MPSC चालू घडामोडी: 06 ऑक्टोबर 2026 ✨

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
वैद्यकीय क्षेत्रातील नोबेल पुरस्कार २०२६ (Nobel Prize in Medicine 2026) 🏥🏆

🧬 २०२६ चा वैद्यकीय (Physiology or Medicine) क्षेत्रातील नोबेल पुरस्कार कार्ल डेसेरोथ (Karl Deisseroth), पीटर हेगेमन (Peter Hegemann) आणि जॉर्ज नागेल (Georg Nagel) या तीन शास्त्रज्ञांना संयुक्तपणे जाहीर करण्यात आला आहे. 🎉

💡 मेंदूच्या अभ्यासात क्रांती घडवून आणणाऱ्या 'लाईट-गेटेड आयन चॅनेल्स' (light-gated ion channels) आणि 'ऑप्टोजेनेटिक्स' (optogenetics) मधील त्यांच्या महत्त्वपूर्ण शोधासाठी हा पुरस्कार देण्यात आला. 🧠✨

🔬 शास्त्रज्ञांनी 'क्लॅमिडोमोनास' (Chlamydomonas) नावाच्या एकपेशीय शैवालमध्ये प्रकाशाला अत्यंत संवेदनशील असणाऱ्या 'चॅनेलऱ्होडोप्सिन' (channelrhodopsin) नावाच्या प्रथिनाचा शोध लावला आणि त्याचा वापर करून सस्तन प्राण्यांच्या मज्जापेशींवर (nerve cells) प्रकाशाच्या माध्यमातून अचूक नियंत्रण मिळवणारे 'ऑप्टोजेनेटिक्स' हे आधुनिक तंत्र विकसित केले.

🇸🇪 वैद्यकीय क्षेत्रातील नोबेल पुरस्कार स्वीडनमधील 'कॅरोलिन्स्का इन्स्टिट्यूट'च्या (Karolinska Institutet) नोबेल असेंब्लीद्वारे दिला जातो. या पुरस्काराचे स्वरूप १२ दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर इतके आहे. 💰

👨‍🔬 कार्ल डेसेरोथ: स्टॅनफोर्ड विद्यापीठ, अमेरिका 🇺🇸
👨‍🔬 पीटर हेगेमन: हम्बोल्ट विद्यापीठ, बर्लिन, जर्मनी 🇩🇪
👨‍🔬 जॉर्ज नागेल: वुर्जबर्ग विद्यापीठ, जर्मनी 🇩🇪

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
भारत-यूएई संयुक्त लष्करी सराव 'माउंटन गार्डियन २०२६' 🪖🏔️

🤝 भारत आणि संयुक्त अरब अमिराती (UAE) यांच्या लष्कराचा 'माउंटन गार्डियन २०२६' (MOUNTAIN GUARDIAN 2026) हा संयुक्त लष्करी सराव ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सुरू झाला. 🇮🇳🤝🇦🇪

Place: 📍 हा १४ दिवसीय सराव 'फॉरेन ट्रेनिंग नोड' (Foreign Training Node), चौबटिया, उत्तराखंड येथे आयोजित करण्यात आला आहे.

⛰️ हा युद्धसराव प्रामुख्याने 'पर्वतीय युद्धतंत्रावर' (Mountain Warfare) केंद्रित असून, यामध्ये भारतीय लष्कराच्या 'भैरव बटालियन'ने आणि यूएईच्या 'माउंटन इन्फंट्री बटालियन'ने सहभाग नोंदवला आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

जागतिक अधिवास दिन २०२६ (World Habitat Day) 🏠🌍

Date: 📅 ५ ऑक्टोबर २०२६ (हा दिवस दरवर्षी ऑक्टोबर महिन्याच्या 'पहिल्या सोमवारी' साजरा केला जातो).

Theme: 'सर्वांसाठी पुरेसा निवारा' (Adequate Housing for All)

📍 या वर्षी संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN-Habitat) जागतिक कार्यक्रमाचे अधिकृत यजमानपद 'मस्कत' (Muscat), ओमान या शहराकडे होते. 🇴🇲

🏢 भारतात केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालयाने (MoHUA) नवी दिल्लीत हा दिवस साजरा केला. यावेळी 'प्रधानमंत्री आवास योजना-शहरी' (PMAY-U आणि PMAY 2.0) अंतर्गत सर्वोत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांचा तसेच स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा (ULBs) सत्कार करण्यात आला.

📜 संयुक्त राष्ट्र आमसभेने १९८५ मध्ये हा दिवस साजरा करण्याचा ठराव मंजूर केला आणि १९८६ मध्ये पहिल्यांदा जागतिक अधिवास दिन साजरा करण्यात आला.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

कुनो राष्ट्रीय उद्यानात ५ नवीन चित्ता बछड्यांचा जन्म🐆💛

🐾 मध्य प्रदेशातील 'कुनो राष्ट्रीय उद्यानात' (Kuno National Park) ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी 'KJP21' या ३२ महिन्यांच्या मादी चित्त्याने ५ निरोगी बछड्यांना जन्म दिला. 👶🐆

📈 या ५ नव्या बछड्यांच्या जन्मामुळे 'प्रोजेक्ट चित्ता' अंतर्गत भारतातील चित्त्यांची एकूण संख्या आता ६० वर पोहोचली आहे. विशेष म्हणजे या ६० पैकी ४१ चित्त्यांचा जन्म भारताच्याच भूमीवर झाला आहे. 🇮🇳

