Конституционный Суд Республики Казахстан: несогласие с судебными актами не является основанием для конституционного контроля

Конституционный Суд рассмотрел обращение о проверке на соответствие Конституции статьи 55 Уголовно-процессуального кодекса Республики Казахстан, определяющей полномочия следственного судьи.

Заявитель полагал, что оспариваемая норма исключает возможность судебной защиты на стадии, предшествующей регистрации заявления в Едином реестре досудебных расследований.

Конституционный Суд установил, что основанием для возвращения жалобы заявителю без рассмотрения стало отсутствие начатого досудебного расследования. Суды исходили из того, что на данной стадии отсутствует предусмотренный уголовно-процессуальным законодательством предмет судебного контроля.

Конституционный Суд отметил, что право каждого на судебную защиту реализуется в порядке и формах, установленных законом. Конституция не определяет конкретные виды и формы судебной защиты, относя их установление к компетенции законодателя.

Вместе с тем доводы заявителя были направлены на оценку правильности применения судами норм уголовно-процессуального законодательства и фактически выражали несогласие с принятыми судебными актами. Проверка законности и обоснованности судебных решений не входит в компетенцию Конституционного Суда.

С учетом вышеуказанного Суд пришел к выводу об отсутствии правовых оснований для принятия обращения к конституционному производству.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

🌐 Әлемдегі конституциялық сот төрелігі жаңалықтары

Кореяның Конституциялық Соты балаға есім таңдауды шектеу мәселесін қарады

Кореяның Конституциялық Соты баланың есімін ресми тіркеу кезінде қолданылатын қытай иероглифтерінің тізбесін шектеуге қатысты конституциялық шағымды қарады.

Өтініш иесі қызының туылғанын тіркеу кезінде рұқсат етілген иероглифтердің белгіленген тізбесіне енгізілмеген иероглифті пайдаланып, есімін көрсеткен. Нәтижесінде баланың есімі тек корей әліпбиімен тіркелген. Өтініш иесі мұндай құқықтық реттеу ата-аналардың балаға есім таңдау құқығын бұзады деп есептеген.

Сот көпшілік дауыспен шағымды қанағаттандырудан бас тартып, дау айтылып отырған құқықтық реттеуді Конституцияға сәйкес деп таныды. Сот белгіленген шектеу азаматтық хал актілерін тіркеу жүйесінің дәлдігі мен тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталғанын атап өтті. Бұл ретте белгіленген тізбеге енгізілмеген иероглифтерді жеке өмірде пайдалануға тыйым салынбайды, шектеу оларды ресми тіркеуге ғана қолданылады.

Дереккөз: Корея Конституциялық Соты https://www.ccourt.go.kr/jsp/View.jsp?bcIdx=4265772&cbIdx=1195&utm_source

#КонституциялықСот #Конституция #АдамҚұқықтары #ҚұқықҮстемдігі

🌐 Новости мира конституционного правосудия

Конституционный Суд Кореи рассмотрел вопрос об ограничении выбора имени ребенка

Конституционный Суд Кореи рассмотрел конституционную жалобу, касавшуюся ограничения перечня китайских иероглифов, используемых при официальной регистрации имени ребенка.

Заявительница при регистрации рождения дочери указала имя с иероглифом, не включенным в установленный перечень допустимых. В результате имя ребенка было зарегистрировано только на корейском алфавите. Заявительница посчитала, что такое регулирование нарушает право родителей выбирать имя ребенка.

Большинством голосов Суд отклонил жалобу и признал оспариваемое регулирование соответствующим Конституции. Суд указал, что установленное ограничение направлено на обеспечение точности и стабильности системы регистрации актов гражданского состояния. При этом использование иероглифов, не включенных в установленный перечень, не запрещено в частной сфере, а ограничение распространяется на их официальную регистрацию.

Источник: Конституционный Суд Кореи https://www.ccourt.go.kr/jsp/View.jsp?bcIdx=4265772&cbIdx=1195&utm_source

#КонституционныйСуд #Конституция #ПраваЧеловека #ВерховенствоПрава

Жоғарғы Сот азаматтық істерді қайта қарау тәртібін Конституциялық Соттың ұстанымына сәйкестендірді

Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты жаңадан ашылған немесе жаңа мән-жайлар бойынша сот актілерін қайта қарау мәселелері жөніндегі 2017 жылғы 8 желтоқсандағы № 12 нормативтік қаулыға өзгерістер енгізді.

