Hàng thủ Man United mùa 2026/27 đang thảm họa thật sự:
Premier League: 10 trận, thủng lưới 19 bàn, trung bình gần 2 bàn/trận. 0 trận giữ sạch lưới. Đang xếp hạng 18, trong vùng xuống hạng (8 điểm, 1 thắng - 5 hòa - 4 thua).
Tất cả giải: 15 trận thủng 30 bàn — tệ nhất trong 5 giải lớn châu Âu. Chỉ giữ sạch lưới đúng 1 trận (thắng Sabah FK 4-0 ở Champions League).
Trận gần nhất hòa Aston Villa 4-4 (thủng 4 bàn), trước đó thua Chelsea 0-2, thua Bournemouth 0-3. Đội gần như không giữ được sạch lưới ở bất kỳ giải nào. Hàng thủ già, thiếu đầu tư nhiều năm, yếu bóng bổng và tình huống cố định, lại còn chơi high line mà thiếu tốc độ nên liên tục bị khai thác.
Michael Carrick đang đứng trước nguy cơ bị sa thải ngay trong kỳ nghỉ quốc tế này vì phong độ thảm hại này.
Premier League: 10 trận, thủng lưới 19 bàn, trung bình gần 2 bàn/trận. 0 trận giữ sạch lưới. Đang xếp hạng 18, trong vùng xuống hạng (8 điểm, 1 thắng - 5 hòa - 4 thua).
Tất cả giải: 15 trận thủng 30 bàn — tệ nhất trong 5 giải lớn châu Âu. Chỉ giữ sạch lưới đúng 1 trận (thắng Sabah FK 4-0 ở Champions League).
Trận gần nhất hòa Aston Villa 4-4 (thủng 4 bàn), trước đó thua Chelsea 0-2, thua Bournemouth 0-3. Đội gần như không giữ được sạch lưới ở bất kỳ giải nào. Hàng thủ già, thiếu đầu tư nhiều năm, yếu bóng bổng và tình huống cố định, lại còn chơi high line mà thiếu tốc độ nên liên tục bị khai thác.
Michael Carrick đang đứng trước nguy cơ bị sa thải ngay trong kỳ nghỉ quốc tế này vì phong độ thảm hại này.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Vào đầu tháng 11/2026, truyền thông quốc tế đồng loạt đưa tin CEO NVIDIA Jensen Huang thừa nhận có mối quan hệ tình cảm ngoài luồng với nữ doanh nhân người Trung Quốc Alice Huang.
Ngay sau khi bê bối vỡ lở, cộng đồng mạng đã dùng công nghệ AI để tạo ra hàng loạt ảnh và video chế. Việc ghép mặt Jensen và Alice đang nhún nhảy trong bài hát K-pop nổi tiếng mang tên "Trouble Maker" (Kẻ rắc rối) là một phép mỉa mai trực diện tới tình cảnh của vị CEO này.
Sự việc không chỉ dừng lại ở chuyện đời tư mà đang bị điều tra gắt gao, bởi Alice Huang bị tình báo Mỹ nghi ngờ là điệp viên được cài cắm nhằm tiếp cận thông tin về các dòng chip AI tiên tiến của NVIDIA.
Ngay sau khi bê bối vỡ lở, cộng đồng mạng đã dùng công nghệ AI để tạo ra hàng loạt ảnh và video chế. Việc ghép mặt Jensen và Alice đang nhún nhảy trong bài hát K-pop nổi tiếng mang tên "Trouble Maker" (Kẻ rắc rối) là một phép mỉa mai trực diện tới tình cảnh của vị CEO này.
Sự việc không chỉ dừng lại ở chuyện đời tư mà đang bị điều tra gắt gao, bởi Alice Huang bị tình báo Mỹ nghi ngờ là điệp viên được cài cắm nhằm tiếp cận thông tin về các dòng chip AI tiên tiến của NVIDIA.
