Piskent jome masjidi | Rasmiy kanal
2.7K subscribers
8.68K photos
4.47K videos
29 files
7.3K links
Ушбу каналда оят, ҳадислар, уларнинг шарҳлари, ибратли воқеалар, ҳикматлар, маърифий мақолалар ҳамда "Пискент" жоме масжиди имом хатиби Абдул Ҳамид домланинг маърузалари эълон қилиб борилади.
Download Telegram
MAZHABLARNING BIR NECHA
BO‘LISHI SABABLARI

Mazhablarning bir qancha bo‘lishi sabablari quyidagichadir: Alloh taolo va Uning Rasuliga itoat etish har bir mo‘minga vojibdir. Bu Qur’oni karimning ko‘pgina oyatlarida (Oli-Imron-132, Hashr-7, Niso-65) ta’kidlangan. Alloh taolo va Uning Rasuliga itoat etish esa Qur’oni karim va Sunnati mutohharada kelgan hukmlarni bilishni taqozo qiladi.
Qur’oni karim va Sunnati mutohharada ba’zi masalalarning hukmlari ochiq-ravshan bayon etilgan bo‘lsa, ba’zilarining hukmlariga ishorat va dalolat qilingan. Hukmlari ochiq bayon etilgan masalalarda ixtilof va ijtihodga o‘rin yo‘q. Hukmlari ravshan bayon qilinmagan yoki hukmlari kelmagan masalalarning hukmini faqat mujtahidlar oydinlashtirib berishadi. Mujtahid arab tilini bilgan va tushungan, Qur’oni karim va hadis ilmini chuqur egallagan, usulul-fiqh va ijmo’ni bilgan, shariat maqsadlarini anglagan, iste’dodli ijtihod qilishga yetadigan olimdir.
Bir masalaning hukmini oydinlashtirishda, keltirilgan dalillarning har xil bo‘lishida, bir qancha ma’noli so‘zlarning bir ma’nosini quvvatlashda, hukmi kelmagan masalani o‘zga masalaga qiyos qilib chiqarishda bir mujtahidning fikri ikkinchi bir mujtahidning fikridan farqli bo‘lishi tabiydir. O‘zi ijtihod qilib oydinlashtirgan hukmga o‘zining amal qilishi har bir mujtahidga vojibdir. Bir mujtahidning ikkinchi mujtahidga taqlid qilishi mumkin emas. Mujtahid masalani to‘g‘ri hal qilgan bo‘lsa, unga ikki savob bor. Agar adashgan bo‘lsa unga bir savob bor. Shunday qilib har bir mujtahidning ijtihod qilish yo‘li (mazhabi) shakillangan.
Ijtihod darajasiga yetmagan kishilarga Qur’oni karim hukmiga (Nahl- 43, Anbiyo-7) binoan mujtahidlardan biriga ergashish vojibdir.

"Islom dini"kitobidan olindi.

