#Savol: ( Maruf Ganiyev )
3 fazada ham vattni voltga bo'lsa chiqadimi amperi?

#Javob:
Odatda tokni topish uchun zanjirni bir qismi uchun Om qonunidan foydalanamiz.
I=P/U I - tok, P - quvvat, U- kuchlanish

Uch fazalik tarmoqda esa tokni quyidagi formula orqali topiladi I = P/(1,73*U*cos φ), chunki uch fazalik tarmoqda kuchlanish U= 380 V,
cosφ – bu quvvat koeffitsiyenti bo'lib, iste'mocoslchini aktiv va reaktiv quvvati nisbati.

cos φ kattaligini o'rtacha 0.8-0.95 oralig'ida iste'molchiga qarab o'zgaradi, biroq xisoblashda o'rtacha 0.9 deb qabul qilish mumkin.

Masalan tushunish uchun kattaliklarni formulaga qo'yib chiqaylik:
I=?
P= 12 kW
U=380 V
cosφ = 0.9

I= 12000/ 1.73*380*0.9 = 20.2 A

@elcom_group

#Savol: (Sardor Asqarov)
Ariston tok o’tkazayotgan ekan, keyin TENini almashtirib qo’ydim. Tok urish to’xtadi. Ariston TENi 1500 vatt ekan, shunga UZO qo’ymoqchiman qanaqasidan qo’yiladi?

#Javob:
Ariston TENini tamirlagandan keyin UZO xam o’rnatilishi kerakligini tushunib yetamiz. Bu qurilmani tanlashimiz oilamiz xavfsizligi bilan bog’liq.
Keling Ariston uchun UZO tanlashni ko’rib chiqaylik.

UZOni tanlashdan oldin, qanday turlari borligi bilan tanishib chiqaylik.

- Bir fazalik va uch fazalik bo’ladi. Bir fazalik UZOda faza va nol ulanishi uchun ikki qutbli bo’ladi.

- Differensial toki. UZOni ishga tushiradigan, o’chiradigan toki 10 mA namgarchilik baland xonalar uchun. 30 mA insonlarni ximoya qilish uchun. 100 mA-300mA esa kabellar izolyatsiyasi buzilishidan himoya qiladi.

- Nominal toki. Bu maksimal toki xam deyish mumkin yani UZO o’zi kuyib ketmasdan bemalol o’tkazadigan toki. Odatda 16-80 A bo’ladi.

Eslatma: UZOni nominal toki avtomatnikidan bir pog'ona katta tanlanadi masalan: avtomat 10 amper bo’lsa UZO 16 amper bolishi kerak.

Ariston uchun UZO tanlashni ko’rib chiqaylik.
Birinchi bo’lib aristonni quvvatiga qaraymiz bizda bu 80 litrklik Ariston uchun 1500 vatt.

Om qonuniga ko’ra I=P/U
I= 1500 W/220 V=6.81 amper
7 amperlik UZO bo’lmaydi shuning uchun yaqinroq nominal toki 16 amperlik UZO tanlaymiz.

Eng muxim parametri differensial toki sanaladi. Bu tok qancha kichik bo’lsa shuncha tez tashlaydi. 10 mA lik tanlasak bazan avariya xolati bo’lmasa xam tashlab yuborish extimoli yuqori bo’ladi, shuning uchun eng keng tarqagani 30 mA lik UZO olamiz.

Ohirgi e'tibor berishimiz kerak bo’lgan parametri bu ishlab chiqargan firma. Maslaxat yaxshisi tekshirilgan ishonchli taniqli brend kompaniya maxsulotini tanlang. Arzon sifatsizini tanlasangiz kerakli vaqtda tashlamay qolishi mumkin.

Mana asosiy xarakteristikalarini ko’rib chiqdik. Ko’rib chiqqanlarimizni tushunishga oson bo’lishi uchun jamlaymiz:

Nominal toki: 16 amper/
Differensial toki 30 milliamperli UZO kerak bo’lar ekan.

