▪️▪️

Саясаттанушы Марат Шибұтов: жаңа Конституция жобасы қоғам мен мемлекеттің өзгергенін көрсетеді

Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның 12-ші отырысында саясаттанушы Марат Шибұтов Конституциялық дамудың тарихи эволюциясын және қоғам мен әлемдегі өзгерістерді ескере отырып, Ата Заңды жаңарту қажет екенін айтты.

✔️ Ол Қазақ КСР-де алғашқы Конституция 1937 жылы, 1936 жылғы Одақтық Конституциядан кейін қабылданғанын атап өтті. Конституция 40 жыл қызмет етті. Содан кейін келесі Конституция 1978 жылы 1977 жылғы Одақтық Конституциядан кейін қабылданып, 1993 жылға дейін Тәуелсіз Қазақстанда қызмет етті. Яғни 15 жылға жарады.

✔️ Тарихи шолуды жалғастыра отырып, саясаттанушы Тәуелсіздік кезеңінде Конституциялық моделдердің өзгергенін атап өтті.

«1993 жылғы Конституция бір жарым жыл ғана қызмет етті де оның орнына 1995 жылғы Конституция басты. Әлеуметтік желілерде оны оқымай-ақ мақтап жататындар бар, бірақ Тәуелсіз Қазақстанда ол 1978 жылғы Конституциядан да аз жұмыс істегенін және ауқымды саяси дағдарысқа әкелгенін естен шығрмауымыз қажет. 1995 жылғы Конституция 30 жылдан астам уақыт бойы қолданыста. Бұл – 90 жылдағы барлық Ата Заңдар арасындағы екінші ең ұзақ мерзім. Сондықтан оның ауысуы қалыпты жағдай», – деді Марат Шибұтов.

✔️ Оның айтуынша, Ата заңды жаңарту қажеттілігі қоғам мен мемлекеттегі объективті өзгерістерге байланысты туындады.

«Біз өзіміз қоғам ретінде біраз өзгердік, мемлекет өзгерді, айналамыздағы әлем өзгерді. Мемлекеттік комитеттер мен телеграф әлдеқашан өткен күнде қалған. Цифрлық құқық әдеттегідей нәрселер сияқты қажеттілікке айналған, ал жастар үшін мүмкін одан да маңыздырақ шығар», – деді ол.

✔️ Шибұтов сонымен қатар елдің әлеуметтік құрылымының да өзгергенін атап өтті. Саясаттанушының айтуынша, 1995 жылмен салыстырғанда Қазақстанда оқитын және жұмыс істейтін шетелдіктер әлдеқайда көп тұрады, сондықтан адам құқықтары мен азаматтың құқықтарын бөліп қарауымыз керек.

«Азаматтарға енді қауіпсіздік пен өмір сүру құқығы жеткіліксіз, оларға шығармашылық, зияткерлік меншік және басқа да құқықтар қажет. Саяси жүйе де дамып, күрделеніп жатыр, сондықтан бір саяси институттарды екіншілері алмастырады», - деді саясаттанушы.

✔️ Қорытындылай келе, ол дайындалған құжаттың сапалы екендігіне сенім білдірді.

«Мұның бәрін біз жаңа Конституцияның жобасында қамтыдық деп үміттенемін. Ал азаматтарымыз оны бүкілхалықтық референдумда қолдайды деп сенемін», – деп қорытындылады Марат Шибұтов.

▪️▪️

Проект новой Конституции отражает изменения общества и государства – политолог Марат Шибутов

На очередном заседании Комиссии по Конституционной реформе политолог Марат Шибутов высказался об исторической эволюции конституционного развития и необходимости обновления Основного закона с учетом изменений в обществе и мире.

✔️ Он отметил, что в Казахской ССР первую Конституцию приняли в 1937 году, после принятия союзной Конституции 1936 года. Она действовала 40 лет. Затем следующая Конституция была принята в 1978 году после принятия союзной Конституции 1977 года. И она действовала и в Независимом уже Казахстане до 1993 года. Срок ее действия 15 лет.

