РАСУЛУЛЛОҲ АЛАЙҲИССАЛОМНИНГ БАЪЗИ АХЛОҚЛАРИ
Ҳар бир мусулмон билиб қўйиши лозим бўлган ҳақиқатлардан бири шуки, камолат сифатлари ила энг олий даражада сифатланган ва ҳулқланган банда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдирлар.
Шунинг учун ҳам мусулмон киши барча ҳимматини ишга солиб, Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ахлоқлари билан хулқланишга ҳаракат қилиши керак.
Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам бандаликни жойига қўйиб, хулқланишни аъло даражада ўзларида жамлаган зотдирлар.
Ким Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга иқтидо қилса, ҳеч бир қийинчиликсиз камолатнинг чўққисига чиқиши мумкин. Аммо Аллоҳ таолони кўп зикр қилмасдан туриб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга иқтидо қилиш мумкин эмас.
Аллоҳ таоло бундай деб марҳамат қилади:
"Батаҳқиқ, сизлар учун - Аллоҳдан ва охират кунидан умидвор бўлганлар учун ва Аллоҳни кўп зикр қилганлар учун Расулуллоҳда гўзал ўрнак бор эди" (Аҳзоб сураси,21-оят).
Ҳа, мўмин-мусулмонлар учун гўзал ўрнак манбаи уларнинг маҳбуб Набийлари Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламдир. Ул зот ҳар бир нарсада, ҳар бир сўзда, ҳар бир ишда мўминлар учун гўзал ўрнакдирлар.
Қани энди, ҳамма шу ўрнакнинг моҳиятини тушуниб етса! Расулуллоҳнинг гўзал ўрнак бўлган гап-сўзлари ҳаводан олинган нутқ эмас, Аллоҳдан қилинган ваҳийдир. Ул зот соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қилган ишлари Аллоҳнинг амри биландир.
Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг хулқлари билан хулқланиш учун Қуръони Карим ҳамда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатлари ва сийратларини яхшилаб ўзлаштириш керак. Ул зотнинг хулқлари Қуръон эди.
Оиша онамиздан у кишининг хулқлари ҳақида сўрашганда, "Хулқлари Қуръон эди", деб жавоб берганлар. Яъни Муҳаммад алайҳиссалом Қуръондаги олий хулқлар билан хулқланганлар. Ул зот соллаллоҳу алайҳи васаллам Қуръондаги барча яхши одоб-аҳлоқни ўзларига сингдирган эдилар.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
"Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
"Мен яхши хулқларни тугал қилиш учун юборилганман", дедилар".
Байҳақий ривоят қилган.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам барча яхши хулқлар билан хулқланган ва ёмон хулқлардан йироқда бўлган зотдир. "Назратул-наъийм фий макорими ахлоқи расулил карим" энциклопедиясининг муаллифлари Қуръони Карим, Суннат ва сийратда икки юзта гўзал ахлоқ, бир юз олтмиш битта ёмон ахлоқ зикр қилинганини топганлар ва уларни ҳар бирига алоҳида маълумотлар тўпламини бағишлаганлар.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Аллоҳ таолодан доимий равишда ўзларини гўзал одоблар ва карамли хулқлар билан зийнатлашини сўраб юрар эдилар. Ул зот дуоларида: "Аллоҳим! Менинг хулқимни ва халқимни гўзал қилгин", дер эдилар.
Шунингдек: "Аллоҳим! Мени инкор қилинган ахлоқлардан четда қилгин", дер эдилар. Аллоҳ таоло у зотнинг дуоларини қабул қилди.
Саъд ибн Ҳишом ибн Омирдан ривоят қилинади:
"Оиша розияллоҳу анҳонинг олдиларига кирдим ва:
"Эй мўминларнинг онаси! Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ахлоқлари ҳақида хабар беринг", дедим.
Бас у киши:
"Хулқлари Қуръон эди. Қуръон ўқимайсанми? Қуръонда Аллоҳ азза ва жалланинг "Албатта, сен буюк хулқдасан!" деган сўзини ўқимайсанми?" дедилар.
"Мен тарки дунё қилишни истайман", дедим.
"Ундай қилма! "Сизлар учун Расулуллоҳда гўзал ўрнак бор эди"ни ўқимайсанми? Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам, уйланганлар ва болалар орттирганлар", дедилар".
Аҳмад ривоят қилган.
Аллоҳ таоло Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга Қуръони Карим орқали ахлоқий таълим берганига доир намуналар билан танишиб чиқайлик.
Аллоҳ таоло Аъроф сурасида у зотга хитоб қилиб:
"Кечиримли бўл, маъруфга буюр ва жоҳиллардан юз ўгир", деган (199-оят).
Яъни "Ўзаро муомала-муносабатда кечиримли бўл, осон йўлни тут. Одамларга нисбатан ўта талабчан бўлма. Қилган ҳатоларини афв этувчи, кенгбағирли бўл".
"Руҳий тарбия" китобидан.
👉 @diyonatli
Ҳар бир мусулмон билиб қўйиши лозим бўлган ҳақиқатлардан бири шуки, камолат сифатлари ила энг олий даражада сифатланган ва ҳулқланган банда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдирлар.
Шунинг учун ҳам мусулмон киши барча ҳимматини ишга солиб, Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ахлоқлари билан хулқланишга ҳаракат қилиши керак.
Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам бандаликни жойига қўйиб, хулқланишни аъло даражада ўзларида жамлаган зотдирлар.
Ким Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга иқтидо қилса, ҳеч бир қийинчиликсиз камолатнинг чўққисига чиқиши мумкин. Аммо Аллоҳ таолони кўп зикр қилмасдан туриб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга иқтидо қилиш мумкин эмас.
Аллоҳ таоло бундай деб марҳамат қилади:
"Батаҳқиқ, сизлар учун - Аллоҳдан ва охират кунидан умидвор бўлганлар учун ва Аллоҳни кўп зикр қилганлар учун Расулуллоҳда гўзал ўрнак бор эди" (Аҳзоб сураси,21-оят).
Ҳа, мўмин-мусулмонлар учун гўзал ўрнак манбаи уларнинг маҳбуб Набийлари Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламдир. Ул зот ҳар бир нарсада, ҳар бир сўзда, ҳар бир ишда мўминлар учун гўзал ўрнакдирлар.
Қани энди, ҳамма шу ўрнакнинг моҳиятини тушуниб етса! Расулуллоҳнинг гўзал ўрнак бўлган гап-сўзлари ҳаводан олинган нутқ эмас, Аллоҳдан қилинган ваҳийдир. Ул зот соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қилган ишлари Аллоҳнинг амри биландир.
Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг хулқлари билан хулқланиш учун Қуръони Карим ҳамда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатлари ва сийратларини яхшилаб ўзлаштириш керак. Ул зотнинг хулқлари Қуръон эди.
Оиша онамиздан у кишининг хулқлари ҳақида сўрашганда, "Хулқлари Қуръон эди", деб жавоб берганлар. Яъни Муҳаммад алайҳиссалом Қуръондаги олий хулқлар билан хулқланганлар. Ул зот соллаллоҳу алайҳи васаллам Қуръондаги барча яхши одоб-аҳлоқни ўзларига сингдирган эдилар.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
"Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
"Мен яхши хулқларни тугал қилиш учун юборилганман", дедилар".
