📌 ӨТКЕН АПТАДАҒЫ КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ СОТТЫҢ ЖАҢАЛЫҚТАР ДАЙДЖЕСТІ

📆 15.06.2026 – 19.06.2026
 
 
📄 Жоғарғы Соттың 2017 жылғы 31 наурыздағы № 1 «Соттардың атқарушылық іс жүргізу туралы заңнаманың кейбір нормаларын қолдануы туралы» нормативтік қаулысының 2-тармағының бесінші абзацының Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы азаматтың өтінішін алдын ала қараудың қорытындысы бойынша Конституциялық Соттың шешімі.
🔗 толығырақ
 
📄 Қылмыстық-процестік кодекстің 428-бабы екінші бөлігінің, 484-бабы екінші бөлігі 2) тармағының және Жоғарғы Соттың «Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 6-бабын қолдану жөніндегі сот практикасы туралы» 2016 жылғы 22 желтоқсандағы № 15 нормативтік қаулысының 4-тармағының Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы азаматтың өтінішін алдын ала қараудың қорытындысы бойынша Конституциялық Соттың шешімі.
🔗 толығырақ
 
✅ Конституциялық Сот судьясы Еркін Оңғарбаев Конституцияның ережелерін түсіндіру бойынша ақпараттық-ағартушылық жұмыс шеңберінде Б. Бейсенов атындағы ҚР ІІМ Қарағанды академиясында дәріс оқыды.
🔗 толығырақ
 
✅ Конституциялық Сот судьясы Роман Подопригора Алматыдағы Caspian University-де өткен «Билікке сенім: құқықтық негіздері мен қамтамасыз ету тетіктері» атты III Халықаралық ғылыми-практикалық конференцияға қатысты.
🔗 толығырақ
 
📄 Әкімшілік рәсімдік-процестік кодекстің 169-бабы бірінші бөлігінің Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы азаматтың өтінішін алдын ала қараудың қорытындысы бойынша Конституциялық Соттың шешімі.
🔗 толығырақ


📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

📌 ДАЙДЖЕСТ НОВОСТЕЙ КОНСТИТУЦИОННОГО СУДА ЗА МИНУВШУЮ НЕДЕЛЮ

📆 15.06.2026 – 19.06.2026
 
 
📄 Решение Конституционного Суда по итогам предварительного рассмотрения обращения гражданина о проверке конституционности абзаца пятого пункта 2 нормативного постановления Верховного Суда от 31 марта 2017 года № 1 «О применении судами некоторых норм законодательства об исполнительном производстве».
🔗 подробнее
 
📄 Решение Конституционного Суда по итогам предварительного рассмотрения обращения гражданина о проверке конституционности части второй статьи 428, пункта 2) части второй статьи 484 Уголовно-процессуального кодекса и пункта 4 нормативного постановления Верховного Суда от 22 декабря 2016 года № 15 «О судебной практике по применению статьи 6 Уголовного кодекса Республики Казахстан».
🔗 подробнее
 
✅ Судья Конституционного Суда Еркин Онгарбаев в рамках информационно-просветительской работы по разъяснению положений Конституции выступил с лекцией в Карагандинской академии МВД РК им. Б. Бейсенова.
🔗 подробнее
 
✅ Судья Конституционного Суда Роман Подопригора принял участие в III Международной научно-практической конференции «Доверие к власти: правовые основы и механизмы обеспечения», состоявшейся в Caspian University в Алматы.
🔗 подробнее
 
📄 Решение Конституционного Суда по итогам предварительного рассмотрения обращения гражданина о проверке конституционности части первой статьи 169 Административного процедурно-процессуального кодекса.
🔗 подробнее


📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

В новом выпуске проекта «Три вопроса о Конституции» на телеканале «24KZ» Президент Coventry University Kazakhstan, член Научно-консультативного совета при Конституционном Суде РК Мирас Дауленов рассказывает:

🔹 Почему принцип ответственности перед будущими поколениями закреплён в Конституции Республики Казахстан?

🔹 Как этот принцип будет учитываться при принятии государственных решений?

