Овози ниҳоятда ёқимсиз бир муаззин ғайри муслим ўлкада бир масжидда азон айта бошлади.
Мусулмонлар эндиён-атрофдагилар қарши чиқмаса, деб андиша қилиб туришганида, бир киши қимматбаҳо совға кўтариб келди.
-Азон айтган одам қаерда? Уни менга кўрсатинг, унинг овози мени хотиржам қилди, унга қарзимни тўлашим, бу ҳадяларни беришим керак,-дер эди у.
Мусулмонлар ҳайрон қолишди:
-Ажабо, қандай қилиб бу чийиллаган овоз уни хотиржам қилади?
Ғайримуслим тшунтирди:
-Менинг жуда чиройли қизим бор, анчадан бери мусулмон бўлиш орзусида эди. Уни бу ниятдан ҳеч қайтара олмадим.
Бир куни қизим бу одамнинг овозини эшитгач, мендан сўради:
-Бу нима? Умрим бино бўлиб бунақа ёқимсиз овозни эшитмаганман.
-Бу азон, мусулмонларни ибодатга чақиряпти,-дедим мен.
Менга ишонмай бошқалардан ҳам сўради, ҳамма айни жавобни бергач, мусулмон бўлишдан воз кечди.
Мен хотиржам бўлдим. Шунинг учун унга ҳадялар келтирдим.
Жалолиддин Румийнинг
"Маснавий" китобидан.
👉@diyonatli
Мусулмонлар эндиён-атрофдагилар қарши чиқмаса, деб андиша қилиб туришганида, бир киши қимматбаҳо совға кўтариб келди.
-Азон айтган одам қаерда? Уни менга кўрсатинг, унинг овози мени хотиржам қилди, унга қарзимни тўлашим, бу ҳадяларни беришим керак,-дер эди у.
Мусулмонлар ҳайрон қолишди:
-Ажабо, қандай қилиб бу чийиллаган овоз уни хотиржам қилади?
Ғайримуслим тшунтирди:
-Менинг жуда чиройли қизим бор, анчадан бери мусулмон бўлиш орзусида эди. Уни бу ниятдан ҳеч қайтара олмадим.
Бир куни қизим бу одамнинг овозини эшитгач, мендан сўради:
-Бу нима? Умрим бино бўлиб бунақа ёқимсиз овозни эшитмаганман.
-Бу азон, мусулмонларни ибодатга чақиряпти,-дедим мен.
Менга ишонмай бошқалардан ҳам сўради, ҳамма айни жавобни бергач, мусулмон бўлишдан воз кечди.
Мен хотиржам бўлдим. Шунинг учун унга ҳадялар келтирдим.
Жалолиддин Румийнинг
"Маснавий" китобидан.
👉@diyonatli
• Қадарга иймони бор инсон йўқотганига ачинмайди.
• Ризққа ишонган инсон очликдан қўрқмайди.
• Ҳисоб-китобга иймон келтирган инсон ғофил бўлмайди.
• Ўлимни унутмаган инсон умрини кўнгилхушлик билан исроф қилмайди.
• Қўлдан-қўлга ўтадиган мол-давлатни кўрган инсон қўлга киритгани билан ғурурланмайди.
• Мансаб-мартаба вақтинча эканлигини билган инсон Аллоҳнинг қонун-қоидаларига риоя этади.
© Иҳсан Шеножак
👉@diyonatli
• Ризққа ишонган инсон очликдан қўрқмайди.
• Ҳисоб-китобга иймон келтирган инсон ғофил бўлмайди.
• Ўлимни унутмаган инсон умрини кўнгилхушлик билан исроф қилмайди.
• Қўлдан-қўлга ўтадиган мол-давлатни кўрган инсон қўлга киритгани билан ғурурланмайди.
• Мансаб-мартаба вақтинча эканлигини билган инсон Аллоҳнинг қонун-қоидаларига риоя этади.
© Иҳсан Шеножак
👉@diyonatli
Бир киши аёлини талоқ қилмоқчи экан. Ундан «нега талоқ қилмоқчисан?» деб сўрашганида:
- «Ақлли одам аёлининг сирини фош қилмайди», деб жавоб берибди.
