Азаматтардың тұрғылықты жері бойынша құрылған сайлау учаскелері бойынша сайлаушылар тізімдерін дауыс беру күніне он бес күн қалғанда, яғни 26 желтоқсаннан кешіктірмей тиісті сайлау комиссиялары танысу үшін сайлаушыларға ұсынады.
Азаматтарға тиісті сайлау комиссияларының үй-жайларында сайлаушылар тізімдерімен танысу, сондай-ақ оларға енгізілген сайлаушылар туралы деректердің дұрыстығын тексеру мүмкіндігі қамтамасыз етіледі.
Учаскедегі сайлаушылар тізіміне өзгерістер енгізу
Әрбір азамат сайлаушылар тізіміндегі өзі туралы деректерді тексеруге және тізімге енгізілмегені, дұрыс енгізілмегені немесе тізімнен шығарылып тасталғаны, сондай-ақ тізімдегі сайлаушы туралы деректерде жіберілген дәлсіздіктер туралы шағым жасауға құқылы.
Сайлаушылар тізімдеріне енгізу, олардан шығарып тастау не сайлаушылар тізімдеріне түзетулер енгізу қажеттігі туралы арыздарды тиісті сайлау комиссиясы сайлау комиссиясына өтініш келіп түскен күні қарайды.
Өтініш қабылданбаған жағдайда сайлау комиссиясы өтініш берушіге оның өтінішін қабылдамау туралы дәлелді шешімнің көшірмесін кідіріссіз береді. Шешімге сайлау комиссиясы орналасқан жердегі тиісті сотқа шағым жасалуы мүмкін, ол шағымды келіп түскен күні қарайды.
Арызданушы үшін оң шешім қабылданған жағдайда сайлау комиссиясы сайлаушылар тізіміне түзетуді немесе енгізілмеген сайлаушыны тізімге енгізуді дереу жүргізеді.
Сайлаушылар тізіміне өзгерістер енгізілген жағдайда учаскелік сайлау комиссиясы бұл туралы жоғары тұрған сайлау комиссиясына хабарлайды.
Дауыстарды санау басталғаннан кейін сайлаушылар тізіміне өзгерістер енгізуге тыйым салынады.
Азаматтардың уақытша келген орындарында құрылған сайлау учаскелері бойынша сайлаушылар тізімдері
Республика бойынша азаматтардың уақытша болу орындарында құрылған 558 учаске бар. Мұндай учаскелер бойынша сайлаушылардың тізімдері дауыс беруге 5 күн қалғанда жасалады және дауыс беруге 1 күн қалғанда нақтылануға тиіс.
Бұл: демалыс үйлерінде, санаторийлерде, тұрақты емдеу-профилактикалық мекемелерінде; шалғайдағы және қатынасуы қиын аудандарда орналасқан азаматтар тұратын жерлерде, алыс мал шаруашылығы учаскелерінде; тергеу изоляторлары мен уақытша ұстау изоляторларында; Қазақстан Республикасына тиесілі және сайлау күні жүзуде жүрген кемелерде; әскери бөлімдерде құрылған учаскелер.
Қазақстан Республикасының шет мемлекеттердегі өкілдіктері жанынан әлемнің 51 елінде 66 сайлау учаскесі құрылды.
Бұл тізімдерге тиісті шет мемлекетте тұратын немесе ұзақ мерзімді шетелдік іссапарда жүрген және республика азаматының жарамды паспорты бар барлық азаматтар енгізіледі.
Сондай-ақ, отырыс барысында «ҚР ОСК ақпараттық-техникалық орталығы» РМК директоры Қанат Арсақбаев ведомстволық жүйелерді интеграциялау, аумақтық сайлау комиссияларымен техникалық өзара іс-қимылды қамтамасыз ету, сайлаушылар тізімдерінің толықтығы мен дұрыстығын бақылауды жүзеге асыру бойынша жүргізілген жұмыс туралы сөз сөйледі.
Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің бірінші орынбасары Марат Қожаев азаматтарды тұрғылықты жері бойынша есепке алу және тіркеу бойынша ағымдағы жағдай туралы баяндады.
Облыс, республикалық маңызы бар қалалар және астана әкімдері аппараттарының басшылары тыңдалды. Олар сайлаушылардың тізімін жасау сапасын арттыру және Call-орталықтардың жұмысын ұйымдастыру бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы хабарлады.
Отырысты қорытындылай келе, Берік Имашев сайлаушыларды құқықтық сауаттылық танытуға және ағымдағы жылдың 10 желтоқсанынан кешіктірмей заңда белгіленген мерзімде сайлаушылар тізіміне ену туралы қамқорлық жасауға шақырды. Сондай-ақ, жергілікті атқарушы органдардың назарын олар тиісті сайлау учаскелерінің аумағындағы тұрғылықты жері бойынша Республиканың белсенді сайлау құқығы бар барлық азаматтарын сайлаушылар тізіміне енгізуді қамтамасыз ететіндігіне аударды.
Отырыс қорытындысы бойынша Ортсайлауком қаулысы қабылданды, оған сәйкес әкімдер келіп түскен барлық өтініштерді ескере отырып, сайлаушылардың дұрыс және өзекті тізімдерін қалыптастыруды қамтамасыз ету бойынша барлық түбегейлі шараларды қабылдауы қажет.
Азаматтарға тиісті сайлау комиссияларының үй-жайларында сайлаушылар тізімдерімен танысу, сондай-ақ оларға енгізілген сайлаушылар туралы деректердің дұрыстығын тексеру мүмкіндігі қамтамасыз етіледі.
Учаскедегі сайлаушылар тізіміне өзгерістер енгізу
Әрбір азамат сайлаушылар тізіміндегі өзі туралы деректерді тексеруге және тізімге енгізілмегені, дұрыс енгізілмегені немесе тізімнен шығарылып тасталғаны, сондай-ақ тізімдегі сайлаушы туралы деректерде жіберілген дәлсіздіктер туралы шағым жасауға құқылы.
Сайлаушылар тізімдеріне енгізу, олардан шығарып тастау не сайлаушылар тізімдеріне түзетулер енгізу қажеттігі туралы арыздарды тиісті сайлау комиссиясы сайлау комиссиясына өтініш келіп түскен күні қарайды.
Өтініш қабылданбаған жағдайда сайлау комиссиясы өтініш берушіге оның өтінішін қабылдамау туралы дәлелді шешімнің көшірмесін кідіріссіз береді. Шешімге сайлау комиссиясы орналасқан жердегі тиісті сотқа шағым жасалуы мүмкін, ол шағымды келіп түскен күні қарайды.
Арызданушы үшін оң шешім қабылданған жағдайда сайлау комиссиясы сайлаушылар тізіміне түзетуді немесе енгізілмеген сайлаушыны тізімге енгізуді дереу жүргізеді.
Сайлаушылар тізіміне өзгерістер енгізілген жағдайда учаскелік сайлау комиссиясы бұл туралы жоғары тұрған сайлау комиссиясына хабарлайды.
Дауыстарды санау басталғаннан кейін сайлаушылар тізіміне өзгерістер енгізуге тыйым салынады.
Азаматтардың уақытша келген орындарында құрылған сайлау учаскелері бойынша сайлаушылар тізімдері
Республика бойынша азаматтардың уақытша болу орындарында құрылған 558 учаске бар. Мұндай учаскелер бойынша сайлаушылардың тізімдері дауыс беруге 5 күн қалғанда жасалады және дауыс беруге 1 күн қалғанда нақтылануға тиіс.
Бұл: демалыс үйлерінде, санаторийлерде, тұрақты емдеу-профилактикалық мекемелерінде; шалғайдағы және қатынасуы қиын аудандарда орналасқан азаматтар тұратын жерлерде, алыс мал шаруашылығы учаскелерінде; тергеу изоляторлары мен уақытша ұстау изоляторларында; Қазақстан Республикасына тиесілі және сайлау күні жүзуде жүрген кемелерде; әскери бөлімдерде құрылған учаскелер.
Қазақстан Республикасының шет мемлекеттердегі өкілдіктері жанынан әлемнің 51 елінде 66 сайлау учаскесі құрылды.
Бұл тізімдерге тиісті шет мемлекетте тұратын немесе ұзақ мерзімді шетелдік іссапарда жүрген және республика азаматының жарамды паспорты бар барлық азаматтар енгізіледі.
Сондай-ақ, отырыс барысында «ҚР ОСК ақпараттық-техникалық орталығы» РМК директоры Қанат Арсақбаев ведомстволық жүйелерді интеграциялау, аумақтық сайлау комиссияларымен техникалық өзара іс-қимылды қамтамасыз ету, сайлаушылар тізімдерінің толықтығы мен дұрыстығын бақылауды жүзеге асыру бойынша жүргізілген жұмыс туралы сөз сөйледі.
Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің бірінші орынбасары Марат Қожаев азаматтарды тұрғылықты жері бойынша есепке алу және тіркеу бойынша ағымдағы жағдай туралы баяндады.
Облыс, республикалық маңызы бар қалалар және астана әкімдері аппараттарының басшылары тыңдалды. Олар сайлаушылардың тізімін жасау сапасын арттыру және Call-орталықтардың жұмысын ұйымдастыру бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы хабарлады.
