This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
#Видео
#исм
📹 "Аълохон" деб исм қўйса бўладими?
🎙 Ҳикматуллоҳ домла Тоштемиров
👨💻 Тўлиқ ҳолда кўриш:
✅ Улашинг: @diniysavollar
#исм
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази бош мутахассиси
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
#Намоз_вақтлари
«... албатта, намоз мўминларга вақти тайин бўлган фарздир» (Нисо 103)
2025/1447 | 10 ноябрь душанба
🔗 Яқинларингизга ҳам эслатинг: @diniysavollar
«... албатта, намоз мўминларга вақти тайин бўлган фарздир» (Нисо 103)
2025/1447 | 10 ноябрь душанба
🔗 Яқинларингизга ҳам эслатинг: @diniysavollar
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
#муфтий_минбари
📹 Қарз жаннатдан тўсади
🎙 Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари
✅ Улашинг: @diniysavollar
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
ЖАМОАТ НАМОЗИДАН КЕЙИН ДУО ҚИЛИШ
#дуо #намоз
❓1925-САВОЛ: Ҳанафий мазҳабига кўра жамоат намозидан кейин дуо қилиш бидъатми? Шу саволга батафсил жавоб берсаларингиз.
💬 ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Пайғамбаримиз алайҳиссалом дуога тарғиб қилиш билан бирга унинг ижобат бўладиган вақтларини ғанимат билишни ҳам баён қилганлар. Ана шундай дуо ижобат бўладиган фурсатлардан бири фарз намозларидан кейинги вақтдир. Шуни таъкидлаш лозимки, намоздан сўнг қилинадиган бу каби амаллар Ҳанафий мазҳаби уламолари наздида мустаҳабдир, яъни қилса савоб, бажармаса гуноҳи йўқдир.
Ҳадиси шарифларда бу борада кўплаб кўрсатмалар келган. Абу Умома розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда бундай дейилган:
عَنْ أَبِي أُمامَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قالَ: قِيْلَ: يا رَسُولَ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ! أَيُّ الدٌّعاءِ أَسْمَعُ؟ قالَ: جَوْفُ اللَّيْلِ وَدُبُرَ الصَّلَواتِ الْمَكْتُوبَةِ (رواه الترمذي(
Саҳобаи киромлар “Ё Расулуллоҳ, ижобатга энг яқин дуо қайси?”, деб сўрашганда, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам мана бундай марҳамат қилганлар: “Ижобатга энг яқин дуолар кечанинг охирида ва фарз намозлари ортидан қилинганидир”. Имом Термизий ривояти.
حَدَّثَنا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي يَحْيَى، قَالَ: رَأَيْتُ عَبْدَ اللهِ بْنَ الزُّبَيْر وَرَأَى رَجُلاً رافِعاً يَدَيْهِ بِدَعَواتٍ قَبْلَ أَنْ يَفْرَغَ مِنْ صَلاتِهِ، فَلَمَّا فَرَغَ مِنْها، قَالَ: «إنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يَفْرَغَ مِنْ صَلاَتِهِ»۔ (المعجم الكبير للطبرانی 13/ 129، برقم: 324(
Муҳаммад ибн Абу Яҳё айтадилар: “Мен Абдуллоҳ ибн Зубайр розияллоҳу анҳуни кўрдим. У зот бир кишини намоздан фориғ бўлмай қўлларини дуога кўтарганлигини кўрди. Қачонки у намозини тугатгач Абдуллоҳ ибн Зубайр унга: “Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васаллам намоздан фориғ бўлмай туриб қўлларини дуога кўтармас эдилар”, деди.
Демак, юқоридаги ҳадислардан фарз намозларидан кейин дуо қилишнинг асли (далили) бор эканлиги маълум бўлмоқда.
Имом Табароний “Мўъжам” ларида келтирадилар:
عَنْ حَبِيْبِ بْنِ مَسْلَمَةَ الْفِهْرِيِّ وَ كَانَ مُسْتَجَابًا... قَاَل لِلنَّاسِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ يَقُولُ: لَا يَجْتَمِعُ مَلاَءٌ فَيَدْعُو بَعْضُهُم وَ يُؤَمِّنُ سائرُهُم إلَّا أَجابَهُمُ الله (4ج 21 22ص)
Ҳабиб ибн Маслама ал-Феҳрий розияллаҳу анҳудан ривоят қилинади. У дуоси ижобат инсон эди: “Ҳабиб ибн Маслама бир кун одамларга: “Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни: “Бир жамоат тўпланиб баъзиси дуо қилса, қолганлари “Омин, омин” деб турса, Аллоҳ албатта уларни дуосини ижобат қилади”, деганларини эшитганман”, дедилар. Мазкур ривоят ҳам намоздан кейин имом билан жамоатнинг биргаликдаги дуолари шариатда бор эканлигини кўрсатяпти.