@elcom_group

#Savol: (ULUGBEK ABDURAHMONOV)
Assalomu alaykum akalar 30 kv lik sablizator ga 7 kv elektromobil zaryadnik qo'ymochiman 10 lik mis kabel tanlasam qizimaydimi?
Stabilizatorni ozigacha oraliq masofa 20 metr bo'laveradimi?
Keyin PVS kabelga tomdan cherdakdan o'tkazganda gofrasiz ham tashlasam boldimi?

#Javob:

Va alaykum assalom 10 mm² mis o'tkazgich 17 kW yuklamani ko'taradi, bo'ladi.

ПВС bu provoda, perenoska sifatida foydalanish uchun elektr instrumentlar yoki maishiy texnikalar sovutgich konditsionerlarni tarmoqqa ulash uchun foydalaniladi.

ПВС provoda unda foydalanganda devor suvog'i ostida qoldirish mumkin emas taqiqlanadi, yaroqlilik muddat 10 yil.

Shuning uchun elektr montaj ishlari statsionar elektr iste'molchilari uchun ВВГ kabeldan foydalaniladi. Tom va cherdaklarda kabeldan ochiq tarzda yotqizishga ruxsat etiladi, gofradan foydalanmasangiz ham bo'ladi.

Tom ostida bo'lsa ВВГ kabelni xarakteristikasi ПВСga qaraganda harorat diapazoni kengroq -50 +50 °C shuning uchun undan foydalaning, yoz mavsumida shifer ostida harorat me'yoridan ortib ketadi. ВВГ yaroqlilik muddati 30 yil.

ПВС narhi arzon biroq ВВГ ishonchli.

@elcom_group

#Savol: (Isroil Yusupov)
Assalomu alaykum ayrim joylarda kuchlanish past lekin uyidagi iste'molchilari ko'p. Masalan 10 kW bir vaqtda shunda mijoz bizda kuchlanish past stabilizator qo'yib bering deyilsa, 20 kW lik stabilizator olinayabdi-da lekin kuchlanish 100 V dan pastlab ketsa 10 kW ga quvvati yetmay qolayabdi kattaroq stabilizator qo'ygani 220 schotchiklarimiz relesi kuyib qolyabdi yoki ortiqcha yuklama bilan qizib ketyabdi.

Elektr hisoblagichdan oldin qo'ygani hududiy elektr tarmoqlari ruxsat bermaydi shunaqa vaziyatda nima qilishni maslahat berasizlar?

#Javob:
Va alaykum assalom.
Sizni sifatli elektr energiyasi bilan ta'minlash hududiy elektr tarmoqlarini zimmasida, Hisoblagichdan avval stabilizator o'rnata olmaysiz, chunki bu sizning chegarangizdan tashqarida.

Haq huquqingizni talab qiling, chaqiring ko'rsin past kuchlanishni, kuchlanish pastligi bo'yicha akt tuzsin, kuchlanishni ko'tarish choralarini ko'rmasa, umuman reaksiya qilmasa qonunan chora ko'rish uchun prokuraturaga murojaat qilasiz.

Mahalladagi eskirgan transformatorni quvvati kattarog'iga almashtirish. Albatta uning uchun mahalla bilan yillab yozishingiz kerak bo'ladi, shunda ham natija qanday bo'lishini bir Alloh biladi. Qiyin ammo tog'ri usul.

Ungacha ham sizni sabringiz yetmasa, cho'ntakka qarab transformatorga yaqinroq joydan alohida liniya tortib kelish kerak bo'ladi.

@elcom_group

Bizni kanal ham mashhurlashib brend bo'lib qoldi, mana isboti, Xitoy tezda logotipimizni kopiya qilib, mahsulotlarini sotyapti ekan😄

@elcom_group

#Savol: ( ADMIN )
Assalomu alaykum usta akala bir savol bor edi men yaqinda qaysidur guruhda kabellar haqida shunaqa ma'lumot eshitdim Aluminiy kabellarni ishlash muddati 20 yil, mis kabellarniki 30 mi 40 yil deb eshitgandim. O'shancha ishlagandan keyin yana ishlatilsa nima bo'ladi kabelni qarshiligi oshib ketgan bo'ladimi yoki boshqa sabablar bormi???