Отырысты қорытындылай келе, Берік Имашев сайлаушыларды құқықтық сауаттылық танытуға және ағымдағы жылдың 10 желтоқсанынан кешіктірмей заңда белгіленген мерзімде сайлаушылар тізіміне ену туралы қамқорлық жасауға шақырды. Сондай-ақ, жергілікті атқарушы органдардың назарын олар тиісті сайлау учаскелерінің аумағындағы тұрғылықты жері бойынша Республиканың белсенді сайлау құқығы бар барлық азаматтарын сайлаушылар тізіміне енгізуді қамтамасыз ететіндігіне аударды.
Отырыс қорытындысы бойынша Ортсайлауком қаулысы қабылданды, оған сәйкес әкімдер келіп түскен барлық өтініштерді ескере отырып, сайлаушылардың дұрыс және өзекті тізімдерін қалыптастыруды қамтамасыз ету бойынша барлық түбегейлі шараларды қабылдауы қажет.
Сондай-ақ, жергілікті атқарушы органдар азаматтарды сайлаушылар тізіміне енгізу туралы ақпараттандыру үшін ақпараттық онлайн сервистер мен Call орталықтар ұйымдастыруы қажет.
Сонымен қатар, отырыста Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясының белсенді сайлау құқығына ие Қазақстан Республикасының азаматтарды сайлаушылар тізіміне енгізу туралы үндеуі қабылданды.
Отырыстан кейін БАҚ өкілдеріне арналған онлайн-брифинг өтті, онда Ортсайлауком мүшелері бұқаралық ақпарат құралдары өкілдерінің сұрақтарына жауап берді.
Сонымен қатар, отырыста Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясының белсенді сайлау құқығына ие Қазақстан Республикасының азаматтарды сайлаушылар тізіміне енгізу туралы үндеуі қабылданды.
Отырыстан кейін БАҚ өкілдеріне арналған онлайн-брифинг өтті, онда Ортсайлауком мүшелері бұқаралық ақпарат құралдары өкілдерінің сұрақтарына жауап берді.
«Об организации работы со списками избирателей на очередных выборах депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов Республики Казахстан, назначенных на 10 января 2021 года»
27 октября состоялось заседание Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан «Об организации работы со списками избирателей на очередных выборах депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов Республики Казахстан, назначенных на 10 января 2021 года».
В заседании приняли участие представители политических партий, МВД, МЮ, МИД, НАО «Правительство для граждан», РГП «ИТЦ ЦИК РК», в режиме ВКС территориальные избирательные комиссии и руководители аппаратов акимов областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, в режиме онлайн - представители средств массовой информации.
Открывая заседание Председатель Центризбиркома Берик Имашев подчеркнул, что работа со списками избирателей является одним из важных акспектов электорального процесса. Ответственность за полноту, достоверность и актуальность списков избирателей возложена на местные исполнительные органы. Но и сами граждане должны быть заинтересованы в этом. Так как именно включение граждан в список избирателей является основанием для реализации конституционного права электората - избирать.
По вопросу повестки дня выступил заместитель Председателя Центризбиркома Константин Петров.
Организация работы со списками избирателей.
В связи с измениями, внесенными в Конституционный закон «О выборах» в 2018 году, в части формирования списков избирателей, единым источником для формирования списков определена государственная база данных о физических лицах (далее - ГБДФЛ).
Процесс формирования списков избирателей теперь контролируется территориальными избирательными комиссиями, которые выявляют расхождения представляемых акиматов списков с ГБДФЛ, и отрабатывают их с местными исполнительными органами (далее - МИО).
По состоянию на 1 октября 2020 года в списки избирателей включены
11 820 318 граждан РК.
Переход к формированию списков избирателей на основе ГБДФЛ исключает старую практику повсеместных «подворовых обходов», а также унифицирует источник первичной информации, в отличие от прежней практики, когда один и тот же гражданин мог оказаться включенным сразу в нескольких региональных базах или не оказаться ни в одной.
Включение в списки избирателей.
Список избирателей по месту жительства составляет соответствующий местный исполнительный орган.
В него включаются граждане Республики, обладающие активным избирательным правом: достигшие 18-ти лет, дееспособные, не содержащиеся в местах лишения свободы.
Основанием для включения гражданина в список избирателей на конкретном избирательном участке является факт его регистрации по месту жительства на территории этого избирательного участка.
Граждане, имеющие временную регистрацию могут быть включены в списки избирателей только на основании поданного ими заявления в местные исполнительные органы.
Даже при отсутствии регистрации не позднее 10 декабря т.г. граждане вправе обратиться в МИО с заявлением о выборе участка для голосования.
В случае, если избирателю не позже чем за тридцать дней до выборов, т.е. не позднее 10 декабря, стало известно о том, что он не будет иметь возможность прибыть в день выборов в помещение для голосования по месту его регистрации, он вправе по месту своего пребывания обратиться в местный исполнительный орган с письменным заявлением о включении его в соответствующий список избирателей.
При этом местный исполнительный орган организует исключение гражданина из списка избирателей по месту регистрации и включение его в список избирателей того участка, на котором гражданин будет голосовать.
Предоставление списков избирателей на избирательный участок.
Списки избирателей по каждому избирательному участку соответствующий аким представляет по акту в участковую избирательную комиссию за двадцать дней до начала голосования, т.е. не позднее 20 декабря, в электронном виде и (или) на бумажном носителе, в территориальную комиссию – в электронном виде.
27 октября состоялось заседание Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан «Об организации работы со списками избирателей на очередных выборах депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов Республики Казахстан, назначенных на 10 января 2021 года».
В заседании приняли участие представители политических партий, МВД, МЮ, МИД, НАО «Правительство для граждан», РГП «ИТЦ ЦИК РК», в режиме ВКС территориальные избирательные комиссии и руководители аппаратов акимов областей, городов Нур-Султан, Алматы и Шымкент, в режиме онлайн - представители средств массовой информации.
Открывая заседание Председатель Центризбиркома Берик Имашев подчеркнул, что работа со списками избирателей является одним из важных акспектов электорального процесса. Ответственность за полноту, достоверность и актуальность списков избирателей возложена на местные исполнительные органы. Но и сами граждане должны быть заинтересованы в этом. Так как именно включение граждан в список избирателей является основанием для реализации конституционного права электората - избирать.
По вопросу повестки дня выступил заместитель Председателя Центризбиркома Константин Петров.
Организация работы со списками избирателей.
В связи с измениями, внесенными в Конституционный закон «О выборах» в 2018 году, в части формирования списков избирателей, единым источником для формирования списков определена государственная база данных о физических лицах (далее - ГБДФЛ).
Процесс формирования списков избирателей теперь контролируется территориальными избирательными комиссиями, которые выявляют расхождения представляемых акиматов списков с ГБДФЛ, и отрабатывают их с местными исполнительными органами (далее - МИО).
По состоянию на 1 октября 2020 года в списки избирателей включены
11 820 318 граждан РК.
Переход к формированию списков избирателей на основе ГБДФЛ исключает старую практику повсеместных «подворовых обходов», а также унифицирует источник первичной информации, в отличие от прежней практики, когда один и тот же гражданин мог оказаться включенным сразу в нескольких региональных базах или не оказаться ни в одной.
Включение в списки избирателей.
Список избирателей по месту жительства составляет соответствующий местный исполнительный орган.
В него включаются граждане Республики, обладающие активным избирательным правом: достигшие 18-ти лет, дееспособные, не содержащиеся в местах лишения свободы.
Основанием для включения гражданина в список избирателей на конкретном избирательном участке является факт его регистрации по месту жительства на территории этого избирательного участка.
Граждане, имеющие временную регистрацию могут быть включены в списки избирателей только на основании поданного ими заявления в местные исполнительные органы.
Даже при отсутствии регистрации не позднее 10 декабря т.г. граждане вправе обратиться в МИО с заявлением о выборе участка для голосования.
В случае, если избирателю не позже чем за тридцать дней до выборов, т.е. не позднее 10 декабря, стало известно о том, что он не будет иметь возможность прибыть в день выборов в помещение для голосования по месту его регистрации, он вправе по месту своего пребывания обратиться в местный исполнительный орган с письменным заявлением о включении его в соответствующий список избирателей.
При этом местный исполнительный орган организует исключение гражданина из списка избирателей по месту регистрации и включение его в список избирателей того участка, на котором гражданин будет голосовать.
Предоставление списков избирателей на избирательный участок.
Списки избирателей по каждому избирательному участку соответствующий аким представляет по акту в участковую избирательную комиссию за двадцать дней до начала голосования, т.е. не позднее 20 декабря, в электронном виде и (или) на бумажном носителе, в территориальную комиссию – в электронном виде.
Списки избирателей нижестоящая территориальная избирательная комиссия представляет в электронном виде в вышестоящую комиссию для включения в электронный Реестр граждан – избирателей Республики Казахстан в двухдневный срок со дня их получения от местных исполнительных органов.
Списки избирателей по избирательным участкам, образованным по месту жительства граждан, за пятнадцать дней до дня голосования, т.е. с 26-го декабря, соответствующими избирательными комиссиями представляются избирателям для ознакомления.
Гражданам обеспечивается возможность в помещениях соответствующих избирательных комиссий знакомиться со списками избирателей, а также проверять правильность внесенных в них данных об избирателях.
Внесение изменений в список избирателей на участке
Каждый гражданин вправе проверить данные о себе в списках избирателей и обжаловать невключение, неправильное включение в список или исключение из списка, а также допущенные в списке неточности в данных об избирателе.
Заявления о необходимости включения в списки избирателей, исключения из них либо исправлений в списках избирателей рассматриваются соответствующей избирательной комиссией в день поступления заявления в избирательную комиссию.
