#Savol: (Islomjon Sharipov)
Aytaylik ikkita 32 lik avtomat bor.
Bitta xonaga shu ikkalasini parallel ulasak 64 lik bo'ladimi?

Ya'ni kelayotgan faza kabelni ikkiga ajratamiz va ikkala avtomatga ulaymiz. Avtomatdan chiqqanini yana qo'shib bitta xonaga ulaymiz.
Shu vaziyat qanday bo'ladi?

#Javob:
Ha ikkita 32 amperlik avtomatni parallel ulasak, avtomatlar orqali umumiy 64 amper tok oqib o'tsa ko'taradi.

Avtomatlarni parallel shaklda istalgancha ulash mumkin 3 ta 4 ta yoki ko'proq. Faqat avtomatlarni xarakteristikalari bir xil bo'lishi kerak.

Bunday ulanishni, kamchilik tarafi bor, iste'mol toki ortganda bu avtomatlardan istalgan sezgirrog'i birinchi bo'lib tashlaydi, orqasidan qolgan hamma avtomat tashlaydi.

Bu avtomatlardan birini kontaktlari uzilishi, hamma tokni ikkinchi avtomat orqali o'tib, o'chishiga olib keladi.

Bunday sxemalar faqat ideal holatda ishlashi mumkin. Ya'ni: avtomatlar ulangan o'tkazgichlarni qarshiliklari bir xil bo'lishi, kontaktlari xam bir xil darajada oksidlanishi va ho kazo.

#Savol:(Amonov Nurfayz)
Assalomu alaykum usta akalar yaxshimisizlar. Bita savol bor edi. Dizel generatoriga nominalidan katta quvvatga ulansa portlab ketishi mumkinmi?

#Javob:
Generatorga ulangan yuklama, ishlab chiqaruvchi tomonidan ruxsat etilgan maksimal quvvatdan ortib ketsa, generatorning ishlashiga, jiddiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Keling, ortiqcha yuklama generatorning ishlashiga qanday ta'sir qilishini batafsil ko'rib chiqaylik.

1) Qizish.
Ortiqcha yuklamaning birinchi ko'rinish - bu haddan tashqari issiqlik ajralishi. Generatorlar mexanik energiyani elektr energiyasiga aylantiradi va bu transformatsiya jarayonida issiqlik chiqaradi.

Ortiqcha yuklama vaqtida, ajraladigan issiqlik miqdori oshadi, bu qizish oqibatida, generatorning ichki qismlariga zarar etishi mumkin. Bundan tashqari yuklama ortsa, kuchlanish pastlab, tok oshadi, natijada generator o'ramlari qizib kuyishga olib keladi.

2) Yoqilg'i sarfini oshishi.
Ortiqcha yuklama, yoqilg'i sarfini oshishiga olib keladi. Qo'shimcha quvvat ishlab chiqarish uchun generator yanada kuchli rejimda ishlashi kerak, bu esa iste'mol qilinadigan yoqilg'i miqdoriga bevosita ta'sir qiladi.

3) Ishlash muddati ozayishi.
Doimiy yoki tez-tez ortiqcha yuklamada generatorning ishlash muddatini sezilarli darajada qisqartishi mumkin. Ortiqcha yuklama generatorni ichki qismlarini tez shikastlanishi va eskirishiga olib keladi.

4) Tohtab qolish.
Ortiqcha yuklamada generator stabil ishlay olmaydi, bu esa elektr uzilishlariga olib keladi. Bu nafaqat generatorga ulangan qurilmalarning ishlashiga ta'sir qilishi, shuningdek kuchlanishning bir me'yorda bo'lmasligi tufayli ularga zarar yetishi mumkin.

5) Avtomatik ravishda o'chish.
Ko'pgina zamonaviy generatorlarda iste'mol quvvati, ruxsat etilgan yuklamadan oshib ketgan taqdirda qurilmani avtomatik ravishda o'chirib qo'yadigan himoya qilish tizimlari bilan jihozlangan.

Bu generatorning to'g'ridan-to'g'ri buzilishiga yo'l qo'ymasa-da, tez-tez uzilishlar, elektr iste'molchilariga noqulaylik tug'dirishi mumkin.

Siz ortiqcha yuklama vaqtida ichki yonuv dvigatelning ovozidagi o'zgarishlarni eshitishingiz mumkin, dvigatelni aylanish tezligida xarakterli o'zgarishlar paydo bo'ladi. Agar siz o'zingiz dvigatelni ishlashni to'xtatmasangiz, generator o'zi o'chadi.