🔹 Что он означает для обычных граждан и будущего страны?

Смотрите новый выпуск и узнавайте больше о современных конституционных гарантиях прав человека.

🔗 https://youtu.be/0OogewUvqeI?si=nvpzBCKq_OQgukVM

Конституциялық Сотта Мемлекеттік қызметші күні атап өтілді

Бүгін Конституциялық Сотта Мемлекеттік қызметші күніне арналған салтанатты іс-шара өтті.

Іс-шараға Конституциялық Сот аппаратының басшылығы мен қызметкерлері қатысты. Кездесудің құрметті қонағы ретінде Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің кеңесшісі Ералы Тоғжанов қатысты.

Іс-шараны ашқан Конституциялық Соттың Төрағасы Эльвира Азимова ұжымды кәсіби мерекемен құттықтап, мемлекеттік қызметтің конституциялық қағидаттарды іске асырудағы, азаматтардың құқықтарын қорғаудағы және қоғамның мемлекеттік институттарға деген сенімін нығайтудағы маңызды рөлін атап өтті.

Өз сөзінде Эльвира Азимова биылғы жыл мемлекеттік қызмет жүйесінің дамуының жаңа кезеңін бастайтынын айтты. Оның атап өтуінше, 1 шілдеден бастап мемлекеттік қызметті ұйымдастырудың заманауи тәсілдеріне, меритократия, кәсібилік, ашықтық және адамға бағдарланған мемлекеттік басқару қағидаттарына негізделген жаңартылған заңнама күшіне енеді. Жүргізіліп жатқан реформалар мемлекеттік аппараттың тиімділігін арттыруға және азаматтардың мемлекеттік институттарға деген сенімін нығайтуға бағытталған.

Ералы Тоғжанов Конституциялық Сот аппаратының қызметкерлерін кәсіби мерекемен құттықтап, мемлекет пен қоғамға адал қызмет етудің маңыздылығына тоқталды. Сондай-ақ мемлекеттік қызметтегі тәжірибесімен бөлісіп, мемлекеттік қызметшілердің кәсіби дамуына қатысты бірқатар ізгі тілегі мен ақыл-кеңесін жеткізді.

Іс-шара аясында Конституцияның үстемдігін қамтамасыз етуге және конституциялық заңдылықты нығайтуға елеулі үлес қосқан қызметкерлерді марапаттау рәсімі өтті.

Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің «Мемлекеттік қызмет ардагері» ведомстволық наградасымен Конституциялық Сот аппараты басшысының орынбасары Ерлан Сапаров марапатталды. Сонымен қатар Өтініштерді бастапқы қарау және қабылдау бөлімінің бас консультанты Гүлмира Жұмаханова «Үздік мемлекеттік қызметші» құрметті атағына ие болды.

Мемлекеттік қызмет конституциялық құндылықтарды іске асырудың, заң үстемдігін қамтамасыз етудің және азаматтардың мемлекеттік институттарға деген сенімін нығайтудың маңызды тетігі болып қала береді.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

В Конституционном Суде отметили День государственного служащего
 
23 июня т.г. в Конституционном Суде состоялось торжественное мероприятие, посвященное Дню государственного служащего.
В нем приняли участие руководство и сотрудники Аппарата Конституционного Суда. Почетным гостем встречи стал советник Премьер-Министра Республики Казахстан Ералы Тугжанов.

Открывая мероприятие, Председатель Конституционного Суда Эльвира Азимова поздравила коллектив с профессиональным праздником и подчеркнула, что государственная служба является важнейшим инструментом реализации конституционных принципов, защиты прав граждан и укрепления доверия общества к государственным институтам.

В своем выступлении Эльвира Азимова отметила, что текущий год знаменует начало нового этапа развития государственной службы. С 1 июля вступает в силу обновленное законодательство, основанное на современных подходах к организации государственной службы, принципах меритократии, профессионализма, открытости и человекоцентричного государственного управления. По словам Председателя Конституционного Суда, проводимые преобразования направлены на повышение эффективности государственного аппарата и укрепление доверия граждан к государственным институтам.