В случае отклонения заявления избирательная комиссия безотлагательно выдает заявителю копию мотивированного решения об отклонении его заявления. Решение может быть обжаловано в соответствующий суд по месту нахождения избирательной комиссии, который рассматривает жалобу в день ее поступления.
В случае внесения изменений в список избирателей участковая избирательная комиссия информирует об этом вышестоящую избирательную комиссию.
Внесение изменений в списки избирателей после начала подсчета голосов запрещается.
Списки избирателей по избирательным участкам, образованным в местах временного пребывания граждан.
По Республике 558 участков, образованных в местах временного пребывания граждан. Списки избирателей по таким участкам составляются за 5 дней до голосования и подлежат уточнению за 1 день до дня голосования.
Это участки, созданные: в домах отдыха, санаториях, стационарных лечебно-профилактических учреждениях; в местах нахождения граждан, расположенных в отдаленных и труднодоступных районах, на участках отгонного животноводства; в следственных изоляторах и изоляторах временного содержания; на судах, принадлежащих Республике Казахстан и находящихся в день выборов в плавании; в воинских частях.
При представительствах Республики Казахстан в иностранных государствах создано 66 избирательных участков в 51 стране мира.
В эти списки включаются все граждане, проживающие или находящиеся в длительной заграничной командировке в соответствующем иностранном государстве и имеющие действительные паспорта гражданина Республики.
Также в ходе заседания о проведенной работе по интеграции ведомственных систем, обеспечению технического взаимодействия с территориальными избирательными комиссиями, при осуществлении контроля за полнотой и достоверностью списков избирателей выступил директор РГП «Информационно-технический центр ЦИК РК» Канат Арсакбаев.
Первый заместитель министра внутренних дел Республики Казахстан Марат Кожаев доложил о текущей ситуации по учету и регистрации граждан по месту жительства.
Были заслушны руководители аппаратов акимов областей, городов республиканского значения и столицы. Они сообщили о проводимой работе по повышению качества составления списков избирателей и об организации работы Call-центров.
Подводя итоги заседания, Берик Имашев призвал избирателей проявить правовую грамотность и позаботиться о своем включении в список избирателей в законом установленные сроки – не позднее 10 декабря текущего года. А также акцентировал внимание местных исполнительных органов на том, что они обеспечивают включение в список избирателей всех граждан Республики, обладающих активным избирательным правом, по месту жительства на территории соответствующих избирательных участков.
Списки избирателей по избирательным участкам, образованным по месту жительства граждан, за пятнадцать дней до дня голосования, т.е. с 26-го декабря, соответствующими избирательными комиссиями представляются избирателям для ознакомления.
Гражданам обеспечивается возможность в помещениях соответствующих избирательных комиссий знакомиться со списками избирателей, а также проверять правильность внесенных в них данных об избирателях.
Внесение изменений в список избирателей на участке
Каждый гражданин вправе проверить данные о себе в списках избирателей и обжаловать невключение, неправильное включение в список или исключение из списка, а также допущенные в списке неточности в данных об избирателе.
Заявления о необходимости включения в списки избирателей, исключения из них либо исправлений в списках избирателей рассматриваются соответствующей избирательной комиссией в день поступления заявления в избирательную комиссию.
В случае отклонения заявления избирательная комиссия безотлагательно выдает заявителю копию мотивированного решения об отклонении его заявления. Решение может быть обжаловано в соответствующий суд по месту нахождения избирательной комиссии, который рассматривает жалобу в день ее поступления.
В случае внесения изменений в список избирателей участковая избирательная комиссия информирует об этом вышестоящую избирательную комиссию.
Внесение изменений в списки избирателей после начала подсчета голосов запрещается.
Списки избирателей по избирательным участкам, образованным в местах временного пребывания граждан.
По Республике 558 участков, образованных в местах временного пребывания граждан. Списки избирателей по таким участкам составляются за 5 дней до голосования и подлежат уточнению за 1 день до дня голосования.
Это участки, созданные: в домах отдыха, санаториях, стационарных лечебно-профилактических учреждениях; в местах нахождения граждан, расположенных в отдаленных и труднодоступных районах, на участках отгонного животноводства; в следственных изоляторах и изоляторах временного содержания; на судах, принадлежащих Республике Казахстан и находящихся в день выборов в плавании; в воинских частях.
При представительствах Республики Казахстан в иностранных государствах создано 66 избирательных участков в 51 стране мира.
В эти списки включаются все граждане, проживающие или находящиеся в длительной заграничной командировке в соответствующем иностранном государстве и имеющие действительные паспорта гражданина Республики.
Также в ходе заседания о проведенной работе по интеграции ведомственных систем, обеспечению технического взаимодействия с территориальными избирательными комиссиями, при осуществлении контроля за полнотой и достоверностью списков избирателей выступил директор РГП «Информационно-технический центр ЦИК РК» Канат Арсакбаев.
Первый заместитель министра внутренних дел Республики Казахстан Марат Кожаев доложил о текущей ситуации по учету и регистрации граждан по месту жительства.
Были заслушны руководители аппаратов акимов областей, городов республиканского значения и столицы. Они сообщили о проводимой работе по повышению качества составления списков избирателей и об организации работы Call-центров.
Подводя итоги заседания, Берик Имашев призвал избирателей проявить правовую грамотность и позаботиться о своем включении в список избирателей в законом установленные сроки – не позднее 10 декабря текущего года. А также акцентировал внимание местных исполнительных органов на том, что они обеспечивают включение в список избирателей всех граждан Республики, обладающих активным избирательным правом, по месту жительства на территории соответствующих избирательных участков.
По итогам заседания было принято постановление Центризбиркома, согласно которого акимам необходимо принять все исчерпывающие меры по обеспечению формирования достоверных и актуальных списков избирателей с учетом всех поступивших заявлений. Также местным исполнительным органам необходимо организовать информационные онлайн сервисы и Call центры для информирования граждан о включении в список избирателей.
Кроме этого на заседании было принято обращение Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан к гражданам РК, обладающим активным избирательным правом, по включению их в списки избирателей.
После заседания состоялся онлайн-брифинг для представителей СМИ, на котором члены Центризбиркома ответили на вопросы представителей средств массовой информации.
Кроме этого на заседании было принято обращение Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан к гражданам РК, обладающим активным избирательным правом, по включению их в списки избирателей.
После заседания состоялся онлайн-брифинг для представителей СМИ, на котором члены Центризбиркома ответили на вопросы представителей средств массовой информации.
Ақпараттық хабар
«Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңның (бұдан әрі – Конституциялық заң) 28-бабы 3-тармағының талаптарына сәйкес эфир мен баспа алаңын берудің мөлшері, шарттары мен тәртібі туралы мәліметтерді тиісті бұқаралық ақпарат құралдары сайлау алдындағы үгіт жүргізу басталғанға дейін бес күннен кешіктірмей (2020 жылғы 4 желтоқсаннан кешіктірмей) хабарлануға және жариялануға тиіс.
Бұқаралық ақпарат құралдары кандидаттардың үгіттік материалдарын орналастыру, тарату үшін эфир уақытын, баспа алаңын эфирге және баспа алаңына ақы төлеу мөлшері, ұсыну шарттары мен тәртібі туралы мәліметтер жарияланғанға дейін ұсына алмайды. ҚР ӘҚБтК-нің 112-бабына сәйкес заңнаманың осы нормасын бұзу лауазымды адамдарға - 30 АЕК мөлшерінде, заңды тұлғаларға 50 АЕК мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
Парламент Мәжілісі депутаттарын сайлау бойынша эфир мен баспа алаңын берудің мөлшері, шарттары мен тәртібі туралы мәліметтер - Орталық сайлау комиссиясына, мәслихаттар депутаттарын сайлау кезінде аумақтық сайлау комиссияларына берілуге тиіс.
Анықтама: аумақтық сайлау комиссияларының байланыстары мына электрондық сілтеме бойынша орналасқан: https://www.election.gov.kz/kaz/tercomms/
«Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңның (бұдан әрі – Конституциялық заң) 28-бабы 3-тармағының талаптарына сәйкес эфир мен баспа алаңын берудің мөлшері, шарттары мен тәртібі туралы мәліметтерді тиісті бұқаралық ақпарат құралдары сайлау алдындағы үгіт жүргізу басталғанға дейін бес күннен кешіктірмей (2020 жылғы 4 желтоқсаннан кешіктірмей) хабарлануға және жариялануға тиіс.
Бұқаралық ақпарат құралдары кандидаттардың үгіттік материалдарын орналастыру, тарату үшін эфир уақытын, баспа алаңын эфирге және баспа алаңына ақы төлеу мөлшері, ұсыну шарттары мен тәртібі туралы мәліметтер жарияланғанға дейін ұсына алмайды. ҚР ӘҚБтК-нің 112-бабына сәйкес заңнаманың осы нормасын бұзу лауазымды адамдарға - 30 АЕК мөлшерінде, заңды тұлғаларға 50 АЕК мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
Парламент Мәжілісі депутаттарын сайлау бойынша эфир мен баспа алаңын берудің мөлшері, шарттары мен тәртібі туралы мәліметтер - Орталық сайлау комиссиясына, мәслихаттар депутаттарын сайлау кезінде аумақтық сайлау комиссияларына берілуге тиіс.