✔️ Продолжая исторический обзор, политолог отметил смену конституционных моделей уже в период Независимости.

«Конституция 1993 года проработала всего полтора года и сменилась Конституцией 1995 года. У нас в соцсетях любят ее хвалить не читая, но надо помнить, что в Независимом Казахстане она проработала даже меньше Конституции 1978 года и привела к масштабному политическому кризису. Конституция 1995 года действует уже больше 30 лет. Это уже второй по длине срок среди всех основных законов за 90 лет. Так что смена ее – это нормально», – заявил Марат Шибутов.

✔️ По его словам, необходимость обновления Основного закона продиктована объективными изменениями в обществе и государстве.

«Мы сами как общество сильно изменились, государство изменилось, мир вокруг изменился. Давно ушли в прошлое госкомитеты и телеграф. Цифровые права уже такая же нужная вещь, что и обычные, а для молодежи, наверное, даже важнее», – отметил он.

✔️ Шибутов подчеркнул и изменение социальной структуры страны. По словам политолога, в Казахстане живет, учится и работает гораздо больше иностранцев, чем в 1995 году, поэтому важно разделять права человека и права гражданина.

«Гражданам уже недостаточно просто безопасности и выживания, им нужны уже права на творчество, на интеллектуальную собственность и так далее. Ну и политическая система эволюционирует, усложняется, поэтому одни политические институты сменяют другие», – сказал политолог.

✔️ Подводя итог, он выразил уверенность в качестве подготовленного документа.

«Все это, я надеюсь, мы отразили в проекте новой Конституции. А наши граждане поддержат его на всенародном референдуме», – заключил Марат Шибутов.

▪️▪️

Конституциялық комиссия Қазақстанның жаңа Конституциясының жобасын пысықтауды аяқтады

Конституциялық Соттың Төрайымы – Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның төрайымы Эльвира Әзімова Қазақстанның жаңа Конституциясы жобасы бойынша жүргізілген жұмыстың алдын ала қорытындысын шығарды. Комиссия мүшелері мен азаматтардың пікірлерін ескере отырып, ол Ата Заңды республикалық референдумға шығаруды ұсынды. Бұл жөнінде Мемлекет Басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев түпкілікті шешім қабылдайды.

✔️ Сөз басында Эльвира Әзімова азаматтық және заң қауымдастықтарының өкілдері, ғалымдар, құқықтанушылар, лингвистер, қоғамдық ұйымдардың мүшелеріне және Ата Заңның тағдырына бей-жай қарамай, өз ұсыныстарын білдірген мыңдаған азаматқа алғыс білдірді.

«Біз әрбір уәжді жан-жақты саралап, халықаралық тәжірибе мен ұлттық мүддені өзара сабақтастыра отырып, салмақты шешімдер қабылдауға ұмтылдық», – деді ол.

✔️ Конституциялық комиссияның миссиясы басынан бастап айқын болғанын, ол – азаматтардың көпшілігінің еркін көрсететін, құқықтар мен міндеттердің тепе-теңдігін қамтамасыз ететін, мемлекеттілікті нығайтып, адам құқықтарының кепілдіктерін қорғауға бағытталған үйлесімді, салмақты Ата Заң моделін әзірлеу екенін атап өтті Эльвира Әзімова.

«Сіздермен бірнеше отырыс барысында талқыланған мәтін түбегейлі жетілдіріліп, түскен ұсыныстар ескерілді. Азаматтар, заңгерлік және азаматтық қауымдастықтар, сараптамалық алаңдардан түскен бастамалардың басым бөлігі жан-жақты талданды. Көптеген баптар тікелей жобада көрініс тапса, басқалары мәтіндік нұсқада және концептуалдық шешімдерге әсер етті», – деді комиссия төрайымы.