Ералы Тугжанов поздравил сотрудников Аппарата Конституционного Суда с профессиональным праздником, отметив важность добросовестного служения государству и обществу. Он поделился своим опытом государственной службы, а также высказал ряд пожеланий и напутствий, направленных на дальнейшее профессиональное развитие государственных служащих.

В рамках мероприятия состоялась церемония награждения сотрудников, внесших значительный вклад в обеспечение верховенства Конституции и укрепление конституционной законности.

Ведомственной наградой Агентства по делам государственной службы «Мемлекеттік қызмет ардагері» награжден заместитель руководителя аппарата Конституционного Суда Ерлан Сапаров. Почетного звания «Үздік мемлекеттік қызметші» удостоена главный консультант Отдела первичного рассмотрения обращений и приема Гульмира Жумаханова.

Государственная служба остается важнейшим инструментом реализации конституционных ценностей, обеспечения законности и укрепления доверия граждан к государственным институтам.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының шешімдеріндегі мемлекеттік қызметке тең қол жеткізу құқығын қорғау
 
✅НҚ-4
2023 жылғы 6 наурызда Конституциялық Сот мемлекеттік қызметтің беделін түсіретін тәртіптік теріс қылық жасағаны үшін жұмыстан шығарылған азаматтардың мемлекеттік қызметке кіруіне өмір бойына тыйым салуды Конституцияға сәйкес емес деп таныды.
Сот еңбек ету және мемлекеттік қызметке қол жеткізу құқықтарын шектеу кезінде әділдік пен мөлшерлестік қағидаттарының сақталуы қажеттігін атап өтті.
 
✅НҚ-19
2023 жылғы 13 маусымда Конституциялық Сот мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға теңестірілген тұлғалардың кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру құқығын шектеуді, егер мұндай шектеу конституциялық маңызы бар мақсаттармен негізделмесе, Конституцияға сәйкес емес деп таныды.
Сот кәсіпкерлік еркіндігін шектеу шаралары мөлшерлі, сараланған болуы және орындалатын жария функциялардың сипатын ескеруі тиіс екенін көрсетті.
 
✅НҚ-26
2023 жылғы 31 тамызда Конституциялық Сот сыбайлас жемқорлық қылмыс жасаған адамдарды квазимемлекеттік сектор субъектілеріне жұмысқа қабылдау кезінде қолданылатын шектеулерді қолдану тәртібін түсіндірді.
Сот мұндай шектеулер басқарушылық функцияларды жүзеге асырумен байланысты лауазымдарға қатысты қолданылатынын және оларды қолдану кезінде құқықтық айқындық қамтамасыз етілуі тиіс екенін атап өтті.
 
✅НҚ-27
2023 жылғы 31 тамызда Конституциялық Сот дәлелді себепсіз қатарынан үш және одан да көп сағат қызмет орнында болмағаны үшін жұмыстан шығарылған азаматтардың әскери және құқық қорғау қызметіне кіруіне өмір бойына тыйым салуды Конституцияға сәйкес емес деп таныды.
Сот мемлекеттік қызметке қол жеткізу құқығын шектеу әділдік пен мөлшерлестік қағидаттарына сай болуы, сондай-ақ жасалған теріс қылықтың сипаты мен ауырлығын ескеруі қажет екенін көрсетті.
 
✅НҚ-38
2023 жылғы 26 желтоқсанда Конституциялық Сот құқық қорғау органының беделін түсіретін теріс қылық жасағаны үшін құқық қорғау органдарынан шығарылған адамдардың мемлекеттік қызметке кіруіне өмір бойына тыйым салуды Конституцияға сәйкес емес деп таныды.
Сот мемлекеттік қызметке қол жеткізу құқығын шектеулерді белгілеу кезінде мөлшерлестік қағидатын сақтау және жасалған құқық бұзушылықтың сипатын ескеру қажеттігін атап өтті.
 