Thành ngữ “tay hòm chìa khóa” xuất phát từ hình ảnh cái hòm gỗ và chìa khóa thời xưa, nơi cất tiền của cải. Trong gia đình truyền thống, người vợ thường là người quản lý thu chi hàng ngày. Một nghiên cứu trên tạp chí PLOS ONE với các cặp đôi Việt Nam cho thấy chồng thường nộp khoảng 72% thu nhập cho vợ, trong khi vợ giữ hầu hết tiền của mình; tỷ lệ vợ nắm tiền mặt trong nhà lên tới khoảng 86,6%.
Tư duy “đàn ông có tiền dễ sinh hư” vẫn còn khá phổ biến, đặc biệt ở thế hệ trước và vùng nông thôn/thành phố vừa. Việc chồng nộp lương (hoặc phần lớn lương) cho vợ được xem là biểu hiện của sự tin tưởng và “ngoan”. Khảo sát của VnExpress năm 2021 cho thấy khoảng 46% người được hỏi chấp nhận quỹ riêng nếu không ảnh hưởng đến gia đình, chỉ 14% cho rằng tuyệt đối không nên có bí mật tài chính.
Tuy nhiên, mô hình này đang chuyển dịch ở thế hệ trẻ, đặc biệt ở thành phố lớn: nhiều cặp đôi chọn đóng góp vào quỹ chung và giữ tài khoản cá nhân, hoặc phân chia theo khả năng quản lý chứ không nhất thiết theo giới tính.
Ở Mỹ và châu Âu, mô hình phổ biến là “yours, mine, and ours”: tài khoản chung cho chi phí sinh hoạt + tài khoản riêng cho sở thích cá nhân. Việc một bên yêu cầu nộp 100% thu nhập và kiểm soát từng đồng thường bị nhìn nhận tiêu cực, thậm chí có thể rơi vào vùng xám của “financial abuse” (bạo hành tài chính) nếu nó hạn chế quyền tự chủ kinh tế của đối phương.
Financial Infidelity (ngoại tình tài chính) vẫn rất phổ biến ở phương Tây: các khảo sát Mỹ cho thấy khoảng 30-40% người từng giấu nợ, tài khoản, hoặc chi tiêu lớn; ở Singapore tỷ lệ khoảng 27%. Lý do phổ biến không chỉ là nuôi “phòng nhì”, mà còn là cảm giác muốn kiểm soát, tránh tranh cãi, hoặc xấu hổ về quản lý tiền.
Điểm khác biệt then chốt là cách giải quyết: phương Tây dựa nhiều vào hợp đồng tiền hôn nhân, minh bạch và luật pháp khi xảy ra sự cố. Còn ở Việt Nam, giải pháp “nội tướng giữ tiền” được xã hội chấp nhận rộng rãi hơn như một biện pháp phòng ngừa mềm.
Ưu điểm của mô hình Việt Nam: Giảm rủi ro tiêu xài hoang phí hoặc “phát sinh ngoài luồng” ở những giai đoạn chồng còn trẻ và dễ bị cám dỗ. Phụ nữ thường tỉ mỉ hơn trong chi tiêu hàng ngày, phù hợp với vai trò “xây tổ ấm”.
Hạn chế: Có thể tạo cảm giác bị kiểm soát, mất tự chủ cho chồng, dẫn đến quỹ đen “lén lút”. Ở các gia đình đa văn hóa (vợ Việt - chồng Tây), đây là một trong những nguyên nhân tranh cãi chính về tiền bạc.
Không có mô hình nào hoàn hảo. Cốt lõi vẫn là mức độ tin tưởng, khả năng giao tiếp và sự đồng thuận của cả hai.
Tư duy “đàn ông có tiền dễ sinh hư” vẫn còn khá phổ biến, đặc biệt ở thế hệ trước và vùng nông thôn/thành phố vừa. Việc chồng nộp lương (hoặc phần lớn lương) cho vợ được xem là biểu hiện của sự tin tưởng và “ngoan”. Khảo sát của VnExpress năm 2021 cho thấy khoảng 46% người được hỏi chấp nhận quỹ riêng nếu không ảnh hưởng đến gia đình, chỉ 14% cho rằng tuyệt đối không nên có bí mật tài chính.