Имом намоздан сўнг суннатда келган дуоларни қавмга ўргатиш, таълим бериш маъносида жаҳрий ўқиса, қолганлар уни тинглаб туришида зарар йўқ. Чунки мазҳабимизнинг мўътабар китобларидан “Фатовои Оламгирия” китобида қуйидагича келтирилган:
اِذا دَعا بِالدُّعاءِ الْمَاْثُورِ جَهْرًا وَ مَعَهُ الْقَوْمُ أَيْضًا لِيَتَعَلَّمُوا الدُّعاءَ لَا بَأْسَ بِهِ
“Агар имом Пайғамбар алайҳиссаломдан ривоят қилинган дуоларни атрофидаги қавмга ҳам ўргатиш учун овозини жаҳрий қилиб ўқиса, бунинг ҳеч қандай зарари йўқ”. Бундан намоздан кейин жамоавий дуо қилиш мустаҳаблиги, ҳамда Ҳанафий мазҳабида намоздан кейин дуо қилиш бидъат эмаслиги маълум бўляпти.
Бу борада Шофеъий уламоларидан имом Нававий “Шарҳи Муҳаззаб”да бу амал борасида ҳамма мазҳаблар ҳам якдил эканликлари ҳақида бундай деган:
الدٌّعاءُ لِلْاِمامِ وَالْمَأمُومِ وَ الْمُنْفَرِدِ مُسْتَحَبٌّ عَقِبَ كُلِّ الصَّلَواتِ بِلا خِلافٍ
“Ҳар бир фарз намозидан сўнг дуо қилиш, имом учун ҳам муқтадий учун ҳам ёлғиз намоз ўқиган киши учун ҳам бехилоф мустаҳабдир”. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
👍 YouTube 👍 Instagram 👍 Facebook 👍 Ummalife
✔️ Улашинг: @diniysavollar
#дуо #намоз
❓1925-САВОЛ: Ҳанафий мазҳабига кўра жамоат намозидан кейин дуо қилиш бидъатми? Шу саволга батафсил жавоб берсаларингиз.
💬 ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Пайғамбаримиз алайҳиссалом дуога тарғиб қилиш билан бирга унинг ижобат бўладиган вақтларини ғанимат билишни ҳам баён қилганлар. Ана шундай дуо ижобат бўладиган фурсатлардан бири фарз намозларидан кейинги вақтдир. Шуни таъкидлаш лозимки, намоздан сўнг қилинадиган бу каби амаллар Ҳанафий мазҳаби уламолари наздида мустаҳабдир, яъни қилса савоб, бажармаса гуноҳи йўқдир.
Ҳадиси шарифларда бу борада кўплаб кўрсатмалар келган. Абу Умома розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда бундай дейилган:
عَنْ أَبِي أُمامَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قالَ: قِيْلَ: يا رَسُولَ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ! أَيُّ الدٌّعاءِ أَسْمَعُ؟ قالَ: جَوْفُ اللَّيْلِ وَدُبُرَ الصَّلَواتِ الْمَكْتُوبَةِ (رواه الترمذي(
Саҳобаи киромлар “Ё Расулуллоҳ, ижобатга энг яқин дуо қайси?”, деб сўрашганда, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам мана бундай марҳамат қилганлар: “Ижобатга энг яқин дуолар кечанинг охирида ва фарз намозлари ортидан қилинганидир”. Имом Термизий ривояти.
حَدَّثَنا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي يَحْيَى، قَالَ: رَأَيْتُ عَبْدَ اللهِ بْنَ الزُّبَيْر وَرَأَى رَجُلاً رافِعاً يَدَيْهِ بِدَعَواتٍ قَبْلَ أَنْ يَفْرَغَ مِنْ صَلاتِهِ، فَلَمَّا فَرَغَ مِنْها، قَالَ: «إنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يَفْرَغَ مِنْ صَلاَتِهِ»۔ (المعجم الكبير للطبرانی 13/ 129، برقم: 324(
Муҳаммад ибн Абу Яҳё айтадилар: “Мен Абдуллоҳ ибн Зубайр розияллоҳу анҳуни кўрдим. У зот бир кишини намоздан фориғ бўлмай қўлларини дуога кўтарганлигини кўрди. Қачонки у намозини тугатгач Абдуллоҳ ибн Зубайр унга: “Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васаллам намоздан фориғ бўлмай туриб қўлларини дуога кўтармас эдилар”, деди.
