#Maqollar_taʼrifi

Bir ezma topadi, bir — kezma

Odatda ezma odamni kishilar koʻpam yoqtirmaydilar. Ammo ezma odam har bir narsani ijikilanib soʻrab, to tagiga yetmagunicha qoʻymaydi. Shu ezmaligi, soʻrab-surishtirishdan erinmasligi orqasidan koʻp narsalarni bilib oladi.

Kezma odam ham koʻp joylarni kezib yurib, bilmaganlarini biladi, koʻrmaganlarini koʻradi.

Shu bois bu maqolni «Bilmagan narsangni ezma va kezma odamlardan soʻrasang, bilib olasan», degan maʼnoda ham qoʻllaydilar, ezma va kezma odamlar ustidan kulganda kinoya tarzida ham qoʻllaydilar.

Boshqa shakli:
• Soʻzni bir ezmadan soʻra, bir — kezmadan.

*Ijikilamoq — shevaga oid soʻz, bezovta qilib, ezmalanib soʻrayvermoq degan maʼnoda ishlatiladi.

Oʻzbek maqollarining izohli lugʻatidan

✈️Telegram | ™️Facebook | 📺 Youtube

#jarayon

✅Namangan viloyati To‘raqo‘rg‘on tumani Suv ta’minoti korxonasida “O‘zbekiston Respublikasining davlat tili to‘g‘risida”gi Qonun talablariga rioya etilishi bo‘yicha tizimli ishlar olib borilmoqda.

➡️batafsil

✈️Telegram | ™️Facebook | 📺 Youtube

#oʻzbekchasi_bor

⚠️O‘zbek tilidan sof foydalaning!

✈️Telegram | ™️Facebook | 📺 Youtube

✅
“Jadid” gazetasining 2026-yil 13-fevraldagi 7-soni bilan tanishing:

📱Elektron gazeta

🔘Sharifjon AHMAD:
ADABIY KO‘PRIK
🔘Ahmadjon MELIBOYEV:
ADABIYOT – XALOSKOR KUCH, NAJOT TUYNUGI
🔘Jamoliddin BADALOV:
BUYUK TEMURIYLAR
🔘Otabek BAXTIYOR:
ODAMIY ERSANG...
🔘Shuhrat HAYITOV:
SHOIRLAR ICHRA SHOH, SHOHLAR ICHRA PODISHOH
🔘Abdulhamid MUXTOROV:
ONG KELAJAKNI BELGILAYDI
🔘Shahriyor SHAVKAT:
KOBUL AZIMATI
🔘Bahodir NURMUHAMMAD:
BOBURONA DAQIQA
🔘Munisjon HAKIMOV:
BIR RUH – IKKI DAVR
🔘Jasmina ISROIL:
YOSINORI OSUMI HUJAYRA AUTOFAGIYASINI OCHIB BERGAN NOBELCHI
🔘Otabek JO‘RABOYEV:
ASKARIY MIRZO QASIDASI
🔘Rustambek SHAMSUTDINOV:
QAYRILGAN QANOT
🔘Otabek BAKIROV:
“JADID” KUTUBXONASI” JAVOHIRLARI

Tilda, fikrda, ishda birlik!

Jadid.uz | Telegram | Facebook | Instagram | YouTube

#ona_tilim_mangu_makonim

Men o‘ylayman:
hayot yo‘lida
Izlasa, ko‘p tarjimada sir.
Necha yildir o‘zbek tilida
So‘zlayotir, mana, Shekspir.

Shunday san’at bo‘lmasa agar,
Ko‘z o‘ngida qorong‘u dunyo –
Biz bilmasdik, goh shams, goh qamar
Bosh ustida – Tolstoy bobo.

Bular yaxshi. Bir narsa chatoq:
O‘zbekning ham bor shirin gapi.
Tarjimada, lekin tumtaroq,
Tarjimaning yo‘qdir maktabi.