Анықтама: аумақтық сайлау комиссияларының байланыстары мына электрондық сілтеме бойынша орналасқан: https://www.election.gov.kz/kaz/tercomms/
www.election.gov.kz
Облыстардың және Астана, Алматы, Шымкент қалаларының сайлау комиссиялары
Облыстардың және Астана, Алматы қалаларының сайлау комиссиялары
Информационное сообщение
В соответствии с требованиями пункта 3 статьи 28 Конституционного закона «О выборах в Республике Казахстан» сведения о размере оплаты, условиях и порядке предоставления эфира и печатной площади должны быть объявлены и опубликованы соответствующим средством массовой информации не позднее пяти дней до начала проведения предвыборной агитации (не позднее 4 декабря 2020 года).
Средства массовой информации не могут предоставлять эфирное время, печатную площадь для размещения, распространения агитационных материалов кандидатов до опубликования сведений о размере оплаты, условиях и порядке предоставления эфира и печатной площади. Нарушение данной нормы законодательства согласно статье 112 КоАП РК влечет штраф на должностных лиц в размере 30 МРП, на юридических лиц - в размере 50 МРП.
По выборам депутатов Мажилиса Парламента сведения о размере оплаты, условиях и порядке предоставления эфира и печатной площади должны быть представлены в Центральную избирательную комиссию, по выборам депутатов маслихатов - в территориальные избирательные комиссии.
Справочно: контакты территориальных избирательных комиссий расположены по ссылке: https://www.election.gov.kz/rus/tercomms/
В соответствии с требованиями пункта 3 статьи 28 Конституционного закона «О выборах в Республике Казахстан» сведения о размере оплаты, условиях и порядке предоставления эфира и печатной площади должны быть объявлены и опубликованы соответствующим средством массовой информации не позднее пяти дней до начала проведения предвыборной агитации (не позднее 4 декабря 2020 года).
Средства массовой информации не могут предоставлять эфирное время, печатную площадь для размещения, распространения агитационных материалов кандидатов до опубликования сведений о размере оплаты, условиях и порядке предоставления эфира и печатной площади. Нарушение данной нормы законодательства согласно статье 112 КоАП РК влечет штраф на должностных лиц в размере 30 МРП, на юридических лиц - в размере 50 МРП.
По выборам депутатов Мажилиса Парламента сведения о размере оплаты, условиях и порядке предоставления эфира и печатной площади должны быть представлены в Центральную избирательную комиссию, по выборам депутатов маслихатов - в территориальные избирательные комиссии.
Справочно: контакты территориальных избирательных комиссий расположены по ссылке: https://www.election.gov.kz/rus/tercomms/
БАСПАСӨЗ РЕЛИЗІ
Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының ЕҚЫҰ/ДИАҚБ Қажеттіліктерді бағалау миссиясымен кездесуі өтті
2020 жылғы 27 қазанда Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының мүшелері ЕҚЫҰ/ДИАҚБ Қажеттіліктерді бағалау миссиясы өкілдерімен кездесті.
Кездесу барысында ҚР ОСК мүшелері ЕҚЫҰ/ДИАҚБ сайлау жөніндегі кеңесшілері Алексей Громовпен, Каха Инаишвилимен және ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының өкілі Анастасия Грядасовамен бірлесіп, 2021 жылғы 10 қаңтарда Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі депутаттарының кезекті сайлауын әзірлеу мен өткізуге арналған мәселелерді талқылады.
ЕҚЫҰ/ДИАҚБ Қажеттіліктерді бағалау Миссиясы елге сайлау алдындағы жағдайды және сайлауға дайындықты бағалау мақсатында ЕҚЫҰ жағынан іс-шараларды өткізудің орындылығы туралы ұсынымдарды әзірлеу, сондай-ақ ДИАҚБ байқауының ең қолайлы форматын айқындау үшін жіберіледі.
Қазақстан Республикасы
Орталық сайлау комиссиясының
Баспасөз қызметі
тел. 75-21-03, 75-23-69
a.khusainova@election.gov.kz
v.zheksembekova@election.gov.kz
https://t.me/electionelection
Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының ЕҚЫҰ/ДИАҚБ Қажеттіліктерді бағалау миссиясымен кездесуі өтті
2020 жылғы 27 қазанда Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының мүшелері ЕҚЫҰ/ДИАҚБ Қажеттіліктерді бағалау миссиясы өкілдерімен кездесті.
Кездесу барысында ҚР ОСК мүшелері ЕҚЫҰ/ДИАҚБ сайлау жөніндегі кеңесшілері Алексей Громовпен, Каха Инаишвилимен және ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясының өкілі Анастасия Грядасовамен бірлесіп, 2021 жылғы 10 қаңтарда Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі депутаттарының кезекті сайлауын әзірлеу мен өткізуге арналған мәселелерді талқылады.
ЕҚЫҰ/ДИАҚБ Қажеттіліктерді бағалау Миссиясы елге сайлау алдындағы жағдайды және сайлауға дайындықты бағалау мақсатында ЕҚЫҰ жағынан іс-шараларды өткізудің орындылығы туралы ұсынымдарды әзірлеу, сондай-ақ ДИАҚБ байқауының ең қолайлы форматын айқындау үшін жіберіледі.
Қазақстан Республикасы
Орталық сайлау комиссиясының
Баспасөз қызметі
тел. 75-21-03, 75-23-69
a.khusainova@election.gov.kz
v.zheksembekova@election.gov.kz
https://t.me/electionelection
Telegram
QR ORTSAILAUKOM | ЦЕНТРИЗБИРКОМ РК
Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының ақпараты
ПРЕСС-РЕЛИЗ
Состоялась встреча Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан с Миссией БДИПЧ/ОБСЕ по оценке потребностей
27 октября 2020 года состоялась встреча членов Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан с представителями Миссии БДИПЧ/ОБСЕ по оценке потребностей.
В ходе встречи членами ЦИК РК совместно с советниками по выборам БДИПЧ/ОБСЕ Алексеем Громовым, Кахой Инаишвили и представителем Парламентской Ассамблеи ОБСЕ Анастасией Грядасовой были обсуждены вопросы, посвященные подготовке и проведению очередных выборов депутатов Мажилиса Парламента Республики Казахстан 10 января 2021 года.
Миссия БДИПЧ/ОБСЕ по оценке потребностей направляется в страну в целях оценки предвыборной обстановки и подготовки к выборам для выработки рекомендаций о целесообразности проведения мероприятий со стороны ОБСЕ, а также определения наиболее подходящего формата наблюдения БДИПЧ.
Пресс-служба
Центральной избирательной комиссии
Республики Казахстан
tel. 75-21-03, 75-23-69
a.khusainova@election.gov.kz
v.zheksembekova@election.gov.kz
https://t.me/electionelection
Состоялась встреча Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан с Миссией БДИПЧ/ОБСЕ по оценке потребностей
27 октября 2020 года состоялась встреча членов Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан с представителями Миссии БДИПЧ/ОБСЕ по оценке потребностей.
В ходе встречи членами ЦИК РК совместно с советниками по выборам БДИПЧ/ОБСЕ Алексеем Громовым, Кахой Инаишвили и представителем Парламентской Ассамблеи ОБСЕ Анастасией Грядасовой были обсуждены вопросы, посвященные подготовке и проведению очередных выборов депутатов Мажилиса Парламента Республики Казахстан 10 января 2021 года.
Миссия БДИПЧ/ОБСЕ по оценке потребностей направляется в страну в целях оценки предвыборной обстановки и подготовки к выборам для выработки рекомендаций о целесообразности проведения мероприятий со стороны ОБСЕ, а также определения наиболее подходящего формата наблюдения БДИПЧ.
Пресс-служба
Центральной избирательной комиссии
Республики Казахстан
tel. 75-21-03, 75-23-69
a.khusainova@election.gov.kz
v.zheksembekova@election.gov.kz
https://t.me/electionelection
Telegram
QR ORTSAILAUKOM | ЦЕНТРИЗБИРКОМ РК
Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының ақпараты
ПРЕСС-АНОНС
2020 жылғы 29 қазанда сағат 15.00-де
Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының келесі мәселелер бойынша отырысы өтеді:
1. «2021 жылғы 10 қаңтарға тағайындалған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің және мәслихаттарының депутаттарын сайлау жөніндегі науқан кезінде сайлау комиссиялары мүшелері мен сайлау процесіне басқа да қатысушыларды оқытуды ұйымдастыру туралы»;
2. «2021 жылғы 10 қаңтарға тағайындалған Қазақстан Республикасы Парламенті және мәслихаттары депутаттарының кезекті сайлауын өткізу кезінде мүмкіндіктері шектеулі азаматтардың сайлау құқықтарын қамтамасыз ету мәселелері туралы»
Отырыстан кейін БАҚ өкілдері үшін отырыстың күн тәртібі бойынша брифинг өтеді.
Коронавирустық инфекцияның таралуына байланысты және уәкілетті органдардың ұсынымдарына сәйкес отырыс пен брифинг қашықтықтан өткізілетін болады.
БАҚ өкілдерінен отырысқа және брифингке жеке қорғану құралдарын міндетті түрде пайдалана отырып, телеарнадан бір оператордан қатыса алады.
Бұқаралық ақпарат құралдарының тілшілері брифингке Zoom платформасы арқылы қатыса алады, сілтеме кейіннен қоса берілетін болады, қосылу үшін алдын ала ұялы телефон нөмірін ұсынуды сұраймыз.
Тілшілерді брифингке аккредиттеу және сұрақтар кезегін 29 қазан сағат 13.00-ге дейін келесі электрондық мекенжай бойынша: a.khusainova@election.gov.kz және 87719045763 телефон арқылы жүргізіледі.
Zoom конференциясына кірер алдында қатысушының аты-жөнін көрсету қажет, өйткені конференцияға қосылу қатаң түрде аккредиттеу тізіміне сәйкес жүргізіледі.