Tuy nhiên, mô hình này đang chuyển dịch ở thế hệ trẻ, đặc biệt ở thành phố lớn: nhiều cặp đôi chọn đóng góp vào quỹ chung và giữ tài khoản cá nhân, hoặc phân chia theo khả năng quản lý chứ không nhất thiết theo giới tính.
Ở Mỹ và châu Âu, mô hình phổ biến là “yours, mine, and ours”: tài khoản chung cho chi phí sinh hoạt + tài khoản riêng cho sở thích cá nhân. Việc một bên yêu cầu nộp 100% thu nhập và kiểm soát từng đồng thường bị nhìn nhận tiêu cực, thậm chí có thể rơi vào vùng xám của “financial abuse” (bạo hành tài chính) nếu nó hạn chế quyền tự chủ kinh tế của đối phương.
Financial Infidelity (ngoại tình tài chính) vẫn rất phổ biến ở phương Tây: các khảo sát Mỹ cho thấy khoảng 30-40% người từng giấu nợ, tài khoản, hoặc chi tiêu lớn; ở Singapore tỷ lệ khoảng 27%. Lý do phổ biến không chỉ là nuôi “phòng nhì”, mà còn là cảm giác muốn kiểm soát, tránh tranh cãi, hoặc xấu hổ về quản lý tiền.
Điểm khác biệt then chốt là cách giải quyết: phương Tây dựa nhiều vào hợp đồng tiền hôn nhân, minh bạch và luật pháp khi xảy ra sự cố. Còn ở Việt Nam, giải pháp “nội tướng giữ tiền” được xã hội chấp nhận rộng rãi hơn như một biện pháp phòng ngừa mềm.
Ưu điểm của mô hình Việt Nam: Giảm rủi ro tiêu xài hoang phí hoặc “phát sinh ngoài luồng” ở những giai đoạn chồng còn trẻ và dễ bị cám dỗ. Phụ nữ thường tỉ mỉ hơn trong chi tiêu hàng ngày, phù hợp với vai trò “xây tổ ấm”.
Hạn chế: Có thể tạo cảm giác bị kiểm soát, mất tự chủ cho chồng, dẫn đến quỹ đen “lén lút”. Ở các gia đình đa văn hóa (vợ Việt - chồng Tây), đây là một trong những nguyên nhân tranh cãi chính về tiền bạc.
Không có mô hình nào hoàn hảo. Cốt lõi vẫn là mức độ tin tưởng, khả năng giao tiếp và sự đồng thuận của cả hai.
người có tiền (hoặc quyền lực) dễ “sinh hư” không phải vì họ nghèo đạo đức hơn người khác, mà vì rào cản thực tế giảm đi rất nhiều, còn cám dỗ thì tăng theo cấp số nhân.
Albert Bandura gọi cơ chế thứ ba là moral disengagement: con người tạm gác những nguyên tắc đạo đức vốn có để thực hiện hành vi trái với chính những nguyên tắc ấy mà không cảm thấy quá tội lỗi.
Source: power and moral disengagement
Albert Bandura gọi cơ chế thứ ba là moral disengagement: con người tạm gác những nguyên tắc đạo đức vốn có để thực hiện hành vi trái với chính những nguyên tắc ấy mà không cảm thấy quá tội lỗi.
Source: power and moral disengagement
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
"Nhóm nhạc nam Phố Wall" - 華爾街男團).
• “You are my buyer, the one desire” (Jensen Huang hát cùng hành động giơ cao con chip): Ám chỉ việc NVIDIA hiện đang độc quyền cung cấp chip GPU cho AI và mọi công ty công nghệ đều khao khát tranh giành mua chip của ông.
• “AGI's on the way... Your job will go away” (Sam Altman và các thành viên khác): Nhắc đến AGI (Trí tuệ nhân tạo tổng quát) sắp xuất hiện và lời đe dọa hài hước rằng AI sẽ cướp đi công việc của con người.
