2020 жылғы 4 желтоқсанда Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының отырысы өтті
 
2020 жылғы 10 қаңтарға тағайындалған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің және мәслихаттарының депутаттарын сайлау жөніндегі науқан шеңберінде Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының отырысы өтті.
Орталық сайлау комиссиясының отырысына саяси партиялардың, Бас прокуратураның, әділет, ішкі істер және қаржы министрліктерінің өкілдері, БКБ режимінде аумақтық сайлау комиссиялары, онлайн режимінде бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.
 Отырыста келесі мәселелер қаралды:
1. Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі депутаттарының сайлауында «ADAL» саяси партиясының тізімін тіркеу туралы;
2. Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаттарының сайлауында Қазақстанның «Ақ жол» демократиялық партиясының тізімін тіркеу туралы;
3. Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің және мәслихаттарының депутаттарын сайлау жөніндегі сайлау процесіне қатысушылардың жекелеген санаттарының өкілеттіктерін іске асыру мәселелері туралы.      
Күн тәртібіндегі бірінші және екінші мәселе бойынша Ортсайлауком мүшесі Асылбек Смағұлов баяндама жасады.
Ол 2020 жылдың 27 қарашасында Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясына «ADAL» саяси партиясы мен «Қазақстанның «Ақ жол» демократиялық партиясының Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі депутаттарының сайлауына кандидаттар ұсыну туралы құжаттарының тапсырылғаның хабарлады.
Мәжіліс депутаты болып сайлану үшін кандидат Қазақстан Республикасының азаматы болуға; Қазақстан Республикасының аумағында соңғы 10 жыл тұруға; 25 жастан кіші болмауға; белсенді сайлау құқығына ие болуға тиіс. «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңның 89-бабына сәйкес тіркеуге бір саяси партиядан оған саяси партиялар арасында бөлінетін депутаттық мандаттардың белгіленген санының отыз процентінен аспайтын адамдар саны енгізілген бір ғана тізім жіберіледі. Партиялық тізімде әйелдер мен жиырма тоғыз жасқа толмаған адамдардың саны оған енгізілген адамдардың жалпы санының кемінде отыз пайызын құрауға тиіс.
«ADAL» саяси партиясы» қоғамдық бірлестігінің партиялық тізімінде 16 адам бар. Оның ішінде 5 адам-әйелдер және жиырма тоғыз жасқа толмаған адамдар, бұл тізімге енгізілгендердің жалпы санының 31,2 пайызын құрайды.
«Қазақстанның «Ақ жол» демократиялық партиясы» қоғамдық бірлестігінің партиялық тізімінде 38 адам бар. Оның 14-і- әйелдер және жиырма тоғыз жасқа толмаған адамдар, бұл тізімге енгізілгендердің жалпы санының 36,8 пайызын құрайды.
Уәкілетті органдар ұсынған мәліметтер негізінде, Орталық сайлау комиссиясы Мәжіліс депутаты болып сайлану үшін «ADAL» саяси партиясының» және «Қазақстанның «Ақ жол» демократиялық партиясының» партиялық тізімдеріне енгізілген адамдардың Конституция және  «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңның талаптарына сәйкестігіне тексеру жүргізді.
«ADAL» саяси партиясы» мен «Қазақстанның «Ақ жол» демократиялық партиясының» партиялық тізімдеріне енгізілген барлық тұлғалар Конституцияның және «ҚР сайлау туралы» Конституциялық заңның талаптарына сәйкес келеді.
Осыған байланысты Ортсайлауком мүшелері екі қаулы қабылдады: «Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаттарын сайлауда «ADAL» саяси партиясы» қоғамдық бірлестігінің тізімін тіркеу туралы» және «Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаттарын сайлауда «Қазақстанның «Ақ жол» демократиялық партиясы» қоғамдық бірлестігінің тізімін тіркеу туралы».
Отырыстың үшінші мәселесі бойынша Ортсайлауком мүшесі Серік Сыдықов баяндама жасады. Өз баяндамасында ол өкілеттіктерді іске асыру, сондай-ақ сайлау процесіне қатысушыларды тіркеу мәселелерін түсіндірді: сенім білдірілген адамдар; саяси партиялардың, өзге де қоғамдық бірлестіктер мен коммерциялық емес ұйымдардың байқаушылары; шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың байқаушылары; қазақстандық бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері; шетелдік бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері.
Кандидаттардың, саяси партиялардың сенім білдірген адамдары.