Демак, юқоридаги ҳадислардан фарз намозларидан кейин дуо қилишнинг асли (далили) бор эканлиги маълум бўлмоқда.
Имом Табароний “Мўъжам” ларида келтирадилар:
عَنْ حَبِيْبِ بْنِ مَسْلَمَةَ الْفِهْرِيِّ وَ كَانَ مُسْتَجَابًا... قَاَل لِلنَّاسِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ يَقُولُ: لَا يَجْتَمِعُ مَلاَءٌ فَيَدْعُو بَعْضُهُم وَ يُؤَمِّنُ سائرُهُم إلَّا أَجابَهُمُ الله (4ج 21 22ص)
Ҳабиб ибн Маслама ал-Феҳрий розияллаҳу анҳудан ривоят қилинади. У дуоси ижобат инсон эди: “Ҳабиб ибн Маслама бир кун одамларга: “Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни: “Бир жамоат тўпланиб баъзиси дуо қилса, қолганлари “Омин, омин” деб турса, Аллоҳ албатта уларни дуосини ижобат қилади”, деганларини эшитганман”, дедилар. Мазкур ривоят ҳам намоздан кейин имом билан жамоатнинг биргаликдаги дуолари шариатда бор эканлигини кўрсатяпти.
Имом намоздан сўнг суннатда келган дуоларни қавмга ўргатиш, таълим бериш маъносида жаҳрий ўқиса, қолганлар уни тинглаб туришида зарар йўқ. Чунки мазҳабимизнинг мўътабар китобларидан “Фатовои Оламгирия” китобида қуйидагича келтирилган:
اِذا دَعا بِالدُّعاءِ الْمَاْثُورِ جَهْرًا وَ مَعَهُ الْقَوْمُ أَيْضًا لِيَتَعَلَّمُوا الدُّعاءَ لَا بَأْسَ بِهِ
“Агар имом Пайғамбар алайҳиссаломдан ривоят қилинган дуоларни атрофидаги қавмга ҳам ўргатиш учун овозини жаҳрий қилиб ўқиса, бунинг ҳеч қандай зарари йўқ”. Бундан намоздан кейин жамоавий дуо қилиш мустаҳаблиги, ҳамда Ҳанафий мазҳабида намоздан кейин дуо қилиш бидъат эмаслиги маълум бўляпти.
Бу борада Шофеъий уламоларидан имом Нававий “Шарҳи Муҳаззаб”да бу амал борасида ҳамма мазҳаблар ҳам якдил эканликлари ҳақида бундай деган:
الدٌّعاءُ لِلْاِمامِ وَالْمَأمُومِ وَ الْمُنْفَرِدِ مُسْتَحَبٌّ عَقِبَ كُلِّ الصَّلَواتِ بِلا خِلافٍ
“Ҳар бир фарз намозидан сўнг дуо қилиш, имом учун ҳам муқтадий учун ҳам ёлғиз намоз ўқиган киши учун ҳам бехилоф мустаҳабдир”. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
НАМОЗДАГИ САФДА ЁЛҒИЗ ТУРИШ
#намоз
❓1926-САВОЛ: Намозга келган одам, олдинги сафда бўш жой топа олмаса, қандай йўл тутади? Ўзи ёлғиз туриши макруҳ бўлади деб ўқиган эдим.
💬 ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Олдинги сафда бўш жой қолмаган бўлса, иқтидо қилувчи кейинги сафда ёлғиз туриши макруҳ ҳисобланади. Шунинг учун аслида олдинги сафдаги кишининг елкасидан тортиб, ўзи турган сафга шерик қилиб қўшиб олиши керак эди. Лекин олдинги сафда намоз ўқиётган кишилар бу ҳукмдан бехабар бўлиб, елкасидан тортганда бу ҳолатни тушунмай намозини бузиб қўйиш эҳтимоли бўлса, зарурат бўлгани учун ёлғиз ўзи орқа сафда туравериши мумкин. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
👍 YouTube 👍 Instagram 👍 Facebook 👍 Ummalife
✔️ Улашинг: @diniysavollar
#намоз
❓1926-САВОЛ: Намозга келган одам, олдинги сафда бўш жой топа олмаса, қандай йўл тутади? Ўзи ёлғиз туриши макруҳ бўлади деб ўқиган эдим.