• “Ain't nothin' but a deep fake... Ain't nothin' but a mistake” (Elon Musk và Mark Zuckerberg đeo kính VR): Tự chế giễu chính công nghệ deepfake đang tạo ra video này, cũng như những sai lầm công nghệ (như tham vọng Metaverse của Zuckerberg).
• “We're gonna rule the world today”: Một câu chốt mang tính châm biếm về việc những tỷ phú công nghệ này đang nắm giữ quyền lực to lớn và có khả năng định hình lại (thậm chí là thống trị) thế giới thông qua sức mạnh của AI.
• “You are my buyer, the one desire” (Jensen Huang hát cùng hành động giơ cao con chip): Ám chỉ việc NVIDIA hiện đang độc quyền cung cấp chip GPU cho AI và mọi công ty công nghệ đều khao khát tranh giành mua chip của ông.
• “AGI's on the way... Your job will go away” (Sam Altman và các thành viên khác): Nhắc đến AGI (Trí tuệ nhân tạo tổng quát) sắp xuất hiện và lời đe dọa hài hước rằng AI sẽ cướp đi công việc của con người.
• “Ain't nothin' but a deep fake... Ain't nothin' but a mistake” (Elon Musk và Mark Zuckerberg đeo kính VR): Tự chế giễu chính công nghệ deepfake đang tạo ra video này, cũng như những sai lầm công nghệ (như tham vọng Metaverse của Zuckerberg).
• “We're gonna rule the world today”: Một câu chốt mang tính châm biếm về việc những tỷ phú công nghệ này đang nắm giữ quyền lực to lớn và có khả năng định hình lại (thậm chí là thống trị) thế giới thông qua sức mạnh của AI.
❤2
Khi ko có tiền, đàn ông thường rời bỏ mọi mối quan hệ, tự gồng gánh cô đơn, tự vượt qua giông bão. Nhưng khi có tiền thì đàn ông lại ko hưởng thụ một mình. Họ sẽ tìm một người phụ nữ để cùng chia sẻ những gì đã cố gắng có được.
Tiền càng nhiều đàn ông lại càng muốn chia sẻ nhiều hơn nên tìm thêm nhiều phụ nữ khác nữa.
Đàn ông là vậy, luôn dang tay chia sẻ với trái tim rộng mở nhưng xã hội lại kì thị là họ tham lam, lọc lừa, đểu cáng.
Họ rất cô đơn.
Tiền càng nhiều đàn ông lại càng muốn chia sẻ nhiều hơn nên tìm thêm nhiều phụ nữ khác nữa.
Đàn ông là vậy, luôn dang tay chia sẻ với trái tim rộng mở nhưng xã hội lại kì thị là họ tham lam, lọc lừa, đểu cáng.
Họ rất cô đơn.
dựa trên báo cáo từ New York Times và Wall Street Journal ngày 11/11/2026.
Jensen Huang (63 tuổi, CEO đồng sáng lập Nvidia) đang đối mặt thêm cáo buộc mối quan hệ ngoài luồng với Kimberly Powell (khoảng 48 tuổi), Phó chủ tịch phụ trách mảng Healthcare của Nvidia – người báo cáo trực tiếp cho ông.
Chi tiết cáo buộc mới
• NYT dẫn 5 nguồn tin từng làm việc tại Nvidia cho biết mối quan hệ này đã được bàn tán nội bộ từ lâu. Hai nguồn cho biết hai người bị ghi hình “có cử chỉ thân mật/affectionate” tại một khách sạn ở San Jose, California, trong hội nghị GTC của Nvidia hồi tháng 3/2026. Đội an ninh của Huang được cho là đã tiếp cận người quay phim và đề nghị ký NDA.
• Cả hai đều đã có gia đình. Nvidia có quy tắc ứng xử yêu cầu nhân viên tránh các mối quan hệ cá nhân tạo xung đột lợi ích, đặc biệt giữa cấp trên và cấp dưới.
• Khi NYT liên hệ, Huang được cho là nói “I don’t think you should be talking to me directly” rồi cúp máy. Nvidia và Powell chưa xác nhận hay phủ nhận chính thức.