🧬 या बछड्यांचा जन्म भारतात प्रथमच 'बोत्सवाना' (Botswana) वंशाची सुरुवात दर्शवतो, कारण त्यांचा पिता आफ्रिकेतील बोत्सवाना देशातून आणलेला नर चित्ता आहे. यामुळे भारतातील चित्त्यांच्या संख्येत महत्त्वपूर्ण अनुवांशिक विविधता (genetic lineage) निर्माण झाली आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇
@chalughadamodi

The Nobel Prize in Physics 2026

MPSC चालू घडामोडी: 7 ऑक्टोबर 2026 ✨

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
भौतिकशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार २०२६ (Nobel Prize in Physics) 🔬🌌

🎉 बेल्जियन-अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ 'फ्रान्सिस हॅल्झेन' (Francis Halzen) यांना २०२६ चा भौतिकशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी जाहीर करण्यात आला.

🧊 त्यांना हा पुरस्कार 'आइसक्यूब न्यूट्रिनो वेधशाळा' (IceCube Neutrino Observatory) या प्रकल्पातील त्यांच्या निर्णायक योगदानासाठी आणि 'हाय-एनर्जी न्यूट्रिनो'च्या (High-energy neutrinos) शोधासाठी देण्यात आला आहे.

S ❄️ 'आइसक्यूब न्यूट्रिनो वेधशाळा' ही अंटार्क्टिका खंडातील दक्षिण ध्रुवावर स्थित असून, ती जगातील सर्वात मोठी न्यूट्रिनो दुर्बीण आहे. तिचे प्रकाश सेन्सर्स एका घन किलोमीटर आकाराच्या बर्फाच्या आत खोलवर बसवण्यात आले आहेत.

🔬 न्यूट्रिनो (Neutrino) हे विद्युत प्रभार नसलेले आणि अत्यल्प वस्तुमान असलेले अतिसूक्ष्म कण असून ते इतर पदार्थांशी अत्यंत क्वचित परस्परसंवाद करतात; ब्रह्मांडातील सर्वात हिंसक घडामोडींचा अभ्यास करण्यासाठी ते 'कॉस्मिक मेसेंजर' म्हणून काम करतात.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

*एकात्मिक परिवहन आणि लॉजिस्टिक प्राधिकरण (ITLA)* 🚚🛣️

🚦 देशातील वाहतूक आणि लॉजिस्टिक क्षेत्राच्या सुसूत्रीकरणासाठी केंद्रीय मंत्रिमंडळाने 'एकात्मिक परिवहन आणि लॉजिस्टिक प्राधिकरण' (Integrated Transport and Logistics Authority - ITLA) ची 'विशेष उद्देश वाहन' (SPV) म्हणून स्थापना करण्यास ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मंजुरी दिली. ✅

💰 ५०० कोटी रुपये किंवा त्याहून अधिक खर्चाच्या भारत सरकारच्या पायाभूत सुविधा प्रकल्पांचे 'तांत्रिक मूल्यांकन' (Technical Appraisal) आणि प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतरचे परिणाम-मूल्यांकन (Impact Assessment) या प्राधिकरणाद्वारे केले जाईल.

🗺️ देशातील वाहतूक क्षेत्रासाठी १० वर्षे किंवा त्याहून अधिक कालावधीसाठी 'राष्ट्रीय परिवहन मास्टर प्लॅन' (National Transport Master Plan) आणि 'राष्ट्रीय परिवहन डेटा रिपॉझिटरी' (NTDR) तयार करण्याची जबाबदारी ITLA वर असेल.

📊 प्रकल्पांचे आर्थिक मूल्यांकन (Financial Appraisal) मात्र सध्या अस्तित्वात असलेल्या यंत्रणेमार्फतच केले जाईल; तसेच ITLA हे 'पीएम गती शक्ती' आणि 'राष्ट्रीय लॉजिस्टिक धोरणा'ला पूरक म्हणून काम करेल.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

SME ग्रोथ फंड (SME Growth Fund) साठी १०,००० कोटी रुपयांची मंजुरी 💼💵

🏭 लघु आणि मध्यम उद्योगांना (SMEs) विस्तार करण्यासाठी थेट इक्विटी (Equity) पुरवण्याच्या उद्देशाने केंद्रीय मंत्रिमंडळाने १०,००० कोटी रुपयांच्या 'SME ग्रोथ फंड'च्या (SGF) स्थापनेस ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मंजुरी दिली.

📈 हा निधी 'अल्टरनेटिव्ह इन्व्हेस्टमेंट फंड' (Alternative Investment Fund - AIF) या स्वरूपात राबवला जाईल आणि यातून प्रामुख्याने उत्पादन (Manufacturing), सेवा आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील वाढीच्या टप्प्यावरील (Growth-stage) उद्योगांना 'पेशंट कॅपिटल' (दीर्घकालीन भांडवल) पुरवले जाईल.