👉 @diyonatli
Forwarded from Zehniyat
Абул Фараж Абдураҳмон ибн Жавзий

БИР ОЛИМНИНГ КУНДАЛИГИ

Ўн олтинчи қисм
МУҚАРРАБ КИШИЛАР ВА САВИЯСИЗЛАР

Муқарраб инсонларни кузатганимда уларнинг кўпчилигини моддий хаёти ачинарли эканлигига шоҳид бўлдим. Дунё неъматларининг деярли ҳаммаси савиясиз кишиларнинг қўлидадир. Кўриниб турибдики, савиясиз, сифатсиз инсонларнинг қўлидаги неъматлар мардларнинг қўлдан бой берган неъматларидир. Эрдам, мардлар бу ҳолдан жуда ҳузурсизлар, маҳзунлар.
Улардан бирига шундай дедим: “Ҳайф бўлсин сенга! Қай ҳолга тушганингни фарқига боряпсан, хатто хатоингни ҳам кўриб турибсан.
Биринчиси, сенинг ниятинг дунё молига эришиш бўлса, ишла! Бой бўл, аҳволинга афсус чекиб ўтирмасдан. Чунки ўзинг ҳеч ғайрат қилмадиганинг ҳолда ишлаб неъматларга эришганларга қараб ҳузунли ҳам бўлмоқдасан. Бу бир ожизликдир.
Иккинчиси, дунё сарвати йиғиб, тўплаш учун эмас, охират учун харжлаш мақсадида қозонилади. Илм ва тафаккурнинг сени йўнлантириб бошқарган ҳақиқатидир бу. Дуруст бўлмаган инсонларнинг топган, йиққан сарватлари уларнинг соғлиқ ва ишончларига зарар беради.
Сен учун бир нарсанинг йўқ бўлиши хайрли эканлигини биласан, билсанг-да йўқ дея маҳзун бўлишинг, сенинг учун бир жазодир аслида. Чунки унинг сенда бўлмаслиги сенинг фойданггадир, бу учун хафа бўлмоқдасан. Ваҳоланки, бу ўткинчи азобдан мамнун бўлиб уни қабул қилишинг керак эди. Чунки келажакнинг яъни охиратнинг азобидан ёқангни қутқазмоқдасан!
Учинчиси, инсониятга бу дунё неъматлари ва кайф сафосидан хайвонлар ва бошқа яратиқларга қараганда оз улуш тушган. Ҳақиқатдан ҳам уларга буюк бир ўлчамда улуш тушган, бундан ҳузур ичида фойдаланишади. Аммо сенга улуш ҳам оз, ҳам қўрқа-қўрқа фойдаланаяпсан. Агар сенинг ҳам орзу қилганинг каби бу кайф сафодаги улушунг ортса эди, сен ҳам ҳайвонга ўхшаган бир махлуқ бўлар эдинг. Чунки у кайфлар инсоннинг валийликка тўғри юксалишини тўсиб қўяди. Моддий имконларнинг озлиги инсоннинг маънавий даражаларни қидириб юксалишига ташвиқ қилади. Агар қурбиятим оз бўлсин, сарватим кўп бўлсин, десанг у кўрганинг хорликка қайтасан, илминг теракларини кесасан! У ҳолда ирфонинг хам ер билан битта бўлади”.

Фотима АЛИ таржимаси.

👉 @zehniyat
Audio
#hadis_va_hayot_dasturi

Mavzu: Hazil-mutoyiba qilish

📻"YOSHLAR" radiosi

📇Muharrir: Gulzebo IBROHIMOVA

🎬Rejissor: Barno JALOLOVA

🎙Boshlovchi: Davron BO'RIYEV

👉https://t.me/basiyrah
Бахтсиз киши

"Бахтсиз, у мусҳафни чанг босган ҳолида қолдириб, ўнлаб китобларни ўқишни бахтдан деб ҳисоблаб юрган кишидир"

Муҳаммад Мутавалли Шаьровий роҳимаҳуллоҳ.

👉 @diyonatli
👍1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
ФАРЗАНД ТАРБИЯСИ | 3-маъруза | Абдул Ҳамид домла

👉
@diyonatli
Audio
Фарзанд тарбияси | 3-маъруза| Абдул Ҳамид домла

👉 @diyonatli
ЎЛИМ ДАРДДИР

Бани Исроилда фақиҳ, олим, обид ва мужтаҳид киши бор эди. Унинг чиройли хотини бўлиб, у хотинини жуда қаттиқ севар эди. Хотини ҳам эрини яхши кўрар эди. Иттифоқо унинг хотини вафот қилиб қолди. Олим хотинининг вафотидан қаттиқ қайғуга тушди. У уйини беркитиб олиб одамлардан ёлғизланиб олди. Зиёратига келган кишиларни киргани қўймади.

Бани Исроилда бир ақлли аёл бор эди. У ҳалиги олимнинг бошига тушган мусибатдан хабар топди. Уни кўрмоқчи бўлиб эшигига келди. Уни киргани қўйишмади. Шунда аёл деди:

- Менинг унда ишим бор. Шу ишим юзасидан фатво сўрашим керак. Қоғозга ёзиб беришим кифоя қилмайди. Юзма-юз гаплашишим шарт.