Kimberly Powell là nhân sự lâu năm: gia nhập Nvidia từ 2008, lên Phó chủ tịch Healthcare từ cuối 2017, chịu trách nhiệm toàn bộ mảng AI y tế, hình ảnh y khoa, drug discovery… của công ty. Cô là một trong những gương mặt công khai của Nvidia trong lĩnh vực này.
Vụ Alice Huang trước đó đặt ra câu hỏi về an ninh quốc gia và nguy cơ tình báo nước ngoài. Còn cáo buộc liên quan Kimberly Powell đặt ra câu hỏi trực tiếp hơn về quản trị nội bộ, xung đột lợi ích và quan hệ giữa CEO với cấp dưới.
Jensen Huang (63 tuổi, CEO đồng sáng lập Nvidia) đang đối mặt thêm cáo buộc mối quan hệ ngoài luồng với Kimberly Powell (khoảng 48 tuổi), Phó chủ tịch phụ trách mảng Healthcare của Nvidia – người báo cáo trực tiếp cho ông.
Chi tiết cáo buộc mới
• NYT dẫn 5 nguồn tin từng làm việc tại Nvidia cho biết mối quan hệ này đã được bàn tán nội bộ từ lâu. Hai nguồn cho biết hai người bị ghi hình “có cử chỉ thân mật/affectionate” tại một khách sạn ở San Jose, California, trong hội nghị GTC của Nvidia hồi tháng 3/2026. Đội an ninh của Huang được cho là đã tiếp cận người quay phim và đề nghị ký NDA.
• Cả hai đều đã có gia đình. Nvidia có quy tắc ứng xử yêu cầu nhân viên tránh các mối quan hệ cá nhân tạo xung đột lợi ích, đặc biệt giữa cấp trên và cấp dưới.
• Khi NYT liên hệ, Huang được cho là nói “I don’t think you should be talking to me directly” rồi cúp máy. Nvidia và Powell chưa xác nhận hay phủ nhận chính thức.
Kimberly Powell là nhân sự lâu năm: gia nhập Nvidia từ 2008, lên Phó chủ tịch Healthcare từ cuối 2017, chịu trách nhiệm toàn bộ mảng AI y tế, hình ảnh y khoa, drug discovery… của công ty. Cô là một trong những gương mặt công khai của Nvidia trong lĩnh vực này.
Vụ Alice Huang trước đó đặt ra câu hỏi về an ninh quốc gia và nguy cơ tình báo nước ngoài. Còn cáo buộc liên quan Kimberly Powell đặt ra câu hỏi trực tiếp hơn về quản trị nội bộ, xung đột lợi ích và quan hệ giữa CEO với cấp dưới.
❤1
Thấy thầy sửa áo, chuẩn bị đi nhận huân chương, chú tiểu ngơ ngác hỏi:
— Bạch thầy, người tu hành đã buông bỏ danh lợi, sao còn đi nhận huân chương?
Thầy vuốt áo, đáp:
— Con còn non lắm. Huân chương này đâu phải tự nhiên mà người ta trao cho.
— Dạ, vậy là để ghi nhận công đức ạ?
Thầy hạ giọng:
— Để dân chúng nhìn vào, thấy giáo hội vẫn còn có chút bảo kê.
Chú tiểu gãi đầu:
— Con tưởng cửa Phật được Tam Bảo che chở?
— Đấy là phần tâm linh. Còn đây là phần thực tế.
— Vậy nhận xong, mình có bớt tham, sân, si không thầy?
Thầy trừng mắt:
— Không. Nhưng người ta sẽ dè chừng hơn khi nói mình tham, sân, si.
Chú tiểu chắp tay:
— Con hiểu rồi. Huân chương đeo trước ngực, mà tác dụng lại là chống lưng.
— Bạch thầy, người tu hành đã buông bỏ danh lợi, sao còn đi nhận huân chương?
Thầy vuốt áo, đáp:
— Con còn non lắm. Huân chương này đâu phải tự nhiên mà người ta trao cho.