@elcom_group

#Savol: o'tkazgichlarni ulangan joyini skotch bilan izolyatsiya qilish mumkinmi?

#Javob:
PUE bo'yicha bu taqiqlanadi. Chunki izolyatsiya qilish maxsus kembrik, issiqda torayuvchi termousadka trubkasi yoki izolenta yordamida bajarilishi kerak.

Vaqtinchalik ilojsizlikdan foydalansa bo'ladi, biroq imkon bo'lishi bilan olib tashlash kerak, chunki skotch sertifikatlangan izolyatsiya materiali hisoblanmaydi.

Yana bir jihati o'tkazgichlarni ulangan joylari kontakti yaxshi bo'lmasa, yoki iste'mol toki ortsa qiziydi, temperatura 100 gradusga yetib borsa skotch erishni boshlaydi, kley xususiyatini yo'qotadi, qizish natijasida, skotch yonib ketadi.

O'tkazgichdan skotchni olgandan keyin uni kley qoldigini yo'qotish, tozalash juda qiyin, shuning uchun yangidan kusachka bilan qirqib, yangidan ulash mumkin.

Skotch ishlatish zarur bo'lib qolgan taqdirda, faqat kam quvvatli iste'molchilarga (50 w) ishlatsa bo'ladi, izolentadan ancha yupqa bo'lganligi uchun ko'proq qatlam qilib o'rash kerak bo'ladi.

@elcom_group

Bugun telegram guruhimizni foydalanuvchisi yozibdi: bu yerda doim avtomat shit haqida gapiravermasdan, ixtirolar ham qilinglar deydi.

Xitoyliklar elektronikada hamma narsani yasab bo'ldi. Bizga internetda o'tirish qoldi xolos:)

Bizni 90 % odamlarimiz mol dunyo kasaliga mubtalo bo'ldi. Qo'liga pul tushsa uy oladi, pulini to'plasa yana uy oladi, boy bo'lib ketsa yana kattaroq uy soladi. Saroy, hashamat, uch qavatli bo'lib ketaveradi.

Yaponiyani olaylik elektronikada 100 yildan beri hamma narsani chiqarishadi. Davlat ham boy, odamlari ham boy, texnologik jihatdan juda ilg'or, birontasi qasr uy quraman deb, bor budini devorga sarflar uy bilan obro' topmaydi. Martaba aqliy salohiyatga qarab ortadi.

Odamlar kamtar, tarbiyalik, inson qadri juda balandda, hammasi kitob o'qiydi, zamonaviy ta'lim oladi, pulimiz ko'p deb kekirib har kun kechda ovqatlangani chopmaydi.

Mikroelektronikani AQSh, J.Koreya, Yaponiya, Xitoy kashf qiladi, biz esa sotib oluvchi davlatlar sarasiga kiramiz. Orzular bilan ish bitmaydi, elektronikada noldan boshlab, ixtirolar qilish uchun, juda ko'p mehnat, kuch, sarmoya va uzoq vaqt kerak.

Ixtirolar bir yoki ikki yilda kashf qilinmaydi. Xitoy ham shu darajaga kelgunicha, 40 yildan ortiq vaqt to'xtovsiz harakat qildi.

Sotib olish osonroq hullas)))

@elcom_group

#Savol: (Mavlonbek Nishonov)
Assalomu alaykum, UZO haqida savolim bor. Man ko'proq montaj qilsam, yerlashtirgichsiz montaj qilaman.

Videoni ko'rib UZO qo'yadigan bo'ldim. Savolim shuki, inson misol qo'li bilan patro'n alishtirayotib fazaga ham nolga ham tegib tok ursa, oyog'ini tagi quruq, undan yerga tok o'tmasdan, o'zidan o'tsa, UZO tashlaydimi yo'qmi? Shuni bilmoqchiman.

#Javob
Patronga faza va nol kelib turibdi, agar siz bir vaqtda faza va nolga teginsangiz, siz peremichka bo'lib qolasiz, bunday vaziyatda UZO rol o'ynamaydi, inson tanasini qarshiligiga qarab endi avtomat tashlashi mumkin. Tana qarshiligi katta bo'lishligini hisobgaolsak avtomat himoyasi ishga tushmaydi.

Tana qarshiligi juda kichik bo'lsa ham, avtomat tashlaguncha, bunday holatda inson tanasi orqali katta tok oqib o'tadi, natijada inson tanasi orqali tok yerga o'tsa, o'tmasa xam o'limga olib keladi. Katta qushlarni tasavvur qiling bir vaqtda qanotlari bilan faza va nolga tegsa o'ladi.