Байҳақий ривоят қилган.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам барча яхши хулқлар билан хулқланган ва ёмон хулқлардан йироқда бўлган зотдир. "Назратул-наъийм фий макорими ахлоқи расулил карим" энциклопедиясининг муаллифлари Қуръони Карим, Суннат ва сийратда икки юзта гўзал ахлоқ, бир юз олтмиш битта ёмон ахлоқ зикр қилинганини топганлар ва уларни ҳар бирига алоҳида маълумотлар тўпламини бағишлаганлар.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Аллоҳ таолодан доимий равишда ўзларини гўзал одоблар ва карамли хулқлар билан зийнатлашини сўраб юрар эдилар. Ул зот дуоларида: "Аллоҳим! Менинг хулқимни ва халқимни гўзал қилгин", дер эдилар.
Шунингдек: "Аллоҳим! Мени инкор қилинган ахлоқлардан четда қилгин", дер эдилар. Аллоҳ таоло у зотнинг дуоларини қабул қилди.
Саъд ибн Ҳишом ибн Омирдан ривоят қилинади:
"Оиша розияллоҳу анҳонинг олдиларига кирдим ва:
"Эй мўминларнинг онаси! Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ахлоқлари ҳақида хабар беринг", дедим.
Бас у киши:
"Хулқлари Қуръон эди. Қуръон ўқимайсанми? Қуръонда Аллоҳ азза ва жалланинг "Албатта, сен буюк хулқдасан!" деган сўзини ўқимайсанми?" дедилар.
"Мен тарки дунё қилишни истайман", дедим.
"Ундай қилма! "Сизлар учун Расулуллоҳда гўзал ўрнак бор эди"ни ўқимайсанми? Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам, уйланганлар ва болалар орттирганлар", дедилар".
Аҳмад ривоят қилган.
Аллоҳ таоло Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга Қуръони Карим орқали ахлоқий таълим берганига доир намуналар билан танишиб чиқайлик.
Аллоҳ таоло Аъроф сурасида у зотга хитоб қилиб:
"Кечиримли бўл, маъруфга буюр ва жоҳиллардан юз ўгир", деган (199-оят).
Яъни "Ўзаро муомала-муносабатда кечиримли бўл, осон йўлни тут. Одамларга нисбатан ўта талабчан бўлма. Қилган ҳатоларини афв этувчи, кенгбағирли бўл".
"Руҳий тарбия" китобидан.
👉 @diyonatli
👍5❤🔥1
ШУКР
Имом Байҳақий қилган ривоятда ҳазрати Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу қуйидагиларни айтадилар:
''Албатта, неъмат шукр ила улангандир. Шукр эса зиёдага боғлангандир. Уларнинг иккиси бир жойга жойлаштирилган. Бандадан шукр узилмагунича, Аллоҳдан зиёда қилиш узилмайди''.
Имом Ибн Можа ва Ибн Асокир Муҳаммад ибн Каъб ал-Қаразийдан келтирган ривоятда ҳазрати Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу қуйидагиларни айтадилар:
''Аллоҳ шукр эшигини очиб, зиёда эшигини беркитиб қўймас. Аллоҳ дуо эшигини очиб, қабул эшигини беркитиб қўймас. Аллоҳ тавба эшигини очиб, мағфират эшигини беркитиб қўймас. Сизларга Аллоҳнинг китобидан тиловат қилиб берурман. Аллоҳ таоло: ''Менга дуо қилинг, сизга ижобат қилурман'', деган (''Ғофир'' сураси, 60-оят). У зот яна: ''агар шукр қилсангиз, сизга албатта зиёда қилурман'', деган (Иброҳим'' сураси, 7-оят). У зот яна: ''Мени эсланг, сизни эсларман'', деган (''Бақара'' сураси, 152-оят). У зот яна: ''Ким бир ёмонлик қилса ёки ўзига зулм этса, сўнгра Аллоҳдан мағфират сўраса, Аллоҳни Таввоб ва Роҳийм эканини топадир'', деган (''Нисо'' сураси, 110-оят)''.
''Ҳадис ва Ҳаёт'' китобидан.
👉 @diyonatli
Имом Байҳақий қилган ривоятда ҳазрати Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу қуйидагиларни айтадилар:
''Албатта, неъмат шукр ила улангандир. Шукр эса зиёдага боғлангандир. Уларнинг иккиси бир жойга жойлаштирилган. Бандадан шукр узилмагунича, Аллоҳдан зиёда қилиш узилмайди''.
Имом Ибн Можа ва Ибн Асокир Муҳаммад ибн Каъб ал-Қаразийдан келтирган ривоятда ҳазрати Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу қуйидагиларни айтадилар:
''Аллоҳ шукр эшигини очиб, зиёда эшигини беркитиб қўймас. Аллоҳ дуо эшигини очиб, қабул эшигини беркитиб қўймас. Аллоҳ тавба эшигини очиб, мағфират эшигини беркитиб қўймас. Сизларга Аллоҳнинг китобидан тиловат қилиб берурман. Аллоҳ таоло: ''Менга дуо қилинг, сизга ижобат қилурман'', деган (''Ғофир'' сураси, 60-оят). У зот яна: ''агар шукр қилсангиз, сизга албатта зиёда қилурман'', деган (Иброҳим'' сураси, 7-оят). У зот яна: ''Мени эсланг, сизни эсларман'', деган (''Бақара'' сураси, 152-оят). У зот яна: ''Ким бир ёмонлик қилса ёки ўзига зулм этса, сўнгра Аллоҳдан мағфират сўраса, Аллоҳни Таввоб ва Роҳийм эканини топадир'', деган (''Нисо'' сураси, 110-оят)''.
''Ҳадис ва Ҳаёт'' китобидан.
👉 @diyonatli
❤🔥1👍1
ҲИЖРИЙ ЙИЛ ҲИСОБИНИНГ БОШЛАНИШИ
Вақт ўтиши билан Ислом жамияти ҳар томонлама улғайиб борар эди. Чегарлар, вилоятлар, амирлар ва бошқаларнинг сони тезлик билан ортиб бормоқда эди.
Девонлар ташкил қилинди, ҳамма тарафдан пойтахтга мактублар кела бошлади, Бошқа алоқалар ҳам ривожланиб борди.
Бир куни Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу Абу Мусо ал-Ашъарий розияллоҳу анҳудан мактуб олди. Унда ''Сендан мактублар келади, тарихи номаълум бўлади. Тарихни белгиласанг, яхши бўлар эди'', деган маъно бор эди.
Бир оз вақт ўтгач, Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу яна бир мактуб олдилар. Унда ''Шаъбон ойида'' деган маъно бор эди. Қайси Шаъбон? Ўтганими, ҳозиргисими ёки келгуси Шаъбон ойими, била олмай қийналадилар.
Яна бир куни Ямандан, Яъло ибн Умайядан Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳуга мактуб келди. Бу мактубда тарих белгиланган эди. Бу иш ҳазрати Умар розияллоҳу анҳуга маъқул келди.
Шундан сўнг у киши шуро мажлисини чақириб, ўртага мусулмонларга хос тарих - йил ҳисобини қабул қилиш масаласини қўйдилар. Ислом жамияти ўзлигини намоён қилиши, бировга тақлид қилмай, ўзига хос йил ҳисобига эга бўлиши керак эди.
Биринчи масала ''Тарихни қачондан бошлаш керак?'' деган саволга жавоб топишдан иборат бўлди.
Бир киши Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг вафот этган йилларини биринчи йил деб ҳисоблашни таклиф қилди.
Толҳа ибн Убайдуллоҳ розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг пайғамбар бўлган йилларини биринчи йил деб ҳисоблашни таклиф қилди.
Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳижрат қилган йилларини биринчи йил деб ҳисоблашни таклиф қилдилар. У киши: ''Ҳижрат ҳақ билан ботилнинг ораси ажралишига сабаб бўлган'', дедилар.