Өзгерістер Конституциялық Соттың 2026 жылғы 12 маусымдағы № 88-НҚ нормативтік қаулысында баяндалған құқықтық ұстанымын орындау мақсатында қабылданды.

Бұған дейін Конституциялық Сот басқа іс бойынша заңды күшіне енген сот актісі бұрын қабылданған шешімнің негізіне алынған нақты мән-жайларды теріске шығарса және бұл мән-жайлар іс үшін елеулі маңызға ие болса, сот актісін қайта қарау мүмкіндігін көздеу қажеттігін атап өткен болатын.

Енгізілген өзгерістерге сәйкес мұндай сот актісі бұрын қабылданған сот актісін қайта қарауға негіз болып танылады.

Бұл бірдей елеулі мән-жайлар бойынша бір-біріне қарама-қайшы тұжырымдар қамтылған сот актілерінің күшінде қалу жағдайларын жоюға мүмкіндік береді және сот арқылы қорғалу құқығының кепілдіктерін күшейтеді.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

Верховный Суд привел порядок пересмотра гражданских дел в соответствие с позицией Конституционного Суда

Верховный Суд Республики Казахстан внес изменения в нормативное постановление от 8 декабря 2017 года № 12 по вопросам пересмотра судебных актов по вновь открывшимся или новым обстоятельствам.

Изменения приняты во исполнение правовой позиции Конституционного Суда, изложенной в нормативном постановлении от 12 июня 2026 года № 88-НП.

Ранее Конституционный Суд указал на необходимость предусмотреть возможность пересмотра судебного акта, если вступивший в законную силу судебный акт по другому делу опровергает фактические основания ранее принятого решения и эти обстоятельства имеют существенное значение для дела.

Согласно внесенным изменениям такой судебный акт признается основанием для пересмотра ранее принятого судебного акта.

Это позволяет устранить ситуации, при которых сохраняются в силе судебные акты с противоположными выводами об одних и тех же существенных обстоятельствах, и усиливает гарантии права на судебную защиту.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты: БАҚ-қа қойылатын талаптар бойынша бір жылдық талап қою мерзімі сот арқылы қорғалу құқығын шектемейді

Конституциялық Сот бұқаралық ақпарат құралдарына қойылатын талаптар бойынша бір жылдық талап қою мерзімін белгілейтін Қазақстан Республикасының «Масс-медиа туралы» Заңының 38-бабы 1-тармағының Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтінішті қарады.

Арыз иесі өзінің ар-намысына, қадір-қасиетіне және іскерлік беделіне нұқсан келтіреді деп есептеген жарияланымға байланысты дау өтініш беруге негіз болған. Соттар даулы жарияланымның «Масс-медиа туралы» Заң күшіне енгенге дейін орналастырылғанын негізге алып, оның талаптарын қанағаттандырудан бас тартқан.

Өтініш иесінің пікірінше, заңда белгіленген бір жылдық мерзім оның сот арқылы қорғалу құқығын шектейді. Себебі ол жарияланым туралы заң күшіне енгеннен кейін ғана білген, ал бас бостандығынан айыру орындарында болған кезеңде интернетке қол жеткізу мүмкіндігі болмаған.

Конституциялық Сот заңда белгіленген бір жылдық талап қою мерзімі ар-намысты, қадір-қасиетті және іскерлік беделді сот арқылы қорғау мүмкіндігін жоққа шығармайтынын атап өтті. Заң шындыққа сәйкес келмейтін мәліметтерді теріске шығаруды, оларға жауап жариялауды және келтірілген зиянды өтеуді талап етуге мүмкіндік береді.

Сот мерзімді жарияланым таратылған күннен бастап есептеу тұлға мен бұқаралық ақпарат құралы арасындағы қатынастарда құқықтық айқындықты қамтамасыз етуге бағытталғанын атап өтті. Ал мерзімді тек тұлға жарияланым туралы білген кезден бастап есептеу, керісінше, бұқаралық ақпарат құралдарына тиісті талаптар қойылуы мүмкін кезеңнің ұзақтығына қатысты белгісіздікке әкеп соғуы ықтимал.