Эшикда турган киши уни киритмади. Аёл кетмасдан ўша ерда тураверди. Олим унинг кетмаганлигини билиб киришига рухсат берди. Аёл олимнинг ҳузурига кириб деди:

- Мен сизнинг ҳузурингизга бир масала юзасидан фатво сўраб келдим.

- Нима иш экан?

- Мен бир қўшнимдан омонатга либос олдим. У либос менинг ҳузуримда анча вақт турди. Кейин қўшним либосини сўраб одам юборди. Уни эгасига беришим керакми?

- Ҳа, берасиз!

- У менда анча вақт турди-ку!

- Шунинг учун ҳам тезроқ қайтаришингиз керак.

Шунда аёл олимга вафот қилган хотинини эслатиб деди:

- Аллоҳ сизга раҳм қилсин! Аллоҳ сизга омонат берган ва яна қайтариб олган нарсасига шунча маҳзун бўласизми? Аллоҳ унга сиздан кўра ҳақлироқ эди-ку!

Буни эшитган олим ўша заҳотиёқ туриб эшигини очди. Одамларга кириб фатво сўраб дарс олишлари учун рухсат берди!

Суюкли инсонларни йўқотмоқ ғурбатдир. Бунақа ҳолатда инсонлар юпатишга эҳтиёж сезишади. Ўлим оғриқли дарддир. Йўқотиш эса аламдир. Бундай ҳолатда ҳалим инсонлар ҳам ҳайратда қотиб қолишади. Биз билган мувозанатларини йўқотиб қўйишади. Уларни олдинги ҳолатда фақатгина гўзал юпатишгина қайтариши мумкин.

Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу укалари Зайдни жуда қаттиқ яхши кўрар эдилар. Қачон Ямомада Мусайлама каззобга қарши бўлган жанг эсланса укалари Зайднинг шаҳид бўлганини эслаб йиғлар эдилар.

Абу Бакр розияллоҳу анҳунинг олдиларига Мутаммим ибн Нувайра розияллоҳу анҳу келиб укаси Молик ибн Нувайрани Холид ибн Валид розияллоҳу анҳу муртад ҳолида ўлдирганини айтиб, шикоят қилиб, биродарлик ҳақида балоғатли шеър ўқиганида Умар розияллоҳу анҳу ҳам укалари Зайдни эслаб шундай деган эдилар:

«Қани энди мен ҳам шеър ёзишни билганимда эди, укам Зайдга атаб шунақа шеър айтган бўлар эдим!».

Шунда Мутаммим ибн Нувайра розияллоҳу анҳу деди:

«Менинг укам ҳам сенинг уканг Зайд каби шаҳид бўлганида унга шеър айтиб ўтирмас эдим. Менинг укам муртад ҳолида вафот этди!».

Шунда Умар розияллоҳу анҳу унга дедилар:

«Аллоҳ сенга раҳм қилсин! Ҳеч ким мени сен каби юпатгани йўқ!».

Солиҳлардан бирининг боласи вафот қилди. У маҳзун бўлиб одамлардан ажралиб бир хонада қамалиб олди. Шунда унинг бир дўсти келиб сўради:

- Ўғлингга сен раҳмлироқмисан ёки Аллоҳми?

- Аллоҳ!

- Ўғлинг сендан кўра раҳмлироқ зотнинг ҳузурига кетган бўлса нега йиғлайсан?!

Инсонлар қалбларини силайдиган кишиларга, яқинларини йўқотганларида уларни юпатадиган кишиларга муҳтож бўлишади. Уларга нисбатан энг гўзал сўзларни танланг. Сизнинг сўзларингиз сабаб Аллоҳ эзилган инсонларга сабр ато қилсин. Сиз сабаб яраланган қалбларга шифо берсин!