Кандидаттардың, партиялық тізімдерін ұсынған саяси партиялардың өздеріне сайлау науқанын жүргізуге көмектесетін, сайлау алдындағы үгітті жүргізетін, кандидаттардың, саяси партиялардың мүдделерін білдіретін сенім білдірілген адамдары болуына құқылы.
Депутаттыққа кандидаттардың партиялық тізімін ұсынған саяси партия, өзіне кандидат берген өкілеттіктер шеңберінде әрекет ететін өкіл, ҚР азаматы сенім білдірілген тұлға бола алады. Сенім білдірілген тұлғаның мәртебесі оның тиісті АСК-те тіркелген сәтінен бастап туындайды. Сенім білдірілген адамдар сайлау науқаны аяқталғаннан кейін, жеке бастамасы бойынша, кандидаттың және партиялық тізімін ұсынған саяси партияның шешімі бойынша, сондай-ақ кандидатты, партиялық тізімді тіркеудің күші жойылған, «ҚР сайлау туралы» КЗ бұзылған жағдайларда өз мәртебесінен айырылады.
Партиялық тізімдерін ұсынған саяси партиялар сенім білдірілген адамдарын өз қалауы бойынша тиісті сайлау округіндегі әрбір сайлау учаскесіне үш адамнан аспайтын санда айқындайды және олар туралы тіркеу үшін тиісті сайлау комиссиясына хабарлайды.
Сенім білдірілген адамдарды тіркеу рәсімі ОСК-ның 2011 жылғы 21 қарашадағы «Сенім білдірілген адамдарды тіркеу жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» № 62/108 қаулысымен айқындалған.
Сенім білдірілген адам ҚР азаматы болуға тиіс және қандай да бір сайлау комиссиясының мүшесі, мемлекеттік саяси қызметші лауазымындағы адам бола алмайды.
Дауыс беру күні тиісті сайлау округіндегі әрбір сайлау учаскесінде бір мезгілде әрбір кандидаттан немесе партиялық тізімін ұсынған саяси партиядан бір сенім білдірілген адам қатысуға құқылы.
Саяси партиядан, өзге де қоғамдық бірлестіктен, коммерциялық емес ұйымнан байқаушылар.
Дауыс беруге арналған үй-жайда (үй-жайдан тыс) дауыс берудің өткізілуін, дауыстарды санауды, сондай-ақ аумақтық сайлау комиссиясының (Парламент Сенатының депутаттарын сайлау кезінде), учаскелік сайлау комиссиясының шешімдері мен әрекеттерін (әрекетсіздігін) байқауды жүзеге асыратын ҚР азаматы байқаушы болып табылады.
Дауыс беру күні тиісті сайлау округіндегі әрбір сайлау учаскесінде бір мезгілде ҚР әрбір саяси партиясынан, өзге де қоғамдық бірлестігінен, коммерциялық емес ұйымынан бір-бір байқаушыдан қатысуға құқылы.
Байқаушының мәртебесі УСК-да ол туралы деректерді есепке алу журналына енгізіліп, тіркелген сәттен басталады. Учаскедегі дауыстарды санау хаттамасын жоғары тұрған комиссияға (аудандық, қалалық) беру аяқталғаннан кейін, сондай-ақ ҚР заңнамасы бұзылған жағдайда байқаушы өз мәртебесін жоғалтады. Байқаушы өзінің мәртебесіне ие болады және барлық талап етілетін құжаттар ұсынылған және сайлау комиссиялары тарапынан барлық рәсімдік шешімдер қабылданған кезде ғана тиісті құқықтар мен міндеттерге ие болады.
Сайлауды байқау үшін жеке тұлғаны жіберген заңды тұлғаның құжатына өкілеттігі ұйымның құрылтай құжаттарымен, ұйым басшысының өкілеттік беру туралы өкімдік құжаттарымен немесе ұйым атынан белгілі бір іс-әрекеттерді орындауға сенімхаттармен расталатын заңды тұлға қол қоюға тиіс. Бұл құжат байқаушыны жіберген ұйымның мөрімен расталады және байқаушының жеке басын куәландыратын құжатты көрсеткен кезде жарамды болады. Бұл ретте заңды тұлға беретін құжат жеке тұлғаға берілетін өкілеттіктердің шекараларын (қандай сайлауды байқау үшін уәкілетті тұлға уәкілеттенеді; сайлау учаскесін және ол жіберілетін сайлау комиссиясының атауын көрсету), осы тұлға туралы мәліметтерді (тегі, аты және әкесінің аты) нақты айқындауға, сондай-ақ өкілеттіктерді орындауға кедергі келтіретін шектеулердің жоқтығы туралы жазбаны қамтуға тиіс.
Заңды тұлғаның байқаушыны жіберу субъектісі ретінде құқықты қабілеттілігі оның тіркелу фактісін анықтау арқылы расталуы керек. Әділет министрлігі белгілеген нысан бойынша анықтама заңды тұлғаның мемлекеттік тіркелуін (қайта тіркелуін) растайтын құжат болып табылады.Заңды тұлғаның мемлекеттік тіркелуін растаумен қатар, оның қолданыстағы мәртебесі, яғни қызметінің тоқтатылуының және тарату рәсімдерінің басталуы фактілерінің болмауы талап етіледі