Сондай-ақ, көрсетілген электрондық мекен-жайға брифингке арналған сұрақтарды жібере аласыз.
ҚР ОСК интернет-ресурсында Ортсайлауком отырысының және брифингтің онлайн көрсетілімі ұсынылады https://www.election.gov.kz/kaz/news/releases/index.php?ID=5511
Операторларды тіркеу а.ж. 29 қазан сағат 13.00-ге дейін келесі телефондар бойынша: 8 (7172) 75-23-69, +77017115495
және келесі электрондық мекенжай бойынша жүргізіледі:
v.zheksembekova@election.gov.kz
Операторлардан отырыстың басталуына дейін 30 минут бұрын келуді сұраймыз!
Қазақстан Республикасы
Орталық сайлау комиссиясының
Баспасөз қызметі
a.khusainova@election.gov.kz
v.zheksembekova@election.gov.kz
2020 жылғы 29 қазанда сағат 15.00-де
Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының келесі мәселелер бойынша отырысы өтеді:
1. «2021 жылғы 10 қаңтарға тағайындалған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің және мәслихаттарының депутаттарын сайлау жөніндегі науқан кезінде сайлау комиссиялары мүшелері мен сайлау процесіне басқа да қатысушыларды оқытуды ұйымдастыру туралы»;
2. «2021 жылғы 10 қаңтарға тағайындалған Қазақстан Республикасы Парламенті және мәслихаттары депутаттарының кезекті сайлауын өткізу кезінде мүмкіндіктері шектеулі азаматтардың сайлау құқықтарын қамтамасыз ету мәселелері туралы»
Отырыстан кейін БАҚ өкілдері үшін отырыстың күн тәртібі бойынша брифинг өтеді.
Коронавирустық инфекцияның таралуына байланысты және уәкілетті органдардың ұсынымдарына сәйкес отырыс пен брифинг қашықтықтан өткізілетін болады.
БАҚ өкілдерінен отырысқа және брифингке жеке қорғану құралдарын міндетті түрде пайдалана отырып, телеарнадан бір оператордан қатыса алады.
Бұқаралық ақпарат құралдарының тілшілері брифингке Zoom платформасы арқылы қатыса алады, сілтеме кейіннен қоса берілетін болады, қосылу үшін алдын ала ұялы телефон нөмірін ұсынуды сұраймыз.
Тілшілерді брифингке аккредиттеу және сұрақтар кезегін 29 қазан сағат 13.00-ге дейін келесі электрондық мекенжай бойынша: a.khusainova@election.gov.kz және 87719045763 телефон арқылы жүргізіледі.
Zoom конференциясына кірер алдында қатысушының аты-жөнін көрсету қажет, өйткені конференцияға қосылу қатаң түрде аккредиттеу тізіміне сәйкес жүргізіледі.
Сондай-ақ, көрсетілген электрондық мекен-жайға брифингке арналған сұрақтарды жібере аласыз.
ҚР ОСК интернет-ресурсында Ортсайлауком отырысының және брифингтің онлайн көрсетілімі ұсынылады https://www.election.gov.kz/kaz/news/releases/index.php?ID=5511
Операторларды тіркеу а.ж. 29 қазан сағат 13.00-ге дейін келесі телефондар бойынша: 8 (7172) 75-23-69, +77017115495
және келесі электрондық мекенжай бойынша жүргізіледі:
v.zheksembekova@election.gov.kz
Операторлардан отырыстың басталуына дейін 30 минут бұрын келуді сұраймыз!
Қазақстан Республикасы
Орталық сайлау комиссиясының
Баспасөз қызметі
a.khusainova@election.gov.kz
v.zheksembekova@election.gov.kz
www.election.gov.kz
Баспасөз релиздері :: Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы
Баспасөз релиздері Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы
ПРЕСС-АНОНС
29 октября 2020 года в 15.00 часов состоится заседание
Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан
по следующим вопросам:
1) Об организации обучения членов избирательных комиссий и других участников избирательного процесса в период кампании по выборам депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов Республики Казахстан, назначенных на 10 января 2021 года.
2) Об обеспечении избирательных прав лиц с ограниченными возможностями на очередных выборах депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов Республики Казахстан, назначенных на 10 января 2021 года.
После заседания состоится брифинг для представителей СМИ в рамках повестки дня.
В связи с распространением коронавирусной инфекции и в соответствии с рекомендациями уполномоченных органов заседание и брифинг будут проводиться в дистанционном режиме.
Из представителей СМИ на заседании и брифинге смогут присутствовать по одному оператору от телеканала с обязательным использованием средств индивидуальной защиты.
Корреспонденты средств массовой информации смогут принять участие в брифинге посредством платформы Zoom, дополнительно будет предоставлена ссылка, для этого просим предоставить номер сотового телефона.
Аккредитация корреспондентов на брифинг и очередность вопросов будет проводиться по электронному адресу: a.khusainova@election.gov.kz и тел.: 8 7719045763 до 13.00 29 октября 2020 года.
Перед входом в конференцию Zoom, необходимо указать фамилию и имя участника, добавление в конференцию будет производиться в соответствии со списком аккредитации!
Также по указанному электронному адресу Вы можете направить вопросы для брифинга.
На интернет-ресурсе Центризбиркома будет представлена онлайн-трансляция заседания и брифинга https://www.election.gov.kz/rus/news/releases/index.php?ID=5510
Аккредитация операторов будет проводится до 13.00 29 октября 2020 года, по телефонам: 8 (7172) 75-23-69, +77017115495
и электронному адресу:
v.zheksembekova@election.gov.kz
Операторов просим прийти за 30 минут до начала заседания!
Пресс-служба
Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан
тел. 75-21-03, 75-23-69
a.khusainova@election.gov.kz
v.zheksembekova@election.gov.kz
https://t.me/electionelection
29 октября 2020 года в 15.00 часов состоится заседание
Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан
по следующим вопросам:
1) Об организации обучения членов избирательных комиссий и других участников избирательного процесса в период кампании по выборам депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов Республики Казахстан, назначенных на 10 января 2021 года.
2) Об обеспечении избирательных прав лиц с ограниченными возможностями на очередных выборах депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов Республики Казахстан, назначенных на 10 января 2021 года.
После заседания состоится брифинг для представителей СМИ в рамках повестки дня.
В связи с распространением коронавирусной инфекции и в соответствии с рекомендациями уполномоченных органов заседание и брифинг будут проводиться в дистанционном режиме.
Из представителей СМИ на заседании и брифинге смогут присутствовать по одному оператору от телеканала с обязательным использованием средств индивидуальной защиты.
Корреспонденты средств массовой информации смогут принять участие в брифинге посредством платформы Zoom, дополнительно будет предоставлена ссылка, для этого просим предоставить номер сотового телефона.
Аккредитация корреспондентов на брифинг и очередность вопросов будет проводиться по электронному адресу: a.khusainova@election.gov.kz и тел.: 8 7719045763 до 13.00 29 октября 2020 года.
Перед входом в конференцию Zoom, необходимо указать фамилию и имя участника, добавление в конференцию будет производиться в соответствии со списком аккредитации!
Также по указанному электронному адресу Вы можете направить вопросы для брифинга.
На интернет-ресурсе Центризбиркома будет представлена онлайн-трансляция заседания и брифинга https://www.election.gov.kz/rus/news/releases/index.php?ID=5510
Аккредитация операторов будет проводится до 13.00 29 октября 2020 года, по телефонам: 8 (7172) 75-23-69, +77017115495
и электронному адресу:
v.zheksembekova@election.gov.kz
Операторов просим прийти за 30 минут до начала заседания!
Пресс-служба
Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан
тел. 75-21-03, 75-23-69
a.khusainova@election.gov.kz
v.zheksembekova@election.gov.kz
https://t.me/electionelection
www.election.gov.kz
Пресс релизы :: Центральная избирательная комиссия РК
Пресс релизы Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан
29 қазанда Орталық сайлау комиссиясының
отырысы өтті
2020 жылғы 29 қазанда Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының отырысы өтті.
Отырысқа саяси партиялардың өкілдері, орталық мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің өкілдері, электораттық оқыту серіктестерінен жоғары оқу орындарының басшылары, бейнеконференцбайланыс режимінде аумақтық сайлау комиссиялары, онлайн режиміндегі бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.
Отырыста келесі мәселелер қаралды:
1) «2021 жылғы 10 қаңтарға тағайындалған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің және мәслихаттарының депутаттарын сайлау жөніндегі науқан кезінде сайлау комиссиялары мүшелері мен сайлау процесіне басқа да қатысушыларды оқытуды ұйымдастыру туралы»;
2) «2021 жылғы 10 қаңтарға тағайындалған Қазақстан Республикасы Парламенті және мәслихаттары депутаттарының кезекті сайлауын өткізу кезінде мүмкіндіктері шектеулі азаматтардың сайлау құқықтарын қамтамасыз ету мәселелері туралы».
Күн тәртібіндегі бірінші мәселе бойынша Орталық сайлау комиссиясының хатшысы Сабила Мұстафина сөз сөйледі.
Ол сайлауаралық кезеңде Ортсайлауком қызметі екі бағытта шоғырланғанын хабарлады:
1) үздіксіз электоралдық оқыту арқылы 2019 жылғы қаңтардан бастап тұрақты кәсіптік негізде жұмыс істейтін аумақтық сайлау комиссиялары мүшелерінің кәсібилік деңгейін арттыру .
