🔻وقتی ایمان از اجبار می‌گریزد؛ پدیدارشناسی یک سکولاریسم شرقی

✍ یونس نوربخش


✔️چرا در جامعه‌ای که دین در چند دهه اخیر بیش از همیشه در عرصه عمومی حضور داشته، بخشی از نسل جدید بیش از پیش از نهادهای رسمی دین فاصله گرفته است؟ یونس نوربخش، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه تهران، در یادداشت «وقتی ایمان از اجبار می‌گریزد: پدیدارشناسی یک سکولاریسم شرقی» می‌کوشد این پرسش را از منظری متفاوت بررسی کند. او معتقد است آنچه در ایران در حال رخ دادن است، لزوماً به معنای الحاد یا دین‌ستیزی نیست؛ بلکه می‌تواند واکنشی اجتماعی به تجربه پیوند خوردن دین با قدرت، قانون و اجبار باشد. از این منظر، «سکولاریسم شرقی» نه کپی‌ای از سکولاریسم غربی، بلکه شکلی بومی و واکنشی از عرفی‌شدن است؛ فرآیندی که در آن بخشی از جامعه از «دین حاکم» فاصله می‌گیرد، اما همچنان می‌تواند پیوند خود را با معنویت، اخلاق و میراث فرهنگی دینی حفظ کند. نوربخش در این جستار، از افول سرمایه اجتماعی نهاد دین، تغییرات نسلی و مقاومت‌های روزمره تا ضرورت بازگشت دین به کرامت انسانی، اقناع، اخلاق و نقش میانجی میان جامعه و حاکمیت را به بحث می‌گذارد..
📎پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/46343/

🆔 @dinonline

✨ «حکمت نِکسوس»؛ افق تازه‌ای برای پژوهش و دانش‌پژوهی اسلامی
📚 مطالعهٔ متون، یادداشت‌برداری و پژوهش را در بستری یکپارچه تجربه کنید
🎙️ از هر متن، پادکست، خلاصه و نقشهٔ ذهنی بسازید
📖 با واژه‌نامهٔ تخصصی اسلامی، مفاهیم عمیق را روشن‌تر دریابید
🕊️ با قرآن کریم و منابع حکمی، سفری از مطالعه به تأمل آغاز کنید
🔗 کتابخانه و مرکز پژوهش خود را هوشمندانه به یکدیگر پیوند دهید
🌐 همین امروز سفر علمی و معنوی خود را در HikmatNexus.com آغاز کنید

🎙️ پس از بحران، چگونه باید گفتگو کنیم؟ | با یاسر میردامادی

بعد از اتفاقات چند سال اخیر، شاید برای خیلی از ما گفتگو با بعضی دوستان و اطرافیان سخت‌تر از همیشه شده باشد؛ گاهی آن‌قدر که انگار در دو جهان متفاوت زندگی می‌کنیم.

اما آیا مشکل فقط اختلاف نظر است؟
یا حتی بر سر اینکه «واقعیت چیست؟» با هم اختلاف داریم؟

در این گفتگو با یاسر میردامادی درباره خودِ گفتگو حرف زدیم؛ اینکه در یک جامعه بحران‌زده، آیا هنوز می‌توان از گفتگو و حق‌جویی دفاع کرد؟


مشاهده در یوتوب
مشاهده در آپارات

شنیدن در کست‌باکس
شنیدن در اسپاتیفای

حمایت از تئوکست

اینستاگرام
بله
تلگرام

با تئوکست همراه باشید

@YMirdamadi
@dinonline
@theocastschool

🔻هوش مصنوعی چگونه دین را تغییر می‌دهد و دین چگونه می‌خواهد هوش مصنوعی را تغییر دهد؟
(گزارشی از اکونومیست درباره ورود هوش مصنوعی به عرصه دین؛ از پاسخ‌گویی چت‌بات‌ها به پرسش‌های اعتقادی تا تلاش نهادهای دینی برای شکل دادن به مدل‌های هوش مصنوعی)


✔️هوش مصنوعی دیگر صرفاً ابزاری برای جست‌وجوی اطلاعات، تولید متن یا انجام امور روزمره نیست. این فناوری به حوزه‌هایی وارد شده که پیش‌تر در انحصار روابط انسانی، نهادهای اجتماعی و مراجع سنتی بود؛ از جمله حوزه دین و معنویت. اکنون بخشی از مردم برای پرسش‌های مربوط به ایمان، اخلاق، معنای زندگی و حتی مسائل مذهبی به چت‌بات‌ها مراجعه می‌کنند و همزمان نهادهای دینی می‌کوشند خود را با این فناوری سازگار کنند و بر نحوه پاسخ‌گویی آن به پرسش‌های دینی اثر بگذارند.

📎 پيوند به متن کامل این مطلب در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/46334/


🆔 @dinonline

🔻بی‌خانمانی انسان معاصر

✍وحید سهرابی‌فر

✔️ انسان معاصر بیش از هر زمان دیگری با انبوهی از انتخاب‌ها، روایت‌ها و نظام‌های معنایی روبه‌روست؛ اما همین آزادی و تکثر، گاه او را از «خانه معنایی» مطمئنی که بتواند جهان و خویشتن را در آن بفهمد، محروم کرده است. وحید سهرابی‌فر با تکیه بر دیدگاه‌های پیتر برگر، چارلز تیلور و السدیر مک‌اینتایر، وضعیت «ذهن بی‌خانمان» انسان امروز را بررسی می‌کند و می‌پرسد در جهانی سرشار از عدم‌قطعیت، چگونه می‌توان دوباره خانه‌ای برای معنا ساخت؛ خانه‌ای که نه بر جزمیت استوار باشد و نه بر انکار تجربه‌های جهان جدید.


📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/46353/


🆔 @Sohrabifar_Vahid
🆔 @dinonline

🟡 چهارمین نشست «از ایران مونولوگ تا ایران دیالوگ» شنبه برگزار می‌شود

➖ چهارمین نشست از سلسله نشست‌های ترویجی «از ایران مونولوگ تا ایران دیالوگ» به میزبانی خانه خرد و خیال برگزار خواهد شد.

➖مهمان نشست چهارم:
دکتر «رسول اکبری» (پژوهشگر دین و آموزش بین‌فرهنگی در دانشگاه بن آلمان)

➖ موضوع:
در گفت‌وگو با دیگری چه اتفاقی برای من می‌افتد؟
( تحول فردی در دیدار و گفت‌وگو با «دیگری» )

⏳ زمان نشست: شنبه (۲۸ شهریور) - ساعت ۱۸ (به وقت ایران)
در بستر گوگل میت

💥 حضور در این نشست رایگان و نیازمند ثبت‌نام است.

📌 برای ثبت‌نام و دریافت اطلاعات بیشتر به ما پیام بدهید:
@KHERADVAKHIYAL1

خانه خرد و خیال | @kheradvakhiyal
بله | روبیکا | ایتا | سایت | اینستاگرام | توییتر
🔚

🔻اصلاح حوزه علمیه؛ سه روایت از ملکیان، مجتهد شبستری و سروش
(به بهانه آغاز سال تحصیلی حوزه‌های علمیه)

✔️حوزه‌های علمیه و روحانیت در ایران معاصر، همواره در معرض پرسش‌هایی درباره نسبت خود با جامعه، دانش جدید، عقلانیت، قدرت و نیازهای انسان امروز بوده‌اند. در این میان، سه چهره اثرگذار در جریان روشنفکری دینی ایران ــ مصطفی ملکیان، محمد مجتهد شبستری و عبدالکریم سروش ــ هر یک از منظری متفاوت، به نقد وضعیت موجود حوزه پرداخته و راه‌هایی برای اصلاح و بازاندیشی در آن پیشنهاد کرده‌اند. از نقدِ انزوای حوزه از مسائل جهان جدید و غلبه تقلید و تقدس‌گرایی تا ضرورت تدوین الهیاتی تازه، کاربردی شدن فقه، گشودن باب پرسش و نقد، بازنگری در متون آموزشی و بازتعریف نسبت روحانیت با قدرت؛ این سه روایت، تصویری چندوجهی از پرسش‌هایی را پیش روی حوزه علمیه قرار می‌دهند که پاسخ به آنها می‌تواند در ترسیم آینده این نهاد دیرپا مؤثر باشد. دین‌آنلاین در این پرونده، دیدگاه‌ها و نقدهای این سه متفکر را درباره حوزه و روحانیت بازخوانی می‌کند.

📎 پيوند به متن کامل این پرونده در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/46348/


🆔 @dinonline

🔻علم و دین؛ پرسش نسل امروز
علم و دین با یکدیگر در تعارض‌اند؟

✍مریم سعدی

✔️رابطه علم و دین از دیرپاترین و در عین حال مناقشه‌برانگیزترین پرسش‌های فکری انسان معاصر است؛ به‌ویژه برای نسلی که هم‌زمان با دستاوردهای شگفت‌انگیز علم و پرسش‌های بنیادین درباره معنا، اخلاق و غایت زندگی مواجه است. مریم سعدی در این نوشتار می‌کوشد با نقد دوگانه افراطیِ علم‌گرایی و دین‌گرایی، نسبت علم و دین را از منظری متفاوت بررسی کند و نشان دهد که تعارض میان این دو لزوماً تعارضی ذاتی نیست. از نگاه او، فروتنی معرفتی، بازاندیشی در فهم متون وحیانی و توجه به تفاوت قلمروهای علم و دین می‌تواند راه را برای گفت‌وگویی سازنده میان این دو ساحت معرفت هموار کند.


📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/46370/



🆔 @dinonline

🎙 دین در آتش | دین دولتی یا زیست مؤمنانه؟

فاطمه شاه‌حسینی در ادامه پرونده «دین در آتش» در مجله الکترونیک دین‌نامه با تقی آزاد ارمکی، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه تهران، درباره نسبت دین و قدرت در شرایط بحران و جنگ گفت‌وگو کرده است.

آیا در جنگ، دین برای مردم پناهگاهی برای معنا و هویت است یا خود به ابزاری برای قدرت تبدیل می‌شود؟

آزاد ارمکی در این گفت‌وگو از نسبت دین با هویت ملی و مرزهای جغرافیایی، شکاف میان دین و ایدئولوژی و تأثیر «جنگ رمضان» بر بازگشت دین به حیات اجتماعی سخن می‌گوید.

🔸 مفاهیم و تحلیل‌های مطرح‌شده در این گفت‌وگو، دیدگاه مصاحبه‌شونده است و لزوماً نظر دین‌نامه نیست.

🎧 شنونده این گفت‌وگو باشید.

#دین_در_آتش
#دین_نامه

🆔 @dinonline

🔻اپیزود اول گفت‌وگوی فاطمه شاه‌حسینی با تقی آزاد ارمکی استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران

پیوند به متن و فایل صوتی این گفت‌وگو در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/46392/



🆔 @dinonline

🔻وقتی دیپلماسی به الهیات می‌بازد؛ ماجرای صهیونیسم مسیحی و معمای مذاکره با آخرالزمان‌گرایان آمریکایی

✍یاسر میردامادی

✔️سیاست آمریکا در خاورمیانه را نمی‌توان همیشه فقط با مفاهیمی مانند منافع ملی، موازنه قدرت، امنیت انرژی و رقابت ژئوپولیتیک توضیح داد. یاسر میردامادی در این مقاله با بررسی ریشه‌ها و مبانی «صهیونیسم مسیحی» و الهیات آخرالزمان‌گرایانه، می‌پرسد این جهان‌بینی چه نسبتی با سیاست خارجی آمریکا و رویکرد واشنگتن در قبال ایران پیدا کرده است. او با بازخوانی آرای جان نلسون داربی، شکل‌گیری الهیات تدبیرگرا و نفوذ آن در مسیحیت انجیلی آمریکا، به نقش چهره‌هایی چون پیت هگزث و دیگر سیاستمداران آمریکایی می‌پردازد و در نهایت این پرسش را پیش می‌کشد که اگر بخشی از تصمیم‌گیری سیاسی در واشنگتن تحت تأثیر چنین خوانش‌هایی باشد، مذاکره با آمریکا تا چه اندازه صرفاً یک مسئله ژئوپولیتیک خواهد بود.

📎 پيوند به متن کامل این مطلب در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/46380/



🆔 @dinonline

🎙 دین در آتش | اپیزود دوم
آیا بازگشت به هویت ایرانی یک چرخش واقعی است یا واکنشی به بحران؟
در دومین اپیزود پادکست «دین در آتش» از مجله الکترونیک دین‌نامه، فاطمه شاه‌حسینی با تقی آزاد ارمکی، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه تهران، درباره تحولات اخیر در نسبت میان دین، هویت ملی و جامعه ایران گفت‌وگو می‌کند.
آزاد ارمکی میان استفاده رسمی از نمادهای ملی و رجوع دوباره جامعه به فرهنگ و تاریخ ایران تفاوت می‌گذارد.
او از شخصی‌تر شدن تجربه دین، بازگشت جامعه به فرهنگ ایرانی، تکثر روایت‌های دینی و ضرورت بازخوانی مفاهیمی مانند پیامبر، امام، موعود، عشق، خانواده و معنویت سخن می‌گوید.
از نگاه او، جامعه ایران لزوماً از دین عبور نکرده؛ بلکه در جست‌وجوی روایت‌های تازه‌ای از دین و معنویت است؛ روایت‌هایی که با زندگی روزمره و جهان مدرن پیوند داشته باشند.
🎧 دومین اپیزود «دین در آتش» را بشنوید.
دیدگاه‌ها و تحلیل‌های مطرح‌شده در این فایل، دیدگاه‌های تقی آزاد ارمکی است و لزوماً دیدگاه دین‌نامه نیست.


https://www.dinonline.com/46409/


اگر درباره این پادکست نکته‌ای دارید با ما از طریق شناسه زیر در میان بگذارید!

🆔 @dinonlinecontact

🔻شبیری زنجانی؛ علم، آزادگی و اخلاق عالم دینی

✍ سیدمحمدعلی ایازی

✔️آیت‌الله سید موسی شبیری زنجانی از جمله عالمانی بودند که جامعیت علمی را با وارستگی اخلاقی، استقلال رأی و مردم‌داری درآمیخته بودند.
دامنه دانش ایشان تنها به فقه، اصول و رجال محدود نمی‌شد؛ در تاریخ، نسخه‌شناسی و ملل و نحل نیز مطالعات گسترده‌ای داشتند و تحولات یک قرن اخیر را با دقت دنبال می‌کردند.
در کنار دانش، آنچه در شخصیت ایشان برجستگی داشت، استقلال از قدرت، مناعت طبع و دفاع از مظلوم بود. هرگاه فردی برای دادخواهی نزد ایشان می‌آمد، با رویی گشاده سخنش را می‌شنیدند و تا آنجا که می‌توانستند برای رفع مشکل او تلاش می‌کردند.
ایشان با مدح و تملق نیز میانه‌ای نداشتند و در برابر مبالغه و سخنان نادرست، حتی در مجالس دینی، تذکر می‌دادند. بر اعتدال تأکید داشتند و هشدار می‌دادند که افراط در شعائر و برنامه‌های دینی می‌تواند نتیجه‌ای معکوس داشته باشد.
شاید یکی از مهم‌ترین وجوه شخصیت ایشان، هنر سکوت در برابر هیاهو بود. در مواجهه با اختلافات و حاشیه‌ها، غالباً از مجادله پرهیز می‌کردند و شأن عالم را بالاتر از ورود به هر نزاعی می‌دانستند؛ منش و رفتاری که می‌توان آن را با این آیه قرآن نزدیک دانست:
«وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا»(فرقان، ۶۳)
میراث شبیری زنجانی تنها در آثار علمی و شاگردان ایشان خلاصه نمی‌شود؛ بخشی از این میراث، الگویی از عالمی مستقل، اخلاق‌مدار، مردم‌دار و دور از هیاهوی قدرت است؛ الگویی که جای خالی آن در حوزه علم و فرهنگ دینی به آسانی پر نخواهد شد.
📎 پيوند به متن کامل یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/46411/



🆔 @dinonline

🔻آیت‌الله شبیری و زمینه‌گرایی؛ تأملی در روش اجتهاد حوزوی

✔️سید صادق حقیقت در یادداشتی، روش اجتهادی آیت‌الله شبیری زنجانی را از منظر زمینه‌گرایی بررسی کرده و آن را با متن‌گرایی و روش آیت‌الله بروجردی مقایسه می‌کند.

📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/46422//


🆔 @dinonline

🔻پاپ لئو چهاردهم در فرانسه: هشدار درباره هوش مصنوعی، کرامت انسان و آینده اروپا/گزارشی از سفر پاپ لئو چهاردهم به فرانسه بر اساس گزارش گاردین

✔️پاپ لئو چهاردهم در نخستین سفر رسمی خود به فرانسه، هوش مصنوعی، کرامت انسانی، سکولاریسم، جنگ و صلح و آینده اروپا را در مرکز سخنان خود قرار داد. او در دیدار با مقام‌های فرانسوی و در مقر یونسکو هشدار داد که پیشرفت فناوری نباید به تضعیف کرامت انسان یا تبدیل فناوری به ابزاری برای سلطه و بی‌عدالتی منجر شود.

📎 پيوند به متن کامل این گزارش در سایت دین‌آنلاین
https://www.dinonline.com/46426/


🆔 @dinonline