@elcom_group

UZO ishlash prinsipi.

@elcom_group

#Savol: ( Maruf Ganiyev )
3 fazada ham vattni voltga bo'lsa chiqadimi amperi?

#Javob:
Odatda tokni topish uchun zanjirni bir qismi uchun Om qonunidan foydalanamiz.
I=P/U I - tok, P - quvvat, U- kuchlanish

Uch fazalik tarmoqda esa tokni quyidagi formula orqali topiladi I = P/(1,73*U*cos φ), chunki uch fazalik tarmoqda kuchlanish U= 380 V,
cosφ – bu quvvat koeffitsiyenti bo'lib, iste'molchini aktiv va reaktiv quvvati nisbati.

cos φ kattaligini o'rtacha 0.8-0.95 oralig'ida iste'molchiga qarab o'zgaradi, biroq hisoblashda o'rtacha 0.9 deb qabul qilish mumkin.

Masalan tushunish uchun kattaliklarni formulaga qo'yib chiqaylik:
I=?
P= 12 kW
U=380 V
cosφ = 0.9

I= 12000/ 1.73*380*0.9 = 20.2 A

@elcom_group

#Savol: (Burhon Ergash)
Savolim bor, nega qushlar ko'chalardagi toklarda be'malol turadi tok urmaydi, odam ushlasa tok uradi?

#Javob:
Aytaylik bizda kuchlanish ostidagi o'tkazgich simimizga qush kelib qo'ndi. Xech narsa sodir bo'lmadi, tok urmadi. Chunki qush havoda turibdi. Havo esa tok o'tkazmaydi dielektrik hisoblanadi.
Yana ham yaxshiroq tushunish uchun biz kuchlanish va tokni tushunishimiz kerak.

Tok bu zaryadlangan zarralarni tartibli harakati. Bu zaryadlangan zarralar harakatga kelishi uchun potensiallar farqi yuzaga kelishi kerak.

Bizda qushimizni oyoqlari bitta o'tkazgichda turibdi, potensiallar farqi yo'q. Liniyamizda boshida ohirigacha bir xil kuchlanish bo'lganligi uchun qushlarni oyoqlari orasida potensiallar farqi bo'lmaydi.

Shuning uchun qushlarni tok urmaydi. Yana bir sababi metall simimizni qarshiligi juda kuchkina bo'ladi qushlarni tanasini qatshiligi yuqori bo'ladi. Tok esa qarshigi yuqori tarafdan yurmaydi, qarshiligi past tarafdan o'tadi.

Video roliklarni ko'rib qolamiz ayrim vaqtlarda parashutdan sakraganda elektr uzatish liniyalariga kelib uriladi, agar to'g'ri teginsa simni bitta nuqtasiga yoki birdaniga ikkita simga tegib ketmasa parashutchini xam xavoda tok urmaydi.

Bu qoidani elektrik va elektronchilarimiz xam bilishi kerak. Chunki ta'mirlash vaqtida ba'zan kuchlanish ostidagi liniyalarimizni ulashga to'g'ri keladi.

Xaqiqatdan xam biz o'zimiz orqali yerga tok o'tishidan ixotalab olsak bemalol kuchlanish ostida xam qo'rqmay ishlasak bo'ladi.
Biroq xech qachon elektr toki bilan sinov tariqasida tajriba o'tkazib ko'rmang.

@elcom_group

Bizda kuchlanish va quvvat aniq bo'lganligi sababli, quvvatni hisoblash formulasi yordamida tok kuchini aniqlanadi. P=U*I,
bu yerda:
P - quvvat (P=100 W),
U - Tarmoq kuchlanishi ( U = 220 V),
I - Tok kuchi.

Bu formala orqali tok kuchini topib olamiz va Om qonuniga qo'yib, qarshilikni hisoblaymiz. I = 100 W / 220 V, I = 0.45 A

Om qonuni bo'yicha: I = U/R,
bu yerda:
R - lampochka spirali qarshiligi (Om),
U - Tarmoq kuchlanishi (220 V)

R = U/I
R = 220 V / 0.45 A
R = 488.8

Tog'ri javob: chog'lanma lampa spiralini qarshiligi 488.8 Om

САВОЛ БУ КАНДАЙ СХЕМА

#1mavzu Diqqat savol aynan ushbu belgi qaysi elektr himoya vositalari sxemasida keltrladi

#2mavzu Sxema buyicha izox