КЎРНАМАКЛАР ИШИГА ПАРВО ҚИЛМАНГ. ЗЕРО СИЗ САВОБ УМИДИДА ҲАРАКАТ ҚИЛГАНСИЗ
Амалингиз холис Аллоҳ учун бўлсин. Ўзгалардан раҳмат кутманг. Яхшилик қилиш эвазига нонкўрлик кўрсангиз, хафа бўлманг. Қилган яхшилигингизни кўп санаманг. Ажр-мукофотни фақат Аллоҳдан кутинг.
"...Парвардигорларининг фазли ва розилигини топиш нияти билан Байтул Ҳаром (Каъба)га борувчиларни (уларга қаршилик қилишни) ҳалол деб ҳисобламанг!" (Моида сураси, 2-оят).
"Мен сизлардан бу (даъватим) учун мукофот сўрамайман. Менинг мукофотим фақат оламларнинг Парвардигори зиммасидадир" (Шуаро сураси, 109-оят).
"Айтинг: "Мен сизлардан (пайғамбарлигим учун) ажр (ҳақ) сўрамасман. Бас, у сизларга бўлақолсин. Менинг ажрим фақат Аллоҳнинг зиммасидадир" (Сабаъ сураси, 47-оят).
"Унинг (сарф қилувчининг) ҳузурида (зиммасида) бирор кимсага қайтариладиган неъмат йўқдир" (Лайл сураси, 19-оят).
"(Улар айтурлар): "Бизлар сизларни фақат Аллоҳ "юзи" учун таомлантирурмиз. Сизлардан (бу иш учун) бирон мукофот ва миннатдорлик кутмасмиз" (Инсон сураси, 9-оят).
Шеър:
Яхшлик қилсанг гар, берилур албат
Ажр мукофотлар тўлиқ беадад.
Аллоҳ ва халойиқ муносабати
Узилмас ҳеч қачон абадул абад.
Ёлғиз Аллоҳ учун амал қилинг, ҳамма неъматлар ва мукофотларни Унинг Ўзи беради. Ҳисоб-китоб қилиб жазо берувчи ҳам У Зотнинг Ўзидир.
Қандаҳорда қатл қилинган шаҳидлар ҳақида саҳобалардан Умар розияллоҳу анҳу: "Улар кимлар?" деб сўраганларида бир қанча номлар айтилиб "Ва бошқа сиз танимайдиган кишилар", дейилди. Шунда ҳазрати Умарнинг кўзлари ёшланди ва: "Лекин Аллоҳ уларни танийди!" дедилар.
Солиҳ кишилардан бири кўзи ожиз одамга энг зўр ҳисобланмиш фолавзаж таомини берганида, унинг оиласидагилар: "Бу кўр нима еганини ҳам билмайди", дейишди. Шунда у: "Лекин Аллоҳ билади", деди.
Модам Аллоҳ таоло устингизда хабардор бўлиб, яхшиликларингизни билиб турар экан, одамлардан раҳмат кутиб ўтирманг.
"Ўкинма" китобидан.
👉 @diyonatli
Амалингиз холис Аллоҳ учун бўлсин. Ўзгалардан раҳмат кутманг. Яхшилик қилиш эвазига нонкўрлик кўрсангиз, хафа бўлманг. Қилган яхшилигингизни кўп санаманг. Ажр-мукофотни фақат Аллоҳдан кутинг.
"...Парвардигорларининг фазли ва розилигини топиш нияти билан Байтул Ҳаром (Каъба)га борувчиларни (уларга қаршилик қилишни) ҳалол деб ҳисобламанг!" (Моида сураси, 2-оят).
"Мен сизлардан бу (даъватим) учун мукофот сўрамайман. Менинг мукофотим фақат оламларнинг Парвардигори зиммасидадир" (Шуаро сураси, 109-оят).
"Айтинг: "Мен сизлардан (пайғамбарлигим учун) ажр (ҳақ) сўрамасман. Бас, у сизларга бўлақолсин. Менинг ажрим фақат Аллоҳнинг зиммасидадир" (Сабаъ сураси, 47-оят).
"Унинг (сарф қилувчининг) ҳузурида (зиммасида) бирор кимсага қайтариладиган неъмат йўқдир" (Лайл сураси, 19-оят).
"(Улар айтурлар): "Бизлар сизларни фақат Аллоҳ "юзи" учун таомлантирурмиз. Сизлардан (бу иш учун) бирон мукофот ва миннатдорлик кутмасмиз" (Инсон сураси, 9-оят).
Шеър:
Яхшлик қилсанг гар, берилур албат
Ажр мукофотлар тўлиқ беадад.
Аллоҳ ва халойиқ муносабати
Узилмас ҳеч қачон абадул абад.
Ёлғиз Аллоҳ учун амал қилинг, ҳамма неъматлар ва мукофотларни Унинг Ўзи беради. Ҳисоб-китоб қилиб жазо берувчи ҳам У Зотнинг Ўзидир.
Қандаҳорда қатл қилинган шаҳидлар ҳақида саҳобалардан Умар розияллоҳу анҳу: "Улар кимлар?" деб сўраганларида бир қанча номлар айтилиб "Ва бошқа сиз танимайдиган кишилар", дейилди. Шунда ҳазрати Умарнинг кўзлари ёшланди ва: "Лекин Аллоҳ уларни танийди!" дедилар.
Солиҳ кишилардан бири кўзи ожиз одамга энг зўр ҳисобланмиш фолавзаж таомини берганида, унинг оиласидагилар: "Бу кўр нима еганини ҳам билмайди", дейишди. Шунда у: "Лекин Аллоҳ билади", деди.
Модам Аллоҳ таоло устингизда хабардор бўлиб, яхшиликларингизни билиб турар экан, одамлардан раҳмат кутиб ўтирманг.
"Ўкинма" китобидан.
👉 @diyonatli
👍4👏2
ҲАР ИШНИНГ ҲИСОБИ БОР!
Мўмин банда Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқлигига ишонади, қилган ҳамма ишлари учун охиратда жавоб беришига имон келтиради. Қуръонда баён этилган ҳақиқатлардан бири – шу: ҳар ишнинг ҳисоби бор!
Аллоҳ таоло бандаларини огоҳлантириб айтади: “Биз қиёмат куни учун адолатли мезон-тарозиларни қўямиз. Бирон жонга заррача зулм қилинмайди. Агар хардал (ўсимлиги) уруғидек (яхши ёки ёмон амал қилинган) бўлса, ўшани келтирамиз! Биз Ўзимиз етарли ҳисоб-китоб қилувчимиз” (Анбиё сураси, 47-оят).
Аллоҳ таоло қиёмат куни адолат тарозисини қўяди. Унда зарра миқдоридаги амаллар ҳам тортилади, бирон кишига зиғирча зулм қилинмайди: мўминнинг савоблари камайтирилмайди, кофирнинг гуноҳлари кўпайтирилмайди. Аллоҳ ҳар бир амални одилона ҳисоб қилади .
Бу дунёда қилинган гуноҳлар учун жазо берилмаслиги, жиноятлар фош этилмай, “ёпиғлиқ қозон ёпиғлиғича қолиши” мумкин. Аммо қиёматда ҳеч бир нарса эътибордан четда қолмайди. Шунинг учун банда гуноҳ иш қилиб, “Хайрият, ҳеч ким билмади”, деб хурсанд бўлмасин. Одамлар билмасаям Аллоҳ таоло билиб туради!
Яхшига мукофот, ёмонга жазо бериладиган кун борлигини ҳис этиб яшаган инсон тушкунликка тушмайди. Ҳаётлик чоғида қилаётган ҳар бир иши учун куни келиб жавоб беришини билса, Аллоҳни бир зум ҳам унутмайди.
Эътибор берганмисиз, ҳисоб кунига имон келтирган ва қиёматга ишонмайдиган банда орасида ер билан осмонча фарқ бўлади. Дин-диёнатли одам вақти-соати келиб ҳар бир иши учун бирма-бир ҳисоб беришини ёдида сақлайди. Шунинг учун нафси буюрган нотўғри йўлларга юрмайди, ҳаром-ҳариш ишлардан тийилади. Охиратга имони йўқ банда-чи? Унинг учун фақат мана шу дунё бор. Ўлимдан кейинги ҳаётга ишонмагани учун кўнгли тусаган ишни қилади, ҳеч нарсадан тап тортмайди. Чунки содир этаётган жинояти учун жавоб беришига ишонмайди. Бундай нокас кимсалар жамият учун жудаям хавфли саналади.
Аллоҳ таоло айтади: “Ўша кунда одамлар – уларга (қилиб ўтган) амаллари(нинг жазоси ёки мукофоти) кўрсатилиши учун – тўда-тўда бўлиб чиқиб келадилар! Шундай экан, ким (ҳаётлик чоғида) зарра мисқоличалик яхшилик қилса, (қиёмат куни) ўшани кўради. Ким зарра мисқоличалик ёмонлик қилса, уни ҳам кўради” (Залзала сураси, 6-8-оятлар).