— Dạ, vậy là để ghi nhận công đức ạ?
Thầy hạ giọng:
— Để dân chúng nhìn vào, thấy giáo hội vẫn còn có chút bảo kê.
Chú tiểu gãi đầu:
— Con tưởng cửa Phật được Tam Bảo che chở?
— Đấy là phần tâm linh. Còn đây là phần thực tế.
— Vậy nhận xong, mình có bớt tham, sân, si không thầy?
Thầy trừng mắt:
— Không. Nhưng người ta sẽ dè chừng hơn khi nói mình tham, sân, si.
Chú tiểu chắp tay:
— Con hiểu rồi. Huân chương đeo trước ngực, mà tác dụng lại là chống lưng.
CHẠY XE KIẾM SỐNG HÔM NAY, LÀM SAO ĐỂ CẢ CUỘC ĐỜI NGÀY MAI ĐÁNH CƯỢC VÀO HAI CHỮ “ĐỐI TÁC”?
Có một đoạn trong buổi đối thoại với tài xế công nghệ khiến mình chú ý. Một nữ tài xế bật khóc khi kể rằng trước đây đi làm công ty tuy áp lực nhưng còn có bảo hiểm xã hội, thai sản, thời gian nghỉ ngơi; còn bây giờ, chị phải chạy xe ngoài đường 10–12 tiếng mỗi ngày mà phần lớn rủi ro của cuộc mưu sinh phải tự mình gánh lấy.
Một tài xế lớn tuổi đặt câu hỏi còn căn bản hơn: rốt cuộc những người chạy xe công nghệ được gọi là gì trong hệ thống lao động hiện nay?
GỌI LÀ “ĐỐI TÁC”, NHƯNG QUYỀN TỰ QUYẾT KHÔNG HOÀN TOÀN GIỐNG MỘT ĐỐI TÁC KINH DOANH
Grab Việt Nam vận hành theo mô hình nền tảng, trong đó tài xế có mức độ linh hoạt mà lao động truyền thống không có: họ có thể bật hoặc tắt ứng dụng, lựa chọn thời điểm ra đường và về nguyên tắc không phải chấm công tám tiếng tại một địa điểm cố định.
Đó là lợi thế thật và cũng là một trong những nguyên nhân khiến mô hình này thu hút rất nhiều người.
Nhưng chữ “đối tác” lại trở nên phức tạp khi nhìn sâu hơn vào cách công việc được tổ chức. Tài xế không tự đặt giá cho từng chuyến, không tự thiết kế thuật toán phân phối cuốc, cũng không hoàn toàn tự quyết các cơ chế thưởng, tỷ lệ nhận chuyến hay những quyết định liên quan đến tài khoản.
EU hiện đã có quy định riêng về platform work, bao gồm cả cơ chế xác định đúng tình trạng việc làm khi xuất hiện những dấu hiệu nền tảng kiểm soát và chỉ đạo công việc; đồng thời đặt ra yêu cầu minh bạch hơn đối với các quyết định do thuật toán thực hiện.
NHƯNG CŨNG KHÔNG THỂ ĐẨY TOÀN BỘ TRÁCH NHIỆM SANG GRAB
Ở chiều ngược lại, sẽ không công bằng nếu coi nền tảng như một doanh nghiệp truyền thống rồi yêu cầu ngay lập tức mọi tài xế phải trở thành nhân viên chính thức, hưởng đầy đủ lương cố định, phép năm, thai sản, bảo hiểm và các quyền lợi giống người làm việc toàn thời gian.
Nếu chuyển hàng loạt tài xế sang mô hình lao động truyền thống, nền tảng cũng sẽ phải thay đổi cách tuyển dụng, số lượng tài xế, giá cước và cách kiểm soát thời gian làm việc. Một phần tính linh hoạt vốn khiến gig economy hấp dẫn với cả người chạy xe lẫn khách hàng có thể mất đi.