✔️ Мысалы, ҚР жаңа Конституциясының жобасына адвокаттың мәртебесі, меншік құқығының кепілдіктері, мемлекет келтірген зиянды өтеу құқығы, экологиялық қауіпсіздік, азаматтық мәселелері туралы нормалар және т.б. енгізілді.

✔️ Қазақша мәтіннің сапасына ерекше назар аударылды – терминология жаңартылды және қазіргі заманға бейімделді. Сонымен қатар өтпелі ережелер туралы ұсыныстар ескерілді.

✔️ Эльвира Әзімованың айтуынша, Еуразия кеңістіъгінде алғаш рет мұндай жұмыс толық ашық режімде жүргізілді.

«Барлық отырыстар онлайн режімде трансляцияланды. Мұны қоғамды Конституциялық үдеріске тартудың жаңа моделі деп қабылдауға болады», - деп атап өтті ол.

✔️ Комиссия төрайымы Конституция нормативтік құқықтық актілердің бүкіл жүйесі үшін бағыт беретін бағдар екенін еске салды: ол бағыт-бағдарды анықтайды, базалық қағидаттарды, адам мен азаматтың басты құқықтары мен бостандықтарын, мемлекеттілік және ұлттық мүдделердің негіздерін бекітеді.

«Конституцияны шамадан тыс жүктеуге келмейді. Қалған мәселелерді Парламент пен мемлекеттік органдар қабылдайтын заңдар мен құқықтық актілер арқылы реттеу көзделген. Көптеген идеялар алдағы заң шығару жұмысының негізіне айналып, конституциялық баптарды нығайтып, әрі қарай дамытуға ықпал етеді», - деп атап өтті Эльвира Әзімова.

✔️ Оның айтуынша, Комиссия мүшелерінің басым көпшілігі жаңа Конституцияның жобасын республикалық референдумға шығаруды қолдады.

«Осыған байланысты, комиссия мүшелерінің және азаматтардың көпшілігінің пікірін ескере отырып, Мемлекет басшысына жаңа Конституцияның пысықталған жобасын республикалық референдумға шығаруды ұсыну қажет деп санаймын», - деді Комиссия төрайымы.

✔️ Эльвира Әзімова республикалық референдумды өткізу әрбір азаматқа өзінің конституциялық құқығын іске асырып, Қазақстанның жаңа Конституциясының жобасы бойынша пікір білдіруге мүмкіндік беретінін атап өтті.

«Мемлекет басшысы референдум өткізу туралы шешім қабылдаған жағдайда, Конституциялық комиссияның миссиясы өз мәресіне жеткен боп саналады. Біз ортақ ниетпен және үлкен жауапкершілікпен бір мақсатқа жұмыс жасадық. Жаңа Ата Заң әділеттілік, тұрақтылық және қоғамдық сенімнің берік негізіне айналуы тиіс. Ол мемлекеттілікті нығайтып, әрбір адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғай отырып, еліміздің дамуының сенімді бағытын айқындайды», – деп қорытындылады Конституциялық комиссияның төрайымы.

▪️▪️

Конституционная комиссия завершила доработку проекта новой Конституции Казахстана

Председатель Конституционного Суда – председатель Комиссии по Конституционной реформе Эльвира Азимова подвела предварительные итоги работы над проектом новой Конституции Казахстана. С учетом мнений членов Комиссии и граждан она предложила вынести документ на республиканский референдум. Окончательное решение по этому поводу примет Глава государства Касым-Жомарт Токаев.

✔️ В начале своего выступления Эльвира Азимова выразила благодарность представителям гражданского и юридического сообществ, ученым, правоведам, лингвистам, членам общественных организаций и тысячам неравнодушных граждан, которые высказали предложения по новой Конституции РК.

«Даже самые строгие замечания стали инструментом совершенствования текста. Мы всесторонне взвешивали все аргументы, сопоставляли международный опыт и национальные интересы», – сказала она.