Ибн Аббос розияллоҳу анҳу мазкур оятларни шундай изоҳлаган: “Қайси бир мўмин ёки кофир банда тириклигида яхши-ёмон иш қилса, Аллоҳ уларга амалларини кўрсатади: мўминга савобларини кўрсатиб, гуноҳларини кечиради, савоблари учун мукофот беради. Кофирга “савоб”ларини, гуноҳларини кўрсатади, “савоб”ларини инкор этиб, гуноҳлари учун жазолайди ”.
Ривоят қилинишича, “Ким зарра мисқоличалик яхшилик қилса...” ояти нозил бўлганида Абу Саид Худрий розияллоҳу анҳу сўради:
– Ё Расулуллоҳ! Мен қиёмат куни ҳар битта амалимни кўраманми?
– Ҳа.
– Катталарини ҳам кўраманми?
– Ҳа.
– Кичикларини ҳам кўраманми?
– Ҳа, (албатта кўрасан).
– Унда ҳолимга вой!..
– Эй Абу Саид, хурсанд бўл! Зотан, (мўмин банданинг) савоблари ўн баравардан етти юз бараваргача кўпайтирилади. Аллоҳ хоҳлаган бандаси учун кўпайтириб беради. Гуноҳлар эса ўз мислича бўлади ёки Аллоҳ уларни авф этади. (Шуни унутма,) бирон киши ўз амали билан зинҳор нажот тополмайди!
– Эй, Аллоҳнинг Пайғамбари! Сиз ҳамми?!
– Ҳа, мен ҳам. Илло Аллоҳ мени Ўз раҳмати ила ярлақаса, (шундагина нажот топаман )
"Қуръон - қалблар шифоси" китобидан.
👉 @diyonatli
Мўмин банда Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқлигига ишонади, қилган ҳамма ишлари учун охиратда жавоб беришига имон келтиради. Қуръонда баён этилган ҳақиқатлардан бири – шу: ҳар ишнинг ҳисоби бор!
Аллоҳ таоло бандаларини огоҳлантириб айтади: “Биз қиёмат куни учун адолатли мезон-тарозиларни қўямиз. Бирон жонга заррача зулм қилинмайди. Агар хардал (ўсимлиги) уруғидек (яхши ёки ёмон амал қилинган) бўлса, ўшани келтирамиз! Биз Ўзимиз етарли ҳисоб-китоб қилувчимиз” (Анбиё сураси, 47-оят).
Аллоҳ таоло қиёмат куни адолат тарозисини қўяди. Унда зарра миқдоридаги амаллар ҳам тортилади, бирон кишига зиғирча зулм қилинмайди: мўминнинг савоблари камайтирилмайди, кофирнинг гуноҳлари кўпайтирилмайди. Аллоҳ ҳар бир амални одилона ҳисоб қилади .
Бу дунёда қилинган гуноҳлар учун жазо берилмаслиги, жиноятлар фош этилмай, “ёпиғлиқ қозон ёпиғлиғича қолиши” мумкин. Аммо қиёматда ҳеч бир нарса эътибордан четда қолмайди. Шунинг учун банда гуноҳ иш қилиб, “Хайрият, ҳеч ким билмади”, деб хурсанд бўлмасин. Одамлар билмасаям Аллоҳ таоло билиб туради!
Яхшига мукофот, ёмонга жазо бериладиган кун борлигини ҳис этиб яшаган инсон тушкунликка тушмайди. Ҳаётлик чоғида қилаётган ҳар бир иши учун куни келиб жавоб беришини билса, Аллоҳни бир зум ҳам унутмайди.
Эътибор берганмисиз, ҳисоб кунига имон келтирган ва қиёматга ишонмайдиган банда орасида ер билан осмонча фарқ бўлади. Дин-диёнатли одам вақти-соати келиб ҳар бир иши учун бирма-бир ҳисоб беришини ёдида сақлайди. Шунинг учун нафси буюрган нотўғри йўлларга юрмайди, ҳаром-ҳариш ишлардан тийилади. Охиратга имони йўқ банда-чи? Унинг учун фақат мана шу дунё бор. Ўлимдан кейинги ҳаётга ишонмагани учун кўнгли тусаган ишни қилади, ҳеч нарсадан тап тортмайди. Чунки содир этаётган жинояти учун жавоб беришига ишонмайди. Бундай нокас кимсалар жамият учун жудаям хавфли саналади.
Аллоҳ таоло айтади: “Ўша кунда одамлар – уларга (қилиб ўтган) амаллари(нинг жазоси ёки мукофоти) кўрсатилиши учун – тўда-тўда бўлиб чиқиб келадилар! Шундай экан, ким (ҳаётлик чоғида) зарра мисқоличалик яхшилик қилса, (қиёмат куни) ўшани кўради. Ким зарра мисқоличалик ёмонлик қилса, уни ҳам кўради” (Залзала сураси, 6-8-оятлар).
Ибн Аббос розияллоҳу анҳу мазкур оятларни шундай изоҳлаган: “Қайси бир мўмин ёки кофир банда тириклигида яхши-ёмон иш қилса, Аллоҳ уларга амалларини кўрсатади: мўминга савобларини кўрсатиб, гуноҳларини кечиради, савоблари учун мукофот беради. Кофирга “савоб”ларини, гуноҳларини кўрсатади, “савоб”ларини инкор этиб, гуноҳлари учун жазолайди ”.
Ривоят қилинишича, “Ким зарра мисқоличалик яхшилик қилса...” ояти нозил бўлганида Абу Саид Худрий розияллоҳу анҳу сўради:
– Ё Расулуллоҳ! Мен қиёмат куни ҳар битта амалимни кўраманми?
– Ҳа.
– Катталарини ҳам кўраманми?
– Ҳа.
– Кичикларини ҳам кўраманми?
– Ҳа, (албатта кўрасан).
– Унда ҳолимга вой!..
– Эй Абу Саид, хурсанд бўл! Зотан, (мўмин банданинг) савоблари ўн баравардан етти юз бараваргача кўпайтирилади. Аллоҳ хоҳлаган бандаси учун кўпайтириб беради. Гуноҳлар эса ўз мислича бўлади ёки Аллоҳ уларни авф этади. (Шуни унутма,) бирон киши ўз амали билан зинҳор нажот тополмайди!
– Эй, Аллоҳнинг Пайғамбари! Сиз ҳамми?!
– Ҳа, мен ҳам. Илло Аллоҳ мени Ўз раҳмати ила ярлақаса, (шундагина нажот топаман )
"Қуръон - қалблар шифоси" китобидан.
👉 @diyonatli
👍5
ИККИ ДЎСТНИНГ ЙИҒИСИ
Умарул Форуқ ўз халифалиги даврида таниқли саҳобалардан Абу Дардо розияллоҳу анҳуни Шомдаги бир амалга тайинламоқчи бўлди. У аввалига тайсаллаб, кўнмай турди. Аммо халифа сўзида қатъий туриб олганидан сўнг рози бўлиб, ўз шартларини қўйди: "Уларга Роббларининг Китобини, Пайғамбарнинг суннатини ўргатишимга, жамоат намозини ўқиб беришимга рози бўлсанг, майли, вазифани қабул қиламан".
Ҳазрати Умар рози бўлгач, янги волий Дамашққа жўнаб кетди. У ерда одамларнинг роҳат-фароғатга берилиб, дунё тўплашга киришиб кетишганини кўрди ва тезда халқни масжидга тўплаб, шундай хутба қилди: "Сизларга не бўлдики, олимларингиз кетиб бормоқда, жоҳилларингиз улардан ҳеч нарса олиб қолмаяпти?! Сизларга не бўлдики, Аллоҳ таоло Ўз зиммасига олган нарсага юзланиб, сизнинг зиммангизга юклаган нарсани тарк этяпсиз?! Сизларга не бўлдики, емайдиган нарсангизни тўплаяпсиз, етиша олмайдиган орзуларингизга интиляпсиз?!"
Кейинроқ мўминлар амири Умар ибн Хаттоб Ислом ҳукми остидаги вилоятларни текшириш асносида Шомга ҳам келди. Ярим тунда дўсти Абу Дардони зиёрат қилгани борди. Чироқ йўқ хонада икки дўст суҳбатлашиб ўтиришди. Ҳазрати Умар қоронғида пайпаслаб, дўсти қум-тош устида яшаётганини, эгнидаги кийими ҳам юпунгиналигини пайқади. Амир яна пайпаслаб билдики, Абу Дардонинг кўрпа-ёстиғи ҳам йўқ экан. Бундан хижолат бўлиб кетган халифа ундан ўзи юбораётган маошларни қаерга сарфлаётгани ҳақида сўради. Шунда Абу Дардо: "Эсингдами, эй Умар, Расулуллоҳ алайҳиссалом "Сизларнинг дунёдан оладиган насибангиз мусофирнинг хуржунидаги озуқаси каби бўлсин!" деган эдилар!" Ўша куни икки дўст йиғлаб тонг оттиришди.
"Кўҳна дунё ва ривоятлари" китобидан.
👉 @diyonatli
Умарул Форуқ ўз халифалиги даврида таниқли саҳобалардан Абу Дардо розияллоҳу анҳуни Шомдаги бир амалга тайинламоқчи бўлди. У аввалига тайсаллаб, кўнмай турди. Аммо халифа сўзида қатъий туриб олганидан сўнг рози бўлиб, ўз шартларини қўйди: "Уларга Роббларининг Китобини, Пайғамбарнинг суннатини ўргатишимга, жамоат намозини ўқиб беришимга рози бўлсанг, майли, вазифани қабул қиламан".