Абдулқодир Полвонов

👉
@diyonatli
Audio
Азон боби | Абдул Ҳамид домла

"Кифоя" китобидан

👉 @diyonatli
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
Азон қандай айтилади? | Абдул Ҳамид домла

👉 @diyonatli
Audio
#hadis_va_hayot_dasturi

Mavzu: Manmanlik va uning oqibatlari

📻"YOSHLAR" radiosi

📇Muharrir: Gulzebo IBROHIMOVA

🎬Rejissor: Barno JALOLOVA

🎙Boshlovchi: Davron BO'RIYEV

👉https://t.me/basiyrah
Мусулмонлар инсониятга нималарни тақдим этишган?

1. Телефон аккамулятори, батарейкалари мусулмонларни ихтиросидир. Профессор Рашид ал Язмий.
2. Wi-Fi (вай фай) тармоғи ишланмаси мусулмонлар ихтиросидир. Доктор Хотим Зағлул.
3. Дастурлаш, программалаштириш алгоритмлари мусулмонлар ихтиросидир. Олим Абу Жаъфар Муҳаммад ибн Мусо Хоразмий.
4. Жарроҳлик иплари мусулмонларнинг ихтиросидир. Олим Абу Бакр ибн Муҳаммад Закариё ар Розий.
5. Ring дастурлаш тили мусулмонларнинг ихтиросидир. Муҳандис Маҳмуд Самир Фоид.
6. Тарихдаги илк астрономик обсерватория (фалакни кузатиш расадхонаси) мусулмонлар ихтиросидир. Халифа Маъмун асос солган Маъмун расадхонаси.
7. Замонавий фотокамералар кашфиётига асос бўлган камера назарияси- “қуммора” мусулмонлар ихтиросидир. Олим Абу Али Ҳасан ибн Ҳасан ибн Ҳайсам.
8. Кимё (химия) илмининг асослари мусулмонлар ихтиросидир. Жобир ибн Ҳаййён ибн Абдуллоҳ Аздий.
9. Алгебра фани - алжабр илми мусулмонларнинг ихтиросидир. Абу Муҳаммад ибн Мусо Хоразмий.
10. Социология, жамиятшунослик илми мусулмонлар ихтиросидир. Абдураҳмон ибн Муҳаммад ибн Халдун.
11. 1, 2, 3 рақамлари мусулмонлар ихтиросидир. Абу Муҳаммад ибн Мусо Хоразмий.
12. Торпеда ракетаси мусулмонларнинг ихтиросидир. Инженер Нажмиддин Ҳасан Аҳдаб.
13. Жарроҳлик амалиёти асбоб-ускуналари мусулмонларнинг ихтиросидир. Абул Қосим Халаф ибн Аббос Заҳровий.
14. Пикнометрни –нарсаларнинг зичлигини газ ҳолида, суюқ ва қаттиқ ҳолда ўлчаш учун ишлатиладиган махсус шаклдаги физикохимиявий ўлчов идишини мусулмонлар ихтиро қилган. Абу Райҳон Муҳаммад ибн Аҳмад Беруний.
15. Кўзойнак мусулмонларнинг ихтиросидир. Олим Абу Али Ҳасан ибн Ҳасан ибн Ҳайсам.
16. Фалакшунослик, астрономик соат - устурлоб (астролябия) мусулмонлар ихтиросидир. Олим Иброҳим Фазорий.
17. Тарихдаги биринчи шифохона мусулмонлар ихтиросидир. Саййида Фотима бинти Муҳаммад Фиҳрий Қураший.
18. Тарихдаги биринчи жомеа - университет мусулмонлар ихтиросидир. Саййида Фотима бинти Муҳаммад Фиҳрий Қураший.

Анвар Аҳмад таржимаси

👉 @diyonatli
Audio
Жаннатий ё дўзаҳий деб ҳукм қилиш масаласи | Абдул Ҳамид домла

👉 @diyonatli
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Sizlardan biringiz aksa ursa,

الْحَمْدُ للهِ

“Alhamdulillah”
, desin. Yonidagi og‘aynisi yoki do‘sti

يَرْحَمُكَ اللهُ

“Yarhamukalloh”
, desin.