✔️ Как отметила Эльвира Азимова, миссия Конституционной комиссии с самого начала была предельно ясна: выработать согласованную, взвешенную модель Основного закона, отражающую волю большинства граждан, обеспечивающую баланс прав и обязанностей, укрепляющую государственность и гарантии прав человека.

«Текст, который мы с вами обсуждали на протяжении ряда заседаний, был существенно доработан и улучшен с учетом поступивших предложений. Большая часть инициатив граждан, гражданских и юридических сообществ, экспертных площадок была тщательно проанализирована. Многие положения нашли прямое отражение в проекте, другие повлияли на формулировки и концептуальные решения», – озвучила председатель Комиссии.

✔️ Так, в проект новой Конституции РК включены нормы о статусе адвоката, гарантиях права собственности, праве на возмещение вреда, причиненного государством, об экологической безопасности, вопросах гражданства и т.д.

✔️ Особое внимание уделено качеству казахского текста – терминология актуализирована и осовременена. Кроме того, были учтены предложения о переходных положениях.

✔️ По словам Эльвиры Азимовой, впервые на евразийском пространстве подобная работа велась в режиме полной открытости.

«Все заседания транслировались онлайн. Можно считать, что это новая модель вовлечения общества в конституционный процесс», – подчеркнула она.

✔️ Председатель Комиссии напомнила, что Конституция – это общий ориентир для всей системы нормативных правовых актов: она задает тон и курс, закрепляет базовые принципы, фундаментальные права и свободы человека и гражданина, основы государственности и национальных интересов.

«Конституция не может и не должна быть перегружена деталями. Все последующие аспекты будут регулироваться законами и подзаконными актами, принимаемыми Парламентом и государственными органами. Многие идеи станут основой для дальнейшей законотворческой работы, усиливая и развивая конституционные положения», – отметила Эльвира Азимова.

✔️ По ее словам, большинство членов Комиссии высказалось за вынесение проекта новой Конституции на республиканский референдум.

«В этой связи, с учетом мнений членов Комиссии и большинства граждан считаю необходимым предложить Главе государства вынести на республиканский референдум доработанный проект новой Конституции», – сказала председатель Комиссии.

✔️ Эльвира Азимова подчеркнула, что проведение республиканского референдума позволит каждому гражданину реализовать свое конституционное право и выразить мнение по проекту новой Конституции Казахстана.

«В случае принятия решения о проведении референдума Главой государства миссия Конституционной комиссии будет считаться завершенной. Нас объединяли общая цель, искреннее стремление к результату и высокая ответственность за общее дело. Новый Основной закон должен стать прочной основой справедливости, стабильности и общественного доверия. Он нацелен на укрепление государственности, защиты прав и свобод каждого человека и задает уверенный курс развития нашей страны», – заключила председатель Конституционной комиссии.

Конституциялық комиссия Мемлекет басшысына жаңа Конституцияның қорытынды жобасын ұсынды

🟦Қасым-Жомарт Тоқаев Конституциялық комиссия төрағасы – Конституциялық сот төрағасы Эльвира Әзімованы, Конституциялық комиссия төрағасының орынбасары – Мемлекеттік кеңесші Ерлан Қаринді және Конституциялық комиссия мүшесі – Президенттің құқықтық мәселелер жөніндегі көмекшісі Ержан Жиенбаевты қабылдады.

🟦Мемлекет басшысына Комиссияның жаңа Конституция жобасы бойынша атқарған жұмысы туралы мәлімет берілді.

🟦Эльвира Әзімова Комиссияның осыған дейін өткен он екі отырысының нәтижесінде жаңа Ата Заңның қорытынды жобасы әзірленгенін баяндады.

🟦Жаңа Конституция мәтіні азаматтар мен сарапшылардың былтыр қазан айынан бастап eGov және e-Otinish порталдарына жолдаған бастамалары негізінде дайындалды. Сондай-ақ жобада Парламенттік реформа жөніндегі жұмыс тобы қазан-қаңтар айлары аралығында жинақтаған тәсілдер де ескерілді.

🟦Эльвира Әзімова Конституциялық комиссия талқылау қорытындысы бойынша жаңа Конституция жобасын жалпыхалықтық референдумға шығаруды ұсынатынын жеткізді.

🟦Мемлекет басшысы Конституциялық комиссияның өте ауқымды әрі маңызды жұмыс атқарғанын атап өтті. Президенттің пікірінше, жаңа Конституция ережелері мемлекетіміздің институционалдық негізін трансформациялау үдерісі толығымен аяқталып, мүлде жаңа конституциялық үлгіге көшетінін көрсетеді.

🟦Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа Ата Заң жобасы қоғамдағы өзекті құндылықтар мен мемлекеттік саясат қағидаттарын айқындап қана қоймай, Қазақстанның одан әрі прогрессивті дамуына негіз қалайтынын айтты.

🟦Президент маңызды жұмысты кәсіби тұрғыда атқарған Конституциялық комиссия мүшелеріне ризашылығын білдірді. Сондай-ақ Комиссия мүшелерінің жаңа Конституция жобасын тікелей эфирде талқылауы қоғамдық диалогтің жоғары деңгейін танытқанына назар аударды.

🟦Бұдан бөлек, Мемлекет басшысы жобаны әзірлеу мен талқылауға мыңдаған азаматтың белсене атсалысқанына тоқталып, бұл «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасына сай келетінін және жаңа Конституцияның шынайы халықтық сипатын көрсететінін атап өтті.

🟦Қасым-Жомарт Тоқаев таяу арада жаңа Конституцияны қабылдау бойынша республикалық референдум өткізу туралы Жарлыққа қол қоятынын мәлімдеді.

t.me/aqorda_resmi

Конституционная комиссия представила
Главе государства итоговый проект новой Конституции

🟦Президент Касым-Жомарт Токаев принял председателя Конституционной комиссии – председателя Конституционного суда Эльвиру Азимову, заместителя председателя Конституционной комиссии – Государственного советника Ерлана Карина и члена Конституционной комиссии – Помощника Президента по правовым вопросам Ержана Жиенбаева.

🟦Глава государства был проинформирован об итогах работы Комиссии над проектом новой Конституции страны.

🟦Эльвира Азимова доложила, что по результатам двенадцати заседаний Комиссией был разработан итоговый проект нового Основного закона.

🟦Текст новой Конституции был подготовлен на основе инициативных предложений граждан и экспертного сообщества, направляемых ими через порталы eGov и e-Otinish с октября прошлого года. Также в проекте учтены подходы, выработанные в октябре-январе Рабочей группой по Парламентской реформе.

🟦Эльвира Азимова отметила, что по итогам обсуждения Конституционная комиссия предложила вынести проект новой Конституции на всенародный референдум.

🟦Президент Касым-Жомарт Токаев отметил, что Конституционной комиссией проделана масштабная и важная работа.

🟦По мнению Главы государства, положения новой Конституции знаменуют завершение процесса трансформации институциональной основы нашего государства и переход к совершенно новой конституционной модели.

🟦Президент также подчеркнул, что проект нового Основного закона не только отражает актуальные общественные ценности и принципы государственной политики, но и закладывает долгосрочные основы дальнейшего прогрессивного развития Казахстана.

🟦Касым-Жомарт Токаев выразил благодарность членам Конституционной комиссии за проделанную работу и профессиональный подход. Президент подчеркнул, что обсуждение членами Комиссии проекта новой Конституции в прямом эфире продемонстрировало высокий уровень общественного диалога.

🟦Кроме того, Глава государства отметил активное участие в разработке и обсуждении проекта тысяч неравнодушных граждан, что отвечает принципам Слышащего государства и позволяет говорит об истинно народном характере новой Конституции.

🟦Касым-Жомарт Токаев заявил, что в ближайшее время подпишет Указ о проведении республиканского референдума по вопросу принятия новой Конституции.

t.me/aqorda_resmi