💬 ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Олдинги сафда бўш жой қолмаган бўлса, иқтидо қилувчи кейинги сафда ёлғиз туриши макруҳ ҳисобланади. Шунинг учун аслида олдинги сафдаги кишининг елкасидан тортиб, ўзи турган сафга шерик қилиб қўшиб олиши керак эди. Лекин олдинги сафда намоз ўқиётган кишилар бу ҳукмдан бехабар бўлиб, елкасидан тортганда бу ҳолатни тушунмай намозини бузиб қўйиш эҳтимоли бўлса, зарурат бўлгани учун ёлғиз ўзи орқа сафда туравериши мумкин. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
#Видео
#тавба #гуноҳ
📹 Олдинги гуноҳларим кечириладими?
🎙 Абдувоҳид домла Аҳмадалиев
👨💻 Тўлиқ ҳолда кўриш
✅ Улашинг: @diniysavollar
#тавба #гуноҳ
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази мутахассиси
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
#Намоз_вақтлари
«... албатта, намоз мўминларга вақти тайин бўлган фарздир» (Нисо 103)
2025/1447 | 11 ноябрь сешанба
🔗 Яқинларингизга ҳам эслатинг: @diniysavollar
«... албатта, намоз мўминларга вақти тайин бўлган фарздир» (Нисо 103)
2025/1447 | 11 ноябрь сешанба
🔗 Яқинларингизга ҳам эслатинг: @diniysavollar
ҚУЛОҚҚА СУТ ТОМИЗИШ ЭМИЗИШНИ СОБИТ ҚИЛАДИМИ?
#разоат
❓1927-САВОЛ: Қизим ёшлик вақтида қулоғи оғриганда акамнинг аёли ўз сутидан қуйиб қўйган. Бу билан шу аёл қизимга сут она бўлиб қолмаганми?
💬 ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Йўқ, қулоққа томизиш орқали сут оналик собит бўлмайди. Бундан ташқари, клизма қилиш, орқа ёки олд пешобидан сут юбориш сабабли ҳам сут оналик собит бўлмайди. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
👍 YouTube 👍 Instagram 👍 Facebook 👍 Ummalife
✔️ Улашинг: @diniysavollar
#разоат
❓1927-САВОЛ: Қизим ёшлик вақтида қулоғи оғриганда акамнинг аёли ўз сутидан қуйиб қўйган. Бу билан шу аёл қизимга сут она бўлиб қолмаганми?
💬 ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Йўқ, қулоққа томизиш орқали сут оналик собит бўлмайди. Бундан ташқари, клизма қилиш, орқа ёки олд пешобидан сут юбориш сабабли ҳам сут оналик собит бўлмайди. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
СУНЪИЙ ИНТЕЛЛЕКТ ОРҚАЛИ ВАФОТ ЭТГАНЛАРНИ ГАПИРТИРИШ
❓1928-САВОЛ: Бугунги кунда баъзилар сунъий интеллектдан фойдаланиб вафот этган одамларни расмини гапиртириб, видео ясашмоқда. Бу қанчалик тўғри?
💬 ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Бундай нарсалардан четда бўлиш тавсия этилади. Чунки бу каби ишлар кўп томонлама хато саналади.
Биринчидан, инсоннинг, айниқса, ота-онанинг ҳурмати уларнинг вафотидан кейин ҳам давом этади. Унинг суратидан видео ясаб, гапиртириш уларнинг ҳурматига маълум маънода зид ҳисобланади. Чунки улар видеодаги гапларни ҳақиқатда гапиргани йўқ. Демак, бу иш уларнинг тилидан ёлғон ахборот тарқатиш, уларнинг номидан ёлғон маълумот бериш ҳисобланади.
Иккинчидан, бундай ишнинг хатарли жойи бандалар учун ғайб ишларидан бири бўлган қабрдаги ҳаётга оид ҳолатларга журъат билан аралашиш бўлади. Бу инсон эътиқоди ва иймони учун хавфли саналади. Чунки айрим видеоларда ота-оналарнинг “биз яхшимиз, сизларни кўриб турибмиз, кузатиб турибмиз”, деган жойлари бор. Уларнинг қабрдаги аҳволи қандай эканини СИ ёки шу видеони ясаётганлар қаердан билмоқдалар?!