“Yarhamukalloh”, degan kishiga

يَهْدِيكُمُ اللهُ وَيُصْلِحْ بَالَكُمْ

«Yahdikumullohu va yuslih balakum»,
yaʼni «Alloh sizni hidoyat qilib, shaʼningizni isloh etsin», desin», dedilar.

Imom Buxoriy rivoyatlari.

Telegram | Facebook | Instagram | Veb-sayt
Audio
Азон ҳақида | Абдул Ҳамид домла

👉 @diyonatli
Уламолар ила алоқа боғланг

Шунга кўра, “Эй, Биродар! Бугунги кун мавлавий (домла)лари барчаси айнан шундай бўладилар. Бугунги кун уламоларининг аҳволи шу” деб ташвиқот қилишлик ва уламоларни бадном қилиб юришлик ҳам ҳозирги даврнинг бир модаси бўлиб қолди. Бу айнан динсиз одамларнинг иш услубидир. Чунки улар токи мавлавий (домла) ва уламоларни бадном қилмагунимизча, бу қавмни жоҳил ва гумроҳ қила олмаймиз. Қачонки, уламолардан бу қавмни алоқасини бузиб юборсак, шунда одамлар бизнинг соямизда бўладилар. Қандай ҳохлсак, уларни шундай жоҳил қилиб юраверамиз деб биладилар. Менинг падари бузрукворим раҳматуллоҳи алайҳ айтар эдиларки, қачонки, чўпон подадан алоқани узиб юборса, унда бўри учун эркинлик бўлади. У қандай ҳохласа подани шундай тутиб ейди. Динсиз одамларнинг иши ҳам айнан шундай уламоларни бадном қилишдир. Лекин, диндор одамларда ҳам бу мода пайдо бўлиб боряпти. Улар ҳам ҳар доим: “Эй, Жаноб! Уламоларнинг аҳволи шу” дея уларни ҳақоратлаб ва беобрў қилиб юраверадилар. Уларнинг мажлислари бундай гаплар ила тўшиб тошади. Ваҳоланки, бу гаплардан хеч фойда йўқ. Фақат шу бўладики, одамларни уламолардан ёмон гумонда қилиб қўйсангиз, у ҳолда сизга шариъат аҳкомларини ким айтиб беради? Энди, айнан шайтон сизга, бу ҳалол, бу ҳаром деб шариъат масалаларини айтади. Кейин сиз унинг кетидан юрасиз ва жоҳил бўлиб қоласиз. Шунинг учун уламолар гарчи беамал бўлиб кўринсалар ҳам, уларни асло бундай таҳқирламанг. Балки, уларнинг ҳаққига дуо қилинг. Сиз унинг ҳаққига дуо қилсангиз, унда илм бор, сизнинг дуоингиз баракотидан инша Аллоҳ бир кун у албатта тўғри йўлга қайтиб олади.

Шайхул ислом, Муфтий Муҳаммад Тақий Усмоний ҳафизаҳуллоҳ.

“Ижтимоъий ҳуқуқлар ва мажбуриятлар” китобидан олинди, 59-бет.

Абдул Қайюм Комил таржимаси.

👉 @diyonatli
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
ОИЛА ВА ЖАМИЯТ ҚАЧОН МУСТАҲКАМ БЎЛАДИ? | Абдул Ҳамид домла