Бошқа бирлари Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг туғилган йилларини биринчи йил деб ҳисоблашни таклиф қилди. Лекин кўпчилик Али розияллоҳу анҳунинг таклифларини ёқлаб, овоз бердилар.
Иккинчи масала йил ҳисобини қайси ойдан бошлаш масаласи эди.
Абдурраҳмон ибн Афв розияллоҳу анҳу: ''Ражаб ойини биринчи ой қилиб олайлик, у ҳаром ойларнинг биринчиси'', деди.
Толҳа ибн Убайдуллоҳ розияллоҳу анҳу: ''Рамазон ойини биринчи ой қилиб олайлик, у умматнинг шарафли ойи'', деди.
Али розияллоҳу анҳу: ''Муҳаррамни биринчи ой қилиб олайлик, унинг ўзи йилнинг биринчи ойи'' дедилар.
Али розияллоҳу анҳу: ''Муҳаррамни биринчи ой қилиб олайлик, унинг ўзи йилнинг биринчи ойи'' дедилар.
Ҳаммага мана шу гап маъқул бўлди. Шу тариқа Ислом уммати ҳазрати Умар розияллоҳу анҳунинг ташаббуслари ва ғайратлари билан 16-ҳижрий санадан бошлаб, ўзининг йил ҳисобига эга бўлди.
Албатта, бу катта иш эди. Дунёга етакчилик қилишни даъво қилаётган уммат учун ана шунга ўхшаш шиор бўладиган нарсаларнинг зурурлиги ҳеч кимга сир эмас эди.
''Ҳадис ва Ҳаёт'' китобидан.
👉 @diyonatli
Вақт ўтиши билан Ислом жамияти ҳар томонлама улғайиб борар эди. Чегарлар, вилоятлар, амирлар ва бошқаларнинг сони тезлик билан ортиб бормоқда эди.
Девонлар ташкил қилинди, ҳамма тарафдан пойтахтга мактублар кела бошлади, Бошқа алоқалар ҳам ривожланиб борди.
Бир куни Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу Абу Мусо ал-Ашъарий розияллоҳу анҳудан мактуб олди. Унда ''Сендан мактублар келади, тарихи номаълум бўлади. Тарихни белгиласанг, яхши бўлар эди'', деган маъно бор эди.
Бир оз вақт ўтгач, Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу яна бир мактуб олдилар. Унда ''Шаъбон ойида'' деган маъно бор эди. Қайси Шаъбон? Ўтганими, ҳозиргисими ёки келгуси Шаъбон ойими, била олмай қийналадилар.
Яна бир куни Ямандан, Яъло ибн Умайядан Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳуга мактуб келди. Бу мактубда тарих белгиланган эди. Бу иш ҳазрати Умар розияллоҳу анҳуга маъқул келди.
Шундан сўнг у киши шуро мажлисини чақириб, ўртага мусулмонларга хос тарих - йил ҳисобини қабул қилиш масаласини қўйдилар. Ислом жамияти ўзлигини намоён қилиши, бировга тақлид қилмай, ўзига хос йил ҳисобига эга бўлиши керак эди.
Биринчи масала ''Тарихни қачондан бошлаш керак?'' деган саволга жавоб топишдан иборат бўлди.
Бир киши Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг вафот этган йилларини биринчи йил деб ҳисоблашни таклиф қилди.
Толҳа ибн Убайдуллоҳ розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг пайғамбар бўлган йилларини биринчи йил деб ҳисоблашни таклиф қилди.
Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳижрат қилган йилларини биринчи йил деб ҳисоблашни таклиф қилдилар. У киши: ''Ҳижрат ҳақ билан ботилнинг ораси ажралишига сабаб бўлган'', дедилар.
Бошқа бирлари Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг туғилган йилларини биринчи йил деб ҳисоблашни таклиф қилди. Лекин кўпчилик Али розияллоҳу анҳунинг таклифларини ёқлаб, овоз бердилар.
Иккинчи масала йил ҳисобини қайси ойдан бошлаш масаласи эди.
Абдурраҳмон ибн Афв розияллоҳу анҳу: ''Ражаб ойини биринчи ой қилиб олайлик, у ҳаром ойларнинг биринчиси'', деди.
Толҳа ибн Убайдуллоҳ розияллоҳу анҳу: ''Рамазон ойини биринчи ой қилиб олайлик, у умматнинг шарафли ойи'', деди.
Али розияллоҳу анҳу: ''Муҳаррамни биринчи ой қилиб олайлик, унинг ўзи йилнинг биринчи ойи'' дедилар.
Али розияллоҳу анҳу: ''Муҳаррамни биринчи ой қилиб олайлик, унинг ўзи йилнинг биринчи ойи'' дедилар.
Ҳаммага мана шу гап маъқул бўлди. Шу тариқа Ислом уммати ҳазрати Умар розияллоҳу анҳунинг ташаббуслари ва ғайратлари билан 16-ҳижрий санадан бошлаб, ўзининг йил ҳисобига эга бўлди.
Албатта, бу катта иш эди. Дунёга етакчилик қилишни даъво қилаётган уммат учун ана шунга ўхшаш шиор бўладиган нарсаларнинг зурурлиги ҳеч кимга сир эмас эди.
''Ҳадис ва Ҳаёт'' китобидан.
👉 @diyonatli
👍2❤🔥1
ЙЎҚОЛГАН ШАХС ҲАҚИДА
У изсиз ғойиб бўлган одам бўлиб, ўзи ҳақида тирик ҳисобланади.
Яқинлари иложи борича излаб, қаердалигини, ўлик-тиригини билиб бўлмаган шахс йўқолган ҳисобланади. Бу шахс ўзига оид ҳукмларда тирик саналади. Шунга биноан,
Унинг хотини никоҳланмайди, моли тақсимланмайди ва ижараси бузилмайди.
Қози унинг ҳақини олиб, молини сақлайдиган одам тайин қилади. Бузилиб қолиши хавфи бор нарсасини сотади ва боласига, ота-онасига ва аҳли аёлига нафақа беради.
Йўқолган шахс ўзидан бошқанинг ҳақида ўликдир. У ўзидан бошқадан мерос олмайди. Яъни унинг ўз мерос қоддирувчисининг молидан бўлган ҳақи тўқсон йилга музлатиб қўйилади. Агар у тирик бўлса, ўша нарсани олади.
Тўқсон йилдан кейин унинг ўлгани ҳақида ҳукм қилинади. Муддат тўлган куни аёли вафот иддасини бошлайди ва моли ўша пайтда унинг меросига ҳақдорлар орасида тақсимланади.
Бунда йўқолган кишининг туғилганига тўқсон йил тўлиши кўзда тутилган.
Ундан бошқанинг моли ҳақида йўқолган кунидан бошлаб ўлган ҳисобланади. Бас, унинг учун музлатилган мол ўша кундан бошқа киши ўлганда меросини оладиганларга қайтарилади.
''Кифоя'' китобидан.
👉 @diyonatli
У изсиз ғойиб бўлган одам бўлиб, ўзи ҳақида тирик ҳисобланади.
Яқинлари иложи борича излаб, қаердалигини, ўлик-тиригини билиб бўлмаган шахс йўқолган ҳисобланади. Бу шахс ўзига оид ҳукмларда тирик саналади. Шунга биноан,
Унинг хотини никоҳланмайди, моли тақсимланмайди ва ижараси бузилмайди.
Қози унинг ҳақини олиб, молини сақлайдиган одам тайин қилади. Бузилиб қолиши хавфи бор нарсасини сотади ва боласига, ота-онасига ва аҳли аёлига нафақа беради.