🏙️ देशातील टियर-२ (Tier II) आणि टियर-३ (Tier III) शहरांमधील औद्योगिक क्लस्टर्समधील उद्योगांवर या निधीद्वारे विशेष लक्ष केंद्रित केले जाणार आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

भारताचे पहिले स्वदेशी फ्लीट सपोर्ट शिप 'सूर्य' (FSS-1) चे जलावतरण 🚢🇮🇳

🌊 संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांच्या हस्ते ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी विशाखापट्टणम येथे 'सूर्य' (FSS-1) या भारताच्या पहिल्या स्वदेशी फ्लीट सपोर्ट जहाजाचे (Fleet Support Ship) जलावतरण करण्यात आले.

🛳️ 'सूर्य' हे भारतीय नौदलासाठी देशातच डिझाईन आणि बांधणी होत असलेल्या एकूण पाच फ्लीट सपोर्ट जहाजांपैकी (FSS) पहिले जहाज आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇
@chalughadamodi

मुंबईचे नगरपाल कार्यालयातील बेलीफ व लिपिक गट-क स्पर्धा परीक्षा २०२६ - अंतिम उत्तरतालिका

भावपूर्ण श्रद्धांजली 🙏

जाहिरात क्रमांक ११८/२०२५ महाराष्ट्र गट क सेवा मुख्य परीक्षा २०२४ - लिपिक टंकलेखक - प्रतीक्षा यादीतून शिफारस प्राप्त उमेदवारांची यादी

UGC NET
December 2026

MPSC चालू घडामोडी: 7, 8 ऑक्टोबर 2026✨

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
**रसायनशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार २०२६* *🧪🏆

🎉 ७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रसायनशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार फ्रान्सचे शास्त्रज्ञ हेन्री बी. कगन (Henri B. Kagan) आणि जपानचे शास्त्रज्ञ केन्सो सोई (Kenso Soai) यांना जाहीर झाला.

🔬 असिमेट्रिक ऑर्गॅनिक सिंथेसिस (Asymmetric Organic Synthesis) मधील नॉन-लिनिअर इफेक्ट्स (Nonlinear Effects) आणि ऑटोकॅटॅलिसिस (Autocatalysis) यांच्या शोधासाठी हा पुरस्कार देण्यात आला. त्यांच्या संशोधनामुळे रेणूंच्या आरशातील प्रतिमांप्रमाणे असलेल्या दोन प्रकारांपैकी एका प्रकाराचे प्राबल्य कसे वाढू शकते, हे समजण्यास मदत झाली. या संशोधनाचा औषधनिर्मिती क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण उपयोग होतो. 💊

🇸🇪 हा पुरस्कार रॉयल स्वीडिश अकादमी ऑफ सायन्सेस (Royal Swedish Academy of Sciences) तर्फे प्रदान केला जातो. २०२६ मध्ये पुरस्काराची एकूण रक्कम १.२ कोटी स्वीडिश क्रोनर असून ती विजेत्यांमध्ये विभागली जाते. 💰

*विजेते आणि त्यांचे योगदान:* 👨‍🔬

🇫🇷 हेन्री बी. कगन (फ्रान्स): असिमेट्रिक सिंथेसिसमधील नॉन-लिनिअर इफेक्ट्स.
🇯🇵 केन्सो सोई (जपान): असिमेट्रिक ऑटोकॅटॅलिसिस.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

साहित्यातील नोबेल पुरस्कार २०२६ 📚🏆

✍️ २०२६ चा साहित्यातील नोबेल पुरस्कार (Nobel Prize in Literature) कॅनेडियन लेखिका, कवयित्री आणि अनुवादक ॲन कार्सन (Anne Carson) यांना जाहीर झाला. 🇨🇦

💭 त्यांच्या धाडसी आणि नावीन्यपूर्ण साहित्यनिर्मितीने अभिजात साहित्यपरंपरेशी संवाद साधत समकालीन साहित्यासाठी नवी रूपे निर्माण केल्याबद्दल हा पुरस्कार देण्यात आला.

📖 Autobiography of Red आणि Eros the Bittersweet या त्यांच्या प्रसिद्ध साहित्यकृती आहेत.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

RBI चलनविषयक धोरण समितीचे (MPC) निर्णय 🏦📊

📈 भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) चलनविषयक धोरण समितीने ७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रेपो दरात २५ बेसिस पॉइंट्सची वाढ करून तो ५.५०% केला. फेब्रुवारी २०२३ नंतरची ही पहिली रेपो दरवाढ होती.

🔄 RBI ने चलनविषयक धोरणाची भूमिका (Policy Stance) ‘न्यूट्रल’ (Neutral) वरून ‘कॅलिब्रेटेड टायटनिंग’ (Calibrated Tightening) अशी बदलली.

💹 RBI ने आर्थिक वर्ष २०२६–२७ साठी भारताच्या GDP वाढीचा अंदाज ७.१% आणि किरकोळ महागाईचा (CPI Inflation) अंदाज ५.२% ठेवला.

👥 चलनविषयक धोरण समितीमध्ये एकूण ६ सदस्य असतात. RBI गव्हर्नर हे समितीचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची शासनप्रमुख म्हणून २५ वर्षे पूर्ण👑🇮🇳

🎉 ७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी शासनप्रमुख (Head of Government) म्हणून २५ वर्षे पूर्ण केली.

