“Ertalabki nonushta” – nega bunday deyish xato?

“Hoʻl suv” yoki “issiq olov” desak, gʻalati eshitiladi-a?

Lekin koʻpchiligimiz shunga oʻxshash iboralarni ishlatib, nutqimizni ortiqcha soʻzlarga toʻldirayotganimizni sezmaymiz.

Tahrirda tejamkorlik tamoyili bor: agar gapdan biror soʻzni olib tashlaganda maʼno oʻzgarmasa, demak, u soʻz ortiqcha.

Bugun nutqimizdagi eng mashhur 2 ta “koʻrinmas” xatoni tahlil qilamiz:

1️⃣ Pleonazm (maʼno takrori)

Bitta maʼnoni shaklan har xil, lekin mazmunan bir xil soʻzlar bilan asossiz takrorlash.

❌ Xato: Kompaniyamizda boʻsh vakansiya ochildi.

✅ Toʻgʻri: Kompaniyamizda vakansiya ochildi.

Vakansiya shundoq ham “boʻsh ish oʻrni” degani.

❌ Xato: Ertalabki nonushtaga nima pishirdingiz?

✅ Toʻgʻri: Nonushtaga nima pishirdingiz?

Nonushta faqat ertalab qilinadi.

❌ Xato: U boks boʻyicha sobiq eks-chempion.

✅ Toʻgʻri: U boks boʻyicha eks-chempion (yoki sobiq chempion).

“Eks” oldqoʻshimchasining oʻzi “sobiq” maʼnosini beradi.


2️⃣ Tavtologiya (oʻzak takrori)

Aynan bitta oʻzakdan yasalgan soʻzlarni bir gapda asossiz qaytarish.

❌ Xato: Yaqinda yangi qurilish obyekti qurib bitkazildi.

✅ Toʻgʻri: Yaqinda yangi inshoot qurib bitkazildi.

“Qurilishni qurmoq” – ortiqcha takror, soʻz qoʻllashdagi noʻnoqlik belgisi.

❗️ Lekin… Bir qiziq sir bor!

Baʼzi birikmalarda pleonazm boʻlsa-da, ular xato sanalmaydi va adabiy meʼyor deb qabul qilinadi. Bu yerda juda nozik bir chegara bor.

Post foydali boʻlgan boʻlsa, 🔥 bosing. Reaksiyalar koʻpaygach, ana shu qiziq holat haqida post eʼlon qilaman.

Bu xatolar sizning tajribangizda qanchalik koʻp uchraydi? 👇

😢 – Rostini aytsam, oʻzim ham shunday xatolar qilib turaman

🤔 – Boshqalarning matnlarida koʻp kuzataman

✍️ – Bu xato haqida shu postdan oʻrganib oldim

⚡️ – Men umuman bunday xato qilmayman

@oriftolib | Boshqa sahifalarimiz