Йўқолган шахс ўзидан бошқанинг ҳақида ўликдир. У ўзидан бошқадан мерос олмайди. Яъни унинг ўз мерос қоддирувчисининг молидан бўлган ҳақи тўқсон йилга музлатиб қўйилади. Агар у тирик бўлса, ўша нарсани олади.
Тўқсон йилдан кейин унинг ўлгани ҳақида ҳукм қилинади. Муддат тўлган куни аёли вафот иддасини бошлайди ва моли ўша пайтда унинг меросига ҳақдорлар орасида тақсимланади.
Бунда йўқолган кишининг туғилганига тўқсон йил тўлиши кўзда тутилган.
Ундан бошқанинг моли ҳақида йўқолган кунидан бошлаб ўлган ҳисобланади. Бас, унинг учун музлатилган мол ўша кундан бошқа киши ўлганда меросини оладиганларга қайтарилади.
''Кифоя'' китобидан.
👉 @diyonatli
❤🔥1
Қайнаб турган сувда аксингни кўра олмаганингдек, ғазабланганингда ҳам ҳақиқатни кўра олмайсан. Ўзингни босиб, ғазабдан тушгачгина қарор қабул қилсанг, афсус қилмайсан.
Умар Ҳайём.
@diyonatli
Умар Ҳайём.
@diyonatli
👍5❤🔥1
Ҳа, сиз қушлардек осмонда учишни, балиқлардек сувда сузишни ўргандингиз. Афсуски, шу кунгача ер юзида инсондек яшашни ўрганолмадингиз.
Абул Ҳасан ан-Надвий, «Мусулмонларнинг таназзули сабаб дунё нималарни йўқотди?»
@diyonatli
Абул Ҳасан ан-Надвий, «Мусулмонларнинг таназзули сабаб дунё нималарни йўқотди?»
@diyonatli
👏8❤🔥1
Audio
👍2
Кўнгиллар зиёси туташган даргоҳ
Олим, алломаларнинг тафаккур оламига сайр этиши киши қалбида эртанги кунга бўлган ишончни мустаҳкамлайди, бунёдкорлик йўлида ботинга мислсиз қудрат бағишлайди. Чунки бу диёр, донишмандлик ва вазминлик сиймосига ўранган, одамийлик фазилатининг нодир фикратлар пардасига чулғанган, ҳикматнинг сара дурдонаси йиғилган моҳият маконидир. Бу ерда ҳар бир хатти-ҳаракат ўзида маънолар юксаклигини касб этган, ўзаро муносабатлар сирли ва жозибали ҳикматлар шодаси билан фазилатланган. Унда сўз қадр топган, жавонмардлик ибратга айланган, ҳар бир ишора, нигоҳ чуқур мазмунга эга.
Ушбу олам манзилгоҳида умид ва ўйчанлик дунёсига ғарқ, гўзал фазилату хислатларни ўзида тасарруф этган теран тафаккур эгалари умргузаронлик қиладилар. Бу олам соҳиблари учун шуҳрату мартаба, ғарибу фақирлик бирдек мақомга эга.
Ушбу тафаккур осмонининг латиф ва ҳарир оламига илк қадам ҳечликдан бошланади. Сўнг у илм олишдаги қатъиятлилик иродаси билан тобланади, босиқлик ва тавозе орқали меъёрига етади. Якуни эса, яна ҳечликка бориб тақалади. Бироқ бу ҳечлик янги сифат кўринишидаги улуғворлик тимсоли бўлиб англашилади...
Мушоҳада сабоғи:
Маънолар хазинаси изқувари, ''қотиб қолган'' қалбларнинг дақиқ тадқиқотчиси, залолат осмонининг зиё юлдузи, зимистон кўнгилларини мунаввар фикратлар билан зийнатловчи, гумроҳ дилларни ҳақиқат гўзаллигию меҳр офтоби билан тўлдирувчи мўъжизакор зот, бу - устоз-мураббийдир.
''Фарзанднома'' китобидан.
👉 @diyonatli
Олим, алломаларнинг тафаккур оламига сайр этиши киши қалбида эртанги кунга бўлган ишончни мустаҳкамлайди, бунёдкорлик йўлида ботинга мислсиз қудрат бағишлайди. Чунки бу диёр, донишмандлик ва вазминлик сиймосига ўранган, одамийлик фазилатининг нодир фикратлар пардасига чулғанган, ҳикматнинг сара дурдонаси йиғилган моҳият маконидир. Бу ерда ҳар бир хатти-ҳаракат ўзида маънолар юксаклигини касб этган, ўзаро муносабатлар сирли ва жозибали ҳикматлар шодаси билан фазилатланган. Унда сўз қадр топган, жавонмардлик ибратга айланган, ҳар бир ишора, нигоҳ чуқур мазмунга эга.
Ушбу олам манзилгоҳида умид ва ўйчанлик дунёсига ғарқ, гўзал фазилату хислатларни ўзида тасарруф этган теран тафаккур эгалари умргузаронлик қиладилар. Бу олам соҳиблари учун шуҳрату мартаба, ғарибу фақирлик бирдек мақомга эга.
Ушбу тафаккур осмонининг латиф ва ҳарир оламига илк қадам ҳечликдан бошланади. Сўнг у илм олишдаги қатъиятлилик иродаси билан тобланади, босиқлик ва тавозе орқали меъёрига етади. Якуни эса, яна ҳечликка бориб тақалади. Бироқ бу ҳечлик янги сифат кўринишидаги улуғворлик тимсоли бўлиб англашилади...
Мушоҳада сабоғи:
Маънолар хазинаси изқувари, ''қотиб қолган'' қалбларнинг дақиқ тадқиқотчиси, залолат осмонининг зиё юлдузи, зимистон кўнгилларини мунаввар фикратлар билан зийнатловчи, гумроҳ дилларни ҳақиқат гўзаллигию меҳр офтоби билан тўлдирувчи мўъжизакор зот, бу - устоз-мураббийдир.
''Фарзанднома'' китобидан.
👉 @diyonatli
❤1
ГУНОҲЛАРИГА ЙИҒЛАГАН ШАЙХ
Фатҳ Мавсилий оламдан ўтганидан сўнг бир улуғ зот уни тушида кўриб кўриб:
- Аллоҳ сенинг билан нима қилди? - деб сўради.
Фатҳ Мавсилий деди:
- Аллоҳ мендан: "Эй бандам, дунёда нега кўп йиғлар эдинг?" деб сўради.
Мен унга:
- Гуноҳларимдан қўрқиб йиғлардим, - дедим.
Аллоҳ деди:
- Эй Фатҳ, сен кўп йиғлаганинг учун гуноҳларингни ёзмасликни ёзувчи фаришталарга буюрган эдим.
Аллоҳ Фатҳ Мавсилийни раҳмат айласин!
"Ғам-қайғусиз яшай десангиз (ўксинма)" китобидан.
👉 @diyonatli
Фатҳ Мавсилий оламдан ўтганидан сўнг бир улуғ зот уни тушида кўриб кўриб:
- Аллоҳ сенинг билан нима қилди? - деб сўради.
Фатҳ Мавсилий деди:
- Аллоҳ мендан: "Эй бандам, дунёда нега кўп йиғлар эдинг?" деб сўради.
Мен унга:
- Гуноҳларимдан қўрқиб йиғлардим, - дедим.
Аллоҳ деди:
- Эй Фатҳ, сен кўп йиғлаганинг учун гуноҳларингни ёзмасликни ёзувчи фаришталарга буюрган эдим.