Vì vậy, việc một tài xế chạy từ 5 giờ sáng đến 10 giờ tối cũng không tự động chứng minh rằng ứng dụng “bắt” người đó làm 17 tiếng. Nhưng cũng không nên dừng phân tích ở chữ “tự nguyện”, bởi nếu thu nhập sau chi phí khiến một người phải làm 10–12 tiếng mỗi ngày mới đủ trang trải cuộc sống, thì quyền tự do tắt app vẫn tồn tại về kỹ thuật, trong khi khả năng thực tế để tắt app lại là một câu chuyện khác.
GIỌT NƯỚC MẮT CỦA NỮ TÀI XẾ THỰC RA ĐẶT RA MỘT CÂU HỎI LỚN HƠN GRAB
Điều khiến đoạn clip đáng suy nghĩ không phải là nó chứng minh Grab đúng hay tài xế đúng, bởi hai bên đang nhìn cùng một mô hình từ hai vị trí hoàn toàn khác nhau.
Nền tảng cần sự linh hoạt để mô hình hoạt động; tài xế cũng cần chính sự linh hoạt ấy để có cơ hội kiếm sống. Nhưng khi một lực lượng rất lớn dành phần lớn thời gian lao động của mình cho các nền tảng số mà những rủi ro quan trọng nhất của cuộc đời vẫn chủ yếu do từng cá nhân tự gánh, vấn đề đã vượt khỏi quan hệ giữa một ứng dụng và một tài xế.
Nó trở thành câu hỏi dành cho chính sách lao động trong thời đại thuật toán:
Chúng ta có thể giữ được sự linh hoạt của gig economy, nhưng đồng thời tạo ra một tầng an sinh tối thiểu cho những con người đang làm việc bên trong nó hay không?
Nếu giải pháp cuối cùng chỉ là bắt tất cả tài xế trở thành nhân viên, có thể chúng ta phá mất ưu điểm của mô hình. Nhưng nếu tiếp tục coi họ hoàn toàn giống những hộ kinh doanh độc lập trong khi giá, đơn hàng và một phần hành vi lao động được điều phối bằng thuật toán, thì chiếc áo pháp lý cũ cũng ngày càng khó vừa.
Có lẽ điều người nữ tài xế trong clip cần không phải một cuộc tranh luận xem Grab hay tài xế đáng thương hơn.
Điều cần hơn là một cơ chế để người ta có thể chạy xe kiếm sống hôm nay mà không phải đánh cược toàn bộ tai nạn, bệnh tật, sinh con và tuổi già của ngày mai vào hai chữ “đối tác”.
⸻
🌐 passion.cuongdc.co
🌐 Telegram/CuongDC
Có một đoạn trong buổi đối thoại với tài xế công nghệ khiến mình chú ý. Một nữ tài xế bật khóc khi kể rằng trước đây đi làm công ty tuy áp lực nhưng còn có bảo hiểm xã hội, thai sản, thời gian nghỉ ngơi; còn bây giờ, chị phải chạy xe ngoài đường 10–12 tiếng mỗi ngày mà phần lớn rủi ro của cuộc mưu sinh phải tự mình gánh lấy.
Một tài xế lớn tuổi đặt câu hỏi còn căn bản hơn: rốt cuộc những người chạy xe công nghệ được gọi là gì trong hệ thống lao động hiện nay?
GỌI LÀ “ĐỐI TÁC”, NHƯNG QUYỀN TỰ QUYẾT KHÔNG HOÀN TOÀN GIỐNG MỘT ĐỐI TÁC KINH DOANH
Grab Việt Nam vận hành theo mô hình nền tảng, trong đó tài xế có mức độ linh hoạt mà lao động truyền thống không có: họ có thể bật hoặc tắt ứng dụng, lựa chọn thời điểm ra đường và về nguyên tắc không phải chấm công tám tiếng tại một địa điểm cố định.
Đó là lợi thế thật và cũng là một trong những nguyên nhân khiến mô hình này thu hút rất nhiều người.
Nhưng chữ “đối tác” lại trở nên phức tạp khi nhìn sâu hơn vào cách công việc được tổ chức. Tài xế không tự đặt giá cho từng chuyến, không tự thiết kế thuật toán phân phối cuốc, cũng không hoàn toàn tự quyết các cơ chế thưởng, tỷ lệ nhận chuyến hay những quyết định liên quan đến tài khoản.