Бұл ретте сайлауды байқау үшін адамдарды жіберетін субъектінің қызметі оны құру мақсаттарына сәйкес келуге тиіс, өйткені Азаматтық кодексте олардың құрылтай құжаттарында нысаны және мақсатын көрсету міндеттілігі туралы нормалар көзделген. Демек, ұйымдар азаматтардың саяси құқықтары мен бостандықтарын іске асыру мен қорғауға қатысты жарғылық мақсатына сәйкес келетін жағдайда адамдарды сайлауды байқауға жібере алады.
Сайлау процесіне қатысу, сайлау учаскелерінде байқау және тұтастай алғанда азаматтардың саяси құқықтарын іске асыру саласындағы қызметті жүзеге асыру жөніндегі өкілеттіктер ұйым жарғысының көшірмесімен расталуға тиіс.
Конституциялық заңға сәйкес шетелдіктердің, азаматтығы жоқ адамдардың, шетелдік заңды тұлғалардың және халықаралық ұйымдардың кандидаттарды, партиялық тізімін ұсынған саяси партияларды ұсынуға және сайлауға, сайлауда белгілі бір нәтижеге қол жеткізуге кедергі келтіретін және (немесе) ықпал ететін қызметті жүзеге асыруына тыйым салынады. Осылайша, ҚР саяси партияларының, басқа да қоғамдық бірлестіктерінің, коммерциялық емес ұйымдарының байқаушылары Қазақстан Республикасының азаматтары болуы тиіс.
Өз баяндамасы аясында Серік Сыдықов дауыс беру күні фото, аудио және бейнежазбаны жүзеге асыру бойынша байқаушылардың құқықтарының ерекшеліктеріне тоқталды.
«ҚР-дағы сайлау туралы» Конституциялық заң ұлттық байқаушылаушыларға дауыс беру барысына және оның қорытындыларын шығаруға кедергі келтірмей, фото -, аудио-және бейнежазбалар жасауға құқығын береді.
Сонымен бірге, бұл құқықты жүзеге асыру Қазақстан Республикасының Конституциясымен кепілдік берілген адам құқықтары мен бостандықтарына, сондай-ақ «ҚР сайлау туралы» Конституциялық заңда бекітілген дауыс беру құпиясын сақтау қағидатына қол сұға алмайды.
Тиісінше, фото -, аудио-және бейнежазба, сол сияқты байқаудың өзі де дербес деректердің, оның ішінде сайлаушылар тізімінің, толтырылған бюллетеньдердің және т.б. құпиялылығы сақталатындай етіп жүзеге асырылуға тиіс.
Бұл ретте «Байланыс туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 2-бабының 61) тармақшасына сәйкес жазба (фото -, аудио-және бейне -) трансляцияға (тікелей эфирге шығуға) ұқсас санат болып табылмайды. Осыған байланысты учаскелік сайлау комиссиясы мен байқаушылар заңнама сайлау учаскелерінен онлайн-бейнетрансляция жүргізуге жол бермейтінін ескеруі қажет.
Байқаушы жүргізген фото -, аудио-және бейнежазбалар азаматтық, қылмыстық істер және әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша дәлелдемелер ретінде пайдаланылуы мүмкін.
Шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың байқаушылары.
ҚР СІМ ұсынысы бойынша ОСК жанында аккредиттелген шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың жеке тұлғалары шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың байқаушылары болып табылады.
Халықаралық байқаушы мәртебесі ол аккредиттелген кезден бастап туындайды. Халықаралық байқаушы сайлау науқаны аяқталғаннан кейін, ҚР заңнамасы немесе халықаралық құқықтың жалпыға танылған нормалары бұзылған жағдайда, сондай-ақ ҚР СІМ ұсынуы бойынша тиісті шет мемлекеттің, халықаралық ұйымның өтініші негізінде өз мәртебесін жоғалтады.
Шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың аккредиттелген байқаушыларына сайлау науқанын өткізу кезеңіндегі олардың қызметі үшін негіз болып табылатын, ОСК белгілеген үлгідегі куәлік беріледі. Шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың байқаушылары, шетелдік БАҚ өкілдері өз мәртебесін ҚР сайлауын байқаумен байланысты емес қызметті жүзеге асыру үшін пайдалануға құқылы емес.
Шет мемлекеттің, халықаралық ұйымның байқаушысы, сондай-ақ шетелдік бұқаралық ақпарат құралының өкілі соңғысының жеке басын куәландыратын құжатты көрсеткен кезде бір аудармашымен бірге жүруі мүмкін; шетелдік бұқаралық ақпарат құралының өкілі Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі берген аккредиттеу туралы куәлік болған кезде сайлауды байқауды жүзеге асыра алады.
Бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері.

Дауыс беру күні дауыс беруге арналған сайлау учаскесі ашылған кезден бастап және сайлау учаскесінде сайлаушылардың дауыстарын санау кезінде дауыс беру нәтижелері анықталғанға дейін қызметтік куәлігі мен редакцияның тапсырмасы болған кезде әрбір бұқаралық ақпарат құралынан бір-бір өкілден бір мезгілде қатысуға құқылы.
БАҚ өкілі учаскеде нақты болмаған (комиссияны ескертпей), сайлау заңнамасы бұзылған жағдайда, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралы меншік иесінің не бұқаралық ақпарат құралы меншік иесі редакциясының өтініші негізінде сайлау учаскесіндегі өз өкілеттігін тоқтатады.
Журналист аккредиттелген мемлекеттік органдар, қоғамдық бірлестіктер мен ұйымдар оған отырыстар, кеңестер және өзге де іс-шаралар туралы алдын ала хабарлауға, стенограммалармен, хаттамалармен және өзге де құжаттармен қамтамасыз етуге міндетті.
БАҚ өкілі сайлау комиссиясы төрағасының тиісті сайлау комиссиясы белгілеген сайлау учаскесіндегі тәртіп ережелерін сақтау жөніндегі талаптарын орындауға міндетті (КЗ 39-бабының 2-тармағы).
Шетелдік БАҚ өкілі.
Шетелдік БАҚ өкілінің құқық қабілеттілігі ол ҚР СІМ-де аккредиттелген сәттен басталады. 2020 жылғы 2 желтоқсандағы жағдай бойынша ҚР СІМ жанында тұрақты негізде 39 шетелдік БАҚ-тың 166 өкілі аккредиттелді.
Шетелдік БАҚ өкілі сайлау науқаны аяқталғаннан кейін, сондай-ақ шетелдік БАҚ журналисін аккредиттеуді мерзімінен бұрын тоқтату туралы шешім қабылданған жағдайда өз мәртебесін жоғалтады.
«ҚР-дағы сайлау туралы» КЗ шетелдік БАҚ өкілін УСК-да тіркеу немесе аккредиттеу тікелей көзделмеген. Бұл ретте БАҚ өкілінің өзімен бірге жеке басын куәландыратын құжаты және аккредитациясы болуы міндетті.
Шетелдік БАҚ өкілдері халықаралық байқаушылардың құқықтары мен міндеттеріне ұқсас.
Үшінші мәселенің қорытындысы бойынша Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының мүшелері «Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің және мәслихаттарының депутаттарын сайлау бойынша сайлау процесіне қатысушылардың жекелеген санаттарының өкілеттіктерін іске асыру мәселелері туралы» қаулы қабылдады.
Отырыстан кейін бұқаралық ақпарат құралдары үшін брифинг өтті, онда Ортсайлауком мүшелері БАҚ сұрақтарына жауап берді.
Қазақстан Республикасы
Орталық сайлау комиссиясының
Баспасөз қызметі
тел. 75-21-03, 75-23-69
a.khusainova@election.gov.kz
v.zheksembekova@election.gov.kz
https://t.me/electionelection
 