2) оқу-әдістемелік кешендер мен оқыту материалдарын әзірлеу.
Ағымдағы жылдың электоралдық оқытудағы Жол картасы шеңберінде Ортсайлауком республикалық және өңірлік деңгейлерде сайлау процесіне қатысушылардың әртүрлі нысаналы санаттарынан 1000-нан астам адамды қамти отырып, 24 оқыту іс-шараларын (дәрістер, семинарлар, тренингтер, вебинарлар) өткізді.
Ортсайлаукомнан бастап – Республикалық деңгейден учаскелік сайлау комиссиясына дейінгі сайлау процесін ұйымдастырушыларды даярлаудың каскадты моделі сайлау жүйесінің барлық деңгейіндегі электораттық оқыту жүйесінің негізіне айналды.
Ортсайлауком тапсырысы бойынша кәсіби негізде әзірленген, оқыту процесіне қабылданған және ОСК интернет-ресурсында ашық қолжетімділікте орналастырылған түрлі сайлау науқандары бойынша оқу-әдістемелік кешендер, сондай-ақ ОСК электрондық сертификаттары берілетін қашықтықтан оқыту және тестілеу жүйесі (ҚТО) оқытудың әдістемелік базасына айналды.
Сайлау қарсаңында, ағымдағы жылдың қыркүйек-қазан айларында аумақтық сайлау комиссияларын тереңдетіп даярлау үшін ОСК аппаратының мүшелері мен қызметкерлерінің өңірлерге шығуы арқылы өңірлерде бірқатар оқыту семинарлары өткізілді.
Ортсайлаукомның ұсынымы бойынша өңірлер каскадты модель бойынша төмен тұрған комиссияларды оқытуды көздейтін кезең-кезеңмен жоспарлар құрды.
Карантиндік шараларды ескере отырып, алдағы науқандарда оқыту іс-шаралары қашықтықтан ұйымдастырылады. Аумақтық сайлау комиссияларының даярланған мүшелері төмен тұрған комиссиялардың мүшелерін қашықтан оқытады.
Қашықтықтан өткізілетін бейнеконференцбайланыс семинарлар кешені жоспарлануда, олардың барысында сайлау науқаны кезеңдері бойынша сайлау комиссиялары қызметінің нақты ұйымдастырушылық аспектілері түсіндірілетін болады.
Сонымен қатар ОСК дауыс беру күні сайлауды ұйымдастырушылардың жұмысы туралы оқыту фильмін дайындайды, оны Ортсайлаукомның интернет-ресурсында қолжетімді болады. Сайлаушылармен жұмыс жасау үшін ақпараттық, түсіндіру және жұмылдыру роликтері дайындалады.
Сәбила Мұстафина сайлау процесі саяси партиялардың, өзге де қоғамдық бірлестіктердің, коммерциялық емес ұйымдардың өкілдері, сенім білдірілген адамдар, байқаушылар, БАҚ өкілдері сияқты түрлі субъектілер мен қатысушылар санаттарын біріктіретінін атап өтті.
Олардың барлығы сайлау туралы Конституциялық заңмен тиісті құқықтар мен міндеттерге ие бола отырып, сонымен бірге сайлау заңнамасын бұлжытпай сақтай отырып, өз өкілеттіктерін орындауға тиіс.
Баяндамаға сәйкес, осы сайлау науқанында ОСК отырыстарына қатысатын саяси партиялардың жетекшілері штаб өкілдері, активтер, сенім білдірілген адамдар мен бақылаушылар үшін бірлескен электоралды оқыту шараларына қызығушылық танытып келеді.
отырысы өтті
2020 жылғы 29 қазанда Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының отырысы өтті.
Отырысқа саяси партиялардың өкілдері, орталық мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің өкілдері, электораттық оқыту серіктестерінен жоғары оқу орындарының басшылары, бейнеконференцбайланыс режимінде аумақтық сайлау комиссиялары, онлайн режиміндегі бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.
Отырыста келесі мәселелер қаралды:
1) «2021 жылғы 10 қаңтарға тағайындалған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің және мәслихаттарының депутаттарын сайлау жөніндегі науқан кезінде сайлау комиссиялары мүшелері мен сайлау процесіне басқа да қатысушыларды оқытуды ұйымдастыру туралы»;
2) «2021 жылғы 10 қаңтарға тағайындалған Қазақстан Республикасы Парламенті және мәслихаттары депутаттарының кезекті сайлауын өткізу кезінде мүмкіндіктері шектеулі азаматтардың сайлау құқықтарын қамтамасыз ету мәселелері туралы».
Күн тәртібіндегі бірінші мәселе бойынша Орталық сайлау комиссиясының хатшысы Сабила Мұстафина сөз сөйледі.
Ол сайлауаралық кезеңде Ортсайлауком қызметі екі бағытта шоғырланғанын хабарлады:
1) үздіксіз электоралдық оқыту арқылы 2019 жылғы қаңтардан бастап тұрақты кәсіптік негізде жұмыс істейтін аумақтық сайлау комиссиялары мүшелерінің кәсібилік деңгейін арттыру .
2) оқу-әдістемелік кешендер мен оқыту материалдарын әзірлеу.
Ағымдағы жылдың электоралдық оқытудағы Жол картасы шеңберінде Ортсайлауком республикалық және өңірлік деңгейлерде сайлау процесіне қатысушылардың әртүрлі нысаналы санаттарынан 1000-нан астам адамды қамти отырып, 24 оқыту іс-шараларын (дәрістер, семинарлар, тренингтер, вебинарлар) өткізді.
Ортсайлаукомнан бастап – Республикалық деңгейден учаскелік сайлау комиссиясына дейінгі сайлау процесін ұйымдастырушыларды даярлаудың каскадты моделі сайлау жүйесінің барлық деңгейіндегі электораттық оқыту жүйесінің негізіне айналды.
Ортсайлауком тапсырысы бойынша кәсіби негізде әзірленген, оқыту процесіне қабылданған және ОСК интернет-ресурсында ашық қолжетімділікте орналастырылған түрлі сайлау науқандары бойынша оқу-әдістемелік кешендер, сондай-ақ ОСК электрондық сертификаттары берілетін қашықтықтан оқыту және тестілеу жүйесі (ҚТО) оқытудың әдістемелік базасына айналды.
Сайлау қарсаңында, ағымдағы жылдың қыркүйек-қазан айларында аумақтық сайлау комиссияларын тереңдетіп даярлау үшін ОСК аппаратының мүшелері мен қызметкерлерінің өңірлерге шығуы арқылы өңірлерде бірқатар оқыту семинарлары өткізілді.
Ортсайлаукомның ұсынымы бойынша өңірлер каскадты модель бойынша төмен тұрған комиссияларды оқытуды көздейтін кезең-кезеңмен жоспарлар құрды.
Карантиндік шараларды ескере отырып, алдағы науқандарда оқыту іс-шаралары қашықтықтан ұйымдастырылады. Аумақтық сайлау комиссияларының даярланған мүшелері төмен тұрған комиссиялардың мүшелерін қашықтан оқытады.
Қашықтықтан өткізілетін бейнеконференцбайланыс семинарлар кешені жоспарлануда, олардың барысында сайлау науқаны кезеңдері бойынша сайлау комиссиялары қызметінің нақты ұйымдастырушылық аспектілері түсіндірілетін болады.
Сонымен қатар ОСК дауыс беру күні сайлауды ұйымдастырушылардың жұмысы туралы оқыту фильмін дайындайды, оны Ортсайлаукомның интернет-ресурсында қолжетімді болады. Сайлаушылармен жұмыс жасау үшін ақпараттық, түсіндіру және жұмылдыру роликтері дайындалады.
Сәбила Мұстафина сайлау процесі саяси партиялардың, өзге де қоғамдық бірлестіктердің, коммерциялық емес ұйымдардың өкілдері, сенім білдірілген адамдар, байқаушылар, БАҚ өкілдері сияқты түрлі субъектілер мен қатысушылар санаттарын біріктіретінін атап өтті.
Олардың барлығы сайлау туралы Конституциялық заңмен тиісті құқықтар мен міндеттерге ие бола отырып, сонымен бірге сайлау заңнамасын бұлжытпай сақтай отырып, өз өкілеттіктерін орындауға тиіс.
Баяндамаға сәйкес, осы сайлау науқанында ОСК отырыстарына қатысатын саяси партиялардың жетекшілері штаб өкілдері, активтер, сенім білдірілген адамдар мен бақылаушылар үшін бірлескен электоралды оқыту шараларына қызығушылық танытып келеді.
Бұл ретте сайлау комиссиясы өзінің мәртебесіне сәйкес бейтараптық пен тәуелсіздік танытуға, артықшылық көрсетпеуге және саяси партияның не өзге де қоғамдық бірлестіктің шешімдерімен байланысты болмауға міндетті.
Осыған байланысты партиялар мен қоғамдық бірлестіктердің өкілдерін оқыту үшін әдістемелік қолдау ретінде осы сайлау науқанын өткізу шеңберінде Ортсайлауком әзірлейтін, әртүрлі нысаналы аудиторияларға арналған әдістемелік және Оқу материалдары ашық қолжетімділікте – ОСК-ның ресми интернет-ресурсында және жеделхат-арнасында орналастырылатын болады.
2012 жылғы 3 сәуірде БҰҰ-да жарияланған қоғамдық ұйымдардың партиялық емес бақылау мен сайлауды бақылаудың жаһандық қағидаттарының декларациясы «бақылауды жүзеге асыратын қоғамдық ұйымдар ұлттық заңнамада қолданылатын міндеттемелер, ережелер, регламенттер мен бақылау рәсімдері бөлігінде тиімді оқытуды ұйымдастыруға міндеттенеді...».
Егер қоғамдық ұйымдар байқау үшін біріктірілсе, онда олар сайлау процесіне қатысушылардың осы санатын дайындау үшін жауапкершілік алады.
Сайлауды ұйымдастырушылар мен басқа да қатысушыларды оқытудың басты қағидасы – заң нормаларын қатаң сақтау.
Отырыс барысында Ортсайлауком Төрағасы Берік Имашев электоралды оқыту сайлау процесінің маңызды құрамдас бөліктерінің бірі болып табылатынын атап өтті. Сайлау процесіне қатысушыларды Қашықтықтан оқытудың дамыған және енгізілген жүйесі пандемия жағдайында белсенді қолданылады.
Отырыстың екінші мәселесі бойынша Ортсайлауком мүшесі Ерлан Дауылбаев сөз сөйледі.
Е.Дауылбаев БҰҰ-ның Мүгедектердің құқықтары туралы Конвенциясын іске асыру мақсатында 2017 жылы Ортсайлауком жанынан мүгедектердің сайлау құқықтарын қамтамасыз ету жөніндегі жұмыс тобы құрылғанын хабарлады. Бүгінгі таңда жұмыс тобының құрамы жаңартылды, жұмыс тобының 15 мүшесінің 9 - ы Мүгедектердің қоғамдық бірлестіктерінің өкілдері.
Ортсайлауком Мүгедектердің құқықтары туралы Конвенцияға сәйкес мүгедек азаматтарды қоғамдық өмірге тарту жөнінде жүйелі жұмыс жүргізуде.
Осылайша, Ортсайлаукомның 2018 жылғы 29 қарашадағы «2019 жылы сайлау комиссияларының құрамын қалыптастыру жөніндегі ұсынымдарды бекіту туралы» қаулысымен сайлау комиссиялары мүшелерінің құрамы жөнінде ұсыныстар енгізу кезінде саяси партияларға және өзге де қоғамдық бірлестіктерге жастардың сайлау комиссияларының жұмысына қатысуы есебінен меритократия, жұмыстағы сабақтастық және жаңару қағидаттарын ескеру; гендерлік теңдікті сақтау; сайлау комиссияларының құрамдарына мүмкіндігі шектеулі адамдарды ұсыну туралы айтылды.
2019 жылдың қаңтарында сайлау комиссияларының құрамын қалыптастыру кезінде қоғамдық бірлестіктердің ұсынысы бойынша 455 мүмкіндігі шектеулі азамат комиссия мүшелері болып сайланды. Оның ішінде 6 адам облыстық, 12 адам – қалалық және аудандық, 432 адам учаскелік сайлау комиссияларының құрамына енді.
2018 жылы «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына алғаш рет мүмкіндігі шектеулі азаматтардың сайлау құқықтарын одан әрі қамтамасыз етуге бағытталған нормалар енгізілді.
Заң бойынша учаскелік сайлау комиссиясы мүмкіндігі шектеулі азаматтардың сайлау құқықтарын іске асыру бойынша қажетті шаралар қабылдауы тиіс, бұл ретте жергілікті атқарушы органдар сайлау комиссияларына осы бағыттағы жұмысқа жәрдемдесуге міндетті.
Сондай-ақ, жаңадан енгізіліп отырған мәселелер - дауыс беруге арналған үй-жайды жабдықтау кезінде, мүмкіндігі шектеулі азаматтардың сайлаушылардың кедергісіз қол жеткізуі және ондағы дауыс беруі үшін жағдайлар қамтамасыз етілуі тиіс деп болжайды.
Атап айтқанда, сайлау учаскесінде мыналар көзделуі тиіс: тактильді көрсеткіштер, мониторы бар компьютерлер, сондай-ақ зағиптар, нашар көретіндер және нашар еститіндер үшін арнайы құлаққаптар, үстелі бар жасырын дауыс беруге арналған кабина, яғни қосымша жарықтандыруы, трафареттері, оптикалық түзету құралдары және т. б. құралдар болу керек.
Алдағы сайлау науқанына дайындық аясында маусым айында 10048 сайлау учаскесіне түгендеу жүргізілді. Нәтижелері бойынша анықталды:
- Сайлау учаскелерінің 95,6% (9606) бірінші қабаттарда орналастырылады;
Осыған байланысты партиялар мен қоғамдық бірлестіктердің өкілдерін оқыту үшін әдістемелік қолдау ретінде осы сайлау науқанын өткізу шеңберінде Ортсайлауком әзірлейтін, әртүрлі нысаналы аудиторияларға арналған әдістемелік және Оқу материалдары ашық қолжетімділікте – ОСК-ның ресми интернет-ресурсында және жеделхат-арнасында орналастырылатын болады.
2012 жылғы 3 сәуірде БҰҰ-да жарияланған қоғамдық ұйымдардың партиялық емес бақылау мен сайлауды бақылаудың жаһандық қағидаттарының декларациясы «бақылауды жүзеге асыратын қоғамдық ұйымдар ұлттық заңнамада қолданылатын міндеттемелер, ережелер, регламенттер мен бақылау рәсімдері бөлігінде тиімді оқытуды ұйымдастыруға міндеттенеді...».
Егер қоғамдық ұйымдар байқау үшін біріктірілсе, онда олар сайлау процесіне қатысушылардың осы санатын дайындау үшін жауапкершілік алады.
Сайлауды ұйымдастырушылар мен басқа да қатысушыларды оқытудың басты қағидасы – заң нормаларын қатаң сақтау.
Отырыс барысында Ортсайлауком Төрағасы Берік Имашев электоралды оқыту сайлау процесінің маңызды құрамдас бөліктерінің бірі болып табылатынын атап өтті. Сайлау процесіне қатысушыларды Қашықтықтан оқытудың дамыған және енгізілген жүйесі пандемия жағдайында белсенді қолданылады.
Отырыстың екінші мәселесі бойынша Ортсайлауком мүшесі Ерлан Дауылбаев сөз сөйледі.
Е.Дауылбаев БҰҰ-ның Мүгедектердің құқықтары туралы Конвенциясын іске асыру мақсатында 2017 жылы Ортсайлауком жанынан мүгедектердің сайлау құқықтарын қамтамасыз ету жөніндегі жұмыс тобы құрылғанын хабарлады. Бүгінгі таңда жұмыс тобының құрамы жаңартылды, жұмыс тобының 15 мүшесінің 9 - ы Мүгедектердің қоғамдық бірлестіктерінің өкілдері.
Ортсайлауком Мүгедектердің құқықтары туралы Конвенцияға сәйкес мүгедек азаматтарды қоғамдық өмірге тарту жөнінде жүйелі жұмыс жүргізуде.
Осылайша, Ортсайлаукомның 2018 жылғы 29 қарашадағы «2019 жылы сайлау комиссияларының құрамын қалыптастыру жөніндегі ұсынымдарды бекіту туралы» қаулысымен сайлау комиссиялары мүшелерінің құрамы жөнінде ұсыныстар енгізу кезінде саяси партияларға және өзге де қоғамдық бірлестіктерге жастардың сайлау комиссияларының жұмысына қатысуы есебінен меритократия, жұмыстағы сабақтастық және жаңару қағидаттарын ескеру; гендерлік теңдікті сақтау; сайлау комиссияларының құрамдарына мүмкіндігі шектеулі адамдарды ұсыну туралы айтылды.
2019 жылдың қаңтарында сайлау комиссияларының құрамын қалыптастыру кезінде қоғамдық бірлестіктердің ұсынысы бойынша 455 мүмкіндігі шектеулі азамат комиссия мүшелері болып сайланды. Оның ішінде 6 адам облыстық, 12 адам – қалалық және аудандық, 432 адам учаскелік сайлау комиссияларының құрамына енді.
2018 жылы «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына алғаш рет мүмкіндігі шектеулі азаматтардың сайлау құқықтарын одан әрі қамтамасыз етуге бағытталған нормалар енгізілді.
Заң бойынша учаскелік сайлау комиссиясы мүмкіндігі шектеулі азаматтардың сайлау құқықтарын іске асыру бойынша қажетті шаралар қабылдауы тиіс, бұл ретте жергілікті атқарушы органдар сайлау комиссияларына осы бағыттағы жұмысқа жәрдемдесуге міндетті.
Сондай-ақ, жаңадан енгізіліп отырған мәселелер - дауыс беруге арналған үй-жайды жабдықтау кезінде, мүмкіндігі шектеулі азаматтардың сайлаушылардың кедергісіз қол жеткізуі және ондағы дауыс беруі үшін жағдайлар қамтамасыз етілуі тиіс деп болжайды.
Атап айтқанда, сайлау учаскесінде мыналар көзделуі тиіс: тактильді көрсеткіштер, мониторы бар компьютерлер, сондай-ақ зағиптар, нашар көретіндер және нашар еститіндер үшін арнайы құлаққаптар, үстелі бар жасырын дауыс беруге арналған кабина, яғни қосымша жарықтандыруы, трафареттері, оптикалық түзету құралдары және т. б. құралдар болу керек.
Алдағы сайлау науқанына дайындық аясында маусым айында 10048 сайлау учаскесіне түгендеу жүргізілді. Нәтижелері бойынша анықталды:
- Сайлау учаскелерінің 95,6% (9606) бірінші қабаттарда орналастырылады;
- Сайлау учаскелерінің 83,6% - ында (8113) ғимаратқа кіре берісте пандустар бар. Бұл ретте 79,8% (6473) ҚНжЕ сәйкес келеді.
- Сайлау учаскелерінің 72% - ында (6889) ғимаратқа кіре берісте тұтқалар бар.
- Сайлау учаскелерінің тек 37% - ында (3597) ғимаратқа кіре берісте тактильді көрсеткіштер бар; 29% (2832) - дауыс беруге арналған үй-жайларда.
372 сайлау учаскесінде немесе 4%-да арбамен жүретін мүгедектер үшін арнайы лифттер бар.
Осыған байланысты Ортсайлауком жергілікті атқарушы органдарға қажетті жағдайларды қарастыруды ұсынды:
- автокөлікке арналған тұрақтар, таяныштар, пандустар, төсемдер, есіктердің кең ойықтары, лифтілер, тактильді көрсеткіштер, жасырын дауыс беруге арналған арнайы құралдар және басқалар;
- саңырау және саңырау сайлаушылардың едәуір санының дауыс беруге қатысуы болжанатын сайлау учаскелерінде жергілікті атқарушы органдардың, қоғамдық бірлестіктердің көмегімен сурдоаудармашылар, тифлосурдо-аудармашылар тартылуы мүмкін.
Жергілікті атқарушы органдар сайлау науқандары кезеңінде мәтіндік файлдарды дыбыстық немесе тактильді сигналдарға айналдыратын экрандық қол жеткізудің компьютерлік бағдарламалары орнатылған арнайы жабдығы (тифлотехникалық құралдар) бар зағиптар, түзету мектептері, мүгедектердің қоғамдық ұйымдары үшін кітапханалардың техникалық мүмкіндіктерін пайдалану бойынша сайлау комиссияларына жәрдем көрсетуі қажет.
Сайлау науқаны кезеңінде сайлау комиссиялары жергілікті атқарушы органдардың мүмкіндіктері шектеулі сайлаушылардың саны туралы мәліметтерінің негізінде мынадай шаралар қабылдайды:
- сайлау науқаны (дауыс беру уақыты мен орны, негізгі сайлау іс-әрекеттері, қажетті байланыс ақпараты, мысалы, сайлау комиссияларының телефоны, мекенжайы), дауыс беру тәртібі, бюллетеньді толтыру тәртібі және басқа да сайлау рәсімдерін жүзеге асыру туралы ақпараттық материалдарды аудиоформатта (цифрлық тасымалдағышта) дайындау бойынша;
- оқуға ыңғайлы үлкейтілген қаріппен басылған партиялық тізімдер туралы қажетті көлемде ақпараттық материалдар дайындау бойынша.
Орталық сайлау комиссиясы Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі депутаттарының сайлауын ақпараттық сүйемелдеуге бөлінген қаражат шеңберінде ақпараттық материалдарды қолжетімді форматта (оның ішінде үлкейтілген шрифтпен плакаттар, көзі көрмейтін және нашар көретін сайлаушыларға арналған сайлау бюллетенінің трафареттері, сурдоаудармасы және жүгіртпе жолы бар аудио және бейне роликтер және басқалар) дайындауды қамтамасыз етеді.
Мәслихаттардың депутаттарын сайлау кезінде ақпараттық материалдарды қолжетімді форматта дайындауды тиісті аумақтық сайлау комиссиясы қамтамасыз етеді.
Бұқаралық ақпарат құралдарына сайлауды дайындау мен өткізу барысы туралы ақпараттық шығарылымдар мен тақырыптық бағдарламалардың телевизиялық эфирінде сурдоаударманы немесе субтитрлеуді пайдалану ұсынылады.
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы мен қоғамдық ұйымдар арасында: «Қазақстан мүгедектер конфедерациясы» республикалық қоғамдық бірлестігі, «Қазақ саңыраулар қоғамы» республикалық қоғамдық бірлестігі, «Қазақ соқырлар қоғамы» қоғамдық бірлестігі, «Шырақ» мүгедек әйелдер қауымдастығы» қоғамдық бірлестігі арасында мүмкіндігі шектеулі азаматтардың сайлау құқықтарын іске асыру мәселелері бойынша ынтымақтастық туралы меморандумдарға қол қойылды.
Күн тәртібіндегі мәселе бойынша «Шырақ» мүгедек әйелдер қауымдастығы» қоғамдық бірлестігінің төрайымы Ләззат Қалтаева сөз сөйледі. Л.Қалтаева өз сөзінде «сайлау жүйесі тарапынан мүмкіндігі шектеулі жандардың ерекше қажеттіліктеріне көңіл бөлінді. Соңғы бірнеше жыл ішінде көптеген шаруалар атқарылды» - деп атап өтті.
Отырыстан кейін бұқаралық ақпарат құралдары үшін брифинг өтті, онда Ортсайлауком мүшелері БАҚ сұрақтарына жауап берді.
- Сайлау учаскелерінің 72% - ында (6889) ғимаратқа кіре берісте тұтқалар бар.
- Сайлау учаскелерінің тек 37% - ында (3597) ғимаратқа кіре берісте тактильді көрсеткіштер бар; 29% (2832) - дауыс беруге арналған үй-жайларда.
372 сайлау учаскесінде немесе 4%-да арбамен жүретін мүгедектер үшін арнайы лифттер бар.
Осыған байланысты Ортсайлауком жергілікті атқарушы органдарға қажетті жағдайларды қарастыруды ұсынды:
- автокөлікке арналған тұрақтар, таяныштар, пандустар, төсемдер, есіктердің кең ойықтары, лифтілер, тактильді көрсеткіштер, жасырын дауыс беруге арналған арнайы құралдар және басқалар;
- саңырау және саңырау сайлаушылардың едәуір санының дауыс беруге қатысуы болжанатын сайлау учаскелерінде жергілікті атқарушы органдардың, қоғамдық бірлестіктердің көмегімен сурдоаудармашылар, тифлосурдо-аудармашылар тартылуы мүмкін.
Жергілікті атқарушы органдар сайлау науқандары кезеңінде мәтіндік файлдарды дыбыстық немесе тактильді сигналдарға айналдыратын экрандық қол жеткізудің компьютерлік бағдарламалары орнатылған арнайы жабдығы (тифлотехникалық құралдар) бар зағиптар, түзету мектептері, мүгедектердің қоғамдық ұйымдары үшін кітапханалардың техникалық мүмкіндіктерін пайдалану бойынша сайлау комиссияларына жәрдем көрсетуі қажет.
Сайлау науқаны кезеңінде сайлау комиссиялары жергілікті атқарушы органдардың мүмкіндіктері шектеулі сайлаушылардың саны туралы мәліметтерінің негізінде мынадай шаралар қабылдайды:
- сайлау науқаны (дауыс беру уақыты мен орны, негізгі сайлау іс-әрекеттері, қажетті байланыс ақпараты, мысалы, сайлау комиссияларының телефоны, мекенжайы), дауыс беру тәртібі, бюллетеньді толтыру тәртібі және басқа да сайлау рәсімдерін жүзеге асыру туралы ақпараттық материалдарды аудиоформатта (цифрлық тасымалдағышта) дайындау бойынша;
- оқуға ыңғайлы үлкейтілген қаріппен басылған партиялық тізімдер туралы қажетті көлемде ақпараттық материалдар дайындау бойынша.
Орталық сайлау комиссиясы Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі депутаттарының сайлауын ақпараттық сүйемелдеуге бөлінген қаражат шеңберінде ақпараттық материалдарды қолжетімді форматта (оның ішінде үлкейтілген шрифтпен плакаттар, көзі көрмейтін және нашар көретін сайлаушыларға арналған сайлау бюллетенінің трафареттері, сурдоаудармасы және жүгіртпе жолы бар аудио және бейне роликтер және басқалар) дайындауды қамтамасыз етеді.
Мәслихаттардың депутаттарын сайлау кезінде ақпараттық материалдарды қолжетімді форматта дайындауды тиісті аумақтық сайлау комиссиясы қамтамасыз етеді.
Бұқаралық ақпарат құралдарына сайлауды дайындау мен өткізу барысы туралы ақпараттық шығарылымдар мен тақырыптық бағдарламалардың телевизиялық эфирінде сурдоаударманы немесе субтитрлеуді пайдалану ұсынылады.
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы мен қоғамдық ұйымдар арасында: «Қазақстан мүгедектер конфедерациясы» республикалық қоғамдық бірлестігі, «Қазақ саңыраулар қоғамы» республикалық қоғамдық бірлестігі, «Қазақ соқырлар қоғамы» қоғамдық бірлестігі, «Шырақ» мүгедек әйелдер қауымдастығы» қоғамдық бірлестігі арасында мүмкіндігі шектеулі азаматтардың сайлау құқықтарын іске асыру мәселелері бойынша ынтымақтастық туралы меморандумдарға қол қойылды.
Күн тәртібіндегі мәселе бойынша «Шырақ» мүгедек әйелдер қауымдастығы» қоғамдық бірлестігінің төрайымы Ләззат Қалтаева сөз сөйледі. Л.Қалтаева өз сөзінде «сайлау жүйесі тарапынан мүмкіндігі шектеулі жандардың ерекше қажеттіліктеріне көңіл бөлінді. Соңғы бірнеше жыл ішінде көптеген шаруалар атқарылды» - деп атап өтті.
Отырыстан кейін бұқаралық ақпарат құралдары үшін брифинг өтті, онда Ортсайлауком мүшелері БАҚ сұрақтарына жауап берді.