🔻آیا شافعی معمار اصلی فقه اسلامی بود؟

✍ محمد عثمانی

✔️در انبوه ستایش‌ها و تجلیل‌هایی که از امام شافعی به عنوان «معمار اصلی فقه اسلامی» و «بنیان‌گذار علم اصول فقه» می‌شود، یک پرسش بنیادین و جسورانه به گوش می‌رسد: آیا این تصویر شکوهمند، بازتابی از واقعیت تاریخی است یا برساختی متأخر از سنتی فقهی که مشتاقانه در جست‌وجوی پدری بنیان‌گذار بود؟
وائل حلاق، با کندوکاوی ژرف در منابع دست اول تاریخی، روایتی مسلط را به چالش می‌کشد که شافعی و رساله او را نقطه عطفی بی‌همتا و تأثیرگذار فوری در شکل‌گیری علم اصول فقه می‌داند. این مقاله با استناد به شواهدی تاریخی نشان می‌دهد که برای نزدیک به یک سده پس از شافعی، نه تنها رساله او نادیده گرفته شد، بلکه هیچ اثر مستقلی در علم اصول فقه پدید نیامد. حلاق با واکاوی دقیق منابع قرن سوم هجری، این فرضیه را پیش می‌نهد که تصویر شافعی به عنوان معمار اصول فقه، محصول سنتزی فکری در قرن چهارم هجری است؛ سنتزی که توسط نسل‌هایی پس از او—به ویژه شاگردان ابن‌سریج—صورت بندی شد و سپس برای مشروعیت‌بخشی، به گذشته و به شخصیت شافعی شد. این پژوهش، نه تنها جایگاه شافعی، بلکه درک ما از تاریخ پرابهام شکل‌گیری یکی از پیچیده‌ترین نظام‌های حقوقی جهان را بازتعریف می‌کند.

📎 پیوند به متن کامل این مطلب در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45461/



🆔 @dinonline

🔻دین، امری جهان‌شمول در تمدن انسانی یا بدعتی آکادمیک؟

✍برت کولاساکو/ ترجمة علی‌اصغر شربتی

تاریخ انتشار: سه‌شنبه ۱۳۹۸/۱۰/۱۰

✔️حضور گسترده دین در تمدن انسانی امری بدیهی است. آدمیان همیشه اعمالی دینی انجام می‌دهند؛ همواره سرسپردگی به خدا(یان)، اسطوره‌ها و مناسک در تمامی جوامع حاضر بوده است. از قربانی‌‌کردن انسان نزد آزتک‌ها تا غسل تعمیدِ مسیحیان، مسلماً این اعمال و باورها متنوع است. اما به نظر می‌رسد در ذاتی مشترک با هم اتفاق دارند. پس چرا جاناتان زیتِّل اسمیت، احتمالاً تاثیرگذارترین محققِ دین در نیمه دوم قرن بیستم، بر آن بود تا در کتابش، «به تصویر کشیدنِ دین: از بابل تا جونز تاون» (1982)، بیان کند که «دین فقط و فقط ابداعِ مطالعات محققان است» و «حیثیّت مستقلی جدای از دانشگاه ندارد»؟

📎 متن کامل این مقاله را در سایت دین آنلاین بخوانید:
http://www.dinonline.com/content/15301/

🆔@dinonline

▪️▪️▪️امام حسن عسکری علیه السلام “امانِ شیعه و سنّی”
✍ حمیدرضا شریعتمداری

✔️امام حسن عسکری(علیه‌السلام) در روزگار پر‌اختناق عباسیان، همچون دیگر امامان شیعه، رسالت امامت را در قالب جهاد علمی، فرهنگی و اجتماعی پی گرفت؛ جهادی فراتر از میدان نظامی که در عرصه‌ی اندیشه، اخلاق و زیست دینی معنا یافت. حمیدرضا شریعتمداری، استاد دانشگاه ادیان و مذاهب، در این نوشتار نشان می‌دهد که چگونه سیره‌ی آن امام همام، الگویی برای تعمیق ایمان، تقویت هویت شیعی و همزمان حسن تعامل با دیگر مسلمانان بوده است.

📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45466/


🆔 @dinonline

🔻«وحدت، وفاق» سُنّتِ فراموش شده اهل بیت (ع)

✍ محمدتقی سهرابی‌فر

✔️وحدت و وفاق از سنت‌های فراموش شده در میان اهل بیت (ع) است که امروز بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز داریم. تفرقه‌های تاریخی میان مسلمانان، ایجاد فرقه‌ها و دشمنی‌های مذهبی، بزرگ‌ترین مانع تحقق این وحدت بوده است. در نوشتار حاضر، با استناد به قرآن کریم و سیره اهل بیت (ع)، اهمیت حفظ وحدت به عنوان اولویتی فراتر از سایر الزامات دینی بررسی می‌شود؛ امری که می‌تواند راهگشای مسلمانان در عبور از بحران‌های فعلی و بازسازی جامعه‌ای متّحد و قدرتمند باشد.

📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/43758/


🆔 @dinonline

💐دوستان عزیز به کانال لیست برگزیدگان خوش‌آمدید💐

کانال لیست برگزیدگان، متشکل از معتبرترین کانال‌های علمی و آکادمیک تلگرامی ایران در حوزه‌های فلسفه و منطق، علوم‌شناختی، روان‌شناسی، علوم اعصاب، هوش مصنوعی و … است. این کانال به شما این امکان را می‌دهد تا بتوانید از مطالب معتبر در حوزه‌های مختلف علمی بهره ببرید و بنابر علاقه‌ خود در رویدادهای علمی مرتبط  شرکت نمایید. لطفا برای پیدا کردن کانال معتبر مورد علاقه خود، روی لینک دعوت‌نامه کلیک کنید.

⭐️پ.ن: محتمل است کانال شما نیز برگزیده باشد اما تاکنون افتخار ارتباط حاصل نشده باشد. بدین منظور به آیدی مدیر تبلیغات پیام دهید تا عضو برگزیدگان شوید:

@advertis_manager


📌لینک دعوت‌نامه تقدیم‌تان⬇️:

https://t.me/addlist/51pBw4NqdNlhNWE0

‍ 🔻آیا واقعاً دین می‌تواند در رفع بیماری‌های روانی، ثمربخش باشد؟

✍اریکا کرامپتون

✔️یک بار یکی از کهنه‌کاران عرصۀ بهداشت روان به من گفت: "اگر حضرت عیسی امروز بیاید، احتمالاً (به خاطر ادعای نبوّت) او را به بیمارستان روان‌پزشکی می‌فرستند." این جمله مرا دربارۀ این که امروز مردم چه دیدگاهی راجع به دین دارند به فکر فرو برد. ممکن است بیمارانی که مثل من مبتلا به بیماری‌های حادّ روانی هستند (من شیزوفرنی دارم)، دچار این توهّم شوند که مسیحای قرن بیست و یکم هستند، خودِ مسیح هستند که دوباره متولّد شده است یا تصوّر کنند که از صاحبان علوم غریبۀ دودمان چینیِ مینگ هستند!
آیا واقعاً دین می‌تواند در رفع بیماری‌های روانی، ثمربخش باشد؟
توهّماتی از این دست در میان بیماران روانی شایع است. علاقۀ بیش از حدّ این افراد به شخصیت‌های مذهبی و ابتلا به توهّم خودبزرگ‌بینی می‌تواند علامت هشداردهنده‌ای باشد که نشان می‌دهد اوضاع‌شان دارد وخیم می‌شود.

مطالعات صورت‌گرفته نشان می‌دهد که ممکن است در مرحلۀ مقدّماتیِ بعضی از بیماری‌های روانی، فرد اعتقادات خود را تغییر دهد تا بدین ترتیب بر هویتِ خودساختۀ خود مهر تأیید بزند.

مسلّماً میان دین و بیماری‌های روانی ارتباطات جدّی‌ای وجود دارد. اما آیا نقش دین در مواجهه با این قبیل بیماری‌ها درمان است یا مانع‌تراشی؟ طبق نظر کارشناسان، گاهی اوقات دین می‌تواند از طریق قرار دادن افراد در جمع، و هدف و معنا بخشیدن به زندگیِ آنها، به مبتلایان به بیماری‌های روانی کمک کند.