Аллоҳ Фатҳ Мавсилийни раҳмат айласин!
"Ғам-қайғусиз яшай десангиз (ўксинма)" китобидан.
👉 @diyonatli
👏5👍3❤🔥1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
ЎТГАН ИШ ЎТДИ
Ўтган ишни эслаб, унинг таъсирига тушиш, уни хотирлаш ҳамда фожиаларга хафа бўлиш аҳмоқлик ва телбаликдур. Шунингдек, иродани синдириш ва ҳозирги ҳаётни совуриш ҳамдир. Ақлли кишилар наздида ўтган ишлар яширин тутилади, оғиздан-оғизга кўчирилмайди. У доимий унутиш зиндонига қулфланиб, бепарволик қамоқхонасига мустаҳкам арқон билан чандиб ташланади. У ҳеч қачон чиқариб юборилмайди. Зиндон ёруғлик кўринмайдиган даражада ёпилади.
Бу ишлар энди ўтиб кетди ва тугади. Ўкиниш уни қайтармайди, ғам ўнгламайди, қийинчилик тирилтирмайди. Чунки улар йўқ бўлиб кетди. Сиз ўтган замон босинқирашида, унинг йўқ бўлиб кетган сояси остида яшаманг. Руҳиятингизни ўтмиш хаёлотидан сақланг. Нима, сизнингча, сув анҳор бошланган жойига қайтиб кетадими, қуёш чиққан жойига ботадими, бола она қорнига, сут кўкракка ва кўз ёши кўзга қайтадими? Қайтмайди! Демак, ўтган замонга қайғуришингиз, ундан безовта бўлиб, ёндириб қул қилувчи оловида куйишингиз, остонасига қулашингиз қўрқинчли ва даҳшатли ишдир.
Ўтган замон дафтарини ўқишингиз бугунги кунингизнинг йўқ бўлиши, хатти-ҳаракатларингиз парчаланиб, ҳозирги воқелигингизни барбод қилишдир. Аллоҳ таоло ўтган уммат ва уларнинг қилган ишларини эслатганидан кейин кетидан бундай деган: "Улар ўтиб кетган уммат(лар)дир...". Иш тугаб, ўтиб бўлган, замон жасадини ёриб кўриш ва тарих ғилдирагини орқага қайтаришдан фойда йўқ.
Ўтиб кетган ишга қайтмоқчи бўлган одам худди унни яна тегирмонда чиқараман ёки арраланган ўтин қипиғини қайтадан арралайман деган одамга ўҳшайди. Қадимда ўтганларга йиғловчи кишига "Йиғлаганинг билан ўликлар гўридан чиқиб келмайди", дейишган.
Эшакка: "Нима учун сени етаклашганида тисарилмайсан?" дейишса, у: "Ёлғонни ёмон кўраман", деган экан. Ҳа, у ҳақиқатни тан олиб, май ўтмиш билан машғул бўламиз ва тузатишимиз керак бўлган камчиликларимизга парво қилмаймиз. Агар инсон ва жинлар тўпланишиб, ўтмишни қайтаришга уринсалар ҳам, асло уни қайтара олишмайди. Зеро, бу бўлиши мумкин бўлмаган ишдир.
Орқага қаралмайди. Шамол ҳам олдинга эсади, сув ҳам олдинга қараб оқади, карвон ҳам олдинга қараб юради. Сиз ҳаёт қонунига тескари иш қилманг.
"Ўкинма" китобидан.
👉 @diyonatli
Ўтган ишни эслаб, унинг таъсирига тушиш, уни хотирлаш ҳамда фожиаларга хафа бўлиш аҳмоқлик ва телбаликдур. Шунингдек, иродани синдириш ва ҳозирги ҳаётни совуриш ҳамдир. Ақлли кишилар наздида ўтган ишлар яширин тутилади, оғиздан-оғизга кўчирилмайди. У доимий унутиш зиндонига қулфланиб, бепарволик қамоқхонасига мустаҳкам арқон билан чандиб ташланади. У ҳеч қачон чиқариб юборилмайди. Зиндон ёруғлик кўринмайдиган даражада ёпилади.
Бу ишлар энди ўтиб кетди ва тугади. Ўкиниш уни қайтармайди, ғам ўнгламайди, қийинчилик тирилтирмайди. Чунки улар йўқ бўлиб кетди. Сиз ўтган замон босинқирашида, унинг йўқ бўлиб кетган сояси остида яшаманг. Руҳиятингизни ўтмиш хаёлотидан сақланг. Нима, сизнингча, сув анҳор бошланган жойига қайтиб кетадими, қуёш чиққан жойига ботадими, бола она қорнига, сут кўкракка ва кўз ёши кўзга қайтадими? Қайтмайди! Демак, ўтган замонга қайғуришингиз, ундан безовта бўлиб, ёндириб қул қилувчи оловида куйишингиз, остонасига қулашингиз қўрқинчли ва даҳшатли ишдир.
Ўтган замон дафтарини ўқишингиз бугунги кунингизнинг йўқ бўлиши, хатти-ҳаракатларингиз парчаланиб, ҳозирги воқелигингизни барбод қилишдир. Аллоҳ таоло ўтган уммат ва уларнинг қилган ишларини эслатганидан кейин кетидан бундай деган: "Улар ўтиб кетган уммат(лар)дир...". Иш тугаб, ўтиб бўлган, замон жасадини ёриб кўриш ва тарих ғилдирагини орқага қайтаришдан фойда йўқ.
Ўтиб кетган ишга қайтмоқчи бўлган одам худди унни яна тегирмонда чиқараман ёки арраланган ўтин қипиғини қайтадан арралайман деган одамга ўҳшайди. Қадимда ўтганларга йиғловчи кишига "Йиғлаганинг билан ўликлар гўридан чиқиб келмайди", дейишган.
Эшакка: "Нима учун сени етаклашганида тисарилмайсан?" дейишса, у: "Ёлғонни ёмон кўраман", деган экан. Ҳа, у ҳақиқатни тан олиб, май ўтмиш билан машғул бўламиз ва тузатишимиз керак бўлган камчиликларимизга парво қилмаймиз. Агар инсон ва жинлар тўпланишиб, ўтмишни қайтаришга уринсалар ҳам, асло уни қайтара олишмайди. Зеро, бу бўлиши мумкин бўлмаган ишдир.
Орқага қаралмайди. Шамол ҳам олдинга эсади, сув ҳам олдинга қараб оқади, карвон ҳам олдинга қараб юради. Сиз ҳаёт қонунига тескари иш қилманг.
"Ўкинма" китобидан.
👉 @diyonatli
❤🔥1
ҚАРЗИНИ ТЎЛАШГА ҚУРБИ ЕТМАГАНИДА АЙТИЛАДИГАН ДУО
Али розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Бир қул озод бўлиши учун шартлашилган баҳодаги маблағни тополмай, ҳазрат Али розияллоҳу анҳу ёрдам сўради. Шунда у зот: «Сенга Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ўргатган калималарни ўргатайми? Агар:
«Аллоҳуммакфиний биҳалалика ъан ҳаромика ва ағниний бифазлика ъамман сивака», яъни: «Ё Раббим, ҳаром (аралаштирмай) ҳалолинг билан менга кифоя эт. Фазлинг ила Ўзингдан бошқалардан беҳожат қил» дуосини ўқиб юрсанг, қарзинг тоғнинг бир тарафича бўлса ҳам, халос бўласан», дедилар. Имом Термизий ривояти.
"Дуо ва зикрлар" китобидан.