#Javob:
Elerktr o'tkazgichlarni ishlash muddati, material sifati va montajga bog'liq bo'ladi. O'rtacha 25 yil bo'ladi. Alyuminiy o'tkazgichlar uchun taxminan 15-20 yil, mis uchun 20-30 yil. Agar liniya doimiy ravishda ko'p yuklama bilan tursa yoki tashqi ta'sirlar natijasida ishlash muddati qisqarishi mumkin.

Agar alyuminiy o'tkazgichni qaraydigan bo'lsak, uni ishlatish xarakteristikasi misdan farq qiladi. Agar muddati kelgan bo'lsa, yaxshisi uni butunlay almashtirish kerak. Nimaga desangiz alyuminiy vaqt o'tishi bilan oksidlanadi va qisman tok o'tkazish qobiliyatini yo'qotadi.

30-40 yil oldin tortilgan o'tkazgichlar 1-3 kW quvvatga hisoblanib tashlangan, bu kabellar hozirgi kundagi energiya iste'molchilariga yetarli emas. Hozirgi kunda 7-8 kW gacha yetadi.

Iste'molchi ortishi bilan alyuminiy o'tkazgich yong'inga sabab bo'lishi mumkin, doimiy qizish natijasida izolyatsiyasi buzilishi mumkin. Shuning uchun bugungi kunda bunday o'tkazgichlardan foydalanish maqsadga muvofiq emas.

Ishlab chiqaruvchi zavodlar 25 yilda almashtir deydi, aslida esa to'g'ri foydalanilsa, mis kabellar 100 yil xam turaveradi, alyumin kabellar xam SSSR 60- 70 yillarida montaj qilinganlari xozir xam turibdi.

Muximi to'g'ri foydalanish, ishonchli mustaxkam qilib ulash, kabellarni ximoya qilish uchun avtomatni to'g'ri tanlash, qizdirib qo'ymay foydalanilsa uzoq muddatga yetadi.

@elcom_group

Chiroq o'chmaydigan Yevropaga, chiroq o'chadigan O'zbekiston elektr energiyasi eksport qilarkan🤭

Elektrik

Hech o'ylab ko'rganmisizlar 50 yoshdan keyin elektr montaji bilan shug'ullanadigan elektriklar qolmaydi. Yosh o'tgandan keyin sog'liq bu ishlarni ko'tarmaydi.

Tochkasi 70 000 dan bo'lyapti desangiz uyni egasini peshonasi tirishadi. Qancha pulni oz so'ramang, ob'ektni egasi uchun qimmat bo'lib qolaveradi. Shuning uchun skidka, bonus deb puldan o'tib berishni vapshee xayolingizga ham keltirmang🙂

Elektriklik uning uchun osonda, kabellarni korobkaga ulab qo'ysa avtomatni shitga o'rnatsa bo'ldi. Aslida quruvchidan ham battar chang ishlarni bajaradi. Elektriklik nafaqat xavfli, balki og'ir kasb.

Ish joyingizdan olgan oyligingiz hech qachon ortmaydi, faqat elektromontaj ishlari uchun instrument sotib olishga ortadi. Buyoqda bolalar katta bo'lyapti, shuning uchun dam olish kunlari ham qo'shimcha ish bajarishga majbur.

30 kun 10 soatdan ishlab ko'ring qachongacha borasiz, g'ayrat ishtiyoq ham qolmaydi. Ishlab qolish uchun emas, yashab qolish uchun, shuncha ko'p mehnat qilasiz.

Sifat desa yevrostandart bo'lishi kerak, uyni egasi ustingizga kelib oladi, buyruq kak prorab, anovi joyga prohodnoy vklyuchatel o'rnating, ha shiftga LED podsvetka, oshxonaga vityajka, sovutgich, mikto'lqinli pech alohida rozetkalar, dushxonaga aristonga alohida rozetka, UZO....