Ҳазрати Умар рози бўлгач, янги волий Дамашққа жўнаб кетди. У ерда одамларнинг роҳат-фароғатга берилиб, дунё тўплашга киришиб кетишганини кўрди ва тезда халқни масжидга тўплаб, шундай хутба қилди: "Сизларга не бўлдики, олимларингиз кетиб бормоқда, жоҳилларингиз улардан ҳеч нарса олиб қолмаяпти?! Сизларга не бўлдики, Аллоҳ таоло Ўз зиммасига олган нарсага юзланиб, сизнинг зиммангизга юклаган нарсани тарк этяпсиз?! Сизларга не бўлдики, емайдиган нарсангизни тўплаяпсиз, етиша олмайдиган орзуларингизга интиляпсиз?!"
Кейинроқ мўминлар амири Умар ибн Хаттоб Ислом ҳукми остидаги вилоятларни текшириш асносида Шомга ҳам келди. Ярим тунда дўсти Абу Дардони зиёрат қилгани борди. Чироқ йўқ хонада икки дўст суҳбатлашиб ўтиришди. Ҳазрати Умар қоронғида пайпаслаб, дўсти қум-тош устида яшаётганини, эгнидаги кийими ҳам юпунгиналигини пайқади. Амир яна пайпаслаб билдики, Абу Дардонинг кўрпа-ёстиғи ҳам йўқ экан. Бундан хижолат бўлиб кетган халифа ундан ўзи юбораётган маошларни қаерга сарфлаётгани ҳақида сўради. Шунда Абу Дардо: "Эсингдами, эй Умар, Расулуллоҳ алайҳиссалом "Сизларнинг дунёдан оладиган насибангиз мусофирнинг хуржунидаги озуқаси каби бўлсин!" деган эдилар!" Ўша куни икки дўст йиғлаб тонг оттиришди.
"Кўҳна дунё ва ривоятлари" китобидан.
👉 @diyonatli
👍5
ҚУРЪОННИНГ ЖИНЛАРГА ТАЪСИРИ
Аллоҳ таоло жинларни оловдан яратган. Улар инсон кўзига кўринмайди. Шунинг учун ҳам “жин” (“тўсилган”, “кўринмайдиган”) дейилади. Баъзи жинлар одамлардан узоқроқ жойларда яшаса, айрим жинлар инсонлар билан бирга яшайди. Жинлар ҳам инсонлар каби еб-ичади, оила қуради, фарзанд кўради. Шунингдек, жинлар ҳам биз каби шаръий вазифаларни бажаришга буюрилган . Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам инсонларга ҳам, жинларга ҳам элчи қилиб юборилганлар.
Бир куни жинлар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан Қуръон эшитиб қаттиқ таъсирланишган. Бу воқеа тафсилоти Қуръонда шундай келтирилган: “(Эй Муҳаммад алайҳиссалом,) эсланг, Биз Сизнинг олдингизга бир гуруҳ жинларни Қуръон тингласинлар, деб юборган эдик. Улар (Қуръон тиловатига) ҳозир бўлишгач, (бир-бирларига): “Жим туринглар”, дедилар. (Тиловат) тугатилгач, ўз қавмларига огоҳлантирувчи бўлиб қайтиб кетдилар. Улар: “Эй қавмимиз, ҳақиқатан, бизлар Мусодан кейин нозил қилинган, ўзидан олдинги (Илоҳий Китоб)ларни тасдиқловчи, Ҳақ (Дин)га, тўғри йўлга ҳидоят қиладиган бир Китоб – Қуръонни тингладик. Эй қавмимиз, Аллоҳга чақирувчи (Муҳаммад даъвати)ни қабул қилинглар, унга имон келтиринглар. (Шунда Аллоҳ) гуноҳларингизни мағфират қилади, сизларга аламли азобдан паноҳ беради. Ким Аллоҳга даъват этувчини қабул қилмаса, у ер юзида (бирон жойга) қочиб қутулувчи эмас. Унинг учун (Аллоҳдан) ўзга дўстлар ҳам йўқдир. Ана ўшалар очиқ залолатдадирлар”, дедилар” (Аҳқоф сураси, 29-32-оятлар).
Аллоҳ таоло бир гуруҳ жинларни Қуръон ўқиётган Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларига юборган. Жинлар Қуръон эшитганидан сўнг ўз қавмини огоҳлантириш учун жўнаб кетишган.
Ибн Аббос розияллоҳу анҳуга кўра, улар насийбинлик ўн тўққиз нафар жин эди. Расулуллоҳ алайҳиссалом уларни ўз қавмига элчи қилганлар .
Ривоят қилинишича, жинлар Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларига икки марта жўнатилган. Уларнинг энг шарафлиси Насийбинда яшарди .
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам Зайд ибн Ҳориса билан Тоифдан Макка томон келаётганларида кечаси намоз ўқиганлар. У зот қироатларини эшитган насийбинлик жинлар Расули акрамга имон келтириб, қавмини Исломга даъват қилиш учун жўнаб кетишган.
Бу ҳодисанинг қийин пайтда юз бериши алоҳида ҳикматга эга. Одамлар Пайғамбар алайҳиссаломни инкор этиб, имондан юз ўгириб турган оғир бир паллада жинлар – ҳеч ким даъват қилмасаям – ўз-ўзидан мусулмон бўлишлари катта гап эди .
Аллоҳ таоло айтади: “(Эй Муҳаммад,) айтинг: “Менга ваҳий қилиндики, жинлардан бир гуруҳи (Қуръон тиловат қилганимни) эшитиб, (қавмларига қайтиб боришгач,) “Албатта биз ҳақ йўлга ҳидоят қиладиган бир ажиб Қуръонни эшитдик ва дарҳол унга имон келтирдик. Биз (энди) Парвардигоримизга бирон нарсани ҳаргиз шерик қилмаймиз!” дедилар” (Жин сураси, 1-2-оятлар).
Айрим жинлар Расули акрам соллаллоҳу алайҳи ва салламдан Қуръон эшитиб, иккиланмасдан имон келтиришган. Кейин қавмлари олдида бориб: “Биз ажойиб Қуръонни эшитдик”, деб айтишган.
Жумҳур муфассирлар таъкидлашича, ўшанда Пайғамбар алайҳиссалом жинларни кўрмаганлар, олдиларига яқинлашиб келганини ҳам сезмаганлар. Буни фақат ваҳий орқали билганлар .
Жинлар Расулуллоҳдан бир неча марта Қуръон эшитишган. Баъзида Пайғамбаримиз алайҳиссалом қироат қилаётганларида жинлар эшитиб турганини сезмаганлар. Баъзан уларнинг элчиси таклифи билан бориб , жинларга Қуръон ўқиб берганлар .
Мана бу ривоят жинлар Қуръондан қанчалик таъсирланганларини кўрсатади. Жобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам саҳобалалар олдига чиқиб, Ар-Раҳмон сурасини бошидан охиригача ўқиб бердилар. (Саҳобалар қироатни эшитиб) жим тураверишди. Шунда Расулуллоҳ дедилар: “Мен жинлар (билан учрашилган) тунда мана шу сурани ўқиб бергандим. Улар сизлардан кўра чиройлироқ жавоб қайтаришди. Ҳар сафар “Парвардигорингизнинг қайси бир неъматини ёлғонга чиқарасизлар?!” деган оятига келганимда, улар: “Парвардигоро, неъматларингдан биронтасини ёлғонга чиқармаймиз. Ҳамду сано Сенгагина хосдир!” деб айтишди ”.
"Қуръон - қалблар шифоси" китобидан.
👉 @diyonatli
Аллоҳ таоло жинларни оловдан яратган. Улар инсон кўзига кўринмайди. Шунинг учун ҳам “жин” (“тўсилган”, “кўринмайдиган”) дейилади. Баъзи жинлар одамлардан узоқроқ жойларда яшаса, айрим жинлар инсонлар билан бирга яшайди. Жинлар ҳам инсонлар каби еб-ичади, оила қуради, фарзанд кўради. Шунингдек, жинлар ҳам биз каби шаръий вазифаларни бажаришга буюрилган . Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам инсонларга ҳам, жинларга ҳам элчи қилиб юборилганлар.
Бир куни жинлар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан Қуръон эшитиб қаттиқ таъсирланишган. Бу воқеа тафсилоти Қуръонда шундай келтирилган: “(Эй Муҳаммад алайҳиссалом,) эсланг, Биз Сизнинг олдингизга бир гуруҳ жинларни Қуръон тингласинлар, деб юборган эдик. Улар (Қуръон тиловатига) ҳозир бўлишгач, (бир-бирларига): “Жим туринглар”, дедилар. (Тиловат) тугатилгач, ўз қавмларига огоҳлантирувчи бўлиб қайтиб кетдилар. Улар: “Эй қавмимиз, ҳақиқатан, бизлар Мусодан кейин нозил қилинган, ўзидан олдинги (Илоҳий Китоб)ларни тасдиқловчи, Ҳақ (Дин)га, тўғри йўлга ҳидоят қиладиган бир Китоб – Қуръонни тингладик. Эй қавмимиз, Аллоҳга чақирувчи (Муҳаммад даъвати)ни қабул қилинглар, унга имон келтиринглар. (Шунда Аллоҳ) гуноҳларингизни мағфират қилади, сизларга аламли азобдан паноҳ беради. Ким Аллоҳга даъват этувчини қабул қилмаса, у ер юзида (бирон жойга) қочиб қутулувчи эмас. Унинг учун (Аллоҳдан) ўзга дўстлар ҳам йўқдир. Ана ўшалар очиқ залолатдадирлар”, дедилар” (Аҳқоф сураси, 29-32-оятлар).