Киши аёлини талоқ қилганидан кейин «нега талоқ бердинг?» деб сўрашганида шундай жавоб берибди:
-«Бировнинг маҳрами ҳақида гапиришим жоиз эмас».
© Имом Ғаззолий, «Иҳёу улумид-дийн»
👉@diyonatli
- «Ақлли одам аёлининг сирини фош қилмайди», деб жавоб берибди.
Киши аёлини талоқ қилганидан кейин «нега талоқ бердинг?» деб сўрашганида шундай жавоб берибди:
-«Бировнинг маҳрами ҳақида гапиришим жоиз эмас».
© Имом Ғаззолий, «Иҳёу улумид-дийн»
👉@diyonatli
МЕРОС
Саййидимиз Умар ибн Хаттоб розиёллоҳу анҳу жон бераётган бир саҳобанинг уйида ўтирган эдилар. Ҳалиги саҳобанинг жони узилганидан сўнг Умар розиёллоҳу анҳу ёниб турган чироқни ўчирдилар. Атрофдагилар: "Эй мўъминлар амири! Бизни қоронғуда қолдирдингиз-ку!", дейишди. Шунда Умар ибн Хаттоб розиёллоҳу анҳу уларга шундай дедилар:
"Энди бу чироқнинг мойида меросхўрлар ҳаққи бор. Қиёматда бизга дўзах ўтидан едиришларини истайсизми?".
---------------
Ўликхонага бориб мерос тақсим қилинмасдан илгари таомланишга парво қилмай қўйдик. У ош маййитнинг пулига пишганми, ворисларнингми, бизга қизиғи йўқ. Бизга ош бўлса бўлди. Охират билан ишимиз йўқ. Аллоҳ сақласин!
Аллоҳнинг раҳмати ва саломлари бўлсин сизга эй мўъминлар амири!
Абдул Қодир САМАРҚАНДИЙ
👉@diyonatli
Саййидимиз Умар ибн Хаттоб розиёллоҳу анҳу жон бераётган бир саҳобанинг уйида ўтирган эдилар. Ҳалиги саҳобанинг жони узилганидан сўнг Умар розиёллоҳу анҳу ёниб турган чироқни ўчирдилар. Атрофдагилар: "Эй мўъминлар амири! Бизни қоронғуда қолдирдингиз-ку!", дейишди. Шунда Умар ибн Хаттоб розиёллоҳу анҳу уларга шундай дедилар:
"Энди бу чироқнинг мойида меросхўрлар ҳаққи бор. Қиёматда бизга дўзах ўтидан едиришларини истайсизми?".
---------------
Ўликхонага бориб мерос тақсим қилинмасдан илгари таомланишга парво қилмай қўйдик. У ош маййитнинг пулига пишганми, ворисларнингми, бизга қизиғи йўқ. Бизга ош бўлса бўлди. Охират билан ишимиз йўқ. Аллоҳ сақласин!
Аллоҳнинг раҳмати ва саломлари бўлсин сизга эй мўъминлар амири!
Абдул Қодир САМАРҚАНДИЙ
👉@diyonatli
ТОБЕЛАРНИ КЎПАЙТИРИШ ҒАМИ
Асосий ташвишимиз нафсимиздан ажабланиш ва тобеларимизни кўпайтириш бўлмасин.
Бишр ибн Ҳорис роҳимаҳуллоҳ айтади:
"Машҳурликни севадиган киши Аллоҳдан қўрқмайди!".
Имом Заҳабий.
"Сияру аъломин нубало" китобидан.
👉@diyonatli
Асосий ташвишимиз нафсимиздан ажабланиш ва тобеларимизни кўпайтириш бўлмасин.
Бишр ибн Ҳорис роҳимаҳуллоҳ айтади:
"Машҳурликни севадиган киши Аллоҳдан қўрқмайди!".
Имом Заҳабий.
"Сияру аъломин нубало" китобидан.
👉@diyonatli
Толиби илмнинг одобларидан:
- Қуръони Карим китобининг устига тафсир ҳам қўйиш жоиз эмас. Тафсир китобининг устига эса, бошқа (ҳадис, фиқҳ каби) китобларни қўйиш жоиз эмас.