🗓️ त्यांनी ७ ऑक्टोबर २००१ रोजी गुजरातचे मुख्यमंत्री म्हणून प्रथम पदभार स्वीकारला. गुजरातचे मुख्यमंत्री म्हणून १२ वर्षांहून अधिक काळ कार्य केल्यानंतर, मे २०१४ मध्ये ते भारताचे पंतप्रधान झाले.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे निधन 🕯️😢

💔 ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी गोव्यात वयाच्या ७५ व्या वर्षी हृदयक्रिया बंद पडल्याने (Cardiac Arrest) निधन झाले. पुण्यातील डोणजे येथील फार्महाऊसवर अंत्यसंस्कार करण्यात आले.

🎬 नाना पाटेकर यांना २०१३ मध्ये पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. परिंदा (१९८९), क्रांतिवीर (१९९४) आणि अग्निसाक्षी (१९९६) या चित्रपटांमधील अभिनयासाठी त्यांना तीन राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाले. हे चित्रपटांची प्रदर्शित झालेली वर्षे आहेत; संबंधित राष्ट्रीय पुरस्कार अनुक्रमे १९९०, १९९५ आणि १९९७ मध्ये देण्यात आले. 🏆

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

५७ वी जीएसटी परिषद (57th GST Council Meeting)* 💰📊

🏢 केंद्रीय अर्थ व कॉर्पोरेट व्यवहार मंत्री निर्मला सीतारामन यांच्या अध्यक्षतेखाली ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नवी दिल्ली येथे ५७ वी जीएसटी परिषद पार पडली.

⚖️ जीएसटी अंतर्गत अटक करण्याच्या अधिकारांच्या तरतुदी पूर्णपणे मागे घेण्यासाठी CGST कायद्याचे कलम ६९ वगळण्याची शिफारस करण्यात आली. तसेच खटला चालविण्याची (Prosecution) आर्थिक मर्यादा ₹१ कोटीवरून वाढवून ₹५ कोटी करण्याची शिफारस करण्यात आली.

📜 जीएसटी परिषद ही भारतीय संविधानाच्या कलम २७९A अंतर्गत स्थापन करण्यात आलेली घटनात्मक संस्था आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
१० वी इंडिया मोबाईल काँग्रेस (IMC 2026) 📱🌐

🎤 पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नवी दिल्लीतील यशोभूमी येथे १० व्या इंडिया मोबाईल काँग्रेसचे उद्घाटन केले.

Theme: 🚀 “Scale Without Boundaries”.

🛡️ पंतप्रधानांनी सायबर फसवणूक (Cyber Frauds) आणि डीपफेक (Deepfakes) यांसारख्या डिजिटल गुन्ह्यांचा सामना करण्यासाठी जागतिक फ्रेमवर्क तयार करण्याचे आवाहन केले. दूरसंचार आणि डिजिटल तंत्रज्ञान क्षेत्रातील भारताचा हा प्रमुख कार्यक्रम आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇
@chalughadamodi

🏆 नोबेल शांतता पुरस्कार २०२६

🔹 नवनेथम ‘नवी’ पिल्लई (Navanethem “Navi” Pillay).

🔹 राष्ट्रीयत्व: दक्षिण आफ्रिका; भारतीय वंशाच्या (तमिळ वंशाच्या).

🔹 पुरस्काराचे कारण: शांतता आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्याला प्रोत्साहन देण्यासाठी केलेले कार्य.

🔹 महत्त्वाची पदे: संयुक्त राष्ट्रांच्या मानवाधिकार उच्चायुक्त (२००८–२०१४); आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालयाच्या (ICC) न्यायाधीश (२००३–२०१२).

🔹 विशेष योगदान: मानवी हक्कांचे संरक्षण, वर्णद्वेषाविरोधातील संघर्ष आणि लैंगिक हिंसेला आळा घालण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय न्यायव्यवस्थेत योगदान.

🔹 पुरस्कार जाहीर करणारी संस्था: नॉर्वेजियन नोबेल समिती.

🔹 पुरस्कार प्रदान करण्याचे ठिकाण: ओस्लो, नॉर्वे.

MPSC चालू घडामोडी : 10 ऑक्टोबर 2026✨

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 नोबेल शांतता पुरस्कार २०२६: नवी पिल्ले यांना जाहीर🕊️

🎉 भारतीय वंशाच्या दक्षिण आफ्रिकन न्यायमूर्ती नवनीथम 'नवी' पिल्ले (Navi Pillay) यांना २०२६ चा प्रतिष्ठित 'नोबेल शांतता पुरस्कार' जाहीर झाला आहे. ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नॉर्वेजियन नोबेल समितीने ही घोषणा केली.

⚖️ आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे सक्षमीकरण करणे, जागतिक शांतता प्रस्थापित करणे आणि गंभीर गुन्ह्यांसाठी जबाबदार असलेल्यांना शिक्षेच्या कक्षेत आणण्यासाठी त्यांनी दिलेल्या लढ्याबद्दल हा सर्वोच्च सन्मान देण्यात आला.

🏛️ त्यांनी २००८ ते २०१४ या काळात 'संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार उच्चायुक्त' (UN High Commissioner for Human Rights) म्हणून काम पाहिले आहे. तसेच, 'आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालय' (ICC) आणि 'रवांडासाठी आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायाधिकरण' (ICTR) मध्ये न्यायाधीश म्हणून त्यांनी काम केले आहे.