Сот тұлғаның жарияланым туралы қашан білгеніне, тиісті ақпаратты алуға нақты мүмкіндігі болған-болмағанына байланысты мән-жайларды анықтау, сондай-ақ оларды растайтын дәлелдемелерді бағалау нақты істі қарау кезінде соттың құзыретіне жататынын көрсетті.

Осыған байланысты Конституциялық Сот дауланып отырған нормадан сот арқылы қорғалу жөніндегі конституциялық құқықты бұзу белгілерін анықтаған жоқ.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

Конституционный Суд Республики Казахстан: годичный срок исковой давности по требованиям к СМИ не ограничивает право на судебную защиту

Конституционный Суд рассмотрел обращение о проверке на соответствие Конституции пункта 1 статьи 38 Закона Республики Казахстан «О масс-медиа», устанавливающего годичный срок исковой давности по требованиям к средствам массовой информации.

Поводом для обращения стал спор в связи с публикацией, которую заявитель считал порочащей его честь, достоинство и деловую репутацию. Суды отказали в удовлетворении его требований, исходя из того, что спорная публикация была размещена до вступления в силу Закона «О масс-медиа».

Заявитель полагал, что установленный законом годичный срок ограничивает его право на судебную защиту, поскольку о публикации ему стало известно после вступления закона в силу, а в период нахождения в местах лишения свободы он не имел доступа к Интернету.

Конституционный Суд отметил, что установленный законом годичный срок исковой давности не исключает возможности судебной защиты чести, достоинства и деловой репутации. Закон предусматривает возможность требовать опровержения недостоверных сведений, опубликования ответа и возмещения причиненного вреда.

Суд отметил, что исчисление срока со дня распространения публикации направлено на обеспечение правовой определенности в отношениях между лицом и средством массовой информации. Исчисление срока исключительно с момента, когда лицо узнало о публикации, напротив, могло бы привести к неопределенности в отношении продолжительности периода, в течение которого к СМИ могут быть предъявлены соответствующие требования.

Суд указал, что установление обстоятельств, связанных с моментом, когда лицо узнало о публикации, наличием у него реальной возможности получить соответствующую информацию, а также оценка подтверждающих их доказательств относятся к компетенции суда при рассмотрении конкретного дела.

В связи с этим Конституционный Суд не усмотрел в оспариваемой норме признаков нарушения конституционного права на судебную защиту.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

Конституциялық Сот жер учаскелерінің шекараларына қатысты өтінішті іс жүргізуге қабылдады

Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты Жоғарғы Соттың 2007 жылғы 16 шілдедегі № 6 «Соттардың жер заңнамасын қолдануының кейбір мәселелері туралы» нормативтік қаулысының 8-тармағы бесінші абзацының Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтінішті іс жүргізуге қабылдады.

Дауланып отырған ережеге сәйкес, жер учаскелері шекараларының қабаттасуына байланысты дауларды шешу кезінде тарихи қалыптасқан шекараларды негізге алу қажет.

Өтініш берушінің пікірінше, аталған ереже жеке меншік құқығының конституциялық кепілдіктеріне сәйкес келмейді. Сондай-ақ ол Жоғарғы Соттың нормативтік қаулылары қолданыстағы құқықтың құрамдас бөлігі болып табылатынын және соттардың қолдануы үшін міндетті екенін атап өтеді. Осыған байланысты мұндай қаулылар Конституцияға сәйкес келуге тиіс және онда кепілдік берілген құқықтар мен бостандықтарды шектемеуі қажет деп есептейді.

Конституциялық Сот дауланып отырған ереженің мазмұнын, мақсаттарын және құқық қолдану тәжірибесіндегі маңызын ескере отырып, оның конституциялылығына баға береді.

Конституциялық іс жүргізудің барысы мен қорытындылары туралы ақпарат Конституциялық Соттың ресми интернет-ресурсында және Telegram-арнасында жарияланады.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

Конституционный Суд принял к производству обращение о границах земельных участков

Конституционный Суд принял к производству обращение о проверке на соответствие Конституции абзаца пятого пункта 8 нормативного постановления Верховного Суда Республики Казахстан от 16 июля 2007 года № 6 «О некоторых вопросах применения судами земельного законодательства».

Согласно оспариваемому положению, при разрешении споров, связанных с наложением границ земельных участков, необходимо исходить из исторически сложившихся границ.