4 декабря 2020 года состоялось заседание Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан
 
В рамках избирательной кампании по выборам депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов Республики Казахстан, назначенных на 10 января 2020 года, состоялось заседание Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан.
В заседании Центризбиркома приняли участие представители политических партий, Генеральной прокуратуры, Министерств юстиции, внутренних дел и финансов, в режиме ВКС территориальные избирательные комиссии, в режиме онлайн - представители средств массовой информации.
На заседании были рассмотрены следующие вопросы:
1. «О регистрации партийного списка Общественного объединения «Политическая партия «ADAL»  на очередных выборах депутатов Мажилиса Парламента Республики Казахстан, назначенных на 10 января 2021 года»;
2. «О регистрации партийного списка Общественного объединения «Демократическая партия Казахстана «Ак жол» на очередных выборах депутатов Мажилиса Парламента Республики Казахстан, назначенных на 10 января 2021 года»;
3. «О вопросах реализации полномочий отдельных категорий участников избирательного процесса по выборам депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов Республики Казахстан».        
С докладом по первому и второму вопросу повестки дня выступил член Центризбиркома Асылбек Смагулов.
Он сообщил, что 27 ноября 2020 года в Центральную избирательную комиссию Республики Казахстан были представлены документы
«Политической партии «ADAL» и «Демократической партии Казахстана «Ак жол» о выдвижении кандидатов на выборы депутатов Мажилиса Парламента Республики Казахстан.
Для избрания депутатом Мажилиса кандидат должен быть гражданином Республики Казахстан; проживать на территории Республики Казахстан последние 10 лет; быть не моложе 25 лет; обладать активным избирательным правом. В соответствии со статьей 89 Конституционного закона «О выборах в Республике Казахстан» к регистрации допускается только один список от одной политической партии с количеством включенных в него лиц, не превышающим установленного числа депутатских мандатов, распределяемых среди политических партий, на тридцать процентов. В партийном списке количество женщин и лиц, не достигших двадцатидевятилетнего возраста, должно составлять не менее тридцати процентов от общего числа включенных в него лиц.
В партийном списке общественного объединения «Политическая партия «ADAL» представлено 16 человек. Из которых 5 человек - женщины и лица не достигшие двадцатидевятилетного возраста, что составляет 31,2  процентов от общего числа включенных в список.
В партийном списке общественного объединения «Демократической партии Казахстана «Ак жол» представлено 38 человек. Из которых 14 - женщины и лица не достигшие двадцатидевятилетного возраста, что составляет 36,8 процентов от общего числа включенных в список.      
На основании представленных уполномоченными органами сведений, Центральной избирательной комиссией осуществлена проверка лиц, включенных в партийные списки «Политической партии «ADAL» и «Демократической партии Казахстана «Ак жол» для избрания депутатом Мажилиса соответствию требованиям Конституции и Конституционного закона «О выборах в РК».
Все лица, включенные в партийные списки «Политической партии «ADAL» и «Демократической партии Казахстана «Ак жол», соответствуют требованиям Конституции и Конституционного закона «О выборах в РК».
В этой связи членами Центризбиркома было принято два постановления: «О регистрации списка общественного объединения «Политической партии «ADAL»  на выборах депутатов Мажилиса Парламента Республики Казахстан» и «О регистрации списка общественного объединения «Демократической партии Казахстана «Ак жол» на выборах депутатов Мажилиса Парламента Республики Казахстан».
С докладом по третьему вопросу заседания выступил член Центризбиркома Серик Сыдыков.

В своем докладе он разъяснил вопросы реализации полномочий, а также регистрации участников избирательного процесса: доверенных лиц; наблюдателей от политических партий, иных общественных объединений и некоммерческих организаций; наблюдателей иностранных государств и международных организаций; представителей казахстанских средств массовой информации; представителей иностранных средств массовой информации.
Доверенные лица кандидатов, политических партий.
Кандидаты, политические партии, выдвинувшие партийные списки, вправе иметь доверенных лиц, которые помогают им в проведении избирательной кампании, ведут предвыборную агитацию, представляют интересы кандидатов, политических партий.
Доверенным лицом – может являться  представитель, гражданин РК, действующий в рамках полномочий, предоставленных ему кандидатом, политической партией, выдвинувшей партийный список кандидатов в депутаты. Статус доверенного лица возникает с момента его регистрации в соответствующей ТИК. Доверенные лица утрачивают свой статус по завершении избирательной кампании, по личной инициативе, по решению кандидата и политической партии, выдвинувшей партийный список, а также в случаях отмены регистрации кандидата, партийного списка, нарушения КЗ «О выборах в РК».
Политические партии, выдвинувшие партийные списки, определяют доверенных лиц по своему усмотрению в количестве, не превышающем трех человек на каждый избирательный участок в соответствующем избирательном округе, и сообщают о них для регистрации в соответствующую избирательную комиссию.
Процедура регистрации доверенных лиц определена постановлением ЦИК от 21 ноября 2011 года № 62/108 «Об утверждении Инструкции по регистрации доверенных лиц».
Доверенное лицо должно быть гражданином РК и не может быть членом какой бы то ни было избирательной комиссии, лицом, занимающим должность политического государственного служащего.
В день голосования на каждом избирательном участке в соответствующем избирательном округе вправе одновременно присутствовать по одному доверенному лицу от каждого кандидата или политической партии, выдвинувшей партийный список.
Наблюдатели от политической партии, иного общественного объединения, некоммерческой организации.
Наблюдателем является гражданин РК, осуществляющий наблюдение за проведением голосования в помещении (вне помещения) для голосования, подсчетом голосов, а также за решениями и действиями (бездействиями) территориальной избирательной комиссией (при выборах депутатов Сената Парламента), участковой избирательной комиссии.
В день голосования на каждом избирательном участке в соответствующем избирательном округе вправе одновременно присутствовать по одному наблюдателю от каждой политической партии, иного общественного объединения, некоммерческой организации РК.
Статус наблюдателя возникает с момента его регистрации в соответствующей УИК, путем внесения данных о нем в журнал учета. Наблюдатель утрачивает свой статус по  завершению передачи протокола подсчета голосов на участке в вышестоящую комиссию (районную, городскую), а также в случае нарушения законодательства РК. Наблюдатель приобретает свой статус и обладает соответствующими правами и обязанностями только при предоставлении всех требуемых документов и принятия всех процедурных решений со стороны избирательных комиссий.
Документ юридического лица, направившего физическое лицо для наблюдения за выборами, должен быть подписан правомочным лицом, полномочия которого подтверждаются учредительными документами организации, распорядительными документами руководителя организации о делегировании полномочий или доверенностями на выполнение определенных действий от имени организации. Данный документ заверяется печатью организации, направившей наблюдателя, и действителен при предъявлении документа, удостоверяющего личность наблюдателя.