👉 @diyonatli
Али розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Бир қул озод бўлиши учун шартлашилган баҳодаги маблағни тополмай, ҳазрат Али розияллоҳу анҳу ёрдам сўради. Шунда у зот: «Сенга Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ўргатган калималарни ўргатайми? Агар:
«Аллоҳуммакфиний биҳалалика ъан ҳаромика ва ағниний бифазлика ъамман сивака», яъни: «Ё Раббим, ҳаром (аралаштирмай) ҳалолинг билан менга кифоя эт. Фазлинг ила Ўзингдан бошқалардан беҳожат қил» дуосини ўқиб юрсанг, қарзинг тоғнинг бир тарафича бўлса ҳам, халос бўласан», дедилар. Имом Термизий ривояти.
"Дуо ва зикрлар" китобидан.
👉 @diyonatli
👍6❤2
МЕҲР-ОҚИБАТ - БИР-БИРИНИ ТЎЛДИРУВЧИ ХИЛҚАТ
Маъноси: Туғилган билан ўлим, агар бундоқ разм ташланса, ўзаро чамбарчас. Воқеа:
Бир кунда бир қишлоқда учта жаноза бўлди. Учала жанозада ҳам муайян кишилар гуруҳи йиғилишди, азадорларга ўз ҳамдардликларини билдиришди. Ваҳоланки, бугунги марҳумлар туғилган пайтида ҳам айнан шу инсонлар уларнинг ота-она, қон-қариндошларини муборакбод этишганди...
Қиссадан ҳисса: Чақалоқ туғилганида барча унга меҳр кўрсатиб, ота-онасини муборакбод этади. Киши вафот этган тақдирда ҳам марҳумни сўнгги йўлга кузатиб, унинг қон-қариндош, жигарларига эҳтиром ва оқибат кўрсатишади. Демак, меҳр-оқибат тушунчаси бир-бирини тўлдирувчи хилқатлардан саналади...
"Фарзанднома" китобидан.
👉 @diyonatli
Маъноси: Туғилган билан ўлим, агар бундоқ разм ташланса, ўзаро чамбарчас. Воқеа:
Бир кунда бир қишлоқда учта жаноза бўлди. Учала жанозада ҳам муайян кишилар гуруҳи йиғилишди, азадорларга ўз ҳамдардликларини билдиришди. Ваҳоланки, бугунги марҳумлар туғилган пайтида ҳам айнан шу инсонлар уларнинг ота-она, қон-қариндошларини муборакбод этишганди...
Қиссадан ҳисса: Чақалоқ туғилганида барча унга меҳр кўрсатиб, ота-онасини муборакбод этади. Киши вафот этган тақдирда ҳам марҳумни сўнгги йўлга кузатиб, унинг қон-қариндош, жигарларига эҳтиром ва оқибат кўрсатишади. Демак, меҳр-оқибат тушунчаси бир-бирини тўлдирувчи хилқатлардан саналади...
"Фарзанднома" китобидан.
👉 @diyonatli
ЭССИЗ, УМР...
Маъноси: Ҳаёт улуғ неъмат, у туфайли умрлар мазмундор, гўзал, ибратли. Лекин айрим шундай тақдирлар, сулолалар борки, ё алҳазар...
...Бобо отасини ранжитиб, ҳаёти давомида бириси икки бўлмай дунёдан ўтиб кетди. Ота ўз қиблагоҳининг кўнглини қолдиргани боис, бутун умр виждон азобида қолиб, оламдан кўз юмди.
Фарзанд отасига қўл кўтаргани сабабли, «оқ бўлган». Набирани эса... Худо урган - турли ҳаром-ҳариш, ёмон ишлар билан шуғуллангани боис, ҳозирда қамоқда ўтирибди.
... Эссиз, омонатга хиёнат, зое кетган имконият, бекорга сарф бўлган вақт, қадрига етилмаган неъмат... Эссиз, шунча умрлар...
"Фарзанднома" китобидан.
👉 @diyonatli
Маъноси: Ҳаёт улуғ неъмат, у туфайли умрлар мазмундор, гўзал, ибратли. Лекин айрим шундай тақдирлар, сулолалар борки, ё алҳазар...
...Бобо отасини ранжитиб, ҳаёти давомида бириси икки бўлмай дунёдан ўтиб кетди. Ота ўз қиблагоҳининг кўнглини қолдиргани боис, бутун умр виждон азобида қолиб, оламдан кўз юмди.
Фарзанд отасига қўл кўтаргани сабабли, «оқ бўлган». Набирани эса... Худо урган - турли ҳаром-ҳариш, ёмон ишлар билан шуғуллангани боис, ҳозирда қамоқда ўтирибди.
... Эссиз, омонатга хиёнат, зое кетган имконият, бекорга сарф бўлган вақт, қадрига етилмаган неъмат... Эссиз, шунча умрлар...
"Фарзанднома" китобидан.
👉 @diyonatli
🔥2❤1
ҚЎРҚҚАНДА АЙТИЛАДИГАН ДУОЛАР
Валид ибн Валид розияллоҳу Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга: "Ё Расулуллоҳ, мен қўрқяпман", деганларида, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Тўшагингга ётганингда:
"Аъузу бикалиматиллаҳит таммати мин ғозобиҳи ва ъиқобиҳи ва шарри ъибадиҳи ва мин ҳамазатиш шайатийни ва ан йаҳзуруни", яъни: «Аллоҳнинг мукаммал калималари билан Унинг ғазабидан, азобидан, бандаларининг ёмонлигидан, шайтон васваса қилиб, менинг ҳузуримда ҳозир бўлишидан паноҳ тилайман», деб айт, шунда сенга бирор нарса зарар бермайди ва яқинлаша олмайди», дедилар. Имом Ибн Сунний ривояти.
Баро ибн Озиб розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига бир киши келиб, безовталикдан шикоят қилди. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Сен "Субҳанал маликил қуддус, роббил малаикати варруҳ, жаллалтас самавати вал арзо бил ъиззати вал жабарут", яъни: «Фаришталар ва Жаброил алайҳиссаломнинг Рабби ва қуддус, малик сифатли Аллоҳни поклаб ёд этурман. Еру осмонларни иззатинг ва жабарут сифатинг ила улуғ қилдинг», деб айтишни кўпайтир», дедилар. Имом Ибн Сунний ривояти.
"Дуо ва зикрлар" китобидан.
👉 @diyonatli
Валид ибн Валид розияллоҳу Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга: "Ё Расулуллоҳ, мен қўрқяпман", деганларида, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Тўшагингга ётганингда:
"Аъузу бикалиматиллаҳит таммати мин ғозобиҳи ва ъиқобиҳи ва шарри ъибадиҳи ва мин ҳамазатиш шайатийни ва ан йаҳзуруни", яъни: «Аллоҳнинг мукаммал калималари билан Унинг ғазабидан, азобидан, бандаларининг ёмонлигидан, шайтон васваса қилиб, менинг ҳузуримда ҳозир бўлишидан паноҳ тилайман», деб айт, шунда сенга бирор нарса зарар бермайди ва яқинлаша олмайди», дедилар. Имом Ибн Сунний ривояти.
Баро ибн Озиб розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига бир киши келиб, безовталикдан шикоят қилди. Шунда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Сен "Субҳанал маликил қуддус, роббил малаикати варруҳ, жаллалтас самавати вал арзо бил ъиззати вал жабарут", яъни: «Фаришталар ва Жаброил алайҳиссаломнинг Рабби ва қуддус, малик сифатли Аллоҳни поклаб ёд этурман. Еру осмонларни иззатинг ва жабарут сифатинг ила улуғ қилдинг», деб айтишни кўпайтир», дедилар. Имом Ибн Сунний ривояти.