Учинчидан, мазкур технология шахсларнинг ҳаракатсиз суратларини қисқа видеороликларга айлантириш орқали сурат эгасининг табассум қилиши, кўзини қисиши ва бошини қимирлатиши каби ҳаракатларни бажартириши мумкин. Буни ҳар қандай тирик ёки вафот этган инсоннинг сурати билан ҳам амалга ошириш мумкин.
Бу баъзи компаниялар томонидан амалга оширилаётган бир турдаги ўйин-кулгидир, аммо келажакда кўз ва бош ҳаракатидан ҳам ўтиб кетиши, киноя ва масхара қилиш, ҳақиқатларни сохталаштириш ва бузишда ишлатилиши мумкин.
Янги технология "Deepfakes" (чуқур сохталар) деб номланувчи туркумга мансуб бўлиб, мутахассислар томонидан "номақбул технологиялар" қаторига киритилган. Ушбу технология айрим шахслар томонидан жиноий мақсадларда ва бегуноҳ одамларнинг суратларини бирлаштириб, сохта видеолар яратиш орқали шантаж қилишда қўлланилмоқда. Улар ушбу зарарли технологиянинг қурбонига айланмоқдалар.
Мазкур (технологиянинг) зарарларидан бири шуки, оилавий суратлар ва маълумотлар ана шу компанияларнинг қўлига ўтиб қолади ва уларнинг махсус иловаси қурилмаларига ўрнатилади!
Қолаверса, асли ғоянинг зарарларидан бири: суратларга ва ўтганларга боғланиб қолиш ҳамда ғам-қайғуларни янгилашдир.
Агар сурат қурилмада мавжуд бўлса ва бу технология сохталаштириш, қалбакилаштириш ёки масхара қилишда ишлатилмаса ҳам, бу иловадан эҳтиёт бўлиш ва у билан муомала қилмаслик керак.
Шу боис мўмин-мусулмон инсон одамлар қилаётган ишларга кўр-кўрона эргашиб кетавермасдан, унинг тўғри ёки нотўғри эканини аниқлаши ва шунга қараб иш тутмоғи лозим бўлади.
Қолаверса, динимиз ота онани дунё ҳаётида розилигини олиш, вафотидан кейин солиҳ амаллар қилиб, уларнинг руҳларини шод этишга тарғиб қилади. Расм ёки видеосига қараб, йиғи-сиғи қилиш билан ҳеч нарса ўзгариб қолмайди, балки уларнинг қилаётган гуноҳлари туфайли улар маҳзун бўладилар. Зеро Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадиси шарифда шундай дейилган:
“Набий соллалоҳу алайҳи васаллам: «Албатта сизларнинг амалларингиз вафот қилган қариндош-уруғларингизга кўрсатилади. У(амал)лар яхши бўлса, хурсанд бўладилар. Агар ундай бўлмаса: «Аллоҳ, уларни бизни ҳидоят қилганингдек ҳидоят қилмагунингча вафот эттирмагин», дейишади», дедилар” (Имом Аҳмад ривояти). Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
👍 YouTube 👍 Instagram 👍 Facebook 👍 Ummalife
✔️ Улашинг: @diniysavollar
❓1928-САВОЛ: Бугунги кунда баъзилар сунъий интеллектдан фойдаланиб вафот этган одамларни расмини гапиртириб, видео ясашмоқда. Бу қанчалик тўғри?
💬 ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Бундай нарсалардан четда бўлиш тавсия этилади. Чунки бу каби ишлар кўп томонлама хато саналади.
Биринчидан, инсоннинг, айниқса, ота-онанинг ҳурмати уларнинг вафотидан кейин ҳам давом этади. Унинг суратидан видео ясаб, гапиртириш уларнинг ҳурматига маълум маънода зид ҳисобланади. Чунки улар видеодаги гапларни ҳақиқатда гапиргани йўқ. Демак, бу иш уларнинг тилидан ёлғон ахборот тарқатиш, уларнинг номидан ёлғон маълумот бериш ҳисобланади.
