#Savol:
Assalomu aleykum hammaga.Oramizda relechik boʻlib ishlaydiganlar bormi.Savolim bor edi.35 kvli liniyada neytrali nima uchun yerga ulanmagan boʻladi?? Yer bilan qisqa tutashuv boʻlsa qaysi qaysi zashita ishlaydi?

#Javob:
35 kV kuchlanishli elektr tarmoqlarida neytral nuqtaning yerga ulanmasligi (yoki izollangan neytral rejimi) bir qancha texnik va iqtisodiy sabablarga ega. O‘zbekiston va ko‘plab MDH davlatlari energiya tizimida 3-35 kVli tarmoqlar odatda izollangan neytral rejimida ishlaydi.
​Mana buning asosiy sabablari:

​1. Bir fazali yerga tutashuvda ishni davom ettirish imkoniyati
​Bu eng asosiy afzallik hisoblanadi. Agar 35 kVli liniyada bitta faza yerga tegib qolsa (masalan, izolyator sinishi natijasida), fazalararo kuchlanish o‘zgarmaydi.

​Natija: Iste'molchilarni tarmoqdan uzishga hojat qolmaydi. Tizim ma'lum vaqt davomida (odatda 2 soatgacha) avariya holatida ishlashni davom ettirishi mumkin. Bu vaqt ichida tezkor guruh nosozlik joyini topib, ta'mirlashga ulguradi.

​2. Nosozlik tokining kichikligi
​Neytral yerga ulanmaganligi sababli, bir faza yerga tekkanda zanjir yopilmaydi. Yerga oqayotgan tok faqat liniyaning sig‘imi hisobiga juda kichik bo‘ladi.
​Afzalligi: Yerga tutashuv nuqtasida kuchli yoy hosil bo‘lmaydi va uskunalar jiddiy shikastlanmaydi.

​3. Iqtisodiy tejamkorlik
​Agar neytral yerga mahkam ulangan bo‘lsa (masalan, 110 kV va undan yuqori tarmoqlarda bo‘lgani kabi), har qanday yerga tutashuv qisqa tutashuv hisoblanadi.

​Bu holatda juda qimmat va murakkab himoya vositalari hamda har bir avariyada liniyani o‘chirib-yoquvchi kuchli o‘chirgichlar (viklyuchatellar) kerak bo‘lar edi. 35 kVli tarmoqlar juda keng tarqalganini hisobga olsak, bu katta xarajat demakdir.

​Tizimning kamchiliklari (Nima uchun hamma joyda shunday emas?) Garchi bu rejim qulay bo‘lsa-da, uning xavfli tomonlari ham bor:
​
Kuchlanishning ortishi: Bir faza yerga tekkanda, sog‘lom fazalardagi kuchlanish yerga nisbatan \sqrt{3} marta (lineyniy kuchlanishgacha) ko‘tariladi. Bu esa izolyatsiyaga og‘irlik tushiradi.
​
Murakkab izolyatsiya: Uskunalar (transformatorlar, kabellar) faza kuchlanishiga emas, balki liniya kuchlanishiga bardosh beradigan izolyatsiyaga ega bo‘lishi shart.

​Xulosa:
​35 kVli liniyalarda neytralning yerga ulanmasligi elektr ta'minoti uzluksizligini ta'minlash va avariya toklari miqdorini kamaytirish uchun eng maqbul yechim deb topilgan.

Muallif: Botirali Marizoyev

@elcom_group

Life Hack
@elcom_group

#savol:
Chastota o'zgartirgich (chastotnik) ishlayotgan vaqtda asinxron dvigatelni ulash yoki uzish mumkinmi?

#javob:
Har qanday holatda ham mumkin emas. Chastota o'zgartirgich ishlayotgan vaqtda yuklamani ajratish tok oqimning ko'tarilishiga olib kelishi va chastota o'zgartirgich chiqishlaridagi IGBT tranzistorlariga zarar etkazishi mumkin.

Shuning uchun chastota o'zgartirgich chiqishi va yuklama o'rtasidagi har qanday rubilnik, kontaktorlar, avtomat o'chirgichlar va shunga o'xshash kommutatsiya qurilmalar o'rnatish tavfsiya qilinmaydi.

Agar bunday qurilmalar o'rnatish juda zarur bo'lsa, barcha kommutatsiya faqat chastota o'zgartirgich chiqishi o'chirilgan holatda bo'lishi kerak.

@elcom_group

#savol:
Chastota o'zgartirgich quvvatidan past quvvatga ega elektr motorni ulash mumkinmi?

#javob:
Ha, mumkin biroq cheklovlar mavjud. Odatda, bunday holatda elektr motor chastota o'zgartirgich quvvatining yarmidan kam bo'lmasligi kerak (masalan, 2,2 kVt quvvatga ega chastota o'zgartirgichga kamida 1,1 kVt quvvatga ega dvigatelni ulanishi mumkin).

Bunday cheklov chastota o'zgartirgichlar odatda nominal quvvatining 50% dan past bo'lgan yuklama toklarini kuzata olmasligi bilan bog'liq.

Ba'zi arzon chastota o'zgartirgichlar hatto dvigatel tokining sozlamalariga ega bo'lmaydi va bir xil nominaldagi dvigatel bilan ishlashga mo'ljallangan bo'ladi.

@elcom_group

Kuzgi va qishki mavsum boshlanishi bilan hammayoqda qor bilan qoplanish holatini kuzatamiz ayniqsa izalyatorlar ustini qalin qor qoplaydi oʻylashingiz mumkin qorda qisqa tutashuv boʻlmaydimi deb ? Chunki qor butun yuzani qamrab oladi. Yuq nega degan savol albatta tugʻiladi bunga bitta asosiy sabab bor qor va yomgʻir dielektrik hisoblanadi. Yana unda aytishiz mumkin men kurgan edim izalyatorda chaqnash sodir boʻldi deb ha shunday holatlar koʻzatiladi lekin sababi nima degan savol tugʻiladi. Keling yaxshisi izalyatorni oʻzi haqida tanishib chiqsak u nimadan tashkil topgan va qanday hususiyatlari bor.
Izalyatorlar odatda 2ta materialdan tayorlanadi shisha yoki kvars qumi ikki hil materil ham dielektrik hisoblanadi yani unda erkin elektronlar umuman harakatlana olmaydi. Erkin elektronlar harakatlanmasa demak bilamiz albatta bu dielektrik himoya vositasi.
Odata nima sababdan avarinniy holatlar kelib chiqadi kurib chiqamiz
1) izalyatorlarda har hil yorilishlar sinishlar dielektrik hususiyatini yuqotishiga sabab boʻladi
2) ularni vaqtida ekspultatsiya qilmaslik yani, chang izalyatorga oʻtirib qoladi uni vaqtida tozalamasa yomgʻir va qor yogʻganda tok utkazuvchu vosita boʻlib qoladi shu sababli 6oyda bir OTQ larda texnik kurikdan utkazib turilishi zarur demak bizda qor va yomgʻir distlangan suv kabi shunchaki izalyatorlarni vaqtida tozalab turilishi kerak boʻlmasam yuqori kuchlanish linyalarida elektr magnit maydoni tasiri kengayishga va avariyalar koʻpayiahga sabab boʻladi

Shu vidiodan bilib olsa ham boʻladi

To'g'risini aytganda, elektromontaj ishlari bilan shug'ullangan inson, qayerdadir qandaydir noto'g'ri va sifatsiz elektr montajini ko'rsa, o'sha vaqtda ko'ngilda yoqimsizlik bo'ladi. Bir zumda xayolga juda ko'p narsalar, noxush manzaralar gavdalanadi.

Men o'zim uyni yoki ob'ektni egasiga bu kamchiliklarni aytgani istihola qilaman. Aytsam ishni bajargan elektrikni yomonlagan bo'laman, aytmasam xavfni ko'ra bila turib indamasam vijdon qiynaladi.

Sizda ham shunday vaziyatlar bo'lganmi? Qanday yo'l tutgan bo'lar edingiz?

@elcom_group

Grupa uchun qiziq savol berman lekin javobini uzim bilaman kim biladi nima holat bôlyabti bu sistemamizda

Mayli uzim tushntraman oqimni boshqaruvchi dachikka yetarli oqim kerak bu yerda yetarli oqim yuq suv 3qismga bôlinib ketyabti shu sababli puskatel tortomayabti nima qilsa tuğri boʻladi teploovenikka vintil urnatilmagan suv oqimni bishqarish uchun

Shu joyga vintel urnatib linyani yopib quyish kerak gaz kelganda obogref linya yopilib bu ochiladi

Uy qurish

Betonchini kamchiligini,
g'isht teruvchi to'g'rilaydi.
G'isht teruvchini kamchiligini,
suvoqchi to'g'rilaydi.
Suvoqchini kamchiligini,
shtukaturkachi to'g'rilaydi.
Shtukaturkachini kamchiligini,
otdelkachi (sirchi, pardoz) to'g'rilaydi.
Elektrikni kamchiligini,
elektrik to'g'rilaydi))

@elcom_group

1 qism holat ayanchli

2qism tekshrishni boshladik