кәмелетке толған бала арасындағы құқықтық байланысты тоқтатудың арнайы тетігін заңнамалық деңгейде белгілеу тапсырылды.

#КонституциялықСот #Конституция #АдамҚұқықтары #ҚұқықҮстемдігі