"Дуо ва зикрлар" китобидан.
👉 @diyonatli
❤🔥1
УМР - ОМОНАТ, СИНОВ, ИМКОНИЯТ, НЕЪМАТ
Маъноси: Омонатлиги шундаки, умр - ато этилган ишонч бўлгани боис, унга хиёнат қилиб бўлмайди. Синов экани - ҳаёт яхши-ёмон, хурсандчилик ва ғамгин кунлардан иборат, уни фақат сабру тоқат, саъй-ҳаракат орқали енгиб ўтиш керак. Имконият экани - умрни қандай ўтказиш ҳар бир кишининг ўз ихтиёрида. Неъмат экани - умр тўлалигича барча неъматлар ичра энг нодиридир...
"Фарзанднома" китобидан.
👉 @diyonatli
Маъноси: Омонатлиги шундаки, умр - ато этилган ишонч бўлгани боис, унга хиёнат қилиб бўлмайди. Синов экани - ҳаёт яхши-ёмон, хурсандчилик ва ғамгин кунлардан иборат, уни фақат сабру тоқат, саъй-ҳаракат орқали енгиб ўтиш керак. Имконият экани - умрни қандай ўтказиш ҳар бир кишининг ўз ихтиёрида. Неъмат экани - умр тўлалигича барча неъматлар ичра энг нодиридир...
"Фарзанднома" китобидан.
👉 @diyonatli
👍2👏2❤🔥1
СЎНМАГАН ТАБАССУМ 😢😢😢
"Қирқ йилдан буён саратон (рак) касалига йўлиққан беморларни даволайман. Бу вақт мобайнида турли ҳодисаларга дуч келдим. Шуларнинг ичидан 1976 йили содир бўлган бир воқеани ҳикоя қилиб бермоқчиман...
Бош шифокор лавозимида ишлаган пайтимда Сароб исмли ёш беморим бўлиб, кўкрак саратонига чалинган эди. Уни шахсан ўзим даволар эдим. Аллоҳнинг изни билан қисқа муддат ичида унинг аҳволи яхшилана бошлади. Фақат у камида беш йилгача ўзини қаттиқ парваришда сақлаши керак эди. Тўрт йил ўтиб, Сароб Измирга бориб келишни истади. Қиш ойи бўлгани учун самолётда кетиш шарти билан рухсат бердим.
Афсуски, у самолётга чипта ололмай, автобусда йўлга чиқибди. Бунинг устига, автоҳалокат туфайли олти соат совуқда қолиб кетибди. Касаллик тезда унинг суяк ва ўпкаларига тарқаб кетди. У метастаза (касалликнинг бошқа аъзоларга ёйилиши) сабабли умуман юра олмас, ўпкасига доимий кислород жиҳозлари қўлланар, шунинг учун гапириши ҳам осон эмас эди. Бир сафар уйига борганимда:
"Доктор... Мен сиздан... жуда хафаман", - деди у.
"Нима учун?" деб сўрадим.
"Сиз диндор одам... экансиз... Нега менга ҳам... Аллоҳни, ўлимни, охиратни тушунтирмадингиз?"
Унинг диний илми оз эди. Буни билар эдим. Шунинг учун унинг бу саволидан бир оз шошилиб қолдим.
Саробнинг кўнглини олишга, хафа қилмасликка ҳаракат қилиб:
"Докторларга боғланиш осон, пулини берасан-у, истаган муолажангни олаверасан. Аммо иймон муолажасини чин дилдан исташинг керак", - дедим.
У "Истайман" деган маънода бош иғради. Шундан сўнг умидсиз тиббий муолажанинг ёнига шифобахш иймон муолажаси қўшилди. У мен ўргатаётган иймон ҳақиқатларини бутун вужуди билан тинглар, ора-сира саволлар сўраб турар эди.
"Доктор, - деди у вафотига бирор ҳафта қолганида. - Мен... ўлаётганимда нима дейишим... керак?"
"Сенинг ҳолатинг ўзига хос. Сенга калимаи шаҳодатни айтиш узунлик қилади. У онни сезганингда "Аллоҳ, Муҳаммад". десанг кифоя", - дедим. У табассум билан бош силкиди.
Оғриқ кучли бўлгани учун Саробга давомли равишда морфин қилар эдик. Орада сафарга кетиб қолиб, бир муддат уни кўра олмадим. Қайтиб келганимда онаси қўнғироқ қилиб:
"Сароб бир ҳафтадан бери морфин қилдирмаяпти", - деди.
Тезда унинг уйига бордим ва нима учун укол қилдирмаётганини сўрадим. Саробнинг жавобини ҳалигача унутолмайман. Эсласам, титраб кетаман:
"Дорининг таъсири билан ўлимга уйқуда дуч келсам ва "Аллоҳ, Муҳаммад", дея олмай қолсамчи?" - деди у.
Ўшанда Жума куни эди, унинг чамаси тўрт кунлик умри қолган эди. Эртаси куни унга:
"Ҳеч қўрқма, - дедим, - бемалол укол олишинг мумкин".
Сароб бу учрашувимизда охирги саволини берди:
"Доктор! Азроил... менга қай... шаклда кўринади?"
"Қизим, Азроил алайҳиссалом бир фаришта. Ҳеч сиқилма, у сенга гўзал кшринишда келади", дея таскин бердим.
Сешанба куни Саробнинг оғирлашганини эшитган заҳотим, уйига йўл олдим. Лекин афсуски, у билан видолашиш менга насиб қилмади. Унинг оиласи бутунлай паришон ҳолатда эди. Фақат уни узоқ муддат парваришлаган бир диндор аёл қариндоши тик турган эди. Мени кўрган заҳоти ёнимга келиб, унинг сўнгги онларини гапириб берди:
"Доктор, бир оз олдин бу уйда мўъжиза содир бўлди. Сароб кислород жиҳозини ечиб, отди ва "Ўрнингдан қимирлама", дейишимизга қарамасдан, туриб, таҳорат қилди. Сўнг икки ракъат намоз ўқиди. Ҳаммамиз қотиб қолдик. Кейин эса калимаи шаҳодат келтирди ва "Докторга айтинглар, ўлим фариштаси у айтганидан ҳам гўзал экан", - деди-ю, жони узилди"...
Ўлим фариштаси келганида ғафлатда қолмаслик учун морфин қабул қилмай, қаттиқ оғриқларга ҳам бардош берган қизни Аллоҳ ёлғиз ташлаб қўймади. Бу дунёнинг эшигини табассум ила ёпиб, у дунёнинг эшигини табассум ила очиш неъматини ато этди..."
"Мукаммал саодат йўли" китобидан.
👉 @diyonatli
"Қирқ йилдан буён саратон (рак) касалига йўлиққан беморларни даволайман. Бу вақт мобайнида турли ҳодисаларга дуч келдим. Шуларнинг ичидан 1976 йили содир бўлган бир воқеани ҳикоя қилиб бермоқчиман...
Бош шифокор лавозимида ишлаган пайтимда Сароб исмли ёш беморим бўлиб, кўкрак саратонига чалинган эди. Уни шахсан ўзим даволар эдим. Аллоҳнинг изни билан қисқа муддат ичида унинг аҳволи яхшилана бошлади. Фақат у камида беш йилгача ўзини қаттиқ парваришда сақлаши керак эди. Тўрт йил ўтиб, Сароб Измирга бориб келишни истади. Қиш ойи бўлгани учун самолётда кетиш шарти билан рухсат бердим.