Иккинчидан, бундай ишнинг хатарли жойи бандалар учун ғайб ишларидан бири бўлган қабрдаги ҳаётга оид ҳолатларга журъат билан аралашиш бўлади. Бу инсон эътиқоди ва иймони учун хавфли саналади. Чунки айрим видеоларда ота-оналарнинг “биз яхшимиз, сизларни кўриб турибмиз, кузатиб турибмиз”, деган жойлари бор. Уларнинг қабрдаги аҳволи қандай эканини СИ ёки шу видеони ясаётганлар қаердан билмоқдалар?!
Учинчидан, мазкур технология шахсларнинг ҳаракатсиз суратларини қисқа видеороликларга айлантириш орқали сурат эгасининг табассум қилиши, кўзини қисиши ва бошини қимирлатиши каби ҳаракатларни бажартириши мумкин. Буни ҳар қандай тирик ёки вафот этган инсоннинг сурати билан ҳам амалга ошириш мумкин.
Бу баъзи компаниялар томонидан амалга оширилаётган бир турдаги ўйин-кулгидир, аммо келажакда кўз ва бош ҳаракатидан ҳам ўтиб кетиши, киноя ва масхара қилиш, ҳақиқатларни сохталаштириш ва бузишда ишлатилиши мумкин.
Янги технология "Deepfakes" (чуқур сохталар) деб номланувчи туркумга мансуб бўлиб, мутахассислар томонидан "номақбул технологиялар" қаторига киритилган. Ушбу технология айрим шахслар томонидан жиноий мақсадларда ва бегуноҳ одамларнинг суратларини бирлаштириб, сохта видеолар яратиш орқали шантаж қилишда қўлланилмоқда. Улар ушбу зарарли технологиянинг қурбонига айланмоқдалар.
Мазкур (технологиянинг) зарарларидан бири шуки, оилавий суратлар ва маълумотлар ана шу компанияларнинг қўлига ўтиб қолади ва уларнинг махсус иловаси қурилмаларига ўрнатилади!
Қолаверса, асли ғоянинг зарарларидан бири: суратларга ва ўтганларга боғланиб қолиш ҳамда ғам-қайғуларни янгилашдир.
Агар сурат қурилмада мавжуд бўлса ва бу технология сохталаштириш, қалбакилаштириш ёки масхара қилишда ишлатилмаса ҳам, бу иловадан эҳтиёт бўлиш ва у билан муомала қилмаслик керак.
Шу боис мўмин-мусулмон инсон одамлар қилаётган ишларга кўр-кўрона эргашиб кетавермасдан, унинг тўғри ёки нотўғри эканини аниқлаши ва шунга қараб иш тутмоғи лозим бўлади.
Қолаверса, динимиз ота онани дунё ҳаётида розилигини олиш, вафотидан кейин солиҳ амаллар қилиб, уларнинг руҳларини шод этишга тарғиб қилади. Расм ёки видеосига қараб, йиғи-сиғи қилиш билан ҳеч нарса ўзгариб қолмайди, балки уларнинг қилаётган гуноҳлари туфайли улар маҳзун бўладилар. Зеро Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадиси шарифда шундай дейилган:
“Набий соллалоҳу алайҳи васаллам: «Албатта сизларнинг амалларингиз вафот қилган қариндош-уруғларингизга кўрсатилади. У(амал)лар яхши бўлса, хурсанд бўладилар. Агар ундай бўлмаса: «Аллоҳ, уларни бизни ҳидоят қилганингдек ҳидоят қилмагунингча вафот эттирмагин», дейишади», дедилар” (Имом Аҳмад ривояти). Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
#Намоз_вақтлари
«... албатта, намоз мўминларга вақти тайин бўлган фарздир» (Нисо 103)
2025/1447 | 12 ноябрь чоршанба
🔗 Яқинларингизга ҳам эслатинг: @diniysavollar
«... албатта, намоз мўминларга вақти тайин бўлган фарздир» (Нисо 103)
2025/1447 | 12 ноябрь чоршанба
🔗 Яқинларингизга ҳам эслатинг: @diniysavollar
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
#муфтий_минбари
📹 Савдода ҳалоллик - улуғ фазилат
🎙 Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари
✅ Улашинг: @diniysavollar
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
ЎҚУВ МАРКАЗЛАРИДА ИШ ҲАҚИ ТЎЛАШ
#ҳалол_ҳаром
❓1929-САВОЛ: Ҳозирги кунда кўплаб ўқув марказларида ўқитувчининг иш ҳақи фоизда белгиланган. Масалан, бир ўқувчи тўлаган тўловнинг 50 ёки 40 фоизи ўқитувчига иш ҳақи сифатида берилади. Мана шундай келишув жоизми?