- Ўқиб турилган китобнинг устига телефон, бир бурчагига ручка-қалам ҳам қўйиб бўлмайди.
- Устоз ёхуд домлага «Менга у-бу ишингиз борми?» деб эмас, «Менга бирор нарса буюрасизми?» деб мурожаат қилинади.
Абдуллоҳ РАҲИМ
👉@diyonatli
- Қуръони Карим китобининг устига тафсир ҳам қўйиш жоиз эмас. Тафсир китобининг устига эса, бошқа (ҳадис, фиқҳ каби) китобларни қўйиш жоиз эмас.
- Ўқиб турилган китобнинг устига телефон, бир бурчагига ручка-қалам ҳам қўйиб бўлмайди.
- Устоз ёхуд домлага «Менга у-бу ишингиз борми?» деб эмас, «Менга бирор нарса буюрасизми?» деб мурожаат қилинади.
Абдуллоҳ РАҲИМ
👉@diyonatli
УЯЛМАСАНГ ИСТАГАН ИШИНГНИ ҚИЛАВЕР!
Қаънабий ёшлигида жуда бебош, ароқхўр киши бўлган эди. Бир куни ароқхонага бориб ароқ ичиш учун улфатларини кутиб ўтирганида эшак миниб олган бир кишини кўриб қолади. Унинг атрофида жуда кўп инсонлар бўлиб, атрофидагилар унга "имом" деб мурожаат қилаётган эди.
Бу ҳолат Қаънабийнинг эътиборини тортди. У одамларни ёриб ўтиб эшак минган кишининг олдига етиб борди. Қаънабий эшакнинг жиловидан ушлаб уни миниб олган кишига деди:
- Сен кимсан?
- Шуъба ибн Ҳажжожман.
Шуъба ибн Ҳажжож роҳимаҳуллоҳ ҳадис илмида "амирул мўъминин" деган лақаб олган эди.
Қаънабий яна сўради:
- Шуъба деганинг ким?
- Муҳаддис.
- Муҳаддис нима иш қилади?
- Кишиларга Набий саллоллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳадисларини айтади.
- Унда менга ҳадис айтиб бер!
Шунда Шуъба ибн Ҳажжож деди:
- Мансур ибн Муътамир менга Рибъий ибн Хирошдан, у Абу Масъуд Бадрийдан ривоят қилишича, Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи ва саллам дедилар:
" Инсонларга аввалги пайғамбарлардан етиб келган гап "Агар уялмасанг истаган ишингни қилавер" деган гапдир".
Бу ҳадис Қаънабийга гўё илоҳий рисолат бўлди. У уйига келиб ибодатга берилди. Кейин Мадинага бориб имом Моликдан дарс олди. Имом Молик роҳимаҳуллоҳнинг "Муватто" номли ҳадис тўпламларини бутунлай ёд олди. Имом Заҳабий роҳимаҳуллоҳ у ҳақда шундай дейди:
"Қаънабий "Муватто"ни ривоят қилганларнинг энг ишончлисидир.
У имом Молик роҳимаҳуллоҳдан илм олиб бўлгач Басрага қайтиб Шуъба ибн Ҳажжож роҳимаҳуллоҳдан дарс олишни ирода қилди. Зеро Шуъба ибн Ҳажжож роҳимаҳуллоҳнинг айтган ҳадиси унинг ёдидан чиқмаган эди.
Қаънабий Басрага келганида Шуъба ибн Ҳажжож роҳимаҳуллоҳ вафот қилган экан. Қаънабий ундан фақатгина юқорида зикри келган биттагина ҳадисни ривоят қилди. Бу ҳадис унинг тавбасига сабаб бўлган эди:
"Инсонларга аввалги пайғамбарлардан етиб келган гап "Агар уялмасанг истаган ишингни қилавер" деган гапдир".
Безори, ароқхўр бир йигитнинг куни келиб "Муватто"нинг энг ишончли ровийси бўлиши, имом Бухорий ва имом Муслимларга устоз бўлиши кимнинг хаёлига келибди дейсиз?!
Жоҳилият даврида қаҳри қаттиқ бўлган Умар розиёллоҳу анҳу исломда Форуқ ва ер юзининг энг одил ҳукмдори бўлишлари кимнинг хаёлига келибди дейсиз?!
Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи ва саллам ўлимга ҳукм қилган Икрима ибн Аби Жаҳлнинг Ярмук жангида мусулмонлар қўшинининг ўнг қанотига қўмондон бўлиши ва шу жангда ибрат намунасини кўрсатиб шаҳид бўлиши кимнинг хаёлига келибди дейсиз?!
Тили билан исломга азият бериб юрган, Ҳудайбийя сулҳида "Аллоҳнинг элчиси Муҳаммад..." деган ёзувга кўнмаган, "Аллоҳнинг элчиси" деган жойини ўчиринглар, мен Муҳаммаднинг Аллоҳнинг элчиси эканлигига ишонганимда у билан уришмас эдим", деган Суҳайл ибн Амр кейинчалик мусулмон бўлиб, Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи ва салламнинг вафотларидан сўнг Каъбанинг олдида туриб: "Аллоҳга қасамки, бу киши пайғамбардир. Сизлар исломга кирганларнинг охиргиси ва муртад бўлганларнинг аввалгиси бўлманглар", дейиши ва Шом ўлкасининг фатҳида шаҳид бўлиши кимнинг хаёлига келибди дейсиз?!
Ҳидоят Аллоҳники! Кишиларга бўлган ишончимизни йўқотмаслигимиз лозим. Олдин исломга қарши курашиб юрган кўпчилик инсонлар исломни ўз қонлари билан кейингиларга ривоят қилишган!
Абдул Қодир САМАРҚАНДИЙ
👉@diyonatli
Қаънабий ёшлигида жуда бебош, ароқхўр киши бўлган эди. Бир куни ароқхонага бориб ароқ ичиш учун улфатларини кутиб ўтирганида эшак миниб олган бир кишини кўриб қолади. Унинг атрофида жуда кўп инсонлар бўлиб, атрофидагилар унга "имом" деб мурожаат қилаётган эди.
Бу ҳолат Қаънабийнинг эътиборини тортди. У одамларни ёриб ўтиб эшак минган кишининг олдига етиб борди. Қаънабий эшакнинг жиловидан ушлаб уни миниб олган кишига деди:
- Сен кимсан?
- Шуъба ибн Ҳажжожман.
Шуъба ибн Ҳажжож роҳимаҳуллоҳ ҳадис илмида "амирул мўъминин" деган лақаб олган эди.
Қаънабий яна сўради:
- Шуъба деганинг ким?
- Муҳаддис.
- Муҳаддис нима иш қилади?
- Кишиларга Набий саллоллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳадисларини айтади.
- Унда менга ҳадис айтиб бер!
Шунда Шуъба ибн Ҳажжож деди:
- Мансур ибн Муътамир менга Рибъий ибн Хирошдан, у Абу Масъуд Бадрийдан ривоят қилишича, Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи ва саллам дедилар:
" Инсонларга аввалги пайғамбарлардан етиб келган гап "Агар уялмасанг истаган ишингни қилавер" деган гапдир".
Бу ҳадис Қаънабийга гўё илоҳий рисолат бўлди. У уйига келиб ибодатга берилди. Кейин Мадинага бориб имом Моликдан дарс олди. Имом Молик роҳимаҳуллоҳнинг "Муватто" номли ҳадис тўпламларини бутунлай ёд олди. Имом Заҳабий роҳимаҳуллоҳ у ҳақда шундай дейди:
"Қаънабий "Муватто"ни ривоят қилганларнинг энг ишончлисидир.
У имом Молик роҳимаҳуллоҳдан илм олиб бўлгач Басрага қайтиб Шуъба ибн Ҳажжож роҳимаҳуллоҳдан дарс олишни ирода қилди. Зеро Шуъба ибн Ҳажжож роҳимаҳуллоҳнинг айтган ҳадиси унинг ёдидан чиқмаган эди.
Қаънабий Басрага келганида Шуъба ибн Ҳажжож роҳимаҳуллоҳ вафот қилган экан. Қаънабий ундан фақатгина юқорида зикри келган биттагина ҳадисни ривоят қилди. Бу ҳадис унинг тавбасига сабаб бўлган эди:
"Инсонларга аввалги пайғамбарлардан етиб келган гап "Агар уялмасанг истаган ишингни қилавер" деган гапдир".