По мнению заявителя, данное положение не соответствует конституционным гарантиям права частной собственности. Заявитель также указывает, что нормативные постановления Верховного Суда, являясь составной частью действующего права и обязательными для применения судами, должны соответствовать Конституции и не могут ограничивать гарантированные ею права и свободы.

Конституционному Суду предстоит дать оценку конституционности оспариваемого положения с учетом его содержания, целей и правоприменительного значения.

Информация о ходе и итогах конституционного производства будет опубликована на официальном сайте и Telegram-канале Конституционного Суда.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

Қазақстан Конституциялық Сотының Төрағасы Венеция комиссиясының пленарлық отырысына қатысты

2026 жылғы 9-10 қазанда Венеция қаласында Еуропа Кеңесінің Құқық арқылы демократия үшін Еуропалық комиссиясының (Венеция комиссиясы) 148-ші пленарлық отырысы өтті.

Іс-шараға Комиссияға мүше 47 мемлекеттің, сондай-ақ Еуропа Кеңесі мен Еуропалық Одақ институттарының өкілдері қатысты. Қазақстан атынан Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының Төрағасы Эльвира Азимова қатысты.

Отырыс барысында Грузия, Грекия, Мальта, Молдова, Черногория, Польша, Сербия және Украинаның заңнамалық және институционалдық мәселелеріне қатысты қорытындылар қаралды. Негізгі назар конституциялық өзгерістерге, мемлекеттік институттардың ұйымдастырылуы мен қызметіне, сот жүйесінің тәуелсіздігіне, парламенттік әдеп пен сайлау құқықтарына аударылды.

Сонымен қатар азаматтардың шетелде дауыс беруі және үкімет мүшелерінің қылмыстық жауаптылығы мәселелері бойынша салыстырмалы-құқықтық баяндамалар ұсынылды.

Қазақстанның Венеция комиссиясының жұмысына қатысуы конституциялық құқық пен конституциялық сот төрелігін дамытудағы халықаралық тәсілдермен танысуға, сондай-ақ құқық үстемдігін қамтамасыз ету және адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау мәселелері бойынша тәжірибе алмасуға мүмкіндік береді.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

Председатель Конституционного Суда Казахстана приняла участие в пленарной сессии Венецианской комиссии

9–10 октября 2026 года в Венеции состоялась 148-я пленарная сессия Европейской комиссии за демократию через право (Венецианской комиссии) Совета Европы.

В мероприятии приняли участие представители 47 государств – членов Комиссии, а также институтов Совета Европы и Европейского Союза. Казахстан представила Председатель Конституционного Суда Республики Казахстан Эльвира Азимова.

В ходе сессии рассмотрены заключения по законодательным и институциональным вопросам Грузии, Греции, Мальты, Молдовы, Черногории, Польши, Сербии и Украины. В центре внимания были вопросы конституционных изменений, организации и функционирования государственных институтов, независимости судебной системы, парламентской этики и избирательных прав.

Также представлены сравнительно-правовые доклады о голосовании граждан за рубежом и уголовной ответственности членов правительств.

Участие Казахстана в работе Венецианской комиссии позволяет знакомиться с международными подходами к развитию конституционного права и правосудия, а также обмениваться опытом по вопросам обеспечения верховенства права и защиты прав и свобод человека.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының Төрағасы Эльвира Азимова Венеция комиссиясының пленарлық отырысына қатысты

🔗 https://24.kz/kz/zha-aly-tar/sayasat/798323-konstitucialyk-sottyn-toragasy-venecia-komissiasynyn-plenarlyk-otyrysyna-katysty

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

Председатель Конституционного Суда Казахстана Эльвира Азимова приняла участие в пленарной сессии Венецианской комиссии

🔗 https://24.kz/ru/news/social/798318-kazakhstan-prinyal-uchastie-v-rabote-venetsianskoj-komissii

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

📌 ӨТКЕН АПТАДАҒЫ КОНСТИТУЦИЯЛЫҚ СОТТЫҢ ЖАҢАЛЫҚТАР ДАЙДЖЕСТІ
 
📆 05.10.2026 – 11.10.2026
 
✅ Еуразиялық қауымдастықтың конституциялық бақылау органдары ынтымақтастықты дамыту мәселелерін Самарқандта талқылады
🔗 толығырақ
 
✅ Қазақстан мен Испанияның Конституциялық соттары ынтымақтастықты одан әрі дамыту мәселелерін талқылады
🔗 толығырақ
 