👉 @diyonatli
АЛЛОҲ ОДДИЙ ЧИВИННИ МИСОЛ КЕЛТИРИШДАН УЯЛМАС

Машҳур олимлардан бири оддийгина чивиннинг мўъжизавий тузилиши ҳақида бундай дейди; ” Одамлар чивинни зарарли, фақатгина қон сўриб юрадиган хашорат деб ўйлашади. Бу нотўғри. Чивинларнинг ҳаммаси эмас, фақат урғочиси қон сўради. У ҳам бўлса бу ишни қорин тўйдириш учун эмас, қўйган тухумларининг қон оқсилига бўлган эҳтиёжини қондириш, яъни наслини давом эттириш учун қилади. Чивиннинг ривожланиш жараёни ниҳоятда хайратланарли. У заррадек қуртчадан то баркамол хашоратга айлангунича қуйидаги босқичлардан ўтади: қон билан озиқлантириб етилтирилган тухумларини ёзда ва кузда нам баргларга ёки саёз кўлмаклар юзасига қўяди. Айрим чивинлар ўртача уч юзтагача тухум қўяди. Қатор-қатор оппоқ тухумлар кўп ўтмай қорая бошлайди ва нақ икки соат ичида кўмирга охшаб қораяди. Унинг қорайиши ҳимоя воситаси бўлиб, тухумларни қушлар ва бошқа хашоратлар еб кетишидан сақлайди. Ниҳоятда мураккаб кимёвий жараёнлардан сўнг турли омиллар таъсирида оқ тухумлар қорага ўзгаради. Бу жараённи чивинларнинг ўзи йўлга қўйганига ёки ўз-ўзидан пайдо бўлганига мутлақо ишониб бўлмайди. Чивинларга бундай ҳимоя воситасини Парвардигорнинг ўзи улар яратилган пайтдаёқ ато этиб қўйган”.

"Тафсири Ирфон"дан.

👉 @diyonatli
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Ваҳҳобий (Салафий) Содиқ Самарқандий террорга даъват қиладими?

🎙️Шайх Абдулқодир ал-Ҳусайн Ҳафизаҳуллоҳ

👉 @diyonatli
Audio
#hadis_va_hayot_dasturi

Mavzu: Riyokorlik

📻"YOSHLAR" radiosi

📇Muharrir: Gulzebo IBROHIMOVA

🎬Rejissor: Barno JALOLOVA

🎙Boshlovchi: Davron BO'RIYEV

👉https://t.me/basiyrah
БИР ЭШИК ЁПИЛСА...