При этом документ, выдаваемый юридическим лицом, должен четко очерчивать границы предоставляемых физическому лицу полномочий (для наблюдения за какими выборами уполномачивается лицо; указание избирательного участка и наименования избирательной комиссии, куда оно направляется), сведения о данном лице (фамилия, имя и отчество), а также содержать запись об отсутствии ограничений, препятствующих исполнению полномочий.
Правоспособность юридического лица как субъекта направления наблюдателя должна быть подтверждена через установление факта его регистрации. Документом, подтверждающим государственную регистрацию (перерегистрацию) юридического лица, является справка по установленной Министерством юстиции форме. Наряду с подтверждением государственной регистрации юридического лица, установления требует факт его действующего статуса, т.е. отсутствие приостановления деятельности, начала ликвидационных процедур.
При этом деятельность субъекта, направляющего лиц для наблюдения за выборами должна соответствовать целям его создания, поскольку  Гражданским кодексом предусмотрены нормы об обязательности указания предмета и цели в их учредительных документах. Следовательно, направлять лиц за наблюдениями выборами могут  организации, при условии, если это будет соответствовать их уставной цели относительно реализации и защиты политических прав и свобод граждан.
Полномочия по участию в избирательном процессе, наблюдению на избирательных участках и в целом осуществлению деятельности в сфере реализации политических прав граждан должны быть подтверждены выпиской из устава организации.
Согласно Конституционного закона иностранцам, лицам без гражданства, иностранным юридическим лицам и международным организациям запрещается осуществлять деятельность, препятствующую и (или) способствующую выдвижению и избранию кандидатов, политических партий, выдвинувших партийный список, достижению определенного результата на выборах. Таким образом, наблюдатели от политических партий, иных общественных объединений, некоммерческих организаций РК должны быть гражданами Республики Казахстан.
В рамках свего доклада Серик Сыдыков также остановился на особенностях прав наблюдателей по осуществлению фото, аудио и видеозаписи в день голосования.
Конституционный закон «О выборах в РК»  предоставляет национальным наблюдателям право делать фото-, аудио- и видеозаписи, не мешая ходу голосования и подведению его итогов.
Вместе с тем осуществление данного права не может посягать на гарантированные Конституцией Республики Казахстан права и свободы человека, а также на принцип соблюдения тайны голосования, закрепленный в Конституционном законе «О выборах в РК».
Соответственно, фото-, аудио- и видеозапись, равно как и само наблюдение, должно осуществляться таким образом, чтобы сохранялась конфиденциальность персональных данных, в том числе списка избирателей, заполненных бюллетеней и т.п. Таким образом, осуществление фото- и видеозаписи должно производиться только с учетом защиты тайны голосования и персональных данных избирателей, и использование изображения граждан возможно после получения их согласия.
При этом согласно подпункту 61) статьи 2 Закона Республики Казахстан «О связи» запись (фото-, аудио- и видео-) не является категорией, аналогичной трансляции (выходу в прямой эфир). В связи с этим участковой избирательной комиссии и наблюдателям необходимо учесть, что онлайн-видеотрансляцию с избирательных участков законодательство не допускает.
Фото-, аудио- и видеозаписи, произведенные наблюдателем, могут быть использованы как доказательства по гражданским, уголовным делам и делам об административных правонарушениях.
Наблюдатели иностранных государств и международных организаций.
Наблюдателями иностранных государств и международных организаций – являются физические лица иностранных государств и международных организаций аккредитованные при ЦИК по представлению МИД РК.
Статус международного наблюдателя возникает с момента его аккредитации.

