#Savol: (Bobur)
Assalomu Alaykum invertorlik payvandlash apparati ishlatyapmiz kuchlanish past, apparat yaxshi ishlamay qolyapti, menimcha stabilizator mumkin emas shunday holatda qanday kuchlanishni rostlasa bo'ladi?

#Javob:
Invertor - aslida stabilizator hisoblanadi.
Kuchlanishni stabilizatsiya qilish uning asosiy funktsiyalaridan biri.

Agar kuchlanish tushib ketayotgan bo’lsa, demak liniya sizga kerakli quvvatni ta’minlay olmayapti. Invertor o’zini kerakli quvvat bilan ta’minlay olmayapti.

Quvvatni esa na stabilizator na invertor o’zgartira olmaydi, ya'ni ko’paytira olmaydi. Invertor quvvatni o’zgartira olmaydi, u faqat tokni ozayishi hisobiga kuchlanishni barqarorlashtiradi.

Kuchlanish past bo'lib turganda, tarmoqdan katta amper tok ola olmaysiz. Kuchlanish battar tushib ketaveradi.

Muammoni yechimi sifatida transformator quvvatini oshirish yoki quyosh panellaridan foydalanish mumkin. Masofa uzoq bo'lsa o'tkazgichlar kesimi kichkinaligi ham kuchlanishni pastlashiga sabab bo'ladi.

@elcom_group

Assalomu alaykum aziz qadrli do'stlar.

Telegram kanalimiz va guruhimizga xush kelibsizlar. O'rganish va informatsiya olish manbasi sifatida bizni tanlaganingizdan xursandmiz😊

Kanalimiz va guruhimiz ochilganidan beri, odamlar tajriba almashadigan, savol beradigan va elektrotexnika, elektronika, ta'mirlash bo'yicha turli xil savollarga javob oladigan joyga aylandi.

Sizlarning har birlaringga oldingizda turgan turli vazifalarni muvaffaqiyatli hal qilishda yordam berish, shuningdek dolzarb va foydali informatsiyalarni berib borishga harakat qilamiz.

Kanalni yurgizish va uni rivojlantirish katta kuch va ko'p vaqt talab qiladi. Shuning uchun sizlarga murojaat qilib, bizga beminnat yordamini ayamayotgan adminlarimizni qo'llab quvvatlashingizni so'rayman.

Agar siz bizning faoliyatimizni va biz taqdim etgan foydali ma'lumotlarni qadrlasangiz, ularga layk👍bosishni unutmang!!! Shuning o'zi biz uchun katta xursandchilik.🥰

@elcom_group

#Savol: (Maksud Sayfutdinovich)
Assalomu alaykum, shu pusk tugmasi o'rniga oddiy o'chirgich yoki avtomat qo'ysa bo'ladimi?

#Javob:
Avtomat o'chirgich tez-tez o'chirib yoqish uchun mo'ljallanmagan. Ulashingiz mumkin, ishlaydi, biroq quyida asosiy kamchiliklari bor:

Elektr dvigatelni faqat avtomat o'chirgichni o'zi bilan yoqishning asosiy kamchiligi shundaki, agar apparat ishlayotgan vaqtda tarmoq kuchlanishi o'chib qolsa, undan keyin yana kuchlanish kelganda, apparat yoki mexanizm o'z-o'zidan ishlab ketadi va biror kishini o'ldirishi yoki jarohatlashi mumkin.

Elektr motorni ishga tushirish, to'xtatish va teskari aylantirish (revers) uchun elektromagnit puskatel kerak.

Bundan tashqari, puskatelni qulaylik tarafi shunda-ku, start knopkasini boshqarish qulay joyga o'rnatish mumkin.

Yana shuningdek start stop tugmasi har qanday o'lchamdagi elektromagnit puskatellar uchun bir xil, tasavvur qiling bir necha yuz kilovatt quvvatdagi elektr dvigatelni avtomat o'chirgich bilan yoqishni tasavvur qilavering!

Bundan tashqari, elektromagnit puskatel termorele bilan birgalikda, elektr motorni ortiqcha yuklama va faza uzilishida, kuyishidan himoya qiladi.

Avtomat o'chirgich rubilnik sifatida, ishlash uchun mo'ljallanmagan. U sxemani ortiqcha yuklamadan va qisqa tutashuvdan himoya qilish uchun kerak.

Xulosa:
Puskatelsiz elektr motor to'g'ri ishlamaydi va qizigan vaqtda ishdan chiqadi.

@elcom_group

Bu kasbda, ishingizni muhabbat bilan bajarsangiz natija mana shunday bo'ladi.
Xona dekoratsiyasini shunday bezatish ham mumkin ekan.

Biz esa tomosha qilib ham mazza qilyapmiz😊

@elcom_group

Elektrmontaj yoki shtukaturka birinchi?

Qurilish binosini elektr montajini qaysi vaqtda bajarish kerak degan savolga duch kelamiz. Kabellarni shtukaturkagacha yoki shtukaturkadan keyin ham yotqizsa bo'ladi. Har bir variantni plyus va minus taraflari bor. Qanday usulda montaj qilinishiga ham bog'liq bo'ladi.

Avvalo montajda kabellarni qay tarzda joylashuvini aniqlab olish kerak. O'tkazgichlar devor ustidan maxsus kabel kanal yoki devor ichida qoladigan qilib montaj, reja qilinyaptimi? Agar kabellar montaji devor sirtidan yotqizish reja qilinayotgan bo'lsa, unda birinchi shtukaturka va kosmetik pardozi qilinadi.

Gipsokarton bilan ishlaganda, kabellarni oldindan tashlab olish kerak, shuningdek xonadagi rozetka va vklyuchatellarni o'rnatiladigan joylarini g'amini ham yeb qo'yish kerak.

Shtukaturkadan avval elektr montajida yuzaga keladigan muammolar.

#1. Kabellarni shikastlash.
Pardoz ishlaridan avval elektr montajni bajarilsa,  shtukaturka qilinib, keyin gipsakartonchilar kelsa. Kabellarni aniq qayerdan o'tgani haqida tushunchaga ega bo'lmay, kabellarga shikast yetkazishi ko'p kuzatiladi.

#2. Halqa o'rnatish.
Rozetka osti halqasini, pardoz ishlarigacha o'rnatilsa, devor sirti bilan tekis o'rnatilmasdan qolishi mumkin.

Bunday holatda tekis yuza yo'qligi sababli ko'z bilan taxminan shtukaturka qalinligini olib, rozetka osti halqasi o'rnatiladi. Baribir shtukaturka qalinligini real bilmaganligimiz uchun, rozetka osti halqasi devor ichida qolib ketadi yoki aksincha devor tashqarisiga chiqib, xunuk bo'lib qoladi.

Qoidalar nima deydi?
Elektr montaj ishlarini bajarish uchun PUEda aniq bir tartib, ifoda qilinmagan. Qurilish me'yorlari va qodalarini (СНиП) ruscha nashrida shtukaturkaga oid yangi qoida kiritilgan.  (СП 71.13330.2017).       7.1.5 punktida otdelka ishlarigacha, montaj ishlari, santexnika, devor ichida qoluvchi elektr montaj liniyasi, devor orasiga yotqizilgan va  tekshirilgan bo'lishi kerak.

Nima uchun shtukaturkadan keyin elektr montaj foydali.

Me'yor talabiga ko'ra devor orasidagi kabel yotqizilgan chuqurlik, 1 santimetrdan kam bo'lmasligi kerak.

Ayrim joylarda, shtukaturka qalinligi 1 santimetrga yetib bormaydi,  kabel devor yuzasiga yetarlicha yaqin joylashadi, bunday holatda kabel tabiiy qizishidan, gulqog'ozda sariq chiziq hosil bo'lib va xona intererini buzib qo'yadi. Kabelni ustidan 1 sm to'liq qoplash butun binoni tekislab chiqish uchun juda ko'p miqdorda, qurilish materiali, vaqt va xizmat haqqi ketib qoladi.

Shunday holat yuz bermasligi uchun, tayyor shtukaturkaga yetarli chuqurlikda shtroba ( ariqcha ) ochib, tekis qilib kabel yotqizgan yaxshi.

Xulosa:
Yuqorida keltirilgan holatlardan tushunarliki, elektr kabellarni yotqizishni shtukaturka ishlaridan  keyin shug'ullangan yaxshi. Birinchi shtukaturkani bajarib olsangiz keyin sizga hech qanday qiyinchilik tug'dirmaydi.

@elcom_group

Bu suratdagi ozg'in odam, rivojlangan ong va aql egasi, ming yillikni buyuk ixtirochisi, o'z zamonidan ilgarilab ketgan, buyuk serb Nikola tesla.

Biz uning buyuk xizmatlari va kashf qilgan texnologiyalari bilan yashayapmiz.

Daho insonlar, muhtojlikda yashaydi. Nima uchun boylik haqida o'ylasin, ularning boshlari, boshqa narsalar bilan band bo'lgan.

Nikola Teslaning o'zini hech narsasi bo'lmagan hatto ixtirolariga ham birovlar pul bergan. Pul yetishmovchiligi, qiyinchiliklariga qaramasdan, insoniyatga ko'plab kashfiyotlarni qoldirib ketdi.

U yolg'izlikda, arzon mehmonxona nomerida vafot etgan. Uning so'nggi so'zlarini hech kim eshitmagan. U o'lmagan, hayotimizni har bir parchasida birga yashaydi, u mangu yashaydi.

@elcom_group

Arzon zaryadnik nimaga bir oyga yetib bormasligini endi tushungandirsiz😁

Elektr jihozlar yuqori sifatli bo'lishi kerak. Ko'pgina yong'inlarga aynan mana shunday ta'minlash manbalari sabab bo'ladi.
Made in India.

@elcom_group

#Savol: (Mirzayev A.)
Petlya faza nol nima? Nima uchun petlya faza nol qilinadi?

#Javob:
Petla faza nol – transformatordan iste’molchiga kelayotgan faza va nol o’tkazgichlarini, Iste’molchi tarafidan o’zaro bir biriga tutashtirilgandagi berk zanjirga aytiladi. Bu qisqa tutashuv toki va himoya vositalarini selektivligini to’g’ri tanlash uchun tekshiriladi.

Qisqa tutashuv toki Om qonuni  formulasi bo'yicha hisoblanadi: I=U/R ya’ni kuchlanish, zanjirning umumiy qarshiligiga bo'linadi. Himoya avtomati to’g’ri tanlanganligini aniqlash uchun biz qisqa tutashuv tokini bilishimiz kerak.

Faza va nol zanjirini qarshiligi – iste’molchi tarafdagi o’lchash joyidan (rozetka)  transformator podstansiyasigacha bo'lgan zanjirning  umumiy qarshiligiga aytiladi. Qarshilik qanchalik past bo'lsa, tok shunchalik  ko'p hosil bo’ladi.

Faza va nol qarshiligiga o’tkazgichlarni klemmalaridagi kontakt sifati, o’tkazgichlarning kesimi, avtomat o’chirgichni qarshiligi, o’tkazgichlarning uzunligi va  transformator o'rami qarshiligi ta'sir qiladi.

Ko’p hollarda transformatordan iste’molchigacha masofa ortib ketganda, avariya holatlarida qisqa tutashuv sodir bo’lsa himoya avtomati ishga tushmay qoladi. Bunga sabab qarshilik katta, kuchlanish past bo’lganligi uchun qisqa tutashuv toki avtomatni himoyasi ishga tushadigan darajaga yetib bormaydi.

Masalan: Transformatordan chiqqan liniyani eng uzoqdagi oxirgi nuqtasida qisqa tutashuv sodir bo’ldi. Transformatorda o’rnailgan 250 A saqlagich himoyasi ishlamadi. Om qonuniga asosan qisqa tutashuv tokini topamiz:  I=U/R,   I = 220 V/1.2 Om,   I=183 A.

Bunga sabab liniya uzun, o’tkazgichlar kesimi ingichka, eshib ulangan joylari ko’p natijada esa faza nol zanjiridagi qarshilik ortib ketadi. Qisqa tutashuv toki 250 amperga yetib bormadi.

Qisqa tutashuv vaqtida, himoya ishlamasligi natijasida qarshilik kattaligi hisobiga o’tkazgichlar qiziydi, oqibatda yong’inga olib kelishi mumkin.

@elcom_group

#Savol: (Ergashev Sodiqjon)
Akalar qanday joylarda gofra bilan kabel montaj qilinadi?

#Javob
Gofrada kabel yotqizish.
Odatda kabellarni gofra bilan yotqizish montajniklar va loyihachilar o’rtasida ko’plab tortishuvlarga sabab bo’ladi.
Qanday holatlarda kabellarni yotqizishda gofra kerak bo’ladi?

Gofrani asosiy vazifasi, xonadonimizdagi  yoki istalgan joydagi elektr o’tkazgichlarda montaj qilingan elektr o’tkazgichlarni  mexanik ta’sirlar, yog’ingarchilik, namgarchilik, ultrabinasha nurlari va boshqa tashqi omillardan himoya qiladi.

Elektr tizimida yong’in chiqqanda, birinchi zarbani gofra oladi, gofra esa o’z o’rnida o’tni ozi so’nib ochirish xususiyatiga ega.

Quyidagi joylarda gofradan foydalanish tavsiya etiladi:

-  Bino ichida elektr o’tkazgichlarni ochiq usulda montaj qilganda bino sirti yonmaydigan qurilish materiallarda (beton, gisht). Yogoch bilan qoplangan devorlarda maxsus materialdan tayyolangan yonmaydigan yoki metall gofralardan foydalaniladi.

-  Binolar ichida yopiq usulda montaj qilinganda, masalan, betonli  qorishma quyilganda kabelni qo’shimcha himoyasiga gofra qo’yiladi.

-  Tashqi elektr uzatish liniyasini montajida, (devorda, havoda) Bunda quyosh nurlariga chidamli qora gofradan tanlash kerak.

-  Bron qobig’i bo’lmagan kabellarni yer ostiga yotqizishda. Bunda metall nerjaveyka yoki polipropilen PND tipdagi gofra tortiladi.

-  Kabel liniyasini kelgusida almashtirish rejalashtirilganda.

Biroq me'yoriy hujjatlarda to’g’rida to’g’ri elektr kabellarni gofrada yotqizish talabini ko’rsatmaydi.

21.08.2021 y.
@elcom_group

Plata yig'ish jarayoni

@elcom_group

Asosan uch xil qurilma yordamida prozvonka qilinadi.
- Multimetr yordamida, priborni prozvonka qilish rejimiga qo’yiladi, prozvonka rejimi yo’q bo’lsa qarshilik yoki diodni tekshirish rejimiga qo’yiladi.
- Qo’lbola yasama lampa va batareya bilan (jargonda bu qurilmani arkashka deb nomlanadi)
- Telefon trubkasi yordamida, zanjirga batareya qo’yib olinadi. Bu usul oxirgi vaqtlarda ancha eskiryapti, chunki buni amalga oshirish uchun ikki kishi kerak bo’ladi.

Hozirda eng keng tarqalgan usul multimetr yordamida prozvonka qilishni ko’rib chiqaylik.
Prozvonka qilishdan avval kabel tolalarini uchlaridan izolyatsiyasini ochib olamiz.

Multimetrni prozvonka qilish rejimiga qo’yamiz, agar prozvonka qilish rejimi bo’lmasa qarshilikni o’lchash rejimini kichikroq diapazoniga o’rnatamiz. Prozvonka qilishdan avval multimetr shuplarini bir biriga tutashtirib tekkizsak nol qarshilikni ko’rsatishi kerak yoki ovozli signal berishi kerak, kontakt bor degani.

Multimetr qora shupini kabelni bitta tolasiga tekkizamiz, qizil shup bilan esa kabelni qarama qarshi tarafidan tolalarga tekkizib chiqamiz. Bunda multimetr displeyida 1 raqamini ya'ni cheksiz qarshilikni ko’rsatadi, bu degani hali izlanayotgan tola topilmadi degani. Multimetr displeyida nol qarshilikka yaqin raqam ko'rsatsa (yoki ovozli signal bersa) demak izlanayotgan tola topilgan bo’ladi. Bu usul qisqa kalta kabellar uchun foydalaniladi.

Kabeldagi ikki tolani multimetrda aniqlash.
Agar kabeldagi hamma tolalar bir xil rangda bo’lib bir donasi boshqa rangda bo’lsa quyidagicha prozvonka qilinadi. Kabelni bir tarafidan rangli tolani kerakli tolaga ulaymiz, ya'ni ikkita tola skrutka holatida ulanadi.

Keyin kabelni qarama qarshi tarafidan mltimetrni qora shupini rangli tolaga tekkizamiz, qizil shupni navbati bilan qolgan hamma tolalarga tekkizib chiqiladi.

Shupni tekkizib turganimizda lampochka yonsa (multimetr signal bersa ) noma'lum tola topilgan bo’ladi. Xuddi shu tarzda qolgan tolalarni ham izlash davom ettiriladi.

Kabellarni metall himoya qobig'i broni yordamida ham prozvoka qilsa bo’ladi. Bunday holatda metall bron rangli tola vazifasini o’tab beradi.

@elcom_group

Elektrikni yomon tushi

@elcom_group