💬 ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Бу шаклдаги ўқитувчилик ижара битими ҳисобланади. Фуқаҳолар ижарада иш ҳам, унга бериладиган ҳақ ҳам аниқ, маълум бўлиши шарт, чунки номаълумлик низога олиб боради, дейишган. Чунки савдо ва ижара каби битимларни фосид (ножоиз) қиладиган асосий омил бу низога олиб борувчи мажҳулликдир. Агар келишмовчиликка олиб бормаса, мазкур шартнома жоиз ҳисобланади.
Саволда айтилган ҳолатда иш ҳажми аниқ. Шунингдек, гарчи фоизда бўлса ҳам иш ҳақи маълум. Ўқитувчи ҳам, иш берувчи ҳам ўқувчиларга қараб тўланадиган ҳақни аниқ биладилар.
Қолаверса, айрим уламолар иш ҳақларини фоизда келишишни жоиз дейишган. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
👍 YouTube 👍 Instagram 👍 Facebook 👍 Ummalife
✔️ Улашинг: @diniysavollar
#ҳалол_ҳаром
❓1929-САВОЛ: Ҳозирги кунда кўплаб ўқув марказларида ўқитувчининг иш ҳақи фоизда белгиланган. Масалан, бир ўқувчи тўлаган тўловнинг 50 ёки 40 фоизи ўқитувчига иш ҳақи сифатида берилади. Мана шундай келишув жоизми?
💬 ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Бу шаклдаги ўқитувчилик ижара битими ҳисобланади. Фуқаҳолар ижарада иш ҳам, унга бериладиган ҳақ ҳам аниқ, маълум бўлиши шарт, чунки номаълумлик низога олиб боради, дейишган. Чунки савдо ва ижара каби битимларни фосид (ножоиз) қиладиган асосий омил бу низога олиб борувчи мажҳулликдир. Агар келишмовчиликка олиб бормаса, мазкур шартнома жоиз ҳисобланади.
Саволда айтилган ҳолатда иш ҳажми аниқ. Шунингдек, гарчи фоизда бўлса ҳам иш ҳақи маълум. Ўқитувчи ҳам, иш берувчи ҳам ўқувчиларга қараб тўланадиган ҳақни аниқ биладилар.
Қолаверса, айрим уламолар иш ҳақларини фоизда келишишни жоиз дейишган. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
МУСКАТ ЁНҒОҒИНИ ИСТЕЪМОЛ ҚИЛИШ
#ҳалол_ҳаром
❓1930-САВОЛ: Мускат ёнғоғини даво учун истеъмол қилиш мумкинми?
💬 ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Соҳа мутахассислари мускат ёнғоғи таркибида инсонни маст қилувчи модда бор эканини таъкидлайдилар. Шу туфайли фуқаҳолар мазкур мевани маст бўлиш мақсадида истеъмол қилишни ҳаром санайдилар. Аммо даво мақсадида маст қилмайдиган даражада оз миқдорда истеъмол қилиш ёки таомга қўшишни жоиз, дейишган. Валлоҳу аълам
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
👍 YouTube 👍 Instagram 👍 Facebook 👍 Ummalife
✔️ Улашинг: @diniysavollar
#ҳалол_ҳаром
❓1930-САВОЛ: Мускат ёнғоғини даво учун истеъмол қилиш мумкинми?
💬 ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Соҳа мутахассислари мускат ёнғоғи таркибида инсонни маст қилувчи модда бор эканини таъкидлайдилар. Шу туфайли фуқаҳолар мазкур мевани маст бўлиш мақсадида истеъмол қилишни ҳаром санайдилар. Аммо даво мақсадида маст қилмайдиган даражада оз миқдорда истеъмол қилиш ёки таомга қўшишни жоиз, дейишган. Валлоҳу аълам
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
#Намоз_вақтлари
«... албатта, намоз мўминларга вақти тайин бўлган фарздир» (Нисо 103)
2025/1447 | 13 ноябрь пайшанба
🔗 Яқинларингизга ҳам эслатинг: @diniysavollar
«... албатта, намоз мўминларга вақти тайин бўлган фарздир» (Нисо 103)
2025/1447 | 13 ноябрь пайшанба
🔗 Яқинларингизга ҳам эслатинг: @diniysavollar
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
#муфтий_минбари
📹 Расулуллоҳни соғиндингизми?
🎙 Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари
✅ Улашинг: @diniysavollar
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
#xabar #anons #jonli_efir
❔ ОНЛАЙН ДИНИЙ САВОЛ-ЖАВОБЛАР
🎞 2025 йил 13 ноябр, Пайшанба куни
⏰ соат 18:00 дан бошлаб
🗣 Аллоҳ таоло Қуръони каримда: “Агар билмайдиган бўлсангиз, зикр аҳлидан сўранг!”, деб буюрган (“Наҳл” сураси, 43-оят).
📿 Ҳазрати Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Билимсизликнинг давоси саволдир”, – дея баён қилганлар (Имом Абу Довуд ривояти).
✅ Қуйидаги ижтимоий тармоқларимиз орқали савол-жавоб дастурини тўғридан-тўғри кузатинг ва бевосита иштирокчисига айланинг:
😎 Youtube: Fatvouzb
😎 Facebook: Diniysavollar
📱 Instagram: Fatvouz
📱 Telegram: Diniysavollar
#fatvo_markazi_javob_beradi
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Фатво маркази
▶️ YouTube | 📷 Instagram | 🔵 Facebook
🌙 Онлайн диний савол-жавоб дастурининг навбатдаги 18-сони Ўзбекистон мусулмонлари идораси Фатво маркази уламоси Саиджамол домла Масаитов иштирокида жонли эфирга узатилади.
❔ Саволларингизни fatvo.uz сайти орқали йўлланг!
#fatvo_markazi_javob_beradi
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Фатво маркази
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
РАНГЛИ МУСҲАФДАН ФОЙДАЛАНИШ
❓1931-САВОЛ: Ҳозирда рангли мусҳафларни нашр қилиш кенг тус олган. Шулардан фойдаланиш мумкинми?
💬 ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Ёзувларида айрим ранглардан фойдаланиб, чоп қилинган мусҳафдан ўқиш мумкин. Чунки мусҳафни шаръий мақсад кўзлаб рангли қилишнинг ҳеч қандай зарари йўқ. Салафи солиҳлар ёзувларни бир биридан ажратиш ва баъзи ўринларни бошқаларидан фарқлаш учун Қуръонни турли хил рангларда ёзишар эди.
Демак, шаръий мақсадларда, ўқиш ва ёд олиш, маъноларини теранроқ англаш ҳамда тажвид қоидаларини эслатиш кабиларга ёрдам бериш мақсадида рангли нашр этилган мусҳафлардан фойдаланиш жоиз. Қуръони каримнинг эҳтиромига зид мақсадда бўяш эса мутлақо ножоиздир. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
👍 YouTube 👍 Instagram 👍 Facebook 👍 Ummalife
✔️ Улашинг: @diniysavollar
❓1931-САВОЛ: Ҳозирда рангли мусҳафларни нашр қилиш кенг тус олган. Шулардан фойдаланиш мумкинми?
💬 ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Ёзувларида айрим ранглардан фойдаланиб, чоп қилинган мусҳафдан ўқиш мумкин. Чунки мусҳафни шаръий мақсад кўзлаб рангли қилишнинг ҳеч қандай зарари йўқ. Салафи солиҳлар ёзувларни бир биридан ажратиш ва баъзи ўринларни бошқаларидан фарқлаш учун Қуръонни турли хил рангларда ёзишар эди.
Демак, шаръий мақсадларда, ўқиш ва ёд олиш, маъноларини теранроқ англаш ҳамда тажвид қоидаларини эслатиш кабиларга ёрдам бериш мақсадида рангли нашр этилган мусҳафлардан фойдаланиш жоиз. Қуръони каримнинг эҳтиромига зид мақсадда бўяш эса мутлақо ножоиздир. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
#fatvo_markazi_javob_beradi
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Фатво маркази
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
YouTube
ONLAYN DINIY SAVOL-JAVOBLAR 18-SON 13.11.2025
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Fatvo markazi ulamosi Saidjamol domla Masayitov ishtirokida jonli efirga uzatiladi
🌐O'zbekiston musulmonlari idorasi Fatvo markazining ijtimoiy-tarmoqlardagi sahifalari:
🔹Facebook: https://www.facebook.com/diniysavollar
🔹Instagram:…
🌐O'zbekiston musulmonlari idorasi Fatvo markazining ijtimoiy-tarmoqlardagi sahifalari:
🔹Facebook: https://www.facebook.com/diniysavollar
🔹Instagram:…