ऐतिहासिक निकाल: 📜 ICTR मध्ये न्यायाधीश असताना, १९९८ च्या एका ऐतिहासिक निकालात 'बलात्कार आणि लैंगिक हिंसाचार हा नरसंहाराचा (Genocide) एक प्रकार असू शकतो' हे प्रस्थापित करण्यात त्यांचे महत्त्वपूर्ण योगदान होते.

📌 १९९५ मध्ये वर्णभेदोत्तर दक्षिण आफ्रिकेच्या उच्च न्यायालयात न्यायाधीश म्हणून नियुक्त झालेल्या त्या पहिल्या कृष्णवर्णीय महिला (First non-white woman) ठरल्या होत्या.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

📊 भारताचे पहिले 'राष्ट्रीय घरगुती प्रवास सर्वेक्षण' (NHTS) अहवाल प्रकाशित 🚌

📄 सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाच्या (MoSPI) अंतर्गत असलेल्या 'राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाने' (NSO) भारताच्या पहिल्या 'राष्ट्रीय घरगुती प्रवास सर्वेक्षणाचे' (National Household Travel Survey - NHTS) प्रमुख निष्कर्ष ऑक्टोबर २०२६ मध्ये प्रकाशित केले.

सर्वेक्षणाचा उद्देश: 🎯 शिक्षण आणि रोजगाराशी संबंधित नागरिकांच्या प्रवासाच्या सवयी, पद्धती आणि खर्चाचा अभ्यास करणे. (१ किमीपेक्षा जास्त अंतराचा प्रवास यात गृहीत धरण्यात आला आहे).

विद्यार्थ्यांचा प्रवास: 🎓 सुमारे ६६.४% विद्यार्थी (ग्रामीण: ६५.६%, शहरी: ६८.१%) शिक्षणासाठी दररोज १ किमीपेक्षा जास्त प्रवास करतात. यात पायी प्रवास करणारे ३७%, बसने २९.५% आणि सायकलने १५.८% विद्यार्थी प्रवास करतात.

नोकरदारांचा प्रवास (Commute): 🏍️ ४२.६% नोकरदार कामाच्या ठिकाणी जाण्यासाठी दुचाकीचा (Two-wheelers) सर्वाधिक वापर करतात.

प्रवासावरील खर्च: 💰 कामाच्या ठिकाणी जाण्यासाठी एका कर्मचाऱ्याचा सरासरी मासिक खर्च ७८५ रुपये आहे (शहरी: १०४४ रुपये आणि ग्रामीण: ६१२ रुपये).

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🌱 'भारतातील पर्यावरणीय आर्थिक खाती २०२६–२०३०' धोरणात्मक आराखडा जाहीर 📈

📄 सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाच्या (MoSPI) NSO विभागाने 'Strategy for Environmental Economic Accounts in India 2026-2030' हा अहवाल प्रकाशित केला.

उद्देश: ♻️ राष्ट्रीय आर्थिक आकडेवारीसोबत पर्यावरणीय माहितीचे एकत्रीकरण करणे आणि शाश्वत विकासाला चालना देणे.

📌 Important Fact: भारताचा हा पर्यावरणीय लेखा आराखडा संयुक्त राष्ट्रांच्या 'System of Environmental-Economic Accounting' (SEEA) या जागतिक मानकांशी सुसंगत आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
*🚢 १२ वा राष्ट्रीय सागरी शोध आणि बचाव सराव (SAREX-2026)* ⚓

सराव: 🛟 १२ वा 'राष्ट्रीय सागरी शोध आणि बचाव सराव' (National Maritime Search & Rescue Exercise - SAREX-2026) नुकताच पार पडला.

आयोजक व ठिकाण: 📍 भारतीय तटरक्षक दलाने (Indian Coast Guard) ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी ओडिशातील 'पारादीप' किनाऱ्याजवळ या सरावाचे आयोजन केले होते.

उद्देश: 🤝 सागरी शोध आणि बचाव कार्यातील समन्वय वाढवणे आणि आपत्कालीन परिस्थितीत सामूहिक बचाव मोहिमांची रंगीत तालीम करणे.

२०२६ ची थीम: 💻 “Leveraging Technology to Strengthen SAR Preparedness and Maritime Safety”.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇
@chalughadamodi

MPSC चालू घडामोडी : १० ऑक्टोबर २०२६ 📅✨

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

UNCTAD चा व्यापार आणि विकास अहवाल २०२६ (Trade and Development Report) 🌍

📈 UNCTAD च्या ताज्या अहवालानुसार, २०२०–२०२५ या कालावधीत जागतिक 'ग्रीनफिल्ड गुंतवणुकीत' (Greenfield Investments) भारताचा वाटा ५.७% इतका राहिला आहे.

💹 भारताचा हा वाटा चीनच्या (२.८%) तुलनेत दुप्पट आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) पायाभूत सुविधा, ऊर्जा संक्रमण तंत्रज्ञान आणि सेमीकंडक्टर यांसारख्या धोरणात्मक क्षेत्रांमध्ये जागतिक गुंतवणुकीचा मोठा वाटा आकर्षित झाला आहे.

📍 UNCTAD ची स्थापना १९६४ मध्ये झाली असून त्याचे मुख्यालय जिनिव्हा, स्वित्झर्लंड येथे आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

सायबर कुस्ती २०२६ (CYBER KUSHTI 2026)💻🛡️

Place: 📍 डॉ. आंबेडकर इंटरनॅशनल सेंटर, नवी दिल्ली.