Аллоҳ таоло бир гуруҳ жинларни Қуръон ўқиётган Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларига юборган. Жинлар Қуръон эшитганидан сўнг ўз қавмини огоҳлантириш учун жўнаб кетишган.
Ибн Аббос розияллоҳу анҳуга кўра, улар насийбинлик ўн тўққиз нафар жин эди. Расулуллоҳ алайҳиссалом уларни ўз қавмига элчи қилганлар .
Ривоят қилинишича, жинлар Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳузурларига икки марта жўнатилган. Уларнинг энг шарафлиси Насийбинда яшарди .
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам Зайд ибн Ҳориса билан Тоифдан Макка томон келаётганларида кечаси намоз ўқиганлар. У зот қироатларини эшитган насийбинлик жинлар Расули акрамга имон келтириб, қавмини Исломга даъват қилиш учун жўнаб кетишган.
Бу ҳодисанинг қийин пайтда юз бериши алоҳида ҳикматга эга. Одамлар Пайғамбар алайҳиссаломни инкор этиб, имондан юз ўгириб турган оғир бир паллада жинлар – ҳеч ким даъват қилмасаям – ўз-ўзидан мусулмон бўлишлари катта гап эди .
Аллоҳ таоло айтади: “(Эй Муҳаммад,) айтинг: “Менга ваҳий қилиндики, жинлардан бир гуруҳи (Қуръон тиловат қилганимни) эшитиб, (қавмларига қайтиб боришгач,) “Албатта биз ҳақ йўлга ҳидоят қиладиган бир ажиб Қуръонни эшитдик ва дарҳол унга имон келтирдик. Биз (энди) Парвардигоримизга бирон нарсани ҳаргиз шерик қилмаймиз!” дедилар” (Жин сураси, 1-2-оятлар).
Айрим жинлар Расули акрам соллаллоҳу алайҳи ва салламдан Қуръон эшитиб, иккиланмасдан имон келтиришган. Кейин қавмлари олдида бориб: “Биз ажойиб Қуръонни эшитдик”, деб айтишган.
Жумҳур муфассирлар таъкидлашича, ўшанда Пайғамбар алайҳиссалом жинларни кўрмаганлар, олдиларига яқинлашиб келганини ҳам сезмаганлар. Буни фақат ваҳий орқали билганлар .
Жинлар Расулуллоҳдан бир неча марта Қуръон эшитишган. Баъзида Пайғамбаримиз алайҳиссалом қироат қилаётганларида жинлар эшитиб турганини сезмаганлар. Баъзан уларнинг элчиси таклифи билан бориб , жинларга Қуръон ўқиб берганлар .
Мана бу ривоят жинлар Қуръондан қанчалик таъсирланганларини кўрсатади. Жобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам саҳобалалар олдига чиқиб, Ар-Раҳмон сурасини бошидан охиригача ўқиб бердилар. (Саҳобалар қироатни эшитиб) жим тураверишди. Шунда Расулуллоҳ дедилар: “Мен жинлар (билан учрашилган) тунда мана шу сурани ўқиб бергандим. Улар сизлардан кўра чиройлироқ жавоб қайтаришди. Ҳар сафар “Парвардигорингизнинг қайси бир неъматини ёлғонга чиқарасизлар?!” деган оятига келганимда, улар: “Парвардигоро, неъматларингдан биронтасини ёлғонга чиқармаймиз. Ҳамду сано Сенгагина хосдир!” деб айтишди ”.
"Қуръон - қалблар шифоси" китобидан.
👉 @diyonatli
👍3❤1
ЕМОҚ ВА ИЧМОҚ ПАЙТИДА "БИСМИЛЛАҲ"НИ АЙТИШ
Умар ибн Абу Салама розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам менга овқатланаётганимда "Аллоҳ исмини зикр қил ва ўнг қўлинг билан егин", деб айтдилар".
Имом Бухорий ва Муслим ривояти.
Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Агар сизлардан бирингиз овқат ейдиган бўлса, ана шу таомнинг аввалида Аллоҳ исмини зикр қилсин (яъни, "Бисмиллаҳ"ни айтсин). Агар аввалида Аллоҳ исмини зикр этишни унутса:
"Бисмиллаҳи аввалаҳу ва ахироҳу" (Овқатнинг аввали ва охирига бисмиллаҳ), деб айтсин", дедилар. Имом Абу Довуд ва Термизий ривояти.
Жобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан қуйидагиларни эшитдим: "Ким уйига кираётганида ва таом пайтида Аллоҳни зикр қилса, шайтон шерикларига: "Сизларга ётоқ ҳам, овқат ҳам йўқ", деб айтади. Ким уйига кираётиб Аллоҳни зикр этмаса, шайтон шерикларига: "Ётоқларингизга етишдингиз", дейди. Таом пайтида ҳам Аллоҳни зикр қилмаса, шайтон шерикларига: "Овқатга ҳам, ётоққа ҳам етишдингиз", дейди".
Имом Муслим ривояти.
👉 @diyonatli
Умар ибн Абу Салама розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам менга овқатланаётганимда "Аллоҳ исмини зикр қил ва ўнг қўлинг билан егин", деб айтдилар".
Имом Бухорий ва Муслим ривояти.
Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Агар сизлардан бирингиз овқат ейдиган бўлса, ана шу таомнинг аввалида Аллоҳ исмини зикр қилсин (яъни, "Бисмиллаҳ"ни айтсин). Агар аввалида Аллоҳ исмини зикр этишни унутса:
"Бисмиллаҳи аввалаҳу ва ахироҳу" (Овқатнинг аввали ва охирига бисмиллаҳ), деб айтсин", дедилар. Имом Абу Довуд ва Термизий ривояти.
Жобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан қуйидагиларни эшитдим: "Ким уйига кираётганида ва таом пайтида Аллоҳни зикр қилса, шайтон шерикларига: "Сизларга ётоқ ҳам, овқат ҳам йўқ", деб айтади. Ким уйига кираётиб Аллоҳни зикр этмаса, шайтон шерикларига: "Ётоқларингизга етишдингиз", дейди. Таом пайтида ҳам Аллоҳни зикр қилмаса, шайтон шерикларига: "Овқатга ҳам, ётоққа ҳам етишдингиз", дейди".
Имом Муслим ривояти.
👉 @diyonatli
👍5👏1
ДАШНОМ ВА МАЛОМАТЛАРГА ЭЪТИБОР БЕРМАНГ
"Улар сизларга (бир оз) озор беришдан бошқа зарар етказа олмайдилар..." (Оли Имрон сураси, 111-оят).
"...Уларга (яъни, мушрикларининг қилмишлари сабабли) ўкинманг! Уларнинг макр қилишларидан сиқилманг ҳам!" (Наҳл сураси, 127-оят).
"Сиз кофирлар ва мунофиқларга бўйинсунманг ва уларнинг озор-азиятларига парво қилманг ҳамда Аллоҳга таваккул қилинг!
Аллоҳнинг Ўзи етарли Вакил - Ҳомийдир" (Аҳзоб сураси, 48-оят).
"...Бас, Аллоҳ (Мусони) улар айтган нарса (айблар)дан оқлади..." (Аҳзоб сураси, 69-оят).
Шеър:
Бола тош отса ҳам, тебранмас асло
Тўлиб-тошган чуқур бағрикенг дарё.
Ҳасан ҳадисда ривоят қилинади: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: "Менга асҳобларим ҳақида ёмонлик етказманглар. Чунки мен сизларнинг олдингизга соғлом қалб билан чиқишни истайман".
"Ўкинма" китобидан.
👉 @diyonatli
"Улар сизларга (бир оз) озор беришдан бошқа зарар етказа олмайдилар..." (Оли Имрон сураси, 111-оят).
"...Уларга (яъни, мушрикларининг қилмишлари сабабли) ўкинманг! Уларнинг макр қилишларидан сиқилманг ҳам!" (Наҳл сураси, 127-оят).
"Сиз кофирлар ва мунофиқларга бўйинсунманг ва уларнинг озор-азиятларига парво қилманг ҳамда Аллоҳга таваккул қилинг!
Аллоҳнинг Ўзи етарли Вакил - Ҳомийдир" (Аҳзоб сураси, 48-оят).
"...Бас, Аллоҳ (Мусони) улар айтган нарса (айблар)дан оқлади..." (Аҳзоб сураси, 69-оят).
Шеър:
Бола тош отса ҳам, тебранмас асло
Тўлиб-тошган чуқур бағрикенг дарё.
Ҳасан ҳадисда ривоят қилинади: "Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: "Менга асҳобларим ҳақида ёмонлик етказманглар. Чунки мен сизларнинг олдингизга соғлом қалб билан чиқишни истайман".