✅ Самарқандта түркі әлемі конституциялық бақылау органдары арасындағы өзара іс-қимылды дамыту мәселелері талқыланды
🔗 толығырақ
 
✅ Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты: сот актілерімен келіспеу конституциялық бақылауға негіз болып табылмайды
🔗 толығырақ

✅ Жоғарғы Сот азаматтық істерді қайта қарау тәртібін Конституциялық Соттың ұстанымына сәйкестендірді
🔗 толығырақ

✅ Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты: БАҚ-қа қойылатын талаптар бойынша бір жылдық талап қою мерзімі сот арқылы қорғалу құқығын шектемейді
🔗 толығырақ

✅ Конституциялық Сот жер учаскелерінің шекараларына қатысты өтінішті іс жүргізуге қабылдады
🔗 толығырақ

✅ Қазақстан Конституциялық Сотының Төрағасы Венеция комиссиясының пленарлық отырысына қатысты
🔗 толығырақ

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

📌 ДАЙДЖЕСТ НОВОСТЕЙ КОНСТИТУЦИОННОГО СУДА ЗА МИНУВШУЮ НЕДЕЛЮ
 
📆 05.10.2026 – 11.10.2026
 
✅ В Самарканде обсудили развитие сотрудничества органов конституционного контроля Евразийской Ассоциации
🔗 подробнее
 
✅ Конституционные Суды Казахстана и Испании обсудили вопросы дальнейшего сотрудничества
🔗 подробнее
 
✅ В Самарканде обсудили развитие взаимодействия органов конституционного контроля тюркского мира
🔗 подробнее

✅ Конституционный Суд Республики Казахстан: несогласие с судебными актами не является основанием для конституционного контроля
🔗 подробнее

✅Верховный Суд привел порядок пересмотра гражданских дел в соответствие с позицией Конституционного Суда
🔗 подробнее

✅ Конституционный Суд Республики Казахстан: годичный срок исковой давности по требованиям к СМИ не ограничивает право на судебную защиту
🔗подробнее

✅ Конституционный Суд принял к производству обращение о границах земельных участков
🔗 подробнее

✅ Председатель Конституционного Суда Казахстана приняла участие в пленарной сессии Венецианской комиссии
🔗 подробнее

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

Конституциялық Сот: құжаттың заңмен қорғалатын құпияға жататын-жатпайтыны нақты қылмыстық іс бойынша шешіледі

Конституциялық Сот мемлекеттік құпияларды немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны қамтитын құжаттарды алу тәртібін реттейтін Қылмыстық-процестік кодекстің 254-бабы бірінші бөлігінің Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтінішті қарады.

Өтініш беруге арыз иесінің көрінеу жалған құжатты пайдаланғаны үшін кінәлі деп танылған қылмыстық ісі негіз болды. Арыз иесі соттың еңбекке уақытша жарамсыздық парағында заңмен қорғалатын құпияны құрайтын мәліметтер жоқ деген тұжырымымен келіспеді.

Арыз иесінің пікірінше, дауланып отырған нормадағы «заңмен қорғалатын өзге де құпия» ұғымының айқын болмауы тиісті құжаттарды алу кезінде тергеу судьясының санкциясы қажет пе деген мәселені біржақты анықтауға мүмкіндік бермейді.

Конституциялық Сот Конституция жеке өмірге қол сұғылмауына, жеке және отбасы құпиясының сақталуына, сондай-ақ дербес деректердің қорғалуына кепілдік беретінін атап өтті. Заңнамада заңмен қорғалатын құпияның әртүрлі түрлері, оның ішінде медицина қызметкерінің құпиясы көзделген және осындай мәліметтерді қамтитын құжаттарды алу кезінде процестік кепілдіктер белгіленген.

Атап айтқанда, мемлекеттік құпияларды немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны қамтитын құжаттарды алу тергеу судьясының санкциясымен жүргізіледі. Қылмыстық-процестік заң талаптарын бұза отырып алынған мәліметтер дәлелдемелер ретінде пайдаланылмайды.

Нақты құжатта заңмен қорғалатын құпияның бар-жоғын және оны алу кезінде тергеу судьясының санкциясы қажет болған-болмағанын анықтау нақты қылмыстық істің мән-жайларын бағалауға байланысты және істі қарайтын соттың құзыретіне жатады.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X