Международный наблюдатель утрачивает свой статус по завершении избирательной кампании, в случае нарушения законодательства РК или общепризнанных норм международного права, а также на основании обращения соответствующего иностранного государства, международной организации по представлению МИД РК.
Аккредитованным наблюдателям иностранных государств и международных организаций выдается удостоверение установленного ЦИК образца, являющееся основанием для их деятельности в период проведения избирательной кампании. Наблюдатели иностранных государств и международных организаций, представители иностранных СМИ не вправе использовать свой статус для осуществления деятельности, не связанной с наблюдением за выборами в РК.
Наблюдатель иностранного государства, международной организации, а также представитель иностранного средства массовой информации может сопровождаться одним переводчиком при предъявлении документа, удостоверяющего личность последнего; представитель иностранного средства массовой информации может осуществлять наблюдение за выборами при наличии удостоверения об аккредитации, выданного Министерством иностранных дел Республики Казахстан.
Представители средств массовой информации.
В день голосования с момента открытия избирательного участка для голосования и до установления результатов голосования при подсчете голосов избирателей на избирательном участке вправе одновременно присутствовать по одному представителю от каждого средства массовой информации при наличии служебного удостоверения и задания редакции.
Представитель СМИ прекращает свои полномочия на избирательном участке в случае физического отсутствия на участке (без предупреждения комиссии), нарушения выборного законодательства, а также на основании заявления собственника средства массовой информации либо редакций собственника средства массовой информации.
Государственные органы, общественные объединения и организации, при которых аккредитован журналист, обязаны предварительно извещать его о заседаниях, совещаниях и иных мероприятиях, обеспечивать стенограммами, протоколами и иными документами.
Представитель СМИ обязан выполнять требования председателя избирательной комиссии по соблюдению правил поведения на избирательном участке, установленных соответствующей избирательной комиссией (п.2 ст.39 КЗ).
Представитель иностранного СМИ.
Правоспособность представителя иностранного СМИ начинается с момента его аккредитации в МИД РК. По состоянию на 2 декабря 2020 года при МИД РК аккредитованы на постоянной основе 166 представителей 39 иностранных СМИ.
Представитель иностранного СМИ утрачивает свой статус по завершении избирательной кампании, а также в случае принятия решения о досрочном прекращении аккредитации журналиста иностранного СМИ.
В КЗ «О выборах в РК» прямо не предусмотрена регистрация либо аккредитация представителя иностранного СМИ в УИК. При этом согласно представитель СМИ обязан иметь при себе документ, удостоверяющий личность и аккредитацию.
Представители иностранных СМИ обладают аналогичными правами и обязанностями международных наблюдателей.
По итогам третьего вопроса членами Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан было принято постановление «О вопросах реализации полномочий отдельных категорий участников избирательного процесса по выборам депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов Республики Казахстан».
После заседания состоялся брифинг для средств массовой информации, на котором члены Центризбиркома ответили на вопросы СМИ.
Пресс-служба
Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан
тел. 75-21-03, 75-23-69
a.khusainova@election.gov.kz
v.zheksembekova@election.gov.kz
https://t.me/electionelection

ПРЕСС-АНОНС

2020 жылғы 7 желтоқсанда сағат 15.00-де Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының келесі мәселелер бойынша отырысы өтеді:
1. Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі депутаттарының сайлауында «Қазақстан Халық партиясы» қоғамдық бірлестігінің тізімін тіркеу туралы;
2. Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі және мәслихаттары депутаттарының кезекті сайлауына халықаралық ұйым мен шет мемлекеттердің байқаушыларын аккредиттеу туралы.
Отырыстан кейін БАҚ өкілдері үшін отырыстың күн тәртібі бойынша брифинг өтеді.
Коронавирустық инфекцияның таралуына байланысты және уәкілетті органдардың ұсынымдарына сәйкес отырыс пен брифинг қашықтықтан өткізілетін болады.
БАҚ өкілдерінен отырысқа және брифингке жеке қорғану құралдарын міндетті түрде пайдалана отырып, телеарнадан бір оператордан қатыса алады.
Бұқаралық ақпарат құралдарының тілшілері брифингке Zoom платформасы арқылы қатыса алады, сілтеме кейіннен қоса берілетін болады, қосылу үшін алдын ала ұялы телефон нөмірін ұсынуды сұраймыз.
Тілшілерді брифингке аккредиттеу және сұрақтар кезегін 7 желтоқсан сағат 13.00-ге дейін келесі электрондық мекенжай бойынша: a.khusainova@election.gov.kz және 87719045763 телефон арқылы жүргізіледі.
Zoom конференциясына кірер алдында қатысушының аты-жөнін көрсету қажет, өйткені конференцияға қосылу қатаң түрде аккредиттеу тізіміне сәйкес жүргізіледі.
Сондай-ақ, көрсетілген электрондық мекен-жайға брифингке арналған сұрақтарды жібере аласыз.
ҚР ОСК интернет-ресурсында Ортсайлауком отырысының және брифингтің онлайн көрсетілімі ұсынылады https://www.election.gov.kz/kaz/news/releases/index.php?ID=5511
Операторларды тіркеу а.ж. 7 желтоқсан сағат 13.00-ге дейін келесі телефондар бойынша: 8 (7172) 75-23-69, +77017115495
және келесі электрондық мекенжай бойынша жүргізіледі:
v.zheksembekova@election.gov.kz

Операторлардан отырыстың басталуына дейін 30 минут бұрын келуді сұраймыз!

Қазақстан Республикасы
Орталық сайлау комиссиясының
Баспасөз қызметі
a.khusainova@election.gov.kz
v.zheksembekova@election.gov.kz
https://t.me/electionelection

ПРЕСС-АНОНС

7 декабря 2020 года в 15.00 часов состоится заседание Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан по следующим вопросам:
1. О регистрации списка Общественного объединения «Народная партия Казахстана» на выборах депутатов Мажилиса Парламента Республики Казахстан;
2. Об аккредитации наблюдателей международной организации и иностранных государств на очередные выборы депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов Республики Казахстан.
После заседания состоится брифинг для представителей СМИ в рамках повестки дня.
В связи с распространением коронавирусной инфекции и в соответствии с рекомендациями уполномоченных органов заседание и брифинг будут проводиться в дистанционном режиме.
Из представителей СМИ на заседании и брифинге смогут присутствовать по одному оператору от телеканала с обязательным использованием средств индивидуальной защиты.
Корреспонденты средств массовой информации смогут принять участие в брифинге посредством платформы Zoom, дополнительно будет предоставлена ссылка, для этого просим предоставить номер мобильного телефона.
Аккредитация корреспондентов на брифинг и очередность вопросов будет проводиться по электронному адресу: a.khusainova@election.gov.kz и
тел.: 8 7719045763 до 13.00 7 декабря 2020 года.
Перед входом в конференцию Zoom, необходимо указать фамилию и имя участника, добавление в конференцию будет производиться в соответствии со списком аккредитации!
Также по указанному электронному адресу Вы можете направить вопросы для брифинга.
На интернет-ресурсе Центризбиркома будет представлена онлайн-трансляция заседания и брифинга https://www.election.gov.kz/rus/news/releases/index.php?ID=5510
Аккредитация операторов будет проводится до 13.00 7 декабря 2020 года, по телефонам: 8 (7172) 75-23-69, +77017115495
и электронному адресу:
v.zheksembekova@election.gov.kz

Операторов просим прийти за 30 минут до начала заседания!