🏆 सायबर सुरक्षा आव्हानांवर आधारित 'सायबर कुस्ती २०२६' या राष्ट्रीय स्पर्धेची अंतिम फेरी, जिला 'Kesari' असे नाव देण्यात आले, ती ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पार पडली.

🏢 नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ इलेक्ट्रॉनिक्स अँड इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी (NIELIT) द्वारे 'NCCDFI 2026' परिषदेअंतर्गत या स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते.

⚔️ ही स्पर्धा आखाडा (Akhada), दंगल (Dangal) आणि केसरी (Kesari) अशा तीन टप्प्यांत आयोजित करण्यात आली होती, ज्यामध्ये सहभागींना धोक्यांचे अचूक मूल्यमापन (Security Assessment) करून त्यांचे निष्कर्ष मांडायचे होते.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

नोएडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचे नामकरण"✈️

🏷️ उत्तर प्रदेश मंत्रिमंडळाने जेवर येथील नोएडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचे नाव बदलून 'नरेंद्र मोदी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, नोएडा-जेवर' (Narendra Modi International Airport, Noida-Jewar) करण्याच्या प्रस्तावाला मंजुरी दिली आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇
@chalughadamodi

MPSC चौकशी समिती

👉 अध्यक्ष - न्यायमूर्ती दिलीप भोसले
👉 सचिव - तुकाराम मुंडे
👉 सदस्य -
1) लखमी गौतम
2) गणेश पाटील
3) P. D. नाईक

MPSC चालू घडामोडी : 13 ऑक्टोबर 2026 📅✨

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 अर्थशास्त्र नोबेल पुरस्कार २०२६ जाहीर 💰

🎉 अमेरिकन अर्थशास्त्रज्ञ रॉबर्ट ई. हॉल (Robert E. Hall) आणि मायकेल वुडफोर्ड (Michael Woodford) यांना २०२६ चा अर्थशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार (Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences) जाहीर झाला आहे.

📊 'मॅक्रो इकॉनॉमिक स्टॅबिलायझेशनच्या मायक्रो इकॉनॉमिक पायासाठी' (Microeconomic foundations of macroeconomic stabilisation) केलेल्या उत्कृष्ट योगदानाबद्दल त्यांना हा सर्वोच्च सन्मान देण्यात आला आहे.

💹 त्यांच्या या संशोधनामुळे ऊर्जा संकट किंवा ग्राहकांच्या वर्तणुकीतील अचानक बदलांसारख्या आर्थिक धक्क्यांचा सामना करण्यासाठी आणि योग्य स्थिरीकरण धोरण (Stabilisation policy) आखण्यासाठी अर्थव्यवस्था अधिक सक्षम बनली आहे.

📜 अर्थशास्त्रातील नोबेल पुरस्काराची स्थापना १९६८ मध्ये स्वीडनच्या मध्यवर्ती बँकेने (Sveriges Riksbank) अल्फ्रेड नोबेल यांच्या स्मरणार्थ केली होती.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
📊 ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) : नवीन आधारभूत वर्ष '२०२४' लागू 📈

🏢 सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने (MoSPI) १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सप्टेंबर महिन्याची किरकोळ महागाई आकडेवारी जाहीर केली असून, महागाई मोजण्यासाठी आता नवीन आधारभूत वर्ष २०२४=१०० (Base Year 2024=100) लागू करण्यात आले आहे.

💰 सप्टेंबर २०२६ मध्ये देशातील किरकोळ महागाई दर (Retail Inflation / CPI) ५.५४% इतका नोंदवला गेला असून, अन्नधान्य महागाई दर (CFPI) ७.७४% राहिला आहे.

📋 यापूर्वी किरकोळ महागाई मोजण्यासाठी २०१२ हे आधारभूत वर्ष वापरले जात होते. 'कुटुंब उपभोग खर्च सर्वेक्षण २०२३-२४' च्या आधारावर आता हे आधारभूत वर्ष अद्ययावत करण्यात आले आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🐅 'आंतरराष्ट्रीय बिग कॅट अलायन्स'च्या (IBCA) नवीन कार्यालयाचे उद्घाटन 🏢

✂️ केंद्रीय पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्री भूपेंद्र यादव यांच्या हस्ते १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नवी दिल्ली येथे 'आंतरराष्ट्रीय बिग कॅट अलायन्स'च्या (IBCA) नवीन कार्यालयाचे उद्घाटन करण्यात आले.

उद्दिष्ट: 🌍 जागतिक स्तरावर वाघ, सिंह, बिबट्या, हिमबिबट्या, जग्वार, प्युमा आणि चित्ता या ७ मोठ्या मांजरांच्या (Big Cats) प्रजातींचे संरक्षण आणि संवर्धन करणे हा या आघाडीचा मुख्य उद्देश आहे.

🇮🇳 भारताच्या पुढाकाराने स्थापन झालेल्या या आंतरराष्ट्रीय संघटनेचे मुख्यालय नवी दिल्ली (भारत) येथे स्थित आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🌾 'पंतप्रधान धन-धान्य कृषी योजने'ला एक वर्ष पूर्ण 🎉

🚜 'पंतप्रधान धन-धान्य कृषी योजने'ला (PM Dhan-Dhaanya Krishi Yojana) यशस्वीरित्या एक वर्ष पूर्ण झाल्यानिमित्त १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केंद्रीय कृषी मंत्री शिवराज सिंह चौहान यांच्या उपस्थितीत राष्ट्रीय परिषदेचे आयोजन करण्यात आले.

