Экспертное мнение 💬
©️ Алмас Канатов, к.ю.н., ассоциированный профессор, исполнительный директор Института парламентаризма, член Научно-консультативного совета при Конституционном Суде РК
📱 @consot_kz
Instagram | Facebook | TikTok
Instagram | Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
⚖️ Конституциялық Сот: еңбек даулары бойынша жүгіну мерзімі еңбекақы бойынша берешекті өндіріп алуды шектемейді
Конституциялық Сот азаматтың өтініш жасауымен еңбек даулары бойынша жұмыскердің сотқа жүгінуінің бір жылдық мерзімі туралы норманың Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкестігін тексерді. Мерзім Еңбек кодексінің 160-бабы бірінші бөлігінің 2) тармақшасында және бесінші бөлігінің үшінші абзацында белгіленген.
Өтініштің мән-жайы
Бұған дейін азамат жұмыстан шығарылғаннан кейін еңбегі үшін сыйақы алуға конституциялық құқығын қорғау үшін сотқа жүгінген. Бұл 2021 жылғы қаңтар – 2024 жылғы сәуір аралығындағы үстеме жұмысына ақы төлеу жайында. Алайда сот үстеме жұмысқа ақы төлеу туралы шешімді сотқа жүгінген жылдың алдындағы соңғы жылға ғана қатысты шығарған. Басқа талаптар бойынша еңбек даулары бойынша сотқа жүгінудің бір жылдық мерзіміне сілтеме жасалып, қанағаттандырудан бас тартылған.
Азамат азаматтық даулар бойынша талап қоюдың ескіруінің үш жылдық мерзіміне сілтеме жасап, Еңбек кодексінің аталған нормасының қолданылуы өзінің еңбегі үшін сыйақы алу құқығына нұқсан келтіреді деп санайды.
Конституциялық Соттың ұстанымы
Конституциялық Сот тексеру қорытындысы бойынша жұмыскердің сотқа жүгінуінің бір жылдық мерзімі талап қоюдың ескіруінің жалпы үш жылдық мерзімін қолдану мүмкін емес дегенді білдірмейді атап өтті. Заң шығарушы даулардың жекелеген санаттары үшін талап қоюдың ескіруінің арнаулы мерзімдерін және сотқа жүгіну мерзімдерін, егер мұндай мерзімдер құқықтық айқындылықты және құқықтық қатынастардың тұрақтылығын қамтамасыз етудегі конституциялық маңызды мақсаттарды көздесе, белгілеуге құқылы.
Конституциялық Сот сотқа жүгінудің бір жылдық мерзімін белгілеу еңбегі үшін сыйақыдан, оның ішінде нақты орындалған үстеме жұмысқа ақы алудан айыруға алып келуі мүмкін деп көрсетті. Жұмыс берушінің орындалмаған міндеті болған кезде соттар жұмыскердің сот арқылы қорғалу және еңбегі үшін сыйақы алу құқықтарының конституциялық кепілдіктерін сақтауға, сондай-ақ еңбегімен тапқан ақша қаражатын төлеу жөніндегі міндетті жұмыс берушінің ұзақ уақыт бойы бұзуының құқықтық сипатын ескеруге тиіс.
Конституциялық Соттың қорытындылары
Конституциялық Сот тексеру қорытындысы бойынша Еңбек кодексінің 160-бабының аталған нормаларын төмендегідей түсіндірмеде Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес келеді деп таныды:
еңбек даулары бойынша сотқа жүгінудің осы бапта көзделген бір жылдық мерзімі жұмыс беруші тиісті сомаларды төлеу жөніндегі міндетті орындамаған жағдайда, үстеме жұмыс ақысын қоса алғанда, өзіне тиесілі жалақыны және еңбегіне ақы төлеуге байланысты өзге де міндетті төлемдерді өндіріп алу туралы талаптар бойынша жұмыскердің сот арқылы қорғалу құқығын Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (Жалпы бөлім) 178-бабына сәйкес талап қоюдың ескіруінің жалпы үш жылдық мерзімі шегінде іске асыруға кедергі келтірмейді.
Үкіметке осы нормативтік қаулы жарияланған күннен бастап бір жылдан кешіктірмей Конституциялық Соттың құқықтық ұстанымдарына сәйкес Еңбек кодексіне өзгерістер мен толықтырулар туралы заң жобасына бастамашылық жасау ұсынылды.
🔗 КС нормативтік қаулысының толық мәтінімен сілтеме бойынша танысуға болады https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1023078?lang=kk
📱 consot_kz
Instagram | Facebook | TikTok
Конституциялық Сот азаматтың өтініш жасауымен еңбек даулары бойынша жұмыскердің сотқа жүгінуінің бір жылдық мерзімі туралы норманың Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкестігін тексерді. Мерзім Еңбек кодексінің 160-бабы бірінші бөлігінің 2) тармақшасында және бесінші бөлігінің үшінші абзацында белгіленген.
Өтініштің мән-жайы
Бұған дейін азамат жұмыстан шығарылғаннан кейін еңбегі үшін сыйақы алуға конституциялық құқығын қорғау үшін сотқа жүгінген. Бұл 2021 жылғы қаңтар – 2024 жылғы сәуір аралығындағы үстеме жұмысына ақы төлеу жайында. Алайда сот үстеме жұмысқа ақы төлеу туралы шешімді сотқа жүгінген жылдың алдындағы соңғы жылға ғана қатысты шығарған. Басқа талаптар бойынша еңбек даулары бойынша сотқа жүгінудің бір жылдық мерзіміне сілтеме жасалып, қанағаттандырудан бас тартылған.
Азамат азаматтық даулар бойынша талап қоюдың ескіруінің үш жылдық мерзіміне сілтеме жасап, Еңбек кодексінің аталған нормасының қолданылуы өзінің еңбегі үшін сыйақы алу құқығына нұқсан келтіреді деп санайды.
Конституциялық Соттың ұстанымы
Конституциялық Сот тексеру қорытындысы бойынша жұмыскердің сотқа жүгінуінің бір жылдық мерзімі талап қоюдың ескіруінің жалпы үш жылдық мерзімін қолдану мүмкін емес дегенді білдірмейді атап өтті. Заң шығарушы даулардың жекелеген санаттары үшін талап қоюдың ескіруінің арнаулы мерзімдерін және сотқа жүгіну мерзімдерін, егер мұндай мерзімдер құқықтық айқындылықты және құқықтық қатынастардың тұрақтылығын қамтамасыз етудегі конституциялық маңызды мақсаттарды көздесе, белгілеуге құқылы.
Конституциялық Сот сотқа жүгінудің бір жылдық мерзімін белгілеу еңбегі үшін сыйақыдан, оның ішінде нақты орындалған үстеме жұмысқа ақы алудан айыруға алып келуі мүмкін деп көрсетті. Жұмыс берушінің орындалмаған міндеті болған кезде соттар жұмыскердің сот арқылы қорғалу және еңбегі үшін сыйақы алу құқықтарының конституциялық кепілдіктерін сақтауға, сондай-ақ еңбегімен тапқан ақша қаражатын төлеу жөніндегі міндетті жұмыс берушінің ұзақ уақыт бойы бұзуының құқықтық сипатын ескеруге тиіс.
Конституциялық Соттың қорытындылары
Конституциялық Сот тексеру қорытындысы бойынша Еңбек кодексінің 160-бабының аталған нормаларын төмендегідей түсіндірмеде Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес келеді деп таныды:
еңбек даулары бойынша сотқа жүгінудің осы бапта көзделген бір жылдық мерзімі жұмыс беруші тиісті сомаларды төлеу жөніндегі міндетті орындамаған жағдайда, үстеме жұмыс ақысын қоса алғанда, өзіне тиесілі жалақыны және еңбегіне ақы төлеуге байланысты өзге де міндетті төлемдерді өндіріп алу туралы талаптар бойынша жұмыскердің сот арқылы қорғалу құқығын Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (Жалпы бөлім) 178-бабына сәйкес талап қоюдың ескіруінің жалпы үш жылдық мерзімі шегінде іске асыруға кедергі келтірмейді.
Үкіметке осы нормативтік қаулы жарияланған күннен бастап бір жылдан кешіктірмей Конституциялық Соттың құқықтық ұстанымдарына сәйкес Еңбек кодексіне өзгерістер мен толықтырулар туралы заң жобасына бастамашылық жасау ұсынылды.
Instagram | Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
⚖️ Конституционный Суд: срок обращения по трудовым спорам не ограничивает взыскание задолженности по оплате труда
Конституционный Суд рассмотрел обращение гражданина о проверке на соответствие Конституции подпункта 2) части первой и абзац третий части пятой статьи 160 Трудового кодекса, устанавливающей годичный срок для обращения работника в суд по трудовым спорам.
История обращения
Гражданин после увольнения обратился в суд за защитой конституционного права на вознаграждение за труд. Речь шла об оплате за сверхурочные работы в период с января 2021 года по апрель 2024 года. Однако суд вынес решение об оплате за сверхурочную работу только за последний год перед обращением в суд. В удовлетворении других требований было отказано со ссылкой на годичный срок для обращения в суд по трудовым спорам.
Гражданин, ссылаясь на трехлетний срок исковой давности по гражданским спорам, посчитал, что действие указанной нормы Трудового кодекса ущемляет его право на вознаграждение за труд.
Позиция Конституционного Суда
Конституционный Суд по итогам проверки отметил, что годичный срок для обращения работника в суд не означает невозможности применения общего трехгодичного срока исковой давности. Законодатель вправе устанавливать специальные сроки исковой давности и сроки обращения в суд для отдельных категорий споров, если такие сроки преследуют конституционно значимые цели обеспечения правовой определенности и стабильности правоотношений.
Конституционный Суд указал, что установление годичного срока обращения в суд может привести к потере вознаграждения за труд, в том числе оплаты за фактически выполненную сверхурочную работу. При наличии неисполненной обязанности работодателя суды должны соблюдать конституционные гарантии права работника на судебную защиту и права на вознаграждение за труд, а также учитывать правовую природу длящегося нарушения обязанности работодателя по выплате заработанных денежных средств.
Выводы Конституционного Суда
Конституционный Суд признал указанные нормы статьи 160 Трудового кодекса соответствующими Конституции в следующем истолковании:
предусмотренный данной статьей годичный срок обращения в суд по трудовым спорам не препятствует реализации права работника на судебную защиту по требованиям о взыскании причитающейся ему заработной платы и иных обязательных выплат, связанных с оплатой труда, включая оплату за сверхурочную работу, при наличии неисполненной обязанности работодателя по выплате соответствующих сумм в пределах общего трехлетнего срока исковой давности в соответствии со статьей 178 Гражданского кодекса (Общая часть).
Правительству рекомендовано не позднее одного года со дня опубликования настоящего нормативного постановления инициировать проект закона об изменениях и дополнениях в Трудовой кодекс в соответствии с правовыми позициями Конституционного Суда.
🔗 С полным текстом нормативного постановления КС можно ознакомиться по ссылке https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1023078?lang=ru
📱 consot_kz
Instagram | Facebook | TikTok
Конституционный Суд рассмотрел обращение гражданина о проверке на соответствие Конституции подпункта 2) части первой и абзац третий части пятой статьи 160 Трудового кодекса, устанавливающей годичный срок для обращения работника в суд по трудовым спорам.
История обращения
Гражданин после увольнения обратился в суд за защитой конституционного права на вознаграждение за труд. Речь шла об оплате за сверхурочные работы в период с января 2021 года по апрель 2024 года. Однако суд вынес решение об оплате за сверхурочную работу только за последний год перед обращением в суд. В удовлетворении других требований было отказано со ссылкой на годичный срок для обращения в суд по трудовым спорам.
Гражданин, ссылаясь на трехлетний срок исковой давности по гражданским спорам, посчитал, что действие указанной нормы Трудового кодекса ущемляет его право на вознаграждение за труд.
Позиция Конституционного Суда
Конституционный Суд по итогам проверки отметил, что годичный срок для обращения работника в суд не означает невозможности применения общего трехгодичного срока исковой давности. Законодатель вправе устанавливать специальные сроки исковой давности и сроки обращения в суд для отдельных категорий споров, если такие сроки преследуют конституционно значимые цели обеспечения правовой определенности и стабильности правоотношений.
Конституционный Суд указал, что установление годичного срока обращения в суд может привести к потере вознаграждения за труд, в том числе оплаты за фактически выполненную сверхурочную работу. При наличии неисполненной обязанности работодателя суды должны соблюдать конституционные гарантии права работника на судебную защиту и права на вознаграждение за труд, а также учитывать правовую природу длящегося нарушения обязанности работодателя по выплате заработанных денежных средств.
Выводы Конституционного Суда
Конституционный Суд признал указанные нормы статьи 160 Трудового кодекса соответствующими Конституции в следующем истолковании:
предусмотренный данной статьей годичный срок обращения в суд по трудовым спорам не препятствует реализации права работника на судебную защиту по требованиям о взыскании причитающейся ему заработной платы и иных обязательных выплат, связанных с оплатой труда, включая оплату за сверхурочную работу, при наличии неисполненной обязанности работодателя по выплате соответствующих сумм в пределах общего трехлетнего срока исковой давности в соответствии со статьей 178 Гражданского кодекса (Общая часть).
Правительству рекомендовано не позднее одного года со дня опубликования настоящего нормативного постановления инициировать проект закона об изменениях и дополнениях в Трудовой кодекс в соответствии с правовыми позициями Конституционного Суда.
Instagram | Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
YouTube
Конституционный суд защищает права работников
Казахстанцы смогут взыскивать через суд невыплаченную зарплату и оплату за сверхурочную работу в пределах трех лет. Такое разъяснение дали сегодня в Конституционном суде, передает «24KZ».
#жаңалықтар #новости #24KZ #хабар24 #казахстан
#жаңалықтар #новости #24KZ #хабар24 #казахстан
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
⚖️ Конституциялық Сот: жазаның бір бөлігін іс жүзінде өтеу шартты түрде мерзімінен бұрын босатудың сөзсіз негізі болып табылмайды
Конституциялық Сот азаматтың өтініші бойынша Жоғарғы Соттың «Жазаны өтеуден шартты түрде мерзімінен бұрын босатудың, жазаның өтелмеген бөлігін жазаның неғұрлым жеңіл түріне ауыстырудың және тағайындалған жаза мерзімін қысқартудың сот практикасы туралы» 2015 жылғы 2 қазандағы № 6 нормативтік қаулысының 9-тармағы бірінші абзацының Конституцияға сәйкестігін тексерді.
Жоғарғы Соттың нормативтік қаулысында сотталған адамның жаза мерзімінің бір бөлігін нақтылы өтеуі шартты түрде мерзімінен бұрын босатуды (ШтМбБ) қолдануға немесе жазаның өтелмеген бөлігін жазаның неғұрлым жеңіл түріне (ЖЖтА) ауыстыруға сөзсіз негіз бола алмайды деп көзделген.
Өтініштің мән-жайы
Азаматтың пікірінше, ШтМбБ және ЖЖтА мәселелерін қарау туралы берген өтініштерін соттардың қанағаттандырудан бас тартуы ШтМбБ және ЖЖтА мәселелерін қараған кезде шамадан тыс кеңейтілген және әртүрлі түсіндіруге жол беріп, судьяға тым кең дискрециялық өкілеттіктер береді.
Конституциялық Соттың ұстанымы
Конституциялық Сот тексеру нәтижелері бойынша азамат дау айтып отырған нормативтік түсіндіруді Жоғарғы Сот өзіне берілген өкілеттік шегінде берген және ол Конституцияға сәйкес келеді, сот практикасында біркелкі қолдануды қамтамасыз етуге бағытталған деген қорытындыға келді.
Конституциялық Соттың қорытындылары
Конституциялық Сот өзiнiң қорытынды шешiмiнде заңнамалық реттеудi талап ететiн, сотталған адамның түзелгеніне құқықтық баға берумен, ШтМбБ және ЖЖтА мәселелерін қараған кезде жәбiрленушiнiң пiкiрiн ескерумен, сондай-ақ залал мөлшерiн айқындаумен байланысты проблемалар бар деп көрсетіп өтті.
Конституциялық бақылау органы атап өткендей, қылмыстық және қылмыстық-атқару заңнамасында сотталған адамның түзелгенін анықтаудың нормативтік бекітілген нақты өлшемшарттарының болмауы мұндай адамның мінез-құлқына баға берілген кезде формальды тәсілдің басым болуына және соның салдарынан ШтМбБ және ЖЖтА мәселелерін шешкен кезде судьялардың өз қалауы бойынша кеңінен қолдануына себепші болады.
Осыған байланысты Үкіметке – қылмыстық заңнаманы жетілдіру мәселесін қарау, ал Жоғарғы Сотқа қосымша нормативтік-құқықтық түсіндіру беру ұсынылды.
🔗 КС нормативтік қаулысының толық мәтінімен сілтеме бойынша танысуға болады https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1023861?lang=kk
📱 @consot_kz
Instagram | Facebook | TikTok
Конституциялық Сот азаматтың өтініші бойынша Жоғарғы Соттың «Жазаны өтеуден шартты түрде мерзімінен бұрын босатудың, жазаның өтелмеген бөлігін жазаның неғұрлым жеңіл түріне ауыстырудың және тағайындалған жаза мерзімін қысқартудың сот практикасы туралы» 2015 жылғы 2 қазандағы № 6 нормативтік қаулысының 9-тармағы бірінші абзацының Конституцияға сәйкестігін тексерді.
Жоғарғы Соттың нормативтік қаулысында сотталған адамның жаза мерзімінің бір бөлігін нақтылы өтеуі шартты түрде мерзімінен бұрын босатуды (ШтМбБ) қолдануға немесе жазаның өтелмеген бөлігін жазаның неғұрлым жеңіл түріне (ЖЖтА) ауыстыруға сөзсіз негіз бола алмайды деп көзделген.
Өтініштің мән-жайы
Азаматтың пікірінше, ШтМбБ және ЖЖтА мәселелерін қарау туралы берген өтініштерін соттардың қанағаттандырудан бас тартуы ШтМбБ және ЖЖтА мәселелерін қараған кезде шамадан тыс кеңейтілген және әртүрлі түсіндіруге жол беріп, судьяға тым кең дискрециялық өкілеттіктер береді.
Конституциялық Соттың ұстанымы
Конституциялық Сот тексеру нәтижелері бойынша азамат дау айтып отырған нормативтік түсіндіруді Жоғарғы Сот өзіне берілген өкілеттік шегінде берген және ол Конституцияға сәйкес келеді, сот практикасында біркелкі қолдануды қамтамасыз етуге бағытталған деген қорытындыға келді.
Конституциялық Соттың қорытындылары
Конституциялық Сот өзiнiң қорытынды шешiмiнде заңнамалық реттеудi талап ететiн, сотталған адамның түзелгеніне құқықтық баға берумен, ШтМбБ және ЖЖтА мәселелерін қараған кезде жәбiрленушiнiң пiкiрiн ескерумен, сондай-ақ залал мөлшерiн айқындаумен байланысты проблемалар бар деп көрсетіп өтті.
Конституциялық бақылау органы атап өткендей, қылмыстық және қылмыстық-атқару заңнамасында сотталған адамның түзелгенін анықтаудың нормативтік бекітілген нақты өлшемшарттарының болмауы мұндай адамның мінез-құлқына баға берілген кезде формальды тәсілдің басым болуына және соның салдарынан ШтМбБ және ЖЖтА мәселелерін шешкен кезде судьялардың өз қалауы бойынша кеңінен қолдануына себепші болады.
Осыған байланысты Үкіметке – қылмыстық заңнаманы жетілдіру мәселесін қарау, ал Жоғарғы Сотқа қосымша нормативтік-құқықтық түсіндіру беру ұсынылды.
Instagram | Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
⚖️ Конституционный Суд: фактическое отбытие части наказания не является безусловным основанием для условно-досрочного освобождения
Конституционный Суд по обращению гражданина проверил на соответствие пункту 1 статьи 39 Конституции абзац первый пункта 9 нормативного постановления Верховного Cуда от 2 октября 2015 года № 6 «О судебной практике условно-досрочного освобождения от отбывания наказания, замены неотбытой части наказания более мягким видом наказания и сокращения срока назначенного наказания».
Нормативным постановлением Верховного Суда предусмотрено, что фактическое отбытие осужденным части срока наказания не является безусловным основанием для применения условно-досрочного освобождения (УДО) или замены неотбытой части наказания более мягким видом наказания (ЗМН).
История обращения
По мнению гражданина, полученный им отказ судов в удовлетворении его ходатайств о рассмотрении вопросов УДО и ЗМН допускает расширительное и неоднозначное толкование, наделяет судью чрезмерно широкими дискреционными полномочиями при рассмотрении вопросов об УДО и ЗМН.
Позиция Конституционного Суда
Конституционный Суд по результатам проверки пришел к выводу, что оспариваемое гражданином нормативное разъяснение Верховного Суда дано в пределах его полномочий, соответствует Конституции и направлено на обеспечение единообразия в судебной практике.
Выводы Конституционного Суда
Конституционный Суд указал, что имеются проблемы, связанные с правовой оценкой исправления осужденного, c учетом мнения потерпевшего при рассмотрении вопросов об УДО и ЗМН, а также с определением размера ущерба, требующие законодательного урегулирования.
Орган конституционного контроля отметил, что отсутствие в уголовном и уголовно-исполнительном законодательстве нормативно закрепленных четких критериев установления исправления осужденного обусловливает риски преобладания формального подхода при оценке поведения такого лица и, как следствие, может повлечь широкое применение судейского усмотрения при рассмотрении вопросов об УДО и ЗМН.
В этой связи Правительству рекомендовано рассмотреть вопрос о совершенствовании уголовного законодательства, а Верховному Суду – дать дополнительные нормативно-правовые разъяснения.
🔗 С полным текстом нормативного постановления КС можно ознакомиться по ссылке https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1023861?lang=ru
📱 @consot_kz
Instagram | Facebook | TikTok
Конституционный Суд по обращению гражданина проверил на соответствие пункту 1 статьи 39 Конституции абзац первый пункта 9 нормативного постановления Верховного Cуда от 2 октября 2015 года № 6 «О судебной практике условно-досрочного освобождения от отбывания наказания, замены неотбытой части наказания более мягким видом наказания и сокращения срока назначенного наказания».
Нормативным постановлением Верховного Суда предусмотрено, что фактическое отбытие осужденным части срока наказания не является безусловным основанием для применения условно-досрочного освобождения (УДО) или замены неотбытой части наказания более мягким видом наказания (ЗМН).
История обращения
По мнению гражданина, полученный им отказ судов в удовлетворении его ходатайств о рассмотрении вопросов УДО и ЗМН допускает расширительное и неоднозначное толкование, наделяет судью чрезмерно широкими дискреционными полномочиями при рассмотрении вопросов об УДО и ЗМН.
Позиция Конституционного Суда
Конституционный Суд по результатам проверки пришел к выводу, что оспариваемое гражданином нормативное разъяснение Верховного Суда дано в пределах его полномочий, соответствует Конституции и направлено на обеспечение единообразия в судебной практике.
Выводы Конституционного Суда
Конституционный Суд указал, что имеются проблемы, связанные с правовой оценкой исправления осужденного, c учетом мнения потерпевшего при рассмотрении вопросов об УДО и ЗМН, а также с определением размера ущерба, требующие законодательного урегулирования.
Орган конституционного контроля отметил, что отсутствие в уголовном и уголовно-исполнительном законодательстве нормативно закрепленных четких критериев установления исправления осужденного обусловливает риски преобладания формального подхода при оценке поведения такого лица и, как следствие, может повлечь широкое применение судейского усмотрения при рассмотрении вопросов об УДО и ЗМН.
В этой связи Правительству рекомендовано рассмотреть вопрос о совершенствовании уголовного законодательства, а Верховному Суду – дать дополнительные нормативно-правовые разъяснения.
Instagram | Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
⚖️ Конституциялық Сот қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында байланысты уақытша шектеудің Конституцияға сәйкестігін растады
Конституциялық Сот азаматтың өтініші бойынша «Байланыс туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 41-1-бабы 1-2-тармағының Конституцияға сәйкестігін тексерді.
Өтініштің мән-жайы
Азамат бұл норманың қолданылуына сот тәртібімен дау айтқан, алайда соттар оның талаптарын қанағаттандырудан бас тартқан. Өтініш субъектісі дау айтылып отырған норма өзінің сөз бен шығармашылық еркіндігіне, заңмен тыйым салынбаған кез келген тәсілмен ақпаратты еркін алуға және таратуға, сондай-ақ ақпаратқа қол жеткізуге және сот арқылы қорғалуға конституциялық құқықтарын шектейді деп есептейді.
Конституциялық Соттың ұстанымы
Азамат дау айтып отырған Заң нормасына сәйкес кейінге қалдыруға болмайтын және ауыр, аса ауыр қылмыстардың, сондай-ақ қылмыстық топ дайындайтын және жасайтын қылмыстардың жасалуына әкеп соғуы мүмкін жағдайларда Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Төрағасы, оның орынбасарлары немесе аумақтық органдарының бастықтары не оларды алмастыратын адамдар кейіннен байланыс, масс-медиа салаларындағы уәкілетті органдарды және Бас прокуратураны жиырма төрт сағат ішінде хабардар ете отырып, жедел-іздестіру қызметінің барлық субъектілерінің мүддесінде байланыс желілерінің және (немесе) құралдарының жұмысын, байланыс қызметтерінің көрсетілуін, интернет-ресурстарға және (немесе) оларда орналастырылған ақпаратқа қол жеткізуді тоқтата тұруға құқылы. Осы шараларды қабылдау тәртібі Бас прокуратурамен келісу бойынша жедел-іздестіру қызметі субъектілері мен байланыс, масс-медиа салаларындағы уәкілетті органдардың бірлескен нормативтік құқықтық актісінде айқындалады.
Конституциялық Соттың қорытындылары
Жүргізілген тексеру нәтижелері бойынша Конституциялық Сот «Байланыс туралы» Заңның 41-1-бабының 1-2-тармағында Конституцияға қайшылық жоқ деп санайды. Конституциялық бақылау органы заңда көзделген шектеулер ақпаратты еркін алу құқығын өз бетінше шектеуге емес, конституциялық құрылысты қорғауға, қоғамдық тәртіпті, адамның құқықтары мен бостандықтарын, азаматтардың өмірі мен денсаулығын сақтауға бағытталады деп атап көрсетті. Аталған шара уақытша сипатқа ие және адамды Конституциямен кепілдік берілген ақпаратты еркін алу және тарату құқығынан айырмай, жедел түрде құқыққа қайшы іс-әрекеттердің алдын алу немесе олардың жолын кесу үшін қолданылады.
Сонымен бірге Конституциялық Сот дау айтылып отырған норма баға беруші ұғымдарды нақтылауды, онда көрсетілген шараларды қолданудың ақылға қонымды уақыт шегін, шектеу өлшемшарттарын жария және жеке мүдделер теңгерімін бұзбай белгілеуді талап ететінін атап өтеді. Осыған байланысты Үкіметке заңнаманы жетілдіру туралы мәселені қарау ұсынылды.
🔗 КС нормативтік қаулысының толық мәтінімен сілтеме бойынша танысуға болады https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1023865?lang=kk
📱 @consot_kz
Instagram | Facebook | TikTok
Конституциялық Сот азаматтың өтініші бойынша «Байланыс туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 41-1-бабы 1-2-тармағының Конституцияға сәйкестігін тексерді.
Өтініштің мән-жайы
Азамат бұл норманың қолданылуына сот тәртібімен дау айтқан, алайда соттар оның талаптарын қанағаттандырудан бас тартқан. Өтініш субъектісі дау айтылып отырған норма өзінің сөз бен шығармашылық еркіндігіне, заңмен тыйым салынбаған кез келген тәсілмен ақпаратты еркін алуға және таратуға, сондай-ақ ақпаратқа қол жеткізуге және сот арқылы қорғалуға конституциялық құқықтарын шектейді деп есептейді.
Конституциялық Соттың ұстанымы
Азамат дау айтып отырған Заң нормасына сәйкес кейінге қалдыруға болмайтын және ауыр, аса ауыр қылмыстардың, сондай-ақ қылмыстық топ дайындайтын және жасайтын қылмыстардың жасалуына әкеп соғуы мүмкін жағдайларда Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Төрағасы, оның орынбасарлары немесе аумақтық органдарының бастықтары не оларды алмастыратын адамдар кейіннен байланыс, масс-медиа салаларындағы уәкілетті органдарды және Бас прокуратураны жиырма төрт сағат ішінде хабардар ете отырып, жедел-іздестіру қызметінің барлық субъектілерінің мүддесінде байланыс желілерінің және (немесе) құралдарының жұмысын, байланыс қызметтерінің көрсетілуін, интернет-ресурстарға және (немесе) оларда орналастырылған ақпаратқа қол жеткізуді тоқтата тұруға құқылы. Осы шараларды қабылдау тәртібі Бас прокуратурамен келісу бойынша жедел-іздестіру қызметі субъектілері мен байланыс, масс-медиа салаларындағы уәкілетті органдардың бірлескен нормативтік құқықтық актісінде айқындалады.
Конституциялық Соттың қорытындылары
Жүргізілген тексеру нәтижелері бойынша Конституциялық Сот «Байланыс туралы» Заңның 41-1-бабының 1-2-тармағында Конституцияға қайшылық жоқ деп санайды. Конституциялық бақылау органы заңда көзделген шектеулер ақпаратты еркін алу құқығын өз бетінше шектеуге емес, конституциялық құрылысты қорғауға, қоғамдық тәртіпті, адамның құқықтары мен бостандықтарын, азаматтардың өмірі мен денсаулығын сақтауға бағытталады деп атап көрсетті. Аталған шара уақытша сипатқа ие және адамды Конституциямен кепілдік берілген ақпаратты еркін алу және тарату құқығынан айырмай, жедел түрде құқыққа қайшы іс-әрекеттердің алдын алу немесе олардың жолын кесу үшін қолданылады.
Сонымен бірге Конституциялық Сот дау айтылып отырған норма баға беруші ұғымдарды нақтылауды, онда көрсетілген шараларды қолданудың ақылға қонымды уақыт шегін, шектеу өлшемшарттарын жария және жеке мүдделер теңгерімін бұзбай белгілеуді талап ететінін атап өтеді. Осыған байланысты Үкіметке заңнаманы жетілдіру туралы мәселені қарау ұсынылды.
Instagram | Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
⚖️ Конституционный Суд подтвердил конституционность временных ограничений связи в целях обеспечения безопасности
Конституционный Суд по обращению гражданина проверил на соответствие Конституции пункт 1-2 статьи 41-1 Закона Республики Казахстан «О связи».
История обращения
Гражданин оспаривал применение данной нормы в судебном порядке, однако суды отказали ему в удовлетворении его требований. Субъект обращения считает, что оспариваемая норма ограничивает его конституционные права на свободу слова и творчества, свободное получение и распространение информации любым, не запрещенным законом способом, а также на доступ к информации и судебной защите.
Позиция Конституционного Суда
Согласно оспариваемой гражданином норме Закона в случаях, не терпящих отлагательств и могущих привести к совершению тяжких и особо тяжких преступлений, а также преступлений, подготавливаемых и совершаемых преступной группой, Председатель Комитета национальной безопасности, его заместители или начальники территориальных органов либо лица, их замещающие, вправе приостанавливать работу сетей и (или) средств связи, оказание услуг связи, доступ к интернет-ресурсам и (или) размещенной на них информации в интересах всех субъектов оперативно-розыскной деятельности с последующим уведомлением уполномоченных органов в областях связи, масс-медиа и Генеральной прокуратуры в течение двадцати четырех часов. Порядок принятия этих мер определяется совместным нормативным правовым актом субъектов оперативно-розыскной деятельности и уполномоченных органов в областях связи, масс-медиа по согласованию с Генеральной прокуратурой.
Выводы Конституционного Суда
По результатам проверки Конституционный Суд не усмотрел противоречия Конституции пункта 1-2 статьи 41-1 Закона «О связи». Орган конституционного контроля указал, что предусмотренные законом ограничения направлены не на произвольное ограничение права свободного получения информации, а на защиту конституционного строя, охрану общественного порядка, прав и свобод человека, жизни и здоровья граждан. Данная мера носит временный характер и применяется для оперативного предотвращения или пресечения противоправных действий, не лишая человека права на свободное получение и распространение информации, гарантированного Конституцией.
Вместе с тем Конституционный Суд отметил, что оспариваемая норма требует конкретизации оценочных понятий, установления разумных временных пределов применения указанных ею мер, критериев ограничения без нарушения баланса публичных и частных интересов. В этой связи Правительству рекомендовано рассмотреть вопрос о совершенствовании законодательства.
🔗 С полным текстом нормативного постановления КС можно ознакомиться по ссылке https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1023865?lang=ru
📱 @consot_kz
Instagram | Facebook | TikTok
Конституционный Суд по обращению гражданина проверил на соответствие Конституции пункт 1-2 статьи 41-1 Закона Республики Казахстан «О связи».
История обращения
Гражданин оспаривал применение данной нормы в судебном порядке, однако суды отказали ему в удовлетворении его требований. Субъект обращения считает, что оспариваемая норма ограничивает его конституционные права на свободу слова и творчества, свободное получение и распространение информации любым, не запрещенным законом способом, а также на доступ к информации и судебной защите.
Позиция Конституционного Суда
Согласно оспариваемой гражданином норме Закона в случаях, не терпящих отлагательств и могущих привести к совершению тяжких и особо тяжких преступлений, а также преступлений, подготавливаемых и совершаемых преступной группой, Председатель Комитета национальной безопасности, его заместители или начальники территориальных органов либо лица, их замещающие, вправе приостанавливать работу сетей и (или) средств связи, оказание услуг связи, доступ к интернет-ресурсам и (или) размещенной на них информации в интересах всех субъектов оперативно-розыскной деятельности с последующим уведомлением уполномоченных органов в областях связи, масс-медиа и Генеральной прокуратуры в течение двадцати четырех часов. Порядок принятия этих мер определяется совместным нормативным правовым актом субъектов оперативно-розыскной деятельности и уполномоченных органов в областях связи, масс-медиа по согласованию с Генеральной прокуратурой.
Выводы Конституционного Суда
По результатам проверки Конституционный Суд не усмотрел противоречия Конституции пункта 1-2 статьи 41-1 Закона «О связи». Орган конституционного контроля указал, что предусмотренные законом ограничения направлены не на произвольное ограничение права свободного получения информации, а на защиту конституционного строя, охрану общественного порядка, прав и свобод человека, жизни и здоровья граждан. Данная мера носит временный характер и применяется для оперативного предотвращения или пресечения противоправных действий, не лишая человека права на свободное получение и распространение информации, гарантированного Конституцией.
Вместе с тем Конституционный Суд отметил, что оспариваемая норма требует конкретизации оценочных понятий, установления разумных временных пределов применения указанных ею мер, критериев ограничения без нарушения баланса публичных и частных интересов. В этой связи Правительству рекомендовано рассмотреть вопрос о совершенствовании законодательства.
Instagram | Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
⚖️ Конституциялық Сот: сыбайлас жемқорлық қылмысы үшін міндетті жұмыстан шығару қызметкердің мәртебесі ескеріле отырып қолданылады
Конституциялық Сот азаматтың өтініш бойынша Еңбек кодексінің 52-бабы 1-1-тармағы 2) тармақшасының Конституцияның 24-бабының 1-тармағына сәйкестігін тексерді. Нормаға сәйкес квазимемлекеттік сектор жұмыскері сыбайлас жемқорлық қылмыс жасаған жағдайда, жұмыскермен еңбек шарты жұмыс берушінің бастамасымен бұзылуға тиіс.
Өтініштің мән-жайы
Азамат сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін (пара беруде) кінәлі деп танылып, оған мемлекеттік ұйымдарда және квазимемлекеттік сектор субъектілерінде лауазым атқару құқығынан өмір бойына айыру түрінде қосымша жаза тағайындалуына байланысты оны жұмыс беруші жұмыстан шығарған. Өтініш субъектісі электровоз машинисі болып жұмыс істеп, қазіргі уақытта мамандығы бойынша еңбек жолын жалғастыру мүмкіндігінен айырылып отырғандықтан, дау айтылып отырған норма өзінің еңбек ету бостандығына конституциялық құқығын бұзады деп ойлайды.
Конституциялық Соттың ұстанымы
Конституциялық Сот бұл норманы қолданыстағы басқа да заң нормаларымен өзара байланыста қолдану қажет деп көрсетті. Мәселен, Еңбек кодексінің 26-бабы 2-тармағының 2) тармақшасында сыбайлас жемқорлық қылмыс жасаған адамдардың квазимемлекеттік сектор субъектілеріне жұмысқа орналасуына шектеу белгіленген.
Қылмыстық кодексте сыбайлас жемқорлық қылмыс субъектілеріне: (1) мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдар; (2) мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға теңестірілген адамдар жатқызылған.
Осы адамдардың құқықтарын шектеудің айқындаушы өлшемшарты – олардың қызметінің функционалдық сипаты.
Демек, дау айтылып отырған норманы квазимемлекеттік сектор жұмыскерлерінің функционалдық мәртебесін ескермей, олардың барлығына қолдану еңбек ету құқығын шектеу аясын шамадан тыс кеңейтуге алып келеді.
Конституциялық Соттың қорытындылары
Тексеру қорытындысы бойынша Конституциялық Сот Еңбек кодексінің 52-бабы 1-1-тармағының 2) тармақшасын Қылмыстық кодекстің және «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңның нормаларымен өзара байланыста мынадай түсіндірмеде Конституцияға сәйкес келеді деп таныды:
квазимемлекеттік сектор субъектісінің жұмыскері сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін жұмыс берушінің бастамасымен еңбек шартын міндетті түрде бұзу мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға теңестірілген адамдарға қатысты ғана қолданылады.
Үкіметке Конституциялық Соттың қабылданған қорытынды шешімін ескере отырып, заңнаманы жетілдіру мәселесін қарау ұсынылды.
🔗 КС нормативтік қаулысының толық мәтінімен сілтеме бойынша танысуға болады https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1023866?lang=kk
📱 @consot_kz
Instagram | Facebook | TikTok
Конституциялық Сот азаматтың өтініш бойынша Еңбек кодексінің 52-бабы 1-1-тармағы 2) тармақшасының Конституцияның 24-бабының 1-тармағына сәйкестігін тексерді. Нормаға сәйкес квазимемлекеттік сектор жұмыскері сыбайлас жемқорлық қылмыс жасаған жағдайда, жұмыскермен еңбек шарты жұмыс берушінің бастамасымен бұзылуға тиіс.
Өтініштің мән-жайы
Азамат сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін (пара беруде) кінәлі деп танылып, оған мемлекеттік ұйымдарда және квазимемлекеттік сектор субъектілерінде лауазым атқару құқығынан өмір бойына айыру түрінде қосымша жаза тағайындалуына байланысты оны жұмыс беруші жұмыстан шығарған. Өтініш субъектісі электровоз машинисі болып жұмыс істеп, қазіргі уақытта мамандығы бойынша еңбек жолын жалғастыру мүмкіндігінен айырылып отырғандықтан, дау айтылып отырған норма өзінің еңбек ету бостандығына конституциялық құқығын бұзады деп ойлайды.
Конституциялық Соттың ұстанымы
Конституциялық Сот бұл норманы қолданыстағы басқа да заң нормаларымен өзара байланыста қолдану қажет деп көрсетті. Мәселен, Еңбек кодексінің 26-бабы 2-тармағының 2) тармақшасында сыбайлас жемқорлық қылмыс жасаған адамдардың квазимемлекеттік сектор субъектілеріне жұмысқа орналасуына шектеу белгіленген.
Қылмыстық кодексте сыбайлас жемқорлық қылмыс субъектілеріне: (1) мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдар; (2) мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға теңестірілген адамдар жатқызылған.
Осы адамдардың құқықтарын шектеудің айқындаушы өлшемшарты – олардың қызметінің функционалдық сипаты.
Демек, дау айтылып отырған норманы квазимемлекеттік сектор жұмыскерлерінің функционалдық мәртебесін ескермей, олардың барлығына қолдану еңбек ету құқығын шектеу аясын шамадан тыс кеңейтуге алып келеді.
Конституциялық Соттың қорытындылары
Тексеру қорытындысы бойынша Конституциялық Сот Еңбек кодексінің 52-бабы 1-1-тармағының 2) тармақшасын Қылмыстық кодекстің және «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңның нормаларымен өзара байланыста мынадай түсіндірмеде Конституцияға сәйкес келеді деп таныды:
квазимемлекеттік сектор субъектісінің жұмыскері сыбайлас жемқорлық қылмыс жасағаны үшін жұмыс берушінің бастамасымен еңбек шартын міндетті түрде бұзу мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға теңестірілген адамдарға қатысты ғана қолданылады.
Үкіметке Конституциялық Соттың қабылданған қорытынды шешімін ескере отырып, заңнаманы жетілдіру мәселесін қарау ұсынылды.
Instagram | Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
⚖️ Конституционный Суд: обязательное увольнение за коррупционное преступление применяется с учетом статуса работника
Конституционный Суд рассмотрел обращение гражданина о проверке на соответствие пункту 1 статьи 24 Конституции подпункт 2) пункта 1-1 статьи 52 Трудового кодекса. Согласно норме трудовой договор с работником квазигосударственного сектора по инициативе работодателя подлежит расторжению в случае совершения им коррупционного преступления.
История обращения
Гражданин был уволен работодателем в связи с признанием его виновным в совершении коррупционного преступления (дача взятки) с назначением дополнительного наказания пожизненного лишения права занимать должности в государственных организациях и субъектах квазигосударственного сектора. По мнению субъекта обращения, оспариваемая норма нарушает его конституционное право на свободу труда, поскольку он работал машинистом электровоза, а в настоящее время лишен возможности продолжать трудовую деятельность по специальности.
Позиция Конституционного Суда
Конституционный Суд указал, что данную норму необходимо применять во взаимосвязи с другими нормами действующих законов. Так, подпунктом 2) пункта 2 статьи 26 Трудового кодекса установлено ограничение на трудоустройство в субъекты квазигосударственного сектора для лиц, совершивших коррупционные преступления.
К субъектам коррупционных преступлений Уголовным кодексом отнесены: (1) лица, уполномоченные на выполнение государственных функций; (2) лица, приравненные к лицам, уполномоченным на выполнение государственных функций.
Определяющим критерием ограничений прав этих лиц является функциональный характер их деятельности.
Таким образом, распространение оспариваемой нормы на всех работников квазигосударственного сектора без учета их функционального статуса приводит к несоразмерному расширению сферы ограничения права на труд.
Выводы Конституционного Суда
По итогам проверки Конституционный Суд признал соответствующим Конституции подпункт 2) пункта 1-1 статьи 52 Трудового кодекса во взаимосвязи с нормами Уголовного кодекса и Закона «О противодействии коррупции» в следующем истолковании:
обязательное расторжение трудового договора по инициативе работодателя за совершение работником квазигосударственного сектора коррупционного преступления применимо только в отношении лиц, приравненных к лицам, уполномоченным на выполнение государственных функций.
Одновременно Правительству рекомендовано рассмотреть вопрос о совершенствовании законодательства с учетом принятого итогового решения Конституционного Суда.
🔗 С полным текстом нормативного постановления КС можно ознакомиться по ссылке https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1023866?lang=ru
📱 @consot_kz
Instagram | Facebook | TikTok
Конституционный Суд рассмотрел обращение гражданина о проверке на соответствие пункту 1 статьи 24 Конституции подпункт 2) пункта 1-1 статьи 52 Трудового кодекса. Согласно норме трудовой договор с работником квазигосударственного сектора по инициативе работодателя подлежит расторжению в случае совершения им коррупционного преступления.
История обращения
Гражданин был уволен работодателем в связи с признанием его виновным в совершении коррупционного преступления (дача взятки) с назначением дополнительного наказания пожизненного лишения права занимать должности в государственных организациях и субъектах квазигосударственного сектора. По мнению субъекта обращения, оспариваемая норма нарушает его конституционное право на свободу труда, поскольку он работал машинистом электровоза, а в настоящее время лишен возможности продолжать трудовую деятельность по специальности.
Позиция Конституционного Суда
Конституционный Суд указал, что данную норму необходимо применять во взаимосвязи с другими нормами действующих законов. Так, подпунктом 2) пункта 2 статьи 26 Трудового кодекса установлено ограничение на трудоустройство в субъекты квазигосударственного сектора для лиц, совершивших коррупционные преступления.
К субъектам коррупционных преступлений Уголовным кодексом отнесены: (1) лица, уполномоченные на выполнение государственных функций; (2) лица, приравненные к лицам, уполномоченным на выполнение государственных функций.
Определяющим критерием ограничений прав этих лиц является функциональный характер их деятельности.
Таким образом, распространение оспариваемой нормы на всех работников квазигосударственного сектора без учета их функционального статуса приводит к несоразмерному расширению сферы ограничения права на труд.
Выводы Конституционного Суда
По итогам проверки Конституционный Суд признал соответствующим Конституции подпункт 2) пункта 1-1 статьи 52 Трудового кодекса во взаимосвязи с нормами Уголовного кодекса и Закона «О противодействии коррупции» в следующем истолковании:
обязательное расторжение трудового договора по инициативе работодателя за совершение работником квазигосударственного сектора коррупционного преступления применимо только в отношении лиц, приравненных к лицам, уполномоченным на выполнение государственных функций.
Одновременно Правительству рекомендовано рассмотреть вопрос о совершенствовании законодательства с учетом принятого итогового решения Конституционного Суда.
Instagram | Facebook | TikTok
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
ПОЖИЗНЕННЫЙ ЗАПРЕТ НА РАБОТУ: КОНСТИТУЦИОННЫЙ СУД ВЫНЕС РЕШЕНИЕ
📱 https://youtu.be/EutpK4CYiFg?si=ioDHCjwFjs_j8mGk
Конституционный Суд: обязательное увольнение за коррупционное преступление применяется с учетом статуса работника
Подробнее: https://t.me/consot_kz/2818
Нормативное постановление Конституционного Суда Республики Казахстан от 9 июня 2026 года № 84-НП
Подробнее: https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1023866?lang=ru
Конституционный Суд: обязательное увольнение за коррупционное преступление применяется с учетом статуса работника
Подробнее: https://t.me/consot_kz/2818
Нормативное постановление Конституционного Суда Республики Казахстан от 9 июня 2026 года № 84-НП
Подробнее: https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1023866?lang=ru
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM