1912 йил Хива хонининг Нуриллабой саройида биринчи марта электр лампаси ёнди. Ўша пайтларда Бош вазир Саййид Исломхўжа таклифи билан саройни ёритадиган электр нурини ўрнатиш Хива хони Асфандиёрхонга амалга ошмас ишдек туюлган бўлса-да, бироқ Бош вазир Исломхўжа бу ишнинг уддасидан чиқди.

Тарихчи И.Юсуповнинг қайд этишича, 1912 йил хориждан келган меҳмонларни қабул қилиш, турли зиёфат ва учрашувлар учун мўлжалланган Нуриллабой саройи ишга тушди. Табиийки, ушбу кўшкни ёритиш учун қандил ўрнатилган, аммо у хирароқ эди. Шу боис Исломхўжа хон саройини ёритиш учун кичик электр станцияси қуриш ҳаракатига тушади.

Бу пайтда Нуриллабой саройида европалик меҳмонлар учун махсус ошхона ташкил этилган эди. Бош ошпаз Россиядан таклиф қилинган Янгиўрозов деган киши бўлган. Бу татар йигитнинг Сизран шаҳрида истиқомат қилувчи Мусо исмли укаси бўлиб, унинг электрчилик касбидан хабари бор экан. Янгиўрозов ошхонада европача таом еб ўтирган бош вазирга укаси Хивадаги электр станциясини ишлатиши мумкинлигини айтади.

Исломхўжа бир гуруҳ кишиларни кичик электр станциясини олиб келиш учун Москва ва Петербургга юборади. Мусони Хивага ишга таклиф этиб, ўзи эса Сизран шаҳрига хат жўнаттиради. Ана шу тарзда 1912 йили Хоразмда илк бор кичик электр станцияси қурилиб, 31 декабрь куни биринчи марта электр лампаси саройни ёритади. Хон саройининг электр устаси Мусо Сабанович Янгиўрозов эди.

И. Юсуповнинг ёзишича, станцияга бир цилиндрли ва бир поршенли, 60 от кучига эга двигатель ўрнатилиб, у 40 Квт қувватли генераторни ҳаракатга келтирар, натижада электр токи ишлаб чиқарарди. Табиийки, у Тошкент Туркистон генерал-губернаторлигининг пойтахти бўлганидан кейин ўлкамизда барпо этилган иккинчи электр станцияси эди.

Улугбек Нурузов

@elcom_group

Diktofon

@elcom_group

#Savol: ( Nozirjon Sirojidinov )
Dvigatelga 3faza ulanadi 1fazasi uzilsa Dvigatel nega kuyadi?

#Javob:
Uch fazalik dvigatelda qandaydir sabab bilan, bitta faza yo'q bo'lib qolsa, uch fazalik dvigatel bir fazalik ishchi rejimga o'tib qoladi.

Fazani yo'qolishi nimasi bilan xavf soladi?

Normal uch fazalik ish rejimida, statorni barcha o'ramlaridan faza toki bir xil oqib o'tadi, ya'ni bir biriga nisbatan 120 gradus siljigan holda, bu aylanuvchi magnit maydonini hosil qiladi va rotorni aylanishini ta'minlayadi.

Bu fazalardan biri uzilsa, tok va kuchlanishni teng taqsimlanish muvozanati buziladi.
Bunda agar "yulduz" usulida ulangan bo'lsa, ikkita o'ram ketma-ket ulangan bo'lib qolib umumiy tok oqib o'tadi, uchinchi o'ramda tok bo'lmaydi.

Bunday holatda magnit maydoni o'zgarib elektr motorni aylantirishga yetarli bo'lmaydi, agar val aylanmasa, ishga tushiruvchi tok ortishi hisobiga o'ramlarni tezda qizib ketishiga olib kelib , izolyatsiyasi buziladi va uch fazalik dvigatel ishdan chiqadi.

@elcom_group

Yuqoridagi testning to'g'ri javobi:

Bilamiz yarimo'tkazgich manfiy temperatura koeffitsiyentiga ega, harorat pastlaganda uning qarshiligi ko'payadi yoki aksincha. Bu esa yarimo'tkazgich haroratni aniqlay olishini ko'rsatadi.

Bosimni o'lchash maqsadida foydalaniladigan qurilmani tenzodatchik deyiladi. Bosimni o'lchash uchun tenzodatchiklar metall yoki kremniy yarimo'tkazgichi asosida tayyorlanadi. Bu shuni anglatadiki, yarimo'tkazgich bosimni sezishi mumkin.

Magnetizmni sezadigan, Holl datchigi deb nomlanuvchi magnit datchigi mavjud bo'lib u galiy arsenid(GaAs) va indiy arsenid(InAs) kabi P-tipli yarimo'tkazgich materialidan tayyorlanadi. Bu shuni anglatadiki, yarimo'tkazgich magnitlanishni ham sezadi.

Xulosa qilib aytganda yarimo'tkazgich harorat, bosim va magnitlanishni ham sezishi mumkin.

Test uchun rasm

Yuqoridagi testning javobi:
Kremniylik diodda, to'g'ri o'tish bo'yicha kuchlanish tushuvi 0,7 voltni tashkil qiladi. Ya'ni kremniy 0,7 volt kuchlanish iste'mol qiladi. Shu sabablik R1 rezistordagi kuchlanish 12 V -0,7 V= 11,3 V ga teng bo'ladi.

Mening postlarimga doim layk bosadiganar aqlli, taqsinga loyiq insonlar))

Sizlarni 👍 bosganlaringni ko'rib, o'zimni postim o'zimga yoqib men ham layk bosib yuboryapman))

Sizlarni layklaring meni yanada qiziqarli va kerakli ma'lumotlarni yozishga undaydi.

Ertami kechmi har bir inson faoliyatidan charchaydi, shu bir dona tekin layklaring, yuragimni tog'dek ko'taradi. Charchoqlar tum taraqay tarqab ketadi.

❤ lar qancha ko'p bo'lsa, fikr mulohazalarim sizlarga manzur bo'layotganini, foydali bo'layotganligini bildiradi. Meni esa yangi postlar yozishga ilxomlantiradi.

Nima deyishardi: kanalimizni qo'llash uchun layk bosing, do'stlaringiz bilan ulashing!!!

@elcom_group