Dunyo hamon bilmaydi, do‘stlar,
Navoiyning dardini tugal,
Mashrab qaysi ohangda bo‘zlar,
Nodiradan qolgan ne g‘azal.

O‘lkamizda, ko‘rsangiz, shuncha
Madaniyat, shuncha maorif,
Chiqmapti deb tarjimam uncha,
Kuyar, ammo Abdulla Orif.

Birov mumkin ochsa menga bahs,
Men baribir bu borada haq:
Kimdir kelib ko‘tarib qo‘ymas,
O‘z-o‘zini ko‘tarmasa xalq...

✍️Omon Muxtor
(1941 – 2013)

✈️Telegram | ™️Facebook | 📺 Youtube

#jarayon

✅ Davlat tili va tartib — har birimizning mas’uliyatimiz!

G‘ijduvon tumanida davlat tiliga hurmat, qonunlarga rioya qilish va jamoat tartibini ta’minlash borasida navbatdagi amaliy ishlar olib borildi.

Tuman hokimligi Axborot xizmati rahbari — davlat tili bo‘yicha maslahatchi hamda tuman IIB xodimlari hamkorligida tashkil etilgan o‘rganishlar hudud obodligi va huquqiy madaniyatni yuksaltirishga qaratildi.

➡️ Batafsil

✈️Telegram | ™️Facebook | 📺 Youtube

#bilib_oling

🇺🇿Ramazon lugʻati

Bir yilda bir oy davom etadigan Ramazon va uning roʻzasi, musulmonlar ado qilishi kerak boʻlgan İslom dinining asosiy ibodatlaridan biridir. Tilimizda Ramazonda ishlatiladigan bir qancha soʻz bordir. Ramazon oyidagina ishlatiladigan ayrim soʻzlar:

Ramazon- kelib chiqishi arabchadir, "quruq issiq" maʼnosini anglatuvchi ramad soʻzidan olingan. İslomdan avval Arablarda iyul/avgust oylariga teng kelgan bu oy İslomiy oylarning toʻqqizinchisi sanaladi.

Ro'za - fors-tojikcha kun so'zidan olingan. Ramazonda sahardan og'izochargacha yeb-ichmasdan qilingan ibodatga aytiladi. Turkcha va Ozarchada ro'za so'zi o'rniga oruç so'zi ishlatiladi. Qolgan qardosh xalqlarda, jumladan Qazoqchada - oraza, Qirg'izchada - orozo, Turkmanchada- agız beklemek, Tatarchada- uraza, Uyg'urchada- Ruza tutish kabi atamalar ishlatiladi.

Sahar- Arabcha soʻz. Kun yorishishi, tongning oqarishi, kabi ma'nolarni bildiradi. Saharda yeyiladigan taom, yemek ham deyiladi. Ro'zadorlar ro'zaga sahar vaqti turadilar va ro'zaga niyat qiladilar. Oromi va Suryoni tillarida ham ayni maʼnoda ishlatiladi. Akkad tilida "sheru" deyiladi.

Iftor- Arabchada, nonushta qilish vaqti, roʻza ochish vaqti, ma'nolarida ishlatiladi. O'zbek shevalarimizda bu so'zning muqobili og'izochar'dir.

Nisholda- Ramazonda tayyorlanadigan koʻpiksimon quyuq oq shirinlik. (Xalq ogʻzida nisholla, nishollo shakllari ham bor.) Odatda mahalla markazlarida, bozor rastalarida sotiladi. Eng qizig'i shundaki, bu shirinlikni sevib yeyishimizga qaramay, uni boshqa mavsumlarda topa olmaymiz. Shuning uchun bo'lsa kerak ramazon deganda aqlimizga uning bilan birga tezda nisholda ham keladi.