Пресс-служба
Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан
тел. 75-21-03, 75-23-69
a.khusainova@election.gov.kz
v.zheksembekova@election.gov.kz
https://t.me/electionelection

Ортсайлаукомның Қазақстан Халық партиясының партиялық тізімін тіркеу туралы, халықаралық байқаушыларды аккредиттеу туралы отырысы
 
2020 жылғы 7 желтоқсанда Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының отырысы өтті, оған саяси партиялардың, Бас прокуратураның, әділет, ішкі істер және қаржы министрліктерінің өкілдері, бейнеконференцбайланыс режимінде аумақтық сайлау комиссиялары, онлайн режимінде бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.
Отырыста екі мәселе қаралды:
  1.Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі депутаттарының сайлауына «Қазақстан Халық партиясының»  партиялық тізімін тіркеу туралы»;
2. Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі және мәслихаттары депутаттарының кезекті сайлауына халықаралық ұйым мен шет мемлекеттер байқаушыларын аккредиттеу туралы».
Күн тәртібіндегі бірінші мәселе бойынша Ортсайлауком мүшесі Смағұлов Асылбек баяндама жасады.
Ол 2020 жылғы 29 қарашада Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясына «Қазақстан Халық партиясы» қоғамдық бірлестігі Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаттарын сайлауға кандидаттарды ұсыну туралы құжаттарды ұсынғанын хабарлады.
Мәжіліс депутаты болып сайлану үшін кандидат Қазақстан Республикасының азаматы болуға; Қазақстан Республикасының аумағында соңғы 10 жылда тұруға; 25 жастан кіші болмауға; белсенді сайлау құқығына ие болуға тиіс. «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңның 89-бабына сәйкес бір саяси партиядан тізімге енгізілген адамдардың саны саяси партиялар арасында бөлінетін депутаттық мандаттардың белгіленген санынан отыз пайызға аспайтын бір ғана тізімді тіркеуге жол беріледі. Партиялық тізімде әйелдер мен жиырма тоғыз жасқа толмаған адамдардың саны оған енгізілген адамдардың жалпы санының кемінде отыз пайызын құрауға тиіс.
«Қазақстан Халық партиясы» 114 адамнан тұратын партиялық тізім ұсынды.
Бұл ретте Орталық сайлау комиссиясына азамат Г.К. Қайыржановтың өз кандидатурасын партиялық тізімнен қайтарып алу туралы өтініші келіп түсті. «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық Заңның 90-бабына сәйкес партиялық тізімге енгізілген адам Орталық сайлау комиссиясына бұл туралы жазбаша өтініш бере отырып, өзінің кандидатурасын партиялық тізімнен кері қайтарып ала алады. Мұндай жағдайларда Орталық сайлау комиссиясы партиялық тізімге енгізілген адамды шығарып тастау туралы шешім қабылдайды.
Осылайша, Қазақстан Халық партиясының партиялық тізімінде 113 адам бар. Оның ішінде: 41-і әйелдер және жиырма тоғыз жасқа толмаған адамдар, олар тізімге енгізілгендердің жалпы санының 36,2 пайызын құрайды.
Уәкілетті органдар ұсынған мәліметтер негізінде Орталық сайлау комиссиясы Мәжіліс депутаты болып сайлану үшін «Қазақстан Халық партиясы» қоғамдық бірлестігінің партиялық тізімге енгізілген адамдардың Конституция мен «ҚР сайлау туралы заңы» талаптарына сәйкестігіне тексеру жүргізді.
«Қазақстан Халық партиясы» қоғамдық бірлестігінің партиялық тізімге енгізілген барлық тұлғалар Конституция мен «ҚР сайлау туралы заңы» талаптарына сай келеді.
Осыған байланысты, Ортсайлауком мүшелері «Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі депутаттарының сайлауында «Қазақстан Халық партиясы» қоғамдық бірлестігінің  партиялық тізімін тіркеу туралы» қаулы қабылдады.
Отырыстың екінші мәселесі бойынша Ортсайлауком мүшесі Анастасия Щегорцова баяндама жасады.
Ол 2020 жылғы 22 қазанда сайлауды халықаралық бақылау институты ашылған сәттен бастап Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының 2 отырысы өткізіліп, 39 байқаушы аккредиттелгенін хабарлады. Оның ішінде: ТМД Парламентаралық Ассамблеясынан 29 байқаушы; ТМД байқаушылар миссиясы құрамынан 6 байқаушы; Ислам ынтымақтастығы ұйымынан 4 байқаушы.
Аккредиттеуге ұсыныстардың келіп түсуіне қарай байқаушылар бойынша деректер жаңартылып отырады. Мәселен, 2020 жылғы 7 желтоқсандағы жағдай бойынша Орталық сайлау комиссиясына Сыртқы істер министрлігінен аккредиттеуге ЕҚЫҰ ДИАҚБ-нан 12 бақылаушының және 5 шет мемлекеттен 11 бақылаушының кандидатуралары ұсынылды.

Оның ішінде: Иордания мемлекетінен - 3 байқаушы; Қырғыз Республикасынан, Мальдив Республикасынан, Молдова Республикасынан, Түркия Республикасынан-әр мемлекеттен 2 байқаушыдан.
Отырыстың екінші мәселесі бойынша «Халықаралық ұйым мен шет мемлекеттер байқаушыларын Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі мен мәслихаттары депутаттарының кезекті сайлауына тіркеу туралы» Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының қаулысы қабылданды.
Осылайша, 2020 жылдың 7 желтоқсанына 62 халықаралық байқаушылар аккредиттелді.
Сайлау туралы Конституциялық заңға сәйкес шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың байқаушыларын аккредиттеу дауыс беру күніне бес күн қалғанда жергілікті уақыт бойынша сағат 18.00-де, яғни 2021 жылдың 4 қаңтарында сағат 18.00-де аяқталады.
Отырыстан кейін бұқаралық ақпарат құралдары үшін брифинг өтті, онда Ортсайлауком мүшелері БАҚ сұрақтарына жауап берді.
Қазақстан Республикасы
Орталық сайлау комиссиясының
Баспасөз қызметі
тел. 75-21-03, 75-23-69
a.khusainova@election.gov.kz
v.zheksembekova@election.gov.kz
https://t.me/electionelection
 
 
 

Заседание Центризбиркома о регистрации партийного списка Народной партии Казахстана, об аккредитации международных наблюдателей
 
7 декабря 2020 года состоялось заседание Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан, в котором приняли участие представители политических партий, Генеральной прокуратуры, Министерств юстиции, внутренних дел и финансов, в режиме ВКС территориальные избирательные комиссии, в режиме онлайн - представители средств массовой информации.
На заседании были рассмотрены два вопроса:
1. О регистрации списка общественного объединения «Народная партия Казахстана» на выборах депутатов Мажилиса Парламента Республики Казахстан;
2. Об аккредитации наблюдателей международной организации и иностранных государств на очередные выборы депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов Республики Казахстан.        
С докладом по первому вопросу повестки дня выступил член Центризбиркома Асылбек Смагулов.
Он сообщил, что 29 ноября 2020 года в Центральную избирательную комиссию Республики Казахстан были представлены документы Общественного объединения «Народной партии Казахстана» о выдвижении кандидатов на выборы депутатов Мажилиса Парламента Республики Казахстан.
Для избрания депутатом Мажилиса кандидат должен быть гражданином Республики Казахстан; проживать на территории Республики Казахстан последние
10 лет; быть не моложе 25 лет; обладать активным избирательным правом. В соответствии со статьей 89 Конституционного закона «О выборах в Республике Казахстан» к регистрации допускается только один список от одной политической партии с количеством включенных в него лиц, не превышающим установленного числа депутатских мандатов, распределяемых среди политических партий, на тридцать процентов. В партийном списке количество женщин и лиц, не достигших двадцатидевятилетнего возраста, должно составлять не менее тридцати процентов от общего числа включенных в него лиц.
Народной партией Казахстана был представлен партийный список из 114 человек.
При этом в Центральную избирательную комиссию поступило заявление гражданина Кайржанова Г.К. об отзыве своей кандидатуры из партийного списка. В соответствии со статьей 90 Конституционного закона «О выборах в Республике Казахстан», лицо, включенное в партийный список, может отозвать свою кандидатуру из партийного списка, обратившись с письменным заявлением об этом в Центральную избирательную комиссию. В таком случае Центральная избирательная комиссия принимает решение об исключении лица, включенного в партийный список.
Таким образом, в партийном списке Народной партии Казахстана представлены 113 человек. Из них: 41 - женщин и лиц, не достигших двадцатидевятилетного возраста, что составляет 36,2 процентов от общего числа включенных в список.  
На основании представленных уполномоченными органами сведений, Центральной избирательной комиссией осуществлена проверка лиц, включенных в партийный список Общественного объединения «Народная партия Казахстана» для избрания депутатом Мажилиса, соответствию требованиям Конституции и Конституционного закона «О выборах в РК».
Все лица, включенные в партийный список Общественного объединения «Народная партия Казахстана» соответствуют требованиям Конституции и Конституционного закона «О выборах в РК».
В этой связи членами Центризбиркома было принято постановление: «О регистрации списка общественного объединения «Народная партия Казахстана»  на выборах депутатов Мажилиса Парламента Республики Казахстан».
С докладом по второму вопросу заседания выступила член Центризбиркома Анастасия Щегорцова.
Она сообщила, что с момента открытия 22 октября 2020 года института международного наблюдения за выборами Центральной избирательной комиссией Республики Казахстан были проведены 2 заседания и аккредитованы 39 наблюдателей. Из них: 29 наблюдателей от Межпарламентской Ассамблеи государств-участников СНГ; 6 наблюдателей в составе Миссии СНГ; 4 наблюдателя от Организаци исламского сотрудничества.
По мере поступления представлений на аккредитацию данные по наблюдателям периодически обновляются.

Так, по состоянию на 7 декабря 2020 года в Центральную избирательную комиссию от Министерства иностранных дел на аккредитацию представлены кандидатуры 12 наблюдателей от БДИПЧ ОБСЕ и 11 наблюдателей от 5 иностранных государств. Из них: от государства Иордания – 3 наблюдателя; от Кыргызской Республики, Мальдивской Республики, Республики Молдовы, Турецкой Республики -  по 2 наблюдателя от каждого государства.
По второму вопросу заседания было принято постановление Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан «Об аккредитации наблюдателей международной организации и иностранных государств на очередные выборы депутатов Мажилиса Парламента и маслихатов Республики Казахстан».
Таким образом на 7 декабря 2020 года аккредитовано 62 международных наблюдателя.
В соответствии с Конституционным законом о выборах, аккредитация наблюдателей иностранных государств и международных организаций завершается в 18.00 по местному времени за пять дней до дня голосования, то есть в 18.00 ч.
4 января 2021 года.
После заседания состоялся брифинг для средств массовой информации, на котором члены Центризбиркома ответили на вопросы СМИ.
Пресс-служба
Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан
тел. 75-21-03, 75-23-69
a.khusainova@election.gov.kz
v.zheksembekova@election.gov.kz
https://t.me/electionelection