Biron narsani ozgina yetmayapti deb ko'ring! Boshini beshikdek tebratib shuncha kabelni qayerga ishlatdingiz, iiii yana kabel olgani boramizmi deydi😁

Bizni o'zbeklarda shu ko'rinmaydigan narsaga pul ishlatgisi kelmaydi, kabelni arzonidan olib, lyustrani qimmatidan oladi. Bu kabel bo'lmaydi desangiz, ko'ziga yomonam aqlli elektrik bo'lib ko'rinasiz.

Bularni hammasiga asab kerak, nerv tolalaringizni avaylang, 50 yoshdan keyin ham ishlashingiz kerak😂

@elcom_group

#Savol:
Assalomu alaykum. Kondesatordagi mikrofarad haqida to'liqroq ma'lumot beringlar!

#Javob:
Va alaykum assalom, kondensator o'zida elektr zaryadlarni yig'ish xususiyatiga ega. Kondensatorni asosiy xarakteristikasi sig'im hisoblanadi.

Sig'im - bu kondensatorni zaryad yig'ish qobilyatini o'lchovi sanaladi. Sig'im esa faradda o'lchanadi. Farad - katta o'lcham, amalda kondensator sig'imini faradni kichik qisimlarida o'lchanadi.

Mikrofarad (mF)
Nanofarad ( nF )
Pikofarad ( pF )

1 F = 1 000 000 mF
1 mF = 1 000 nF = 1 000 000 pF
1 nF = 1 000 pF

@elcom_group

Diplom

Assalomu alaykum elcom_group obunachilari, kanalimizdagi bir insonni so'rovi bilan sizlarga murojaat qilyapman. Biz yer sharini sharqiy qismida joylashgan O'zbekiston deb atalgan yurtda yasaymiz, o'qiymiz va ishlaymiz. Elektrik va elektronshiklar uchun diplom kerakmi?

Hayotda diplom kerak bo'lish bo'lmasligini hech kim oldindan ayta olmaymiz albatta.

Masalan ayrim dasturchilarga diplom kerak emas, diplom ular uchun ishlamaydi, ko'p yoshlar bilan suhbatlashib bilyapman, ular dasturlashni mustaqil yoki 6 oylik kurs bilan o'rganib olishligini institutda quruq vaqt ketishini aytishadi.

Eng achinarlisi institutga kirish uchun yillab tayyorgarlik ko'rasiz, undan keyin 4 yil vaqtni behuda sarflagan, hech narsa o'rganmagan talabalarni ko'p ko'raman.

Xo'jalik darajasida, oddiy elektriklik oson, maktab o'quvchisi ham o'rganib oladi. Ob'ektda chaqiruvga chiqib mustaqil ishlab yurgan elektriklar juda ko'p. Institutda o'qimasdan, institutni tamomlaganlarga o'rgatadigan elektriklarni ko'pini bilaman

Sanoat avtomatikasini institutda o'rgatmaydi, o'rgatsa ham faqat 80 yillar darajasida.

Elektronikani institutda umuman o'rgatmaydi faqat televizor ustaxonalarida shogird tushib o'rganiladi.

Lekin shu bir parcha qog'ozni roli juda katta, o'zi ishlamay chang bosib yotsa ham nomi ishlaydi.

Diplomingiz bo'lmasa davlat korxonalariga ishga olmaydi, men hamma narsani bilaman, degan gapingizga hech kim ishonmaydi, diplom gapiradi deydi.

To'g'ri diplom olganingiz bilan aqlli bo'lib qolmaysiz, oliy ma'lumotlik bo'lish omad kelishini kafolatlamaydi biroq omad kulib boqishida imkoniyatingizni oshiradi.

Yana bir tarafi bor bizda diplomingiz bo'lmasa ish beruvchini ko'z o'ngida past darajada qaraydi, hamma ishga sizni yugirtiraveradi. Men uchun oliy ma'lumot albatta kerak, sizlar qanday fikrdasizlar?
Sharh va izohlaringizni👇 kutamiz!!!