"Ўкинма" китобидан.
👉 @diyonatli
👍1
ЖАЗОДАН ҚУТҚАРИБ ҚОЛДИ
Ибн Абу Ҳотим Абдуллоҳ Жуҳайнийдан қуйидаги қиссани ривоят қилади: "Биздан бир киши Жуҳайна қабиласига мансуб аёлга уйланган эди, у олти ойдан кейин бола туғди. Эри халифа Усмон розияллоҳу анҳунинг ҳузурларига бориб, бўлган воқеани айтди. У киши аёлни келтиришга одам юбордилар. Аёл туриб, кийимларини кияётганида синглиси йиғлай бошлади. У синглисига қараб:
- Нимага йиғлайсан, Аллоҳга қасамки, менга эримдан бошқа ҳеч ким қўл теккизгани йўқ. Аллоҳнинг Ўзи нимани хоҳласа, шу бўлади, - деди. Уни ҳазрати Усмоннинг ҳузурларига олиб келишганида, у киши аёлни зинода айблаб, тошбўрон қилишга буюрдилар. Бу хабар ҳазрати Алига етди. У киши ҳазрати Усмоннинг олдиларига келиб:
- Нима қиляпсиз? - дедилар. Ҳазрати Усмон:
- Олти ойда туғибди, шундай бўлиши ҳам мумкинми? - дедилар. Ҳазрати Али:
- Агар бу аёл Қуръондан далил келтирса, сизни ютади, - дедилар. Ҳазрати Усмон:
- Қандай қилиб? - деб сўрадилар. Ҳазрати Али:
- Аллоҳ таолонинг "...унинг ҳомиласи ва кўкракдан ажратиши ўттиз ойдир" деган сўзини ўқиганмисиз? "Оналар фарзандларини тўлиқ икки йил эмизурлар" деганини-чи? Шунда орадаги муддат олти ой қолмайдими? - дедилар. Ҳазрати Усмон:
- Бу ёғи хаёлимга келмабди, Али бўлмаганда, ҳалокатга учрар эканмиз, - дедилар".
"Кўҳна дунё ва ривоятлари" китобидан.
👉 @diyonatli
Ибн Абу Ҳотим Абдуллоҳ Жуҳайнийдан қуйидаги қиссани ривоят қилади: "Биздан бир киши Жуҳайна қабиласига мансуб аёлга уйланган эди, у олти ойдан кейин бола туғди. Эри халифа Усмон розияллоҳу анҳунинг ҳузурларига бориб, бўлган воқеани айтди. У киши аёлни келтиришга одам юбордилар. Аёл туриб, кийимларини кияётганида синглиси йиғлай бошлади. У синглисига қараб:
- Нимага йиғлайсан, Аллоҳга қасамки, менга эримдан бошқа ҳеч ким қўл теккизгани йўқ. Аллоҳнинг Ўзи нимани хоҳласа, шу бўлади, - деди. Уни ҳазрати Усмоннинг ҳузурларига олиб келишганида, у киши аёлни зинода айблаб, тошбўрон қилишга буюрдилар. Бу хабар ҳазрати Алига етди. У киши ҳазрати Усмоннинг олдиларига келиб:
- Нима қиляпсиз? - дедилар. Ҳазрати Усмон:
- Олти ойда туғибди, шундай бўлиши ҳам мумкинми? - дедилар. Ҳазрати Али:
- Агар бу аёл Қуръондан далил келтирса, сизни ютади, - дедилар. Ҳазрати Усмон:
- Қандай қилиб? - деб сўрадилар. Ҳазрати Али:
- Аллоҳ таолонинг "...унинг ҳомиласи ва кўкракдан ажратиши ўттиз ойдир" деган сўзини ўқиганмисиз? "Оналар фарзандларини тўлиқ икки йил эмизурлар" деганини-чи? Шунда орадаги муддат олти ой қолмайдими? - дедилар. Ҳазрати Усмон:
- Бу ёғи хаёлимга келмабди, Али бўлмаганда, ҳалокатга учрар эканмиз, - дедилар".
"Кўҳна дунё ва ривоятлари" китобидан.
👉 @diyonatli
👍3
СОВУТ КИМНИКИ?
Бир куни Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу халифалик даврида қимматбаҳо совутини йўқотиб қўйди. Куфа бозорини айланиб юрганида уни бир зиммийнинг қўлида кўриб:
- Бу менинг совутим-ку. Фалон куни, фалон жойда туямдан тушиб қолибди, - деди.
- Йўқ, совут меники, чунки менинг қўлимда турибди.
- Йўқ, меники. Бошқа гап йўқ, уни бировга сотма, ҳеч кимга берма.
- Келинг, яхшиси қозига борамиз, - деди шунда зиммий.
- Хайрият, инсофинг бор экан. Юр тезроқ, - деди Али розияллоҳу анҳу.
Икковлон қози Шурайҳнинг ҳузурига боришди. Али розияллоҳу анҳу даъвосини сўйлади. Шурайҳ зиммийга қараб:
- Хўш, сен нима дейсан? - деди.
- Совут меники, чунки у менинг қўлимда, бироқ амирул мўмининни ёлғончи деб ҳам ўйламайман.
Қози Али розияллоҳу анҳуга қарата:
- Сизнинг гапингизга шубҳам йўқ, эй мўминлар амири. Совут сизникилигига ишонаман. Аммо даъвоингиз исботи учун иккита гувоҳ лозим, - деди. Шунда Али розияллоҳу анҳу Қанбар исмли мавлоси ва ўғли Ҳасан гувоҳлик беришини айтди.
- Ўғлининг отага гувоҳлиги ўтмайди, - деди қози.
- Субҳаналлоҳ! Наҳотки жаннат аҳлидан бўлган кимсанинг гувоҳлиги ўтмаса? Балки сиз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг "Ҳасан ва Ҳусайн жаннат аҳли йигитларининг саййидларидир" деганларини эшитмагандирсиз?
- Эшитганман. Аммо боланинг отасига берган гувоҳлиги қабул қилинмайди.
Шунда Али розияллоҳу анҳу зиммийга қараб:
- Ол, олақол шуни. Менинг бошқа гувоҳларим йўқ, - деди.
Бундан таъсирланган зиммий:
- Лекин мен, эй мўминлар амири, совут сизники эканига гувоҳлик бераман, - деди ва сўзида давом этди: - Аллоҳим, халифа ўз қозиси ҳузурида ҳақ-ҳуқуқ талашди. Қози менинг фойдамга ҳукм чиқарди. Мен бу дин ҳак эканига, Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқлигига, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам Унинг бандаси ва Расули эканига иқрорман. Эй қози жаноблари, совут ростдан ҳам амирул мўмининникидир. Мен Сиффинга кетаётган қўшин изидан бориб, йўлда уни топиб олган эдим.
Али розияллоҳу анҳу шундай деди:
- Сен мусулмон бўлдинг. Совут сенга совға. Мана бу отни ҳам қўшиб бераман. Олақол.
"Кўҳна дунё ва ривоятлари" китобидан.
👉 @diyonatli
Бир куни Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу халифалик даврида қимматбаҳо совутини йўқотиб қўйди. Куфа бозорини айланиб юрганида уни бир зиммийнинг қўлида кўриб:
- Бу менинг совутим-ку. Фалон куни, фалон жойда туямдан тушиб қолибди, - деди.
- Йўқ, совут меники, чунки менинг қўлимда турибди.
- Йўқ, меники. Бошқа гап йўқ, уни бировга сотма, ҳеч кимга берма.
- Келинг, яхшиси қозига борамиз, - деди шунда зиммий.
- Хайрият, инсофинг бор экан. Юр тезроқ, - деди Али розияллоҳу анҳу.
Икковлон қози Шурайҳнинг ҳузурига боришди. Али розияллоҳу анҳу даъвосини сўйлади. Шурайҳ зиммийга қараб:
- Хўш, сен нима дейсан? - деди.
- Совут меники, чунки у менинг қўлимда, бироқ амирул мўмининни ёлғончи деб ҳам ўйламайман.
Қози Али розияллоҳу анҳуга қарата:
- Сизнинг гапингизга шубҳам йўқ, эй мўминлар амири. Совут сизникилигига ишонаман. Аммо даъвоингиз исботи учун иккита гувоҳ лозим, - деди. Шунда Али розияллоҳу анҳу Қанбар исмли мавлоси ва ўғли Ҳасан гувоҳлик беришини айтди.
- Ўғлининг отага гувоҳлиги ўтмайди, - деди қози.
- Субҳаналлоҳ! Наҳотки жаннат аҳлидан бўлган кимсанинг гувоҳлиги ўтмаса? Балки сиз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг "Ҳасан ва Ҳусайн жаннат аҳли йигитларининг саййидларидир" деганларини эшитмагандирсиз?
- Эшитганман. Аммо боланинг отасига берган гувоҳлиги қабул қилинмайди.
Шунда Али розияллоҳу анҳу зиммийга қараб:
- Ол, олақол шуни. Менинг бошқа гувоҳларим йўқ, - деди.