EU hiện đã có quy định riêng về platform work, bao gồm cả cơ chế xác định đúng tình trạng việc làm khi xuất hiện những dấu hiệu nền tảng kiểm soát và chỉ đạo công việc; đồng thời đặt ra yêu cầu minh bạch hơn đối với các quyết định do thuật toán thực hiện.
NHƯNG CŨNG KHÔNG THỂ ĐẨY TOÀN BỘ TRÁCH NHIỆM SANG GRAB
Ở chiều ngược lại, sẽ không công bằng nếu coi nền tảng như một doanh nghiệp truyền thống rồi yêu cầu ngay lập tức mọi tài xế phải trở thành nhân viên chính thức, hưởng đầy đủ lương cố định, phép năm, thai sản, bảo hiểm và các quyền lợi giống người làm việc toàn thời gian.
Nếu chuyển hàng loạt tài xế sang mô hình lao động truyền thống, nền tảng cũng sẽ phải thay đổi cách tuyển dụng, số lượng tài xế, giá cước và cách kiểm soát thời gian làm việc. Một phần tính linh hoạt vốn khiến gig economy hấp dẫn với cả người chạy xe lẫn khách hàng có thể mất đi.
Vì vậy, việc một tài xế chạy từ 5 giờ sáng đến 10 giờ tối cũng không tự động chứng minh rằng ứng dụng “bắt” người đó làm 17 tiếng. Nhưng cũng không nên dừng phân tích ở chữ “tự nguyện”, bởi nếu thu nhập sau chi phí khiến một người phải làm 10–12 tiếng mỗi ngày mới đủ trang trải cuộc sống, thì quyền tự do tắt app vẫn tồn tại về kỹ thuật, trong khi khả năng thực tế để tắt app lại là một câu chuyện khác.
GIỌT NƯỚC MẮT CỦA NỮ TÀI XẾ THỰC RA ĐẶT RA MỘT CÂU HỎI LỚN HƠN GRAB
Điều khiến đoạn clip đáng suy nghĩ không phải là nó chứng minh Grab đúng hay tài xế đúng, bởi hai bên đang nhìn cùng một mô hình từ hai vị trí hoàn toàn khác nhau.
Nền tảng cần sự linh hoạt để mô hình hoạt động; tài xế cũng cần chính sự linh hoạt ấy để có cơ hội kiếm sống. Nhưng khi một lực lượng rất lớn dành phần lớn thời gian lao động của mình cho các nền tảng số mà những rủi ro quan trọng nhất của cuộc đời vẫn chủ yếu do từng cá nhân tự gánh, vấn đề đã vượt khỏi quan hệ giữa một ứng dụng và một tài xế.
Nó trở thành câu hỏi dành cho chính sách lao động trong thời đại thuật toán:
Chúng ta có thể giữ được sự linh hoạt của gig economy, nhưng đồng thời tạo ra một tầng an sinh tối thiểu cho những con người đang làm việc bên trong nó hay không?
Nếu giải pháp cuối cùng chỉ là bắt tất cả tài xế trở thành nhân viên, có thể chúng ta phá mất ưu điểm của mô hình. Nhưng nếu tiếp tục coi họ hoàn toàn giống những hộ kinh doanh độc lập trong khi giá, đơn hàng và một phần hành vi lao động được điều phối bằng thuật toán, thì chiếc áo pháp lý cũ cũng ngày càng khó vừa.
Có lẽ điều người nữ tài xế trong clip cần không phải một cuộc tranh luận xem Grab hay tài xế đáng thương hơn.
Điều cần hơn là một cơ chế để người ta có thể chạy xe kiếm sống hôm nay mà không phải đánh cược toàn bộ tai nạn, bệnh tật, sinh con và tuổi già của ngày mai vào hai chữ “đối tác”.
⸻
🌐 passion.cuongdc.co
🌐 Telegram/CuongDC