Bayram- Orta forschada padram, Sogʼdcha patram (huzur, baxt, qut degani) shaklida kelgan. Bu so'z Mahmud Qoshg'ariyning DLT(Devoni Lug'ati't Turk) asarida badram/bayram shaklida keladi. Turkiy xalqlarning barchasida bu soʻz birdek ishlatiladi. Yuqoridagi so'zni Ramazon bayrami, Hayit bayrami, Qurbon bayrami, Navro'z bayrami va boshqa qutlamalarda eshitgansiz. Hozircha shular edi.
👉@shevashunos

✈️Telegram | ™️Facebook | 📺 Youtube

#Ommaviy_diktant #Toshkent_viloyati

Davlat tili – millat ma’naviyatining tayanchi!

🟢Davlat tilining jamiyat hayotidagi nufuzi va mavqeyini yuksaltirish, davlat xizmatchilarining yozma savodxonligini oshirish hamda davlat tilni rivojlantirishga qaratilgan vazifalar ijrosini ta’minlash maqsadida bugun Bo‘stonliq tumanida “Ommaviy diktant” tadbiri tashkil etildi.

🟢Tadbir tuman hokimligi hamda Davlat tilida ish yuritish asoslarini o‘qitish va malaka oshirish markazi hamkorligida o‘tkazildi. Unda hokimlik apparat xodimlari, tashkilot va muassasalar rahbarlari hamda davlat xizmatchilari faol ishtirok etdilar.

🟢Diktant jarayonida davlat tiliga hurmat, rasmiy hujjatlarni adabiy til me’yorlari asosida yuritish hamda yozma savodxonlikni oshirish masalalariga alohida e’tibor qaratildi. Ishtirokchilar o‘z bilim va ko‘nikmalarini amaliy sinovdan o‘tkazdilar.

🟢Mazkur tashabbus viloyatning boshqa tuman va shaharlarida ham yuqori saviyada tashkil etilib, davlat tilining nufuzi va mavqeyini yanada mustahkamlashga xizmat qildi. Hududlar kesimida bosqichma-bosqich o‘tkazilgan ushbu tadbirlarning yakuniy bosqichi Bo‘stonliq tumanida bo‘lib o‘tdi hamda umumiy jarayonga munosib tarzda yakun yasadi.

🟢Ushbu tashabbus davlat xizmatchilarining mas’uliyatini yanada kuchaytirish, tilga bo‘lgan hurmatni kundalik faoliyatda amalda namoyon etish hamda davlat tili me’yorlariga qat’iy rioya qilish madaniyatini mustahkamlashga xizmat qiladi.

✈️Telegram | ™️Facebook | 📺 Youtube

#oʻzbekchasi_bor

⚠️O‘zbek tilidan sof foydalaning!

✈️Telegram | ™️Facebook | 📺 Youtube

✅
“Jadid” gazetasining 2026-yil 20-fevraldagi 8-soni bilan tanishing:

📱Elektron gazeta

🟣Jamoliddin BADALOV:
TINCHLIK KENGASHI SAMARASI
🟣Kaoru IOKIBE:
QADRIYAT YOXUD TARAQQIYOT?
🟣Abdulhamid MUXTOROV:
GEOMA’NAVIY XAVFSIZLIK
🟣Mahmud TOIR:
MUMTOZ MUHABBAT MAMLAKATI
🟣Dilorom YUSUPOVA:
KELAJAK KALITI
🟣Ro‘zimboy HASAN:
KOMIL XORAZMIY KIM EDI?
🟣Zarnigor IBROHIMOVA:
POL MILGROM – AUKSIONNI AQL BILAN BOSHQARISHNI O‘RGATGAN NOBELCHI
🟣Sultonmurod OLIM:
QAHRAMON OLIMA
🟣Rustambek SHAMSUTDINOV:
FIKR UCHUN JAZO
🟣Bahodir NURMUHAMMAD:
YO‘QOLGAN “QIRQ DAQIQA”NI QIDIRIB...
🟣Shahriyor SHAVKAT:
“JAYHUN ORTIDAGI O‘ZBEK BOLASI...”
🟣Eshqobil SHUKUR:
“YETTI IQLIM” IBORASINI BIRINCHI BO‘LIB KIM QO‘LLAGAN?

✈️Telegram | ™️Facebook | 📺 Youtube