📎پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین آنلاین

🆔 @dinonline

🔻آداب مسجد، آفات مسجد

✍ محمد رستمی

✔️مسجد، خانه خدا و کانون عبادت مؤمنان است؛ اما این مکان مقدس نیز از آفات و چالش‌هایی در امان نیست که می‌تواند هدف اصلی برپایی آن را تحت تأثیر قرار دهد. محمد رستمی در یادداشتی به مناسبت روز جهانی مسجد، به بررسی این آفات در سه حوزه کلی می‌پردازد: «فضا و بنای مساجد»، «رفتار نمازگزاران» و «متولیان و خادمان». از محل ساخت و تزیینات مسجد تا صدای بلندگوها، از سیاست‌زدگی تا بی‌توجهی به بهداشت و سکوت، نویسنده با استناد به آیات قرآن و روایات، آسیب‌هایی را برمی‌شمارد که خضوع و خشوع را در مساجد خدشه‌دار می‌کنند. این نوشته در نهایت بر «حفاظت از نماز و مسجد» به عنوان قلمرو ایمان در برابر آفات درونی و بیرونی تأکید می‌کند.

📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین

https://www.dinonline.com/45469/



🆔 @dinonline

🔻محمد به نام یا به صفت؛ پژوهش در نام پیامبر اسلام

✔️محمد عثمانی(دکتری علوم سیاسی گرایش اندیشه سیاسی و پژوهش­گر حوزه اندیشه ایران و اسلام) در این پژوهش با واکاوی منابع تاریخی و روایی نشان می‌دهد که نام «محمد» در جامعه عربی پیش از اسلام نادر بوده و احتمالاً به عنوان یک «صفت» — به معنای «ستوده» — و نه یک نام خاص، برای پیامبر اسلام انتخاب شده است. عثمانی در این پژوهش، با نگاهی انتقادی به منابع اولیه اسلامی و با استفاده از رهیافت‌های شرق‌شناسی دانشگاهی، انگیزه‌های سیاسی و اعتقادی دوران اموی و عباسی را وامی‌کاود که به تثبیت نام «محمد» در روایت رسمی تاریخ اسلام شد.

📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین

https://www.dinonline.com/45454/


🆔 @dinonline

🔻گزارشی از کتاب تاریخ تحریف‌باوری در اسلام

✔️در گزارش فاطمه توفیقی از کتاب «تاریخ تحریف‌باوری در اسلام» اثر محمدعلی طباطبایی، این اثر پژوهشیِ عمیق، به چالشی جسورانه با یکی از باورهای رایج اما کم‌بررسی‌شده در تاریخ اسلامی تبدیل شده است. توفیقی در گزارش خود بر این نکته تأکید می‌کند که طباطبایی با روشی تحلیلی و با استناد به معناشناسی قرآنی، این نظریه را رد می‌کند که قرآن، تورات و انجیل موجود را تحریف‌شده می‌داند. به گزارش او، نویسنده کتاب استدلال می‌کند که قرآن کتاب‌های پیشین را تصدیق کرده و مفهوم «تحریف» در آیات، نه به متن نوشتاری، که به تفسیر و کج‌فهمی شفاهی آن اشاره دارد. این گزارش، مسیر پیچیده تبدیل این انگاره از یک ابزار کلامی در مجادلات به یک باور تثبیت‌شده در سنت اسلامی را نیز دنبال می‌کند.

📎 پیوند به متن کامل این گزارش در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45476/


🆔 @dinonline

🔻چگونه دین در سراسر جهان رو به زوال و گذار سکولار است؟ گزارشی درباره آینده دین و دینداری در جهان

✔️جهان به آرامی در حال کمتر مذهبی شدن و گذار سکولار است، اما این روند به شکلی یکنواخت و تصادفی نیست. یک مطالعه بین‌المللی مهم که توسط گروهی از محققان برجسته در «نیچر کامونی‌کیشنز» منتشر شده، الگوی جهانی و قابل پیش‌بینی برای افول دین در سراسر جهان شناسایی کرده است: «گذار سکولار». این گذار که به آرامی و عمدتاً از طریق جایگزینی نسل‌ها پیش می‌رود، در سه مرحله «توالی مشارکت-اهمیت-تعلق» (PIB) اتفاق می‌افتد.

📎 پیوند به متن کامل این گزارش در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45480/


🆔 @dinonline

🔻نیاز به الهیات پساغزه

✍وحید سهرابی‌فر

✔️نظریه‌های الهیاتی -مانند سایر نظریات- به منظور معنادار ساختن پدیده‌ها به کار می‌روند. مدعای نوشته حاضر این است که الهیات سنتی در جهان پساغزه، معنابخشی خود را به میزان قابل توجهی از دست داده است و مومنان نیازمند الهیات جدیدی هستند.