@elcom_group

#Savol: ( Nazir )
Assalomu alaykum akalar. Konditsioner tok kamligi uchun yaxshi ishlamayapti! Shu stabilizator qo'ysam bo'ladimi?

#Javob:
Javobni umumiy qilib kengroq yozaman.
Konditsioner pusk jarayonida, katta tok iste'mol qiladi. Qisqa vaqtga tok kuchi bir necha barobarga (3-4 barobar) ko'tarilishi mumkin. Shuning uchun stabilizator konditsionerni puskovoy tokini ko'tara oladigan bo'lishi kerak.

Ishlab chiqaruvchilar o'zlari xam stabilizator tanlashda 40% zaxira bilan tanlashni tavsiya qilishadi. Shuning uchun stabilizator tanlashda quvvatini 2000-3000 VA ortiqcha zaxirasi bilan olsangiz, stabilizator uzoq vaqt ishonch bilan qiynalmasdan ishlaydi.

Konditsioner o'rtacha 2500 W elektr quvvati bilan ishlasa unga 4-5 kW bo'lgan stabilizator kerak bo'ladi. Ja rosa katta quvvatli stabilizator xam kerak emas, chunki ortiqcha sarf xarajat bo'lib ketadi.

Uy uchun umumiy bitta stabilizator tanlasangiz uydagi boshqa energiya iste'molchilarini xam umumiy quvvatini hisobga olish kerak.

@elcom_group

Mana qanday qilib 50 Amperlik avtomatni 100 Amper qilishni oddiy usuli.

#Savol: (AbduMovlon Ganiyev)
Assalomu Alaykum.
Tok qandaydir massaga ega ekan.
Savolim shunda-ki ,1 kg ega boʻlish uchun necha million kVga ega boʻladi?

#Javob:
Va alaykum assalom.
Tariflarga ko'ra tok bu - zaryadlangan zarralarni tartibli harakati. Ya'ni elektr maydoni ta'sirida bir tarafga yo'nalgan elektronlarni tartibli harakati. Metalllarda bu zaryad tashuvchilar elektronlardir.

Fizika va elektronika kurslaridan bilamiz elektronni massasi bor. Tinch holatdagi elektronni massasi E = 9,109534∙10‐³¹ g

Bir narsani bilishimiz kerak. Elektr manbaiga ulanishidan oldin o'tkazgichda qancha elektron bor bo'lgan bo'lsa, manbaga ulangandan keyin ham shuncha elektron bo'ladi. Ko'payib yoki ozayib qolmaydi.

Metall o'tkazgichdagi elektronlar hammasi joyida turadi, elektr maydoni tasirida faqat tebranadi xolos. Demak tok o'tgani bilan massa o'zgarmaydi.

Hammasi oddiy, elektr toki elektronlarni harakati (tebranishi). Harakatning og'irligi qancha😄 umuman yo'q. Bu savol energiya qancha og'irlikda bo'ladi degandek.

Endi misollarga o'tamiz:
Og'irlik faqat tortishish xususiyati ya'ni gravitatsiyaga ega bo'lgan moddalarda bo'ladi, kuchlanish gravitatsiyaga ega emas.

Zaryadlangan akkumulyator, zaryadi tugagan akkumulyatorga qaraganda og'irroq bo'ladimi shunda:)

Transformatorda birlamchi chulg'ami bilan ikkilamchi chulg'ami o'zaro bog'lanmagan. Shunda birlamchi chulg'amdan ikkilamchi chulg'amga massa qanday o'tadi yoki ko'paytiruvchi transformatorni ikkilamchi chulg'amida kuchlanish ortgan sari vazn o'z o'zidan paydo bo'ladimi😇

Bu nima uchun kerak sizga? Elektr kashf qilingandan beri hali biror bir ixtirochi olim yoki ingenerda uni tortib ko'rishga ehtiyoj bo'lmagan.

@elcom_group

Tegma kuyasan!!! Ana kuyding.