Ҳикоя

Газетадаги бошқотирмани тўлиқ ечиб чиққан математика ўқитувчиси Ҳасаннинг хурсандчилиги узоққа бормади. Чунки турмуш ўртоғи яна эски дийдиёсини бошлади:
– Қўшнилардан уяламан... Ҳеч кимнинг юзига қаролмайман... На бошимда бор, на оёғимда... Неча йилдан буён битта кўйлагим иккита бўлмайди. Билагузукларимни сотдим, занжиримни сотдим. Бошқа сотадиган бирор нарсам ҳам қолмади!..
Бундай шикоятларни минг марталаб эшитган Ҳасан совуқ оҳангда деди:
– Озгина сабр қилиб тур, яқинда ойликларимиз ошади. Ана ўшанда ҳавасинг келган кийимларни оламиз.
– Ойлигингиз ошгани билан нимаям ўзгарарди? Йиртиқ – катта, ямоқ – кичкина бўлса!.. Бўпти, мени қўятуринг, ҳатто болаларга ҳеч бўлмаса байрам-сайрамдаям ҳадя олиб беролмаймиз...
– Хафа бўлма, онаси... Бир эшик ёпилса, Аллоҳ таоло албатта, бошқа эшикларни очади.
– Яхшиям битта шу гапни топиб олгансиз. Сиз шундай ўтираверсангиз, Аллоҳ на эшикни очади, на деразани!..
– Ким ўтирибди, Ўзлам? Ҳафтада ўттиз соат дарс бераман. Бундан ортиқ яна нима қил, дейсан?
– Ўқувчиларга мактабдан ташқари математикадан қўшимча дарс берсангиз бўлмайдими?
Ҳасан бирдан жиддий тортди:
– Репетиторлик қилиш таъқиқланганини сенга айтгандим-ку!
– Бир пайтлар газетада ўқигандим. Баъзи ўқитувчилар моддий аҳволларини яхшилаш учун қўшимча иш қилишар экан. Баъзилари ҳайдовчилик, баъзилари сотувчилик дегандай...
– Раҳбариятим рухсат берганида, ҳатто бозорда лимон сотган; сени ва болаларимни ҳеч нарсага муҳтож қилмаган бўлардим...
Ўзлам эрининг охирги сўзларидан мамнун бўлди:
– Раҳмат. Мана шу гапингизнинг ўзи анча кўнглимни кўтарди.
Ҳасан анча эскириб қолган курсисидан турди. Хона бўйлаб бемақсад юра бошлади. Қўшни хонадан ўйнаётган болаларнинг овозлари эшитилмоқда эди. Уларнинг икки фарзандлари бор эди. Каттаси ўғил бўлиб, бошланғич мактабнинг иккинчи синфида ўқирди. Қизлари эса эндигина тўрт ёшга кирган. Хотинининг бирор жойда ишламаслиги Ҳасанни қийин аҳволга солиб қўйганди. Бутун бошли оила ҳар ой унинг маош куни келишини интизор кутишар ва кейинги ой маошгача базўр кун кечиришарди. Бир ойлик пул билан фақатгина ўн беш кун қийналмасдан яшашлари мумкин эди.
Ҳасан деворга осиб қўйиладиган тақвимнинг унутиб қолдирилган “шанба” варағини йиртиб олди. Айлантириб кўраркан, варақда ёзилганлардан унга энг ёққани ушбу оят бўлди: “Аллоҳ таоло сабр қилувчилар билан биргадир”. У эътиқодли эди. Сабр қилишни биларди. Фақатгина рафиқаси ҳамда болаларини керагича таъминлаёлмаётганидан қийналиб кетганди.
Шу пайт эшик тақиллади. Ҳасан чиқиб очди. Уй эгаси келган экан. “Ичкарига марҳамат!” дейишига қарамай, кирмади. Йиғилиб қолган икки ойлик ижара пулини сўраб келибди. Ҳасан, ҳозир пули йўқлигини ва энг қисқа муддатда қарзини тўлаяжагини билдирганида уй эгаси жаҳли чиққанини яширмай:
– Сенга уч кун муҳлат. Шу муддат ичида тўламасанг ва бундан кейин ижара ҳаққини яна қирқ фоиз ошириб бермасанг, сизларни уйдан чиқариш учун маҳкамага мурожаат қиламан! – деди-да, қайтиб кетди.
Ҳасаннинг юраги сиқилди. Ўзламга:
– Мен амакимни кўриб келаман, – деди.
Шоша-пиша кийиниб, кўчага чиқди.
Амакисидан жудаям миннатдор эди. Аввал отаси, сал ўтмай онаси дунёни тарк этгач, уни лицей ҳамда университетда амакиси ўқитганди. Бир неча кун аввал амакиси Ориф фалаж бўлиб қолган, шундан ўнг қўли билан ўнг оёғи ишламай, шифохонада даволанаётган эди. Ҳасан ҳар кунгидек бугун ҳам амакисини кўриш учун йўлга отланганди. Уйи олдидаги боққол дўконининг, муюлишдаги қассобхонанинг ёнидан ўтаркан, дам олиш куни бўлгани учун ёпиқ эканига севинди. Чунки улардан ҳам анча-мунча қарздор...
У шивалаб ёғаётган ёмғир остида, шифохона жойлашган баландлик сари кўтариларкан, анча ҳолдан тойганини ҳис қилди. Йўқчилик ичра ўтган ўн йиллик ўқитувчилик, сочларининг тенг ярмини оқартирган, пешанасидаги ажинларини чуқурлаштирган эди. Аммо касбини, ўқувчиларини қаттиқ яхши кўрарди. Одамларга нимадир ўргатиш, унинг учун энг буюк завқлардан бири эди. “Борди-ю, яхши кўрган касбимни ташлаб, бошқа бирор ишга кирсам, оиламни моддий етишмовчиликдан қутқара оламанми?” дея ўйлади.