 
📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45483/


🆔 @dinonline

✔️دین‌آنلاین برگزار می‌کند:

🔻 « زیست تاب‌آورانه در آشوب اکنون»

با حضور فرید خانی‌تراکمه

به میزبانی نورا نوری‌صفت


سه شنبه ۱۸ شهریورماه ۱۴۰۴ ساعت : ۲۱
از صفحه اینستاگرام دین‌آنلاین

https://www.instagram.com/dinonline


🆔 @dinonline

🪩 گروه گردشگری حلالگرد با همکاری دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار می‌کند:

✈️ سفر علمی_فرهنگی چین

🇨🇳 سفری بی‌نظیر با هدف آشنایی با فرهنگ و تمدن چین

🎓ویژه اساتید و دانشجویان سراسر کشور
(به ویژه اساتید و دانشجویان رشته حقوق)

🏢 همراه با حضور در دانشگاه‌های برتر چین و شرکت در ورکشاپ‌های علمی + سرتیفیکیت 🎖


🧧کسب اطلاعات بیشتر و ثبت نام:
👇👇
🌐https://t.me/HalalGard/105

📞09128759414

✔️دین‌آنلاین برگزار می‌کند:

🔻 « الهیاتِ «محمدِ» سالک، برداشت‌هایی برای امروز»

با حضور فرهاد شفتی

به میزبانی نورا نوری‌صفت


چهارشنبه ۱۹ شهریورماه ۱۴۰۴ ساعت : ۲۱
از صفحه اینستاگرام دین‌آنلاین

https://www.instagram.com/dinonline


🆔 @dinonline

🔻زمزمه‌های مخملین: نیایشی مدرن با دردهای دیروز و امروز

✔️سروش دباغ در مجموعه «زمزمه‌های مخملین»، با زبانی نرم و تأمل‌برانگیز، به کندوکاو در احوالات درونی و نیایش‌های شخصی خود می‌پردازد که آمیزه‌ای از «نیایش معنوی»، «نیایش حکیمانه» و «نیایش عرفانی» است. او که پیشتر در جستار «هستهٔ پنهان تماشا» به صورت‌بندی انواع نیایش پرداخته بود، اینک با انتشار گزیده‌ای از این نیایش‌ها، خواننده را به سفری درونی فرامی‌خواند؛ سفری که در آن از دردهای کهن بشری مانند رنجِ مواجهه با شر، الیناسیون دینی، و جست‌وجوی جاودانگی سخن می‌گوید تا تجربه‌های اگزیستانسیل مدرن مانند «پذیرش خود»، «تحقق خویشتن» و «تجربه‌های اوج». دباغ با تکیه بر ادبیات کهن فارسی و فلسفهٔ غرب، پلی میان حافظ و سپهری، داستایفسکی و مازلو می‌زند و روایتی نو از عرفان در جهان پرتلاطم امروز ارائه می‌دهد.

📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45486/


🆔 @dinonline

🔻فهم تجربه نبوی؛ بازخوانی سنت نبوی در مواجهه با ظلم معاصر

✍ عادل مرادپور


✔️در جهانی که ظلم و بیدادی بیسابقه، از فلسطین تا یمن و از میانمار تا سوریه، چهره بشریت را مخدوش کرده است، پرسشی بنیادین ذهن مؤمنان را به چالش می‌کشد: “سنت نبوی در برابر استبداد معاصر چه پاسخی دارد؟” عادل مرادپور در مقاله “فهم تجربه نبوی: بازخوانی سنت در مواجهه با ظلم معاصر” با واکاوی سیره پیامبر (ص) و مقاصد شریعت، نشان می‌دهد که عبادت واقعی در عصر ما، نه تکرار مناسک بدون روح، که جهادی همه‌جانبه برای اقامه عدالت است. از تاکید پیامبر (ص) بر وحدت در برابر دشمن مشترک تا فراخوان قرآن به “قوامین بالقسط”، این نوشتار استدلال می‌کند که مقاومت در غزه، افشای جنایات نتانیاهو، و مبارزه با استبداد، امروز مصداق عینی سنت زنده نبوی است. آیا می‌توان در زمانی که کودکان فلسطینی زیر آوار بمب‌ها جان می‌دهند، تنها به روزه تاسوعا بسنده کرد؟ پاسخ این مقاله، بازگشتی انقلابی به روح پویای شریعت است: “عبادت، وقتی ارزش دارد که آمیخته با اقدام باشد.”
📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/45300/


🆔 @dinonline