✅НҚ-62
2025 жылғы 24 қаңтарда Конституциялық Сот әскери қызметтің шекті жасына жеткеннен кейін әскери қызметті ұзартуға тек әскери қызметшінің келісімімен ғана жол берілетінін көрсетті.
Сот сондай-ақ әскери қызметшілерге ақшалай үлесті төлеуді заңға тәуелді деңгейде шектейтін нормаларды Конституцияға сәйкес емес деп танып, құқықтар мен әлеуметтік кепілдіктерді шектеу тек заңмен ғана белгіленуі мүмкін екенін атап өтті.
 
✅НҚ-75
2025 жылғы 25 тамызда Конституциялық Сот теріс себептер бойынша жұмыстан шығарылған адамдардың құқық қорғау қызметіне кіруіне тыйым салудың конституциялылығын растады.
Сот кандидаттарға қойылатын жоғары талаптар құқық қорғау қызметінің ерекше мәртебесіне байланысты екенін атап өтіп, заңнаманың үйлесімділігі мен құқықтық айқындығын қамтамасыз ету үшін оны одан әрі жетілдіру қажеттігін көрсетті.
 
✅НҚ-84
2026 жылғы 9 маусымда Конституциялық Сот сыбайлас жемқорлық қылмыс жасаған квазимемлекеттік сектор субъектілері қызметкерлерімен еңбек шартын бұзу туралы норманы қолдану тәртібін түсіндірді.
Сот аталған шектеу тек жария функцияларды жүзеге асыратын тұлғаларға ғана қатысты екенін көрсетіп, әділдік, мөлшерлестік және еңбек ету бостандығы құқығы қағидаттарын сақтау қажеттігін атап өтті.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Защита права на равный доступ к государственной службе в решениях Конституционного Суда Республики Казахстан
 
✅НП-4
6 марта 2023 года Конституционный Суд признал неконституционным бессрочный запрет на поступление на государственную службу граждан, уволенных за дисциплинарные проступки, дискредитирующие государственную службу. Суд указал на необходимость соблюдения принципов справедливости и соразмерности при установлении ограничений права на труд и доступ к государственной службе.
 
✅НП-19
13 июня 2023 года Конституционный суд признал неконституционным ограничение права на осуществление предпринимательской деятельности для лиц, приравненных к лицам, уполномоченным на выполнение государственных функций, если такое ограничение не обусловлено конституционно значимыми целями.
Суд указал, что ограничения свободы предпринимательства должны быть соразмерными, дифференцированными и учитывать характер выполняемых публичных функций.
 
✅НП-26
31 августа 2023 года Конституционный суд разъяснил порядок применения ограничений при трудоустройстве лиц, совершивших коррупционные преступления, в субъекты квазигосударственного сектора.
Суд указал, что такие ограничения распространяются на должности, связанные с осуществлением управленческих функций, и должны обеспечивать правовую определенность при их применении.
 
✅НП-27
31 августа 2023 года Конституционный суд признал неконституционным бессрочный запрет на поступление на воинскую и правоохранительную службу для граждан, уволенных за отсутствие на службе без уважительной причины в течение трех и более часов подряд.
Суд указал, что ограничения права на доступ к государственной службе должны соответствовать принципам справедливости и соразмерности, а также учитывать характер и тяжесть совершенного проступка.
 
✅НП-38
26 декабря 2023 года Конституционный суд признал неконституционным бессрочный запрет на поступление на государственную службу для лиц, уволенных из правоохранительных органов за совершение проступка, дискредитирующего правоохранительный орган.
Суд указал на необходимость соблюдения принципа соразмерности при установлении ограничений права на доступ к государственной службе и учета характера совершенного правонарушения.
 
✅НП-62
24 января 2025 года Конституционный Суд указал, что продление воинской службы после достижения предельного возраста допускается только с согласия военнослужащего. Суд также признал неконституционными нормы, ограничивавшие выплату денежного довольствия военнослужащим на подзаконном уровне, подчеркнув, что ограничения прав и социальных гарантий могут устанавливаться исключительно законом.
 