Афсуски, у самолётга чипта ололмай, автобусда йўлга чиқибди. Бунинг устига, автоҳалокат туфайли олти соат совуқда қолиб кетибди. Касаллик тезда унинг суяк ва ўпкаларига тарқаб кетди. У метастаза (касалликнинг бошқа аъзоларга ёйилиши) сабабли умуман юра олмас, ўпкасига доимий кислород жиҳозлари қўлланар, шунинг учун гапириши ҳам осон эмас эди. Бир сафар уйига борганимда:
"Доктор... Мен сиздан... жуда хафаман", - деди у.
"Нима учун?" деб сўрадим.
"Сиз диндор одам... экансиз... Нега менга ҳам... Аллоҳни, ўлимни, охиратни тушунтирмадингиз?"
Унинг диний илми оз эди. Буни билар эдим. Шунинг учун унинг бу саволидан бир оз шошилиб қолдим.
Саробнинг кўнглини олишга, хафа қилмасликка ҳаракат қилиб:
"Докторларга боғланиш осон, пулини берасан-у, истаган муолажангни олаверасан. Аммо иймон муолажасини чин дилдан исташинг керак", - дедим.
У "Истайман" деган маънода бош иғради. Шундан сўнг умидсиз тиббий муолажанинг ёнига шифобахш иймон муолажаси қўшилди. У мен ўргатаётган иймон ҳақиқатларини бутун вужуди билан тинглар, ора-сира саволлар сўраб турар эди.
"Доктор, - деди у вафотига бирор ҳафта қолганида. - Мен... ўлаётганимда нима дейишим... керак?"
"Сенинг ҳолатинг ўзига хос. Сенга калимаи шаҳодатни айтиш узунлик қилади. У онни сезганингда "Аллоҳ, Муҳаммад". десанг кифоя", - дедим. У табассум билан бош силкиди.
Оғриқ кучли бўлгани учун Саробга давомли равишда морфин қилар эдик. Орада сафарга кетиб қолиб, бир муддат уни кўра олмадим. Қайтиб келганимда онаси қўнғироқ қилиб:
"Сароб бир ҳафтадан бери морфин қилдирмаяпти", - деди.
Тезда унинг уйига бордим ва нима учун укол қилдирмаётганини сўрадим. Саробнинг жавобини ҳалигача унутолмайман. Эсласам, титраб кетаман:
"Дорининг таъсири билан ўлимга уйқуда дуч келсам ва "Аллоҳ, Муҳаммад", дея олмай қолсамчи?" - деди у.
Ўшанда Жума куни эди, унинг чамаси тўрт кунлик умри қолган эди. Эртаси куни унга:
"Ҳеч қўрқма, - дедим, - бемалол укол олишинг мумкин".
Сароб бу учрашувимизда охирги саволини берди:
"Доктор! Азроил... менга қай... шаклда кўринади?"
"Қизим, Азроил алайҳиссалом бир фаришта. Ҳеч сиқилма, у сенга гўзал кшринишда келади", дея таскин бердим.
Сешанба куни Саробнинг оғирлашганини эшитган заҳотим, уйига йўл олдим. Лекин афсуски, у билан видолашиш менга насиб қилмади. Унинг оиласи бутунлай паришон ҳолатда эди. Фақат уни узоқ муддат парваришлаган бир диндор аёл қариндоши тик турган эди. Мени кўрган заҳоти ёнимга келиб, унинг сўнгги онларини гапириб берди:
"Доктор, бир оз олдин бу уйда мўъжиза содир бўлди. Сароб кислород жиҳозини ечиб, отди ва "Ўрнингдан қимирлама", дейишимизга қарамасдан, туриб, таҳорат қилди. Сўнг икки ракъат намоз ўқиди. Ҳаммамиз қотиб қолдик. Кейин эса калимаи шаҳодат келтирди ва "Докторга айтинглар, ўлим фариштаси у айтганидан ҳам гўзал экан", - деди-ю, жони узилди"...
Ўлим фариштаси келганида ғафлатда қолмаслик учун морфин қабул қилмай, қаттиқ оғриқларга ҳам бардош берган қизни Аллоҳ ёлғиз ташлаб қўймади. Бу дунёнинг эшигини табассум ила ёпиб, у дунёнинг эшигини табассум ила очиш неъматини ато этди..."
"Мукаммал саодат йўли" китобидан.
👉 @diyonatli
👍3❤🔥1😢1
АГАР БИР БУРДА НОН, БИР ҚУЛТУМ СУВ ВА УСТ-БОШИНГ ҚОЛГАН БЎЛСА, ХАФА БЎЛМА
Денгизчилардан бири Тинч океанида адашиб, 21 кун қолиб кетди. Қайтганидан одамлар ундан бу воқеадан қандай хулоса чиқардинг, деб сўрашди. Шунда у: "Бу азоб-машаққатдан олган дарсим, сабоғим шу бўлдики, ичишга яроқли озгина чучук сув ва кифоя қилгудек таом бўлса, кишига нолимоқнинг ҳеч кераги йўқлигини англаб етбим", деб жавоб берди.
Худойим ҳар не берса, қил қаноат,
Юракни қилма миннатдин жароҳат.
Бу меҳнат бирла топсанг парча нон,
Кишининг миннатидан улдур осон.
Сўфи Оллоёр
Донишмандлардан бири: "Ҳаётнинг барчаси бир луқма таом ва қултум сувдир. Қолгани ортиқча нарсадир", деди.
Жонсон Свифт айтди: "Дунёдаги энг доно табиблар тинч-осойишта, бахавотир ўтириб озгина таом тановул қилиш киши учун энг яхши шифодир", дейишган.
Менинг фикримча, семизлик сурункали касаллик бўлиб, қорин қўйиш эса кишини беҳаловат қилиб қўяди. Осойишталик эса қалбга ёқимли бўлиб, руҳга хурсандлик бағишлайди.
Шод бўлиш нақд хурсандчилик бўлиб, у руҳ ва вужуд учун фойдали озуқа ҳамдир.
"Ғам-қайғусиз яшай десангиз (ўксинма)" китобидан.
👉 @diyonatli
Денгизчилардан бири Тинч океанида адашиб, 21 кун қолиб кетди. Қайтганидан одамлар ундан бу воқеадан қандай хулоса чиқардинг, деб сўрашди. Шунда у: "Бу азоб-машаққатдан олган дарсим, сабоғим шу бўлдики, ичишга яроқли озгина чучук сув ва кифоя қилгудек таом бўлса, кишига нолимоқнинг ҳеч кераги йўқлигини англаб етбим", деб жавоб берди.
Худойим ҳар не берса, қил қаноат,
Юракни қилма миннатдин жароҳат.
Бу меҳнат бирла топсанг парча нон,
Кишининг миннатидан улдур осон.
Сўфи Оллоёр
Донишмандлардан бири: "Ҳаётнинг барчаси бир луқма таом ва қултум сувдир. Қолгани ортиқча нарсадир", деди.
Жонсон Свифт айтди: "Дунёдаги энг доно табиблар тинч-осойишта, бахавотир ўтириб озгина таом тановул қилиш киши учун энг яхши шифодир", дейишган.
Менинг фикримча, семизлик сурункали касаллик бўлиб, қорин қўйиш эса кишини беҳаловат қилиб қўяди. Осойишталик эса қалбга ёқимли бўлиб, руҳга хурсандлик бағишлайди.
Шод бўлиш нақд хурсандчилик бўлиб, у руҳ ва вужуд учун фойдали озуқа ҳамдир.
"Ғам-қайғусиз яшай десангиз (ўксинма)" китобидан.
👉 @diyonatli
❤🔥1