Бундан таъсирланган зиммий:
- Лекин мен, эй мўминлар амири, совут сизники эканига гувоҳлик бераман, - деди ва сўзида давом этди: - Аллоҳим, халифа ўз қозиси ҳузурида ҳақ-ҳуқуқ талашди. Қози менинг фойдамга ҳукм чиқарди. Мен бу дин ҳак эканига, Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқлигига, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам Унинг бандаси ва Расули эканига иқрорман. Эй қози жаноблари, совут ростдан ҳам амирул мўмининникидир. Мен Сиффинга кетаётган қўшин изидан бориб, йўлда уни топиб олган эдим.
Али розияллоҳу анҳу шундай деди:
- Сен мусулмон бўлдинг. Совут сенга совға. Мана бу отни ҳам қўшиб бераман. Олақол.
"Кўҳна дунё ва ривоятлари" китобидан.
👉 @diyonatli
👍3
Жавоб топиш мушкул бўлган саволлар
Баъзан инсонда, хўш, бу дунё сиру асрори нима, унинг тагига етганлар борми, бундай бахтли кишилар кимлар, деган турли саволлар туғилади. Назаримизда, бу мавзу юзасидан бўладиган саволларга ҳар бир одам ўз умрини яшаб ўтиши баробарида жавоб топиб бораверади. Шу билан бирга, юқоридаги саволларга тириклик пайтидаёқ имкон қадар тўғри жавоб топган кишилар тоифаси ҳам бор, бу оламда.
Улар, асосан: зурриётларига тўғри ва зарур тарбияни бера олган ҳамда унинг самарасидан баҳраманд бўлган ота-она; билганига амал этадиган илм аҳли; инсоният бошига тушган ва тушадиган кулфатларни енгишга ёки уларни камайтириш учун бел боғлаган йўлбошчи; камбағалпарвар ва саҳоватпеша бой; аҳдига содиқ ва қаноаткор фақир; эзгу амаллари билан танилган жавонмард; тили ва қўлидан бировга зиёни тегмайдиган, фикру зикри илоҳий ишққа боғланган муҳтарам зотлардир. Айнан шу шариф инсонларнинг саъй-ҳаракати, фаҳму фаросати, олдиндан кўра билиш қобилияти, меҳнатсеварлиги, жасорати, масъулиятни зиммасига олишдек гўзал фазилатлари сабаб, жамият гуллаб-яшнайди, ер юзида тинчлик, фаровонлик муқим туради...
“Фарзанднома” китобидан.
👉 @diyonatli
Баъзан инсонда, хўш, бу дунё сиру асрори нима, унинг тагига етганлар борми, бундай бахтли кишилар кимлар, деган турли саволлар туғилади. Назаримизда, бу мавзу юзасидан бўладиган саволларга ҳар бир одам ўз умрини яшаб ўтиши баробарида жавоб топиб бораверади. Шу билан бирга, юқоридаги саволларга тириклик пайтидаёқ имкон қадар тўғри жавоб топган кишилар тоифаси ҳам бор, бу оламда.
Улар, асосан: зурриётларига тўғри ва зарур тарбияни бера олган ҳамда унинг самарасидан баҳраманд бўлган ота-она; билганига амал этадиган илм аҳли; инсоният бошига тушган ва тушадиган кулфатларни енгишга ёки уларни камайтириш учун бел боғлаган йўлбошчи; камбағалпарвар ва саҳоватпеша бой; аҳдига содиқ ва қаноаткор фақир; эзгу амаллари билан танилган жавонмард; тили ва қўлидан бировга зиёни тегмайдиган, фикру зикри илоҳий ишққа боғланган муҳтарам зотлардир. Айнан шу шариф инсонларнинг саъй-ҳаракати, фаҳму фаросати, олдиндан кўра билиш қобилияти, меҳнатсеварлиги, жасорати, масъулиятни зиммасига олишдек гўзал фазилатлари сабаб, жамият гуллаб-яшнайди, ер юзида тинчлик, фаровонлик муқим туради...
“Фарзанднома” китобидан.
👉 @diyonatli
ҚАЛБ СИРИНИ АЛЛОҲДАН ЯШИРИБ БЎЛМАС!
Қуръони каримда шундай дейилган: “(Аллоҳ) кўзларнинг хиёнатини ҳам, диллар яширадиган нарсаларни ҳам билади” (Ғофир сураси, 19-оят).
Аллоҳ таоло барча нарсани билади. Ҳатто банда ножоиз нарсаларга ўғринча назар ташлаганини ҳам кўриб туради. Аллоҳ дилимиз тубига яширинган сир-асрорлардан воқифдир. У Зотдан ҳеч нарсани беркитиб бўлмайди. Киши содир этган гуноҳларини бошқалардан сир тутиши, ҳеч кимга билдирмай юриши мумкин. Аммо оламлар Парвардигоридан яшира олмайди.
Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Бир гуруҳ эркаклар олдидан бегона аёл ўтиб қолса, ораларидан бир киши ҳалиги аёлга қарашдан кўзини тийгандек кўрсатади. Агар ҳамроҳлари билмай қолишса, аёлга ўғринча қиё боқади. Борди-ю улар сезиб қолишса, дарров нигоҳини бошқа томонга буради. Ваҳоланки, унинг номаҳрам аёлга қарашни ич-ичидан хоҳлаб турганини (шериклари билмаса ҳам) Аллоҳ билади ”.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай дуо қилганлар:
Дуонинг ўқилиши: “Аллоҳумма тоҳҳир қолбий минан нифаақ, ва ъамалий минар рия, ва лисааний минал казиб, ва ъайний минал хияна, фаиннака таъламу хоинатал аъюни ва маа тухфис судувр”.
Дуонинг маъноси: “Ё Аллоҳ, қалбимни нифоқдан, амалимни риёдан, тилимни ёлғондан, кўзимни хиёнатдан покла! Зеро, Сен кўзлар хиёнатини, қалбларда яширинган нарсаларни биласан ”.
Аллоҳ таоло бандаларини огоҳлантириб айтади: “(Эй инсонлар,) сизлар сўзларингизни яширинглар ёки ошкора қилинглар (фарқи йўқ, барибир Аллоҳ билиб туради). Албатта У Зот диллардаги сирларни Билувчидир. (Ахир) яратган Зот билмайдими?! У Меҳрибон, (ҳар нарсадан) Огоҳдир” (Мулк сураси, 13-14-оятлар).
Одамлар гапларини ошкор ёки махфий айтсалар ҳам барибир Аллоҳ билиб туради. Шунинг учун ўзларига эҳтиёт бўлсинлар. Зеро, инсон тили билан сўзлаган гапи, кўзи билан кўргани, қулоғи билан эшитган нарсалари ҳақида куни келиб жавоб беради.
"Қуръон - қалблар шифоси" китобидан.
👉 @diyonatli
Қуръони каримда шундай дейилган: “(Аллоҳ) кўзларнинг хиёнатини ҳам, диллар яширадиган нарсаларни ҳам билади” (Ғофир сураси, 19-оят).
Аллоҳ таоло барча нарсани билади. Ҳатто банда ножоиз нарсаларга ўғринча назар ташлаганини ҳам кўриб туради. Аллоҳ дилимиз тубига яширинган сир-асрорлардан воқифдир. У Зотдан ҳеч нарсани беркитиб бўлмайди. Киши содир этган гуноҳларини бошқалардан сир тутиши, ҳеч кимга билдирмай юриши мумкин. Аммо оламлар Парвардигоридан яшира олмайди.
Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Бир гуруҳ эркаклар олдидан бегона аёл ўтиб қолса, ораларидан бир киши ҳалиги аёлга қарашдан кўзини тийгандек кўрсатади. Агар ҳамроҳлари билмай қолишса, аёлга ўғринча қиё боқади. Борди-ю улар сезиб қолишса, дарров нигоҳини бошқа томонга буради. Ваҳоланки, унинг номаҳрам аёлга қарашни ич-ичидан хоҳлаб турганини (шериклари билмаса ҳам) Аллоҳ билади ”.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай дуо қилганлар:
Дуонинг ўқилиши: “Аллоҳумма тоҳҳир қолбий минан нифаақ, ва ъамалий минар рия, ва лисааний минал казиб, ва ъайний минал хияна, фаиннака таъламу хоинатал аъюни ва маа тухфис судувр”.
Дуонинг маъноси: “Ё Аллоҳ, қалбимни нифоқдан, амалимни риёдан, тилимни ёлғондан, кўзимни хиёнатдан покла! Зеро, Сен кўзлар хиёнатини, қалбларда яширинган нарсаларни биласан ”.
Аллоҳ таоло бандаларини огоҳлантириб айтади: “(Эй инсонлар,) сизлар сўзларингизни яширинглар ёки ошкора қилинглар (фарқи йўқ, барибир Аллоҳ билиб туради). Албатта У Зот диллардаги сирларни Билувчидир. (Ахир) яратган Зот билмайдими?! У Меҳрибон, (ҳар нарсадан) Огоҳдир” (Мулк сураси, 13-14-оятлар).
Одамлар гапларини ошкор ёки махфий айтсалар ҳам барибир Аллоҳ билиб туради. Шунинг учун ўзларига эҳтиёт бўлсинлар. Зеро, инсон тили билан сўзлаган гапи, кўзи билан кўргани, қулоғи билан эшитган нарсалари ҳақида куни келиб жавоб беради.
"Қуръон - қалблар шифоси" китобидан.