Безори, ароқхўр бир йигитнинг куни келиб "Муватто"нинг энг ишончли ровийси бўлиши, имом Бухорий ва имом Муслимларга устоз бўлиши кимнинг хаёлига келибди дейсиз?!
Жоҳилият даврида қаҳри қаттиқ бўлган Умар розиёллоҳу анҳу исломда Форуқ ва ер юзининг энг одил ҳукмдори бўлишлари кимнинг хаёлига келибди дейсиз?!
Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи ва саллам ўлимга ҳукм қилган Икрима ибн Аби Жаҳлнинг Ярмук жангида мусулмонлар қўшинининг ўнг қанотига қўмондон бўлиши ва шу жангда ибрат намунасини кўрсатиб шаҳид бўлиши кимнинг хаёлига келибди дейсиз?!
Тили билан исломга азият бериб юрган, Ҳудайбийя сулҳида "Аллоҳнинг элчиси Муҳаммад..." деган ёзувга кўнмаган, "Аллоҳнинг элчиси" деган жойини ўчиринглар, мен Муҳаммаднинг Аллоҳнинг элчиси эканлигига ишонганимда у билан уришмас эдим", деган Суҳайл ибн Амр кейинчалик мусулмон бўлиб, Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи ва салламнинг вафотларидан сўнг Каъбанинг олдида туриб: "Аллоҳга қасамки, бу киши пайғамбардир. Сизлар исломга кирганларнинг охиргиси ва муртад бўлганларнинг аввалгиси бўлманглар", дейиши ва Шом ўлкасининг фатҳида шаҳид бўлиши кимнинг хаёлига келибди дейсиз?!
Ҳидоят Аллоҳники! Кишиларга бўлган ишончимизни йўқотмаслигимиз лозим. Олдин исломга қарши курашиб юрган кўпчилик инсонлар исломни ўз қонлари билан кейингиларга ривоят қилишган!
Абдул Қодир САМАРҚАНДИЙ
👉@diyonatli
Инсонлар тўрт хил бўлади:
1. Билади, билишини ҳам билади. Бу олимдир, унга эргашинг.
2. Билади, лекин билишини билмайди. Бу ухлаяпти, уни уйғотинг.
3. Билмайди, билмаслигини ҳам билади. Бунга ўргатса бўлади, ўргатинг.
4. Билмайди, билмаслигини ҳам билмайди. Бу жоҳил, ундан узоқ бўлинг.
© Холид ибн Аҳмад
Манба: Имом Ғаззолий, «Иҳё улумид-дийн»
1. Билади, билишини ҳам билади. Бу олимдир, унга эргашинг.
2. Билади, лекин билишини билмайди. Бу ухлаяпти, уни уйғотинг.
3. Билмайди, билмаслигини ҳам билади. Бунга ўргатса бўлади, ўргатинг.
4. Билмайди, билмаслигини ҳам билмайди. Бу жоҳил, ундан узоқ бўлинг.
© Холид ибн Аҳмад
Манба: Имом Ғаззолий, «Иҳё улумид-дийн»
ЁМҒИРДАН ФОЙДАЛАНИБ ОЛИНГ!
Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилган:
“Биз осмондан барокатли сув (ёмғир) ёғдирдик …” (Қоф сураси, 9-оят)
Ёмғир Аллоҳ таолонинг фазли-раҳмати бўлгани учун ёмғир ёғаётган пайтда қилинган дуонинг ижобат бўлиши умид қилинади.
Шундай экан, ёмғир томчилаб турган пайтда ўзимиз учун муҳим бўлган нарсаларни Аллоҳ таолодан сўраб олишимиз мақсадга мувофиқдир:
Саҳл ибн Саъд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Икки нарса рад қилинмайди; Азон пайтида ҳамда ёмғир ёғиб турган пайтда қилинган дуо (рад қилинмайди), дедилар”.
Имом Ҳоким ва Тобароний раҳматуллоҳи алайҳлар ривоят қилишган. Саҳиҳ.
👉@diyonatli
Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилган:
“Биз осмондан барокатли сув (ёмғир) ёғдирдик …” (Қоф сураси, 9-оят)
Ёмғир Аллоҳ таолонинг фазли-раҳмати бўлгани учун ёмғир ёғаётган пайтда қилинган дуонинг ижобат бўлиши умид қилинади.