✅НП-75
25 августа 2025 года Конституционный Суд подтвердил конституционность запрета на поступление на правоохранительную службу лиц, уволенных по отрицательным мотивам.
Суд отметил, что повышенные требования к кандидатам обусловлены особым статусом правоохранительной службы, и указал на необходимость дальнейшего совершенствования законодательства для обеспечения его согласованности и правовой определенности.
 
✅НП-84
9 июня 2026 года Конституционный Суд разъяснил порядок применения нормы о расторжении трудового договора с работниками субъектов квазигосударственного сектора, совершившими коррупционные преступления.
Суд указал, что данное ограничение распространяется только на лиц, выполняющих публичные функции, подчеркнув необходимость соблюдения принципов справедливости, соразмерности и права на свободу труда.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok

Конституциялық Сот Еңбек кодексі мен құқық қорғау қызметі туралы заңнама нормаларының арақатынасын түсіндірді
 
📨Конституциялық Сотқа «Құқық қорғау қызметі туралы» Заңның құқық қорғау органдары қызметкерлерінің қызметін тоқтатудың жекелеген мәселелерін реттейтін 81-бабының 6-тармағының Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтініш келіп түсті.

Өтініш материалдарына сәйкес, өтініш беруші арнайы заңнамада көзделген негіз бойынша ішкі істер органдарындағы қызметінен босатылған. Қызметтен босатумен келіспеген ол сотқа жүгініп, тиісті бұйрықтың бала күтіміне байланысты демалыста жүрген кезінде шығарылғанын көрсеткен, сондай-ақ жұмыста болмаған кезеңдегі кепілдіктерді көздейтін еңбек заңнамасының ережелеріне сілтеме жасаған. Бірінші және апелляциялық сатыдағы соттар оның талаптарын қанағаттандырудан бас тартқан.

Өтініш берушінің пікірінше, даулы норма оның теңдікке, денсаулығын қорғауға және балаға қамқорлық жасау мүмкіндігіне қатысты конституциялық құқықтарын бұзады.

Өтінішті алдын ала зерделеу қорытындысы бойынша Конституциялық Сот құқық қорғау қызметі жария-құқықтық сипатқа ие және мемлекеттің конституциялық маңызы бар функцияларын орындауға бағытталған мемлекеттік қызметтің ерекше түрі болып табылатынын атап өтті. Осыған байланысты заң шығарушы қызмет өткерудің, оны тоқтатудың арнайы шарттарын, сондай-ақ осыған байланысты шектеулер мен кепілдіктерді белгілеуге құқылы.

Сот Еңбек кодексінің 144-бабына сәйкес құқық қорғау органдары қызметкерлерінің қызмет саласындағы қатынастар еңбек заңнамасымен, арнайы заңдарда көзделген ерекшеліктер ескеріле отырып реттелетінін көрсетті. Бұл аталған санаттағы адамдардың қызмет өткеруі мен қызметін тоқтату мәселелері ең алдымен құқық қорғау қызметі туралы заңнамамен айқындалатынын білдіреді.

Дауланып отырған норма қызметкерді демалыста немесе емделуде болған кезеңде қызметтен шығаруға жол берілмейтіні туралы жалпы қағиданы бекітеді, сондай-ақ заңда көзделген қызметтен босатудың жекелеген негіздері бойынша осы қағидадан ерекшеліктерді белгілейді. Осылайша заң шығарушы құқық қорғау қызметінің ерекшеліктерін ескере отырып, оны тоқтатудың арнайы тәртібін айқындаған.

Конституциялық Сот сондай-ақ өтініш берушінің уәждері мәні бойынша істің мән-жайларына құқықтық баға берген жалпы юрисдикция соттарының сот актілерімен келіспеушілікке келіп тірелетінін атап өтті. Ал Конституциялық Сот сот шешімдерін қайта қарамайды және нақты мән-жайларға баға бермейді, өйткені заңға сәйкес ол тек құқық мәселелерін ғана қарайды.

Өтінішті алдын ала зерделеу нәтижелері бойынша Конституциялық Сот өтініш берушінің конституциялық құқықтарының бұзылғаны туралы қорытынды жасауға негіздер анықтамады.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | TikTok