👉 @diyonatli
👍4👏1
ҲАСАДЧИ ВА НОҲАҚ КИМСАЛАРНИНГ ТАНҚИДЛАРИДАН РАНЖИМАНГ
Ҳасадчиларнинг ҳасад ва танқидларига сабр қилсангиз, ажр ва мукофотга эришасиз. Қолаверса, уларнинг танқидлари сизнинг қийматингизни оширади. Зеро қадрсиз одамга ҳеч ким ҳасад қилмайди.
Шеър:
Фақат буюкларга қилинар ҳасад,
Разил кимсаларга ҳасад не ҳожат.
Улуғ иш уларга қилмади насиб,
Шу боис бўлишди душману рақиб.
Гўзал юзни кўриб ҳунук дейишар,
Ҳатто бир-бирига ғаламис улар.
Неъматга бурканган, маҳбуб бўлса ким,
Ҳасаду маломат қилинар доим.
Одамлар ўликка ҳасад қиларлар,
Ҳатто ўлимга ҳам, во ажаб улар.
Бу нарса ҳамманинг бошида бўлса,
Бу мендан қандайин мосуво бўлар.
Ғийбат қилишди деб этма шикоят,
Кимки буюк бўлса, қилишар ҳасад.
Эй инсон, билгинки, сен азим дарё,
Итнинг оғзи текса, булғамас шоят.
Йигит зафар қучиб, осмонга етса,
Юлдуз мисолида душманлар бўлар.
Ўқлар ёғдирарлар камондан унга Лекин етолмаслар етганча қўллар.
Ҳазрати Мусо алайҳиссалом одамлар мени ёмонлашдан тилларини тийсинлар деб Парвардигорга илтижо қилганларида Аллоҳ таоло бундай деди: "Эй Мусо, сен сўраган нарсани ҳатто Мен Ўзим учун ҳам қилмаганман. Улар Мени сўкиб, ҳақорат қилсалар ҳам, уларни йўқ қилмайман, ризқларини ҳам беравераман".
Саҳиҳ ҳадислардан бирида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи вассалам бундай марҳамат қилганлар: "Аллоҳ таоло деди: Одам болалари Мени сўкиб ҳақоратлар қилдилар. Ваҳоланки, уларнинг бунга ҳақлари йўқ эди. Мени сўкиб маломат қилишларига келсак, улар замонни сўкадилар, замон эса Менман. Кеча-кундузни ўзим истагандек айлантириб тураман. Мени ҳақорат қилганларига келсак, улар Аллоҳнинг хотини ва боласи бор, дерлар. Мен эса хотин ва боладан покман".
Зеро, сиз одамларнинг тилларини тия олмайсиз, обрўйингизни тўкишларидан қайтариш қўлингиздан келмайди. Аммо сизда уларга яхшилик қилиш, уларнинг сўзларидан ва танқидларидан юз ўгириш имконияти бор.
Ғарб адибларидан бири бундай деган эди: "Сиз тўғри ишни қилингда, сўнгра ҳар қандай пасткаш танқиддан юз ўгиринг".
Паст ва арзимас одамлар ақлли ва зиёлилардан айб излашади.
"Ўкинма" китобидан.
👉 @diyonatli
Ҳасадчиларнинг ҳасад ва танқидларига сабр қилсангиз, ажр ва мукофотга эришасиз. Қолаверса, уларнинг танқидлари сизнинг қийматингизни оширади. Зеро қадрсиз одамга ҳеч ким ҳасад қилмайди.
Шеър:
Фақат буюкларга қилинар ҳасад,
Разил кимсаларга ҳасад не ҳожат.
Улуғ иш уларга қилмади насиб,
Шу боис бўлишди душману рақиб.
Гўзал юзни кўриб ҳунук дейишар,
Ҳатто бир-бирига ғаламис улар.
Неъматга бурканган, маҳбуб бўлса ким,
Ҳасаду маломат қилинар доим.
Одамлар ўликка ҳасад қиларлар,
Ҳатто ўлимга ҳам, во ажаб улар.
Бу нарса ҳамманинг бошида бўлса,
Бу мендан қандайин мосуво бўлар.
Ғийбат қилишди деб этма шикоят,
Кимки буюк бўлса, қилишар ҳасад.
Эй инсон, билгинки, сен азим дарё,
Итнинг оғзи текса, булғамас шоят.
Йигит зафар қучиб, осмонга етса,
Юлдуз мисолида душманлар бўлар.
Ўқлар ёғдирарлар камондан унга Лекин етолмаслар етганча қўллар.
Ҳазрати Мусо алайҳиссалом одамлар мени ёмонлашдан тилларини тийсинлар деб Парвардигорга илтижо қилганларида Аллоҳ таоло бундай деди: "Эй Мусо, сен сўраган нарсани ҳатто Мен Ўзим учун ҳам қилмаганман. Улар Мени сўкиб, ҳақорат қилсалар ҳам, уларни йўқ қилмайман, ризқларини ҳам беравераман".
Саҳиҳ ҳадислардан бирида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи вассалам бундай марҳамат қилганлар: "Аллоҳ таоло деди: Одам болалари Мени сўкиб ҳақоратлар қилдилар. Ваҳоланки, уларнинг бунга ҳақлари йўқ эди. Мени сўкиб маломат қилишларига келсак, улар замонни сўкадилар, замон эса Менман. Кеча-кундузни ўзим истагандек айлантириб тураман. Мени ҳақорат қилганларига келсак, улар Аллоҳнинг хотини ва боласи бор, дерлар. Мен эса хотин ва боладан покман".
Зеро, сиз одамларнинг тилларини тия олмайсиз, обрўйингизни тўкишларидан қайтариш қўлингиздан келмайди. Аммо сизда уларга яхшилик қилиш, уларнинг сўзларидан ва танқидларидан юз ўгириш имконияти бор.
Ғарб адибларидан бири бундай деган эди: "Сиз тўғри ишни қилингда, сўнгра ҳар қандай пасткаш танқиддан юз ўгиринг".
Паст ва арзимас одамлар ақлли ва зиёлилардан айб излашади.
"Ўкинма" китобидан.
👉 @diyonatli
👍1
Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳи ва барокатуҳ!
"Диёнат" каналининг мухлислари!
Устоз Абдул Ҳамид домла
бугун 29-сентабр 2022-йил пайшанба куни хуфтон намозидан сўнг, яъни соат 20:00 да масжидда савол-жавоб ўтказадилар.
Сизларда шаръий масалаларда муҳим саволларингиз бўлса, шу хабарнинг изоҳ (комментарий) қисмида ёзиб қолдиринг. Биз бу саволларни Устозимизга ўқиб берамиз. Ва жавобини ўша вақтнинг ўзида - жонли ёйин орқали тинглашингиз мумкин.
@Diyonatli
"Диёнат" каналининг мухлислари!
Устоз Абдул Ҳамид домла
бугун 29-сентабр 2022-йил пайшанба куни хуфтон намозидан сўнг, яъни соат 20:00 да масжидда савол-жавоб ўтказадилар.
Сизларда шаръий масалаларда муҳим саволларингиз бўлса, шу хабарнинг изоҳ (комментарий) қисмида ёзиб қолдиринг. Биз бу саволларни Устозимизга ўқиб берамиз. Ва жавобини ўша вақтнинг ўзида - жонли ёйин орқали тинглашингиз мумкин.
@Diyonatli
👍8❤1🔥1
ҚАБР АЗОБИДАН САҚЛОВЧИ СУРА
Ибн Масъуд розияллоҳу анҳу ривоят қилишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
''Таборак'' сураси Аллоҳнинг изни билан мўмин бандани гўр азобидан ҳимоя қилади.
Кези келганда муҳим бир нарсани эслатиб ўтамиз: шу маънода айтилган ҳадисларга ишониб, ''Истаганча яшаб, вафотидан кейин бир марта Таборакни ўқиб қўйса, жаннатий бўларкан'', деб ўйлаш тўғри эмас. Аслида бундай ҳадислар қалбимизга қувонч бағишлайди. Уларни ўқиб кўнглимиз бироз бўлсаям таскин топади. Аммо бошқа муҳим вазифаларни унутиб, бор эътиборимиз маййит ҳузурида ''Ёсин'' сурасини қироат қилишга, марҳум дафн этилгандан сўнг ''Таборак''ни ўқишга қаратилмайди. Муҳими - ҳақиқий мусулмон бўлиб яшаш. Агар Аллоҳ рози бўладиган тарзда ҳаёт кечирсак, У Зот бизни қабрда ҳам, охиратда ҳам азоб-уқубатдан асрайди.
Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
''Саҳобалардан бири қабр устига чодир тикди. Лекин ўша ерда қабр борлигини билмасди. Шунда гўр ичида бир одам ''Таборак'' сурасини охиригача ўқиганини эшитди. Кейин Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам олдиларига бориб: ''Эй Расулуллоҳ, чодиримни қабр устига қурдим. Лекин у ерда қабр борлигини билмабман. Ўша жойда бир одам ''Мулк'' сурасини охиригача ўқиганини эшитдим'', деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: ''У тўсувчидир, қутқарувчидир. Ўша (сура бандани) қабр азобидан сақлайди'', деб марҳамат қилдилар''.
Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳу айтади: ''Банда қабрга қўйилгач, унинг олдига оёқ томонидан келинади. Шунда оёқлари: ''Сиз учун мен томонга йўл йўқ, чунки у мен билан туриб ''Мулк'' сурасини ўқирди'', дейди. Шундан сўнг кўкрак (ёки қорин) томонидан келинади. У: ''Сизлар учун мен томонга йўл йўқ, чунки у мен билан ''Мулк'' сурасини ўқирди'' дейди. Кейин бош томонидан келинади. Боши ҳам: ''Сизлар учун мен томонга ҳам йўл йўқ, сабаби у мен билан ''Мулк'' сурасини ўқирди'', дейди. ''Таборак'' сураси тўсувчидир, бандани қабр азобидан сақлайди. У Тавротда ҳам ''Мулк'' сурасидир. Ким уни кечаси ўқиса, кўп ва хўп (иш) қилибди''.
Бу ривоятдан қуйидаги хулосалар чиқади:
1. Қабр азоби - ҳақ.
2. Қабрда азоб фаришталари банданинг оёқ, кўкрак, бош томонидан келиб азоблайди.
3. ''Таборак'' сураси бандани гўр азобидан сақлайди.
4. Кимда-ким ''Таборак'' сурасини ўқиб юрса, унинг аъзолари қабрда тилга киради, ҳаётлик чоғида қилган савобли ишларини эслаб, бандани азобдан ҳимоя қилади.
5. ''Таборак'' сурасини кечаси, айгиқса таҳажжуд намозларида ўқишнинг фазилати улуғ.
Яна Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: ''Ким Таборак'' сурасини ҳар кечада ўқиса, Аллоҳ азза ва жалла уни қабр азобидан сақлайди. Биз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам даврларида ''Таборак'' сурасини (қабр азобидан) тўсувчи, деб атардик. Чиндан ҳам, Аллоҳнинг Китобида шундай сура бор. Ким уни ҳар кеча ўқиса, кўп яхшилик қозонибди''.
''Қуръон - қалблар шифоси'' китобидан.
👉 @diyonatli
Ибн Масъуд розияллоҳу анҳу ривоят қилишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
''Таборак'' сураси Аллоҳнинг изни билан мўмин бандани гўр азобидан ҳимоя қилади.
Кези келганда муҳим бир нарсани эслатиб ўтамиз: шу маънода айтилган ҳадисларга ишониб, ''Истаганча яшаб, вафотидан кейин бир марта Таборакни ўқиб қўйса, жаннатий бўларкан'', деб ўйлаш тўғри эмас. Аслида бундай ҳадислар қалбимизга қувонч бағишлайди. Уларни ўқиб кўнглимиз бироз бўлсаям таскин топади. Аммо бошқа муҳим вазифаларни унутиб, бор эътиборимиз маййит ҳузурида ''Ёсин'' сурасини қироат қилишга, марҳум дафн этилгандан сўнг ''Таборак''ни ўқишга қаратилмайди. Муҳими - ҳақиқий мусулмон бўлиб яшаш. Агар Аллоҳ рози бўладиган тарзда ҳаёт кечирсак, У Зот бизни қабрда ҳам, охиратда ҳам азоб-уқубатдан асрайди.
Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
''Саҳобалардан бири қабр устига чодир тикди. Лекин ўша ерда қабр борлигини билмасди. Шунда гўр ичида бир одам ''Таборак'' сурасини охиригача ўқиганини эшитди. Кейин Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам олдиларига бориб: ''Эй Расулуллоҳ, чодиримни қабр устига қурдим. Лекин у ерда қабр борлигини билмабман. Ўша жойда бир одам ''Мулк'' сурасини охиригача ўқиганини эшитдим'', деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: ''У тўсувчидир, қутқарувчидир. Ўша (сура бандани) қабр азобидан сақлайди'', деб марҳамат қилдилар''.
Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳу айтади: ''Банда қабрга қўйилгач, унинг олдига оёқ томонидан келинади. Шунда оёқлари: ''Сиз учун мен томонга йўл йўқ, чунки у мен билан туриб ''Мулк'' сурасини ўқирди'', дейди. Шундан сўнг кўкрак (ёки қорин) томонидан келинади. У: ''Сизлар учун мен томонга йўл йўқ, чунки у мен билан ''Мулк'' сурасини ўқирди'' дейди. Кейин бош томонидан келинади. Боши ҳам: ''Сизлар учун мен томонга ҳам йўл йўқ, сабаби у мен билан ''Мулк'' сурасини ўқирди'', дейди. ''Таборак'' сураси тўсувчидир, бандани қабр азобидан сақлайди. У Тавротда ҳам ''Мулк'' сурасидир. Ким уни кечаси ўқиса, кўп ва хўп (иш) қилибди''.
Бу ривоятдан қуйидаги хулосалар чиқади:
1. Қабр азоби - ҳақ.
2. Қабрда азоб фаришталари банданинг оёқ, кўкрак, бош томонидан келиб азоблайди.
3. ''Таборак'' сураси бандани гўр азобидан сақлайди.
4. Кимда-ким ''Таборак'' сурасини ўқиб юрса, унинг аъзолари қабрда тилга киради, ҳаётлик чоғида қилган савобли ишларини эслаб, бандани азобдан ҳимоя қилади.
5. ''Таборак'' сурасини кечаси, айгиқса таҳажжуд намозларида ўқишнинг фазилати улуғ.
Яна Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: ''Ким Таборак'' сурасини ҳар кечада ўқиса, Аллоҳ азза ва жалла уни қабр азобидан сақлайди. Биз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам даврларида ''Таборак'' сурасини (қабр азобидан) тўсувчи, деб атардик. Чиндан ҳам, Аллоҳнинг Китобида шундай сура бор. Ким уни ҳар кеча ўқиса, кўп яхшилик қозонибди''.
''Қуръон - қалблар шифоси'' китобидан.
👉 @diyonatli
👍3👏1
ЯХШИ ГУМОНДА БЎЛИНГ!
Уч дўст кечаси йўлда кетаётиб, йўл четида бир кишининг ўра қазиётганини кўриб қолишибди. Шунда улардан бири шерикларига: “Қаранглар, ана у киши йўлнинг чеккасида ўра қазияпти. Менимча, у кимнидир ўлдирган бўлса керак, тунда кўммоқчи шекилли?!”, дебди. Иккинчиси: “Йўқ, йўқ, у киши қотил эмас! У киши ҳеч кимга ишонмас экан, шунинг учун мол-мулкини кечаси одамлардан яшириб беркитяпти шекилли”, дебди. Учинчиси эса уларга қараб: “Ундай ҳам эмас, бундай ҳам эмас. Бу киши солиҳ инсон, бу киши одамлар фойдаланиши учун қудуқ қазияпти”, дебди.
* Ҳа, ҳар бир инсон ўзининг ҳолатидан келиб чиқиб фикр юритади. Яхши инсон ўзга одамлар ҳақида яхши гумонда бўлади. Ёмон инсон эса ўзгалар ҳақида ёмон гумонда бўлади.
“Ҳикматлар чашмаси”дан
👉 @diyonatli
Уч дўст кечаси йўлда кетаётиб, йўл четида бир кишининг ўра қазиётганини кўриб қолишибди. Шунда улардан бири шерикларига: “Қаранглар, ана у киши йўлнинг чеккасида ўра қазияпти. Менимча, у кимнидир ўлдирган бўлса керак, тунда кўммоқчи шекилли?!”, дебди. Иккинчиси: “Йўқ, йўқ, у киши қотил эмас! У киши ҳеч кимга ишонмас экан, шунинг учун мол-мулкини кечаси одамлардан яшириб беркитяпти шекилли”, дебди. Учинчиси эса уларга қараб: “Ундай ҳам эмас, бундай ҳам эмас. Бу киши солиҳ инсон, бу киши одамлар фойдаланиши учун қудуқ қазияпти”, дебди.
* Ҳа, ҳар бир инсон ўзининг ҳолатидан келиб чиқиб фикр юритади. Яхши инсон ўзга одамлар ҳақида яхши гумонда бўлади. Ёмон инсон эса ўзгалар ҳақида ёмон гумонда бўлади.
“Ҳикматлар чашмаси”дан
👉 @diyonatli
👍7👎1
Ўзбекистонликлар учун ҳаж ва умра квоталари кескин оширилади
Шавкат Мирзиёев Саудия Арабистони Подшоҳлиги ҳаж ва умра ишлари вазири Тавфиқ бин Фавзон ар-Рабия бошчилигидаги делегацияни қабул қилди. Суҳбат чоғида Ўзбекистон фуқаролари учун йиллик ҳаж квотасини икки баробар – 24 минг нафаргача, умра квотасини эса 100 минг нафаргача ошириш юзасидан келишувга эришилди.
@Diyonatli
Шавкат Мирзиёев Саудия Арабистони Подшоҳлиги ҳаж ва умра ишлари вазири Тавфиқ бин Фавзон ар-Рабия бошчилигидаги делегацияни қабул қилди. Суҳбат чоғида Ўзбекистон фуқаролари учун йиллик ҳаж квотасини икки баробар – 24 минг нафаргача, умра квотасини эса 100 минг нафаргача ошириш юзасидан келишувга эришилди.
@Diyonatli
👏5👍1