Шундай экан, ёмғир томчилаб турган пайтда ўзимиз учун муҳим бўлган нарсаларни Аллоҳ таолодан сўраб олишимиз мақсадга мувофиқдир:
Саҳл ибн Саъд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Икки нарса рад қилинмайди; Азон пайтида ҳамда ёмғир ёғиб турган пайтда қилинган дуо (рад қилинмайди), дедилар”.
Имом Ҳоким ва Тобароний раҳматуллоҳи алайҳлар ривоят қилишган. Саҳиҳ.
👉@diyonatli
Audio
Муносиб келин ва куёвнинг сифатлари | Абдул Ҳамид домла
Куёв ва келин бойлиги, насаби ёки дини – қайси сифати учун танланади?
Қандай қизнинг совчиси кўп бўлади?
Қандай йигитлардан яхши куёв ҳисобланади?
👉@diyonatli
Куёв ва келин бойлиги, насаби ёки дини – қайси сифати учун танланади?
Қандай қизнинг совчиси кўп бўлади?
Қандай йигитлардан яхши куёв ҳисобланади?
👉@diyonatli
АМАЛЛАР ҚАБУЛ БЎЛИШИДА ГЎЗАЛ ХУЛҚНИНГ АҲАМИЯТИ
Амаллар қабул бўлиши учун имон, ният, ихлос, шариатга мувофиқлик муҳим. Шу билан бирга гўзал хулқ ҳам амалдан кўзланган натижага эришишда катта аҳамиятга эга. Бу ҳақида Қуръон каримда, ҳадиси шарифларда жуда кўп таъкидланган. Жумладан, Аллоҳ таоло узоқ ўтмишда содир бўлган ибратли бир қиссани Ўз Каломида бундай келтирган: “Уларга Одамнинг икки ўғли (Қобил ва Ҳобил) ҳақидаги хабарни ҳақиқати билан ўқиб беринг! Иккиси қурбонлик қилганларида биридан қабул қилинди, унисидан эса қабул қилинмади. (Қурбонлиги қабул бўлмаган Қобил укаси Ҳобилга): “Сени, албатта, ўлдираман!” деди. (Ҳобил) эса: “(Қурбонликни) Аллоҳ фақат тақволилардан қабул қилади”, деди” (Моида сураси, 27-оят).
Тақводор, деб ихлосли, нияти пок, хулқи гўзал, ёмон иллатлардан йироқ инсонга айтилади.
Яъни, эй Муҳаммад, инсонлар насиҳат олишлари учун Одамнинг икки ўғли Қобил ва Ҳобил қиссасини тиловат қилинг. Улардан ҳар бири Аллоҳ таолога қурбат (яқинлик) ҳосил қилиш учун садақа қилдилар. Содиқ ва ихлосли бўлганлиги учун Аллоҳ Ҳобилнинг садақасини қабул қилди. Нияти ёмонлиги, тақвоси йўқлиги сабаб Қобилнинг садақаси рад этилди. Шунда у биродари Ҳобилга ҳасад ва зулм билан: “Сенинг садақанг қабул қилиниб, меники рад этилганлиги учун сени аниқ ўлдираман”, деди.
Бунга жавобан Ҳобил Қобилга бундай жавоб берди: “Аллоҳ фақат тақводорлардангина қабул қилади”.
Яъни, тоат-ибодатларни Аллоҳ таоло фақат Ўзидан қўрқадиган тақводор бандаларидан қабул қилади. Аллоҳ берган неъматга ҳасад қилгувчи золимлардан қабул қилмайди. Сен ҳам Аллоҳ таоло садақангни қабул қилиши учун тақводорлардан бўл!
Аллоҳ таоло айтади: “Эй мўминлар, молини одамларга кўрсатиш учун берадиган, Аллоҳга ва охират кунига ишонмайдиган кимсага ўхшаб берган садақаларингизни миннат ва озор билан йўққа чиқарманг! Зеро, (риёкорнинг) мисоли худди устини чанг-тўзон қоплаб олган силлиқ тошга ўхшайди. Унга шаррос ёмғир текканда (устидаги ғуборни ювиб тушириб,) силлиқ тошлигича қолдирган. Улар топган дунёларида ҳеч нарсага эга бўлмайдилар. Аллоҳ кофирларни ҳидоят қилмайди” (Бақара сураси, 264-оят).
Хўжакўрсинга амал қилаётганларнинг асл қиёфасини кўпчилик билмаслиги, амалини холис ибодат деб ўйлаши мумкин. Улар одамларни алдаб, сохта обрў орттирар. Лекин Аллоҳ ҳаммасини кўриб-билиб туради.
Агар тошнинг устини чанг қоплаб олса, одамлар кўзига серҳосил тупроқдек кўринади. Бироқ ёмғир ёғиши билан унинг асл қиёфаси маълум бўлади. Силлиқ тош устида гиёҳ ўсмаслиги ҳаммага аён. Худди шунга ўхшаб риёкорнинг бир қарашда чиройли кўринган амали (холисаллиллоҳ бўлмагани учун) қиёмат куни ҳеч қандай самара бермайди. У қилган амалига ажр-савоб олмайди .
Қилган яхшилигини миннат қилиш ҳам шунга киради. Кибр, ғурур, манманлик саналгани, эҳсонни қабул қилиб олган киш дилига озор бергани учун ҳам миннатдан қайтарилган.
Хуллас, солиҳ амаллар гуноҳларни ўчириб юборганидек катта гуноҳлар солиҳ амаллар савобини кетказади. Зийрак мўмин савобли ишлар қилиш билан бирга уларнинг савобини сақлашни ҳам билади. Бу ғийбатдан, ҳасаддан, риё ва шу каби ҳаром ишлардан тийилиш билан бўлади.
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ لَمْ يَدَعْ قَوْلَ الزُّورِ وَالعَمَلَ بِهِ، فَلَيْسَ لِلَّهِ حَاجَةٌ فِي أَنْ يَدَعَ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَأَحْمَدُ.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилади: “Ким ёлғон сўз ва унга амал қилишни ташламаса, унинг таоми ва ичимлигини тарк этишига Аллоҳ муҳтож эмас” (Бухорий, Абу Довуд, Термизий, Ибн Можа, Аҳмад ривояти).
Демак, ким рўза тутсаю, аммо тилини ёлғондан, ғийбатдан, фаҳш сўзлардан тиймаса, бузуқлик саналган ишлардан ҳайиқмаса, унинг оч-наҳор юришидан ҳеч қандай наф йўқ. Аллоҳ унга рўза тутгани учун савоб бермайди. Унинг кундузлари туз тотмай, бир қултум сув ичмай юргани қолади. Чунки у рўзанинг моддий тарафига қаради, аммо асосий жиҳатига – маънавий-руҳий томонга эътибор бермади.
Амаллар қабул бўлиши учун имон, ният, ихлос, шариатга мувофиқлик муҳим. Шу билан бирга гўзал хулқ ҳам амалдан кўзланган натижага эришишда катта аҳамиятга эга. Бу ҳақида Қуръон каримда, ҳадиси шарифларда жуда кўп таъкидланган. Жумладан, Аллоҳ таоло узоқ ўтмишда содир бўлган ибратли бир қиссани Ўз Каломида бундай келтирган: “Уларга Одамнинг икки ўғли (Қобил ва Ҳобил) ҳақидаги хабарни ҳақиқати билан ўқиб беринг! Иккиси қурбонлик қилганларида биридан қабул қилинди, унисидан эса қабул қилинмади. (Қурбонлиги қабул бўлмаган Қобил укаси Ҳобилга): “Сени, албатта, ўлдираман!” деди. (Ҳобил) эса: “(Қурбонликни) Аллоҳ фақат тақволилардан қабул қилади”, деди” (Моида сураси, 27-оят).
Тақводор, деб ихлосли, нияти пок, хулқи гўзал, ёмон иллатлардан йироқ инсонга айтилади.
Яъни, эй Муҳаммад, инсонлар насиҳат олишлари учун Одамнинг икки ўғли Қобил ва Ҳобил қиссасини тиловат қилинг. Улардан ҳар бири Аллоҳ таолога қурбат (яқинлик) ҳосил қилиш учун садақа қилдилар. Содиқ ва ихлосли бўлганлиги учун Аллоҳ Ҳобилнинг садақасини қабул қилди. Нияти ёмонлиги, тақвоси йўқлиги сабаб Қобилнинг садақаси рад этилди. Шунда у биродари Ҳобилга ҳасад ва зулм билан: “Сенинг садақанг қабул қилиниб, меники рад этилганлиги учун сени аниқ ўлдираман”, деди.
Бунга жавобан Ҳобил Қобилга бундай жавоб берди: “Аллоҳ фақат тақводорлардангина қабул қилади”.
Яъни, тоат-ибодатларни Аллоҳ таоло фақат Ўзидан қўрқадиган тақводор бандаларидан қабул қилади. Аллоҳ берган неъматга ҳасад қилгувчи золимлардан қабул қилмайди. Сен ҳам Аллоҳ таоло садақангни қабул қилиши учун тақводорлардан бўл!
Аллоҳ таоло айтади: “Эй мўминлар, молини одамларга кўрсатиш учун берадиган, Аллоҳга ва охират кунига ишонмайдиган кимсага ўхшаб берган садақаларингизни миннат ва озор билан йўққа чиқарманг! Зеро, (риёкорнинг) мисоли худди устини чанг-тўзон қоплаб олган силлиқ тошга ўхшайди. Унга шаррос ёмғир текканда (устидаги ғуборни ювиб тушириб,) силлиқ тошлигича қолдирган. Улар топган дунёларида ҳеч нарсага эга бўлмайдилар. Аллоҳ кофирларни ҳидоят қилмайди” (Бақара сураси, 264-оят).
Хўжакўрсинга амал қилаётганларнинг асл қиёфасини кўпчилик билмаслиги, амалини холис ибодат деб ўйлаши мумкин. Улар одамларни алдаб, сохта обрў орттирар. Лекин Аллоҳ ҳаммасини кўриб-билиб туради.
Агар тошнинг устини чанг қоплаб олса, одамлар кўзига серҳосил тупроқдек кўринади. Бироқ ёмғир ёғиши билан унинг асл қиёфаси маълум бўлади. Силлиқ тош устида гиёҳ ўсмаслиги ҳаммага аён. Худди шунга ўхшаб риёкорнинг бир қарашда чиройли кўринган амали (холисаллиллоҳ бўлмагани учун) қиёмат куни ҳеч қандай самара бермайди. У қилган амалига ажр-савоб олмайди .
Қилган яхшилигини миннат қилиш ҳам шунга киради. Кибр, ғурур, манманлик саналгани, эҳсонни қабул қилиб олган киш дилига озор бергани учун ҳам миннатдан қайтарилган.
Хуллас, солиҳ амаллар гуноҳларни ўчириб юборганидек катта гуноҳлар солиҳ амаллар савобини кетказади. Зийрак мўмин савобли ишлар қилиш билан бирга уларнинг савобини сақлашни ҳам билади. Бу ғийбатдан, ҳасаддан, риё ва шу каби ҳаром ишлардан тийилиш билан бўлади.
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ لَمْ يَدَعْ قَوْلَ الزُّورِ وَالعَمَلَ بِهِ، فَلَيْسَ لِلَّهِ حَاجَةٌ فِي أَنْ يَدَعَ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَأَحْمَدُ.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилади: “Ким ёлғон сўз ва унга амал қилишни ташламаса, унинг таоми ва ичимлигини тарк этишига Аллоҳ муҳтож эмас” (Бухорий, Абу Довуд, Термизий, Ибн Можа, Аҳмад ривояти).
Демак, ким рўза тутсаю, аммо тилини ёлғондан, ғийбатдан, фаҳш сўзлардан тиймаса, бузуқлик саналган ишлардан ҳайиқмаса, унинг оч-наҳор юришидан ҳеч қандай наф йўқ. Аллоҳ унга рўза тутгани учун савоб бермайди. Унинг кундузлари туз тотмай, бир қултум сув ичмай юргани қолади. Чунки у рўзанинг моддий тарафига қаради, аммо асосий жиҳатига – маънавий-руҳий томонга эътибор бермади.