🏆 या योजनेच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी देशातील ३ जिल्ह्यांना सर्वोत्कृष्ट कामगिरी करणारे जिल्हे म्हणून सन्मानित करण्यात आले: गया (बिहार), नागौर (राजस्थान) आणि उमरिया (मध्य प्रदेश).

उद्दिष्ट: 🌱 कृषी उत्पादकता वाढवणे, पीक विविधीकरण (Crop diversification) आणि शाश्वत कृषी पद्धतींचा अवलंब करणे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🛡️ भारतीय लष्कराच्या जवानांसाठी 'भारत तांदूळ' (Bharat Rice) योजना सुरू 🍚

🪖 केंद्रीय संरक्षण मंत्री आणि ग्राहक व्यवहार, अन्न व सार्वजनिक वितरण मंत्री यांच्या उपस्थितीत १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी भारतीय लष्करातील जवानांसाठी 'भारत तांदूळ' योजनेचा शुभारंभ करण्यात आला.

🚚 या योजनेअंतर्गत लडाख आणि ईशान्य भारतासह देशातील सर्व आर्मी सप्लाय डेपोमध्ये उच्च दर्जाचा 'भारत तांदूळ' थेट पुरवला जाणार आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏅 ब्रिक्स (BRICS) पारंपारिक आणि स्वदेशी प्रदर्शन खेळ २०२६ 🤸

📍 १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी गुजरातच्या अहमदाबाद येथील वीर सावरकर स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्समध्ये हे स्वदेशी खेळ आयोजित करण्यात आले.

🌍 ब्रिक्स समूहातील १० सहभागी देशांनी त्यांच्या देशातील पारंपारिक आणि स्वदेशी क्रीडा प्रकारांचे येथे सादरीकरण केले (उदा. बेलारूसचा Gorodki आणि बोलिव्हियाचा Tinku खेळ).

🤝 केंद्रीय युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्री डॉ. मनसुख मांडविया यांनी या कार्यक्रमात पारंपारिक खेळांचे जतन करण्यासाठी 'ब्रिक्स रिपॉझिटरी' आणि तज्ज्ञांच्या देवाणघेवाणीचा प्रस्ताव मांडला.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏔️ भारतीय तटरक्षक दलाची (ICG) 'माऊंट मुकुट' मोहीम फत्ते 🚩

🎉 उत्तराखंडचे मुख्यमंत्री पुष्कर सिंह धामी यांनी १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी डेहराडून येथे भारतीय तटरक्षक दलाच्या (ICG) १७ सदस्यीय गिर्यारोहण संघाचे ऐतिहासिक मोहिमेनंतर स्वागत केले.

⛰️ या संघाने उत्तराखंडच्या गढवाल हिमालयातील ७,०४५ मीटर उंचीचे 'माऊंट मुकुट' (Mount Mukut East) हे अतिशय खडतर शिखर यशस्वीपणे सर केले आहे.

पुढील उद्दिष्ट: 🏔️ २०२७ मध्ये भारतीय तटरक्षक दलाला ५० वर्षे पूर्ण होत असल्याच्या (सुवर्णमहोत्सवी वर्ष) निमित्ताने आयोजित 'माऊंट एव्हरेस्ट' मोहिमेची ही अधिकृत पूर्वतयारी मानली जात आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🛍️ राष्ट्रीय सरस मेळा २०२६ (National SARAS Mela) 🎪

📍 ग्रामीण विकास मंत्रालयातर्फे आंध्र प्रदेशातील विजयवाडा येथे राष्ट्रीय सरस मेळ्याचे आयोजन करण्यात आले आहे.

वैशिष्ट्य: ✨ नवी दिल्ली आणि NCR च्या बाहेर पहिल्यांदाच या राष्ट्रीय स्तरावरील मेळ्याचे आयोजन करण्यात आले आहे.

सहभाग: 👩‍💼 यामध्ये ३० हून अधिक राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांतील १,५०० हून अधिक महिला उद्योजक सहभागी होणार आहेत.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇

@chalughadamodi

MPSC चालू घडामोडी : 14 ऑक्टोबर 2026 📅✨

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🚢 २१ वी सागरी राज्य विकास परिषद (MSDC) बैठक, मुंबई ⚓

📍 केंद्रीय बंदरे, जहाजबांधणी आणि जलमार्ग मंत्री सर्बानंद सोनोवाल यांच्या अध्यक्षतेखाली १३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबई येथे 'सागरी राज्य विकास परिषदेची' (MSDC) २१ वी बैठक पार पडली. या बैठकीस महाराष्ट्राचे बंदरे विकास मंत्री नितेश राणे उपस्थित होते.

📜 वसाहतकालीन १९०८ च्या कायद्याची जागा घेणाऱ्या 'भारतीय बंदरे कायदा, २०२५' अंतर्गत MSDC ला वैधानिक सल्लागार संस्थेचा (Statutory Consultative Body) दर्जा मिळाल्यानंतरची ही पहिलीच बैठक ठरली. (MSDC ची मूळ स्थापना: १९९७).

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🏛️ पहिली 'बिम्स्टेक' (BIMSTEC) गृहमंत्र्यांची बैठक, नवी दिल्ली 🌏

🤝 केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांच्या अध्यक्षतेखाली १३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नवी दिल्ली येथे 'बिम्स्टेक' देशांच्या गृहमंत्र्यांची पहिलीच बैठक पार पडली आणि बैठकीअंती 'दिल्ली जाहीरनामा' (Delhi Declaration) स्वीकारण्यात आला.

🛡️ बैठकीत प्रादेशिक सुरक्षेसाठी मानवी तस्करी, अमली पदार्थ व पूर्वगामी रसायने आणि मनी लाँडरिंगविरोधातील कृती आराखड्यांची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यावर भर देण्यात आला. तसेच, मानवी तस्करीविरोधी कराराचा (Convention against Trafficking in Persons) मजकूर लवकर अंतिम करण्याचे आवाहन करण्यात आले.

📍 नियोजित 'बिम्स्टेक आपत्ती व्यवस्थापन केंद्र' (BIMSTEC Disaster Management Centre) गुजरात राज्यातील जामनगर येथे स्थापन केले जाणार असल्याची घोषणा गृहमंत्री अमित शाह यांनी केली.

Static Fact: 📜 ६ जून १९९७ रोजी 'बँकॉक जाहीरनाम्या'द्वारे स्थापन झालेल्या BIMSTEC (Bay of Bengal Initiative for Multi-Sectoral Technical and Economic Cooperation) मध्ये बांगलादेश, भूतान, भारत, म्यानमार, नेपाळ, श्रीलंका आणि थायलंड या ७ देशांचा समावेश असून, यातील 'सुरक्षा' (Security) स्तंभाचे नेतृत्व भारत करतो.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🏗️'पीएम गतिशक्ती' उपक्रमाला ५ वर्षे पूर्ण आणि 'ITLA' स्थापनेस मंजुरी 🎉

🚀 पायाभूत सुविधांच्या एकात्मिक विकासासाठी सुरू केलेल्या 'पीएम गतिशक्ती राष्ट्रीय बृहत् आराखडा' (PM GatiShakti National Master Plan) उपक्रमाला १३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी ५ वर्षे पूर्ण झाली.

🏢 केंद्रीय मंत्रिमंडळाने ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी ₹५०० कोटी किंवा त्याहून अधिक किमतीच्या पायाभूत सुविधा प्रकल्पांचे तांत्रिक मूल्यांकन करण्यासाठी 'इंटिग्रेटेड ट्रान्सपोर्ट अँड लॉजिस्टिक्स अथॉरिटी' (ITLA - Integrated Transport & Logistics Authority) स्थापन करण्यास मंजुरी दिली.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇

@chalughadamodi

Result of Physical Fitness and Special Skill Test - Principal Seat at Bombay

दिनांक १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सन्माननीय लोकप्रतिनीधी यांनी घेतलेल्या पत्रकार परिषदेसंदर्भात स्पष्टीकरण

16 ऑक्टोबर 2026 : MPSC चालू घडामोडी

कोल्हापूरच्या विश्वजीत मोरे याला अंडर-२३ जागतिक कुस्ती स्पर्धेत ऐतिहासिक रौप्यपदक

🏅 कोल्हापूर जिल्ह्याचा (मूळ गाव सरवडे, ता. राधानगरी) २२ वर्षीय कुस्तीपटू विश्वजीत रामचंद्र मोरे याने अमेरिकेतील लास वेगास येथे आयोजित अंडर-२३ जागतिक कुस्ती स्पर्धा २०२६ (U23 World Wrestling Championships 2026) मध्ये पुरुषांच्या ५५ किलो ग्रीको-रोमन (Greco-Roman) प्रकारात १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रौप्यपदक पटकावले.

🥇 ऐतिहासिक विक्रम: अंडर-२३ जागतिक कुस्ती स्पर्धेत ग्रीको-रोमन प्रकारात अंतिम फेरी गाठणारा आणि रौप्यपदक जिंकणारा विश्वजीत मोरे हा पहिला भारतीय कुस्तीपटू ठरला आहे.

🤼 स्पर्धेतील कामगिरी: अंतिम सामन्यात त्याला जॉर्जियाच्या कोबा कारुमिद्झे (Koba Karumidze) याच्याकडून १२-१३ असा निसटता पराभव स्वीकारावा लागला; तत्पूर्वी उपांत्य फेरीत त्याने रशियाच्या मलिक गिगिएव्हचा ७-४ असा आणि उपांत्यपूर्व फेरीत इराणच्या अंडर-२० विश्वविजेत्या आर्मिन शम्सीपूरचा ८-१ असा पराभव केला होता.


डॉ. एल. मुरुगन यांचा मंत्रिपरिषदेतून राजीनामा मंजूर

🏛️ राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी पंतप्रधानांच्या सल्ल्यानुसार १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केंद्रीय मंत्री डॉ. एल. मुरुगन यांचा केंद्रीय मंत्रिपरिषदेतील राजीनामा तात्काळ प्रभावाने स्वीकारला आहे.

✅ सूचना प्रसारण आणि संसदीय कार्य मंत्री म्हणून ते राज्य मंत्री पदावर होते


मुरगाव बंदर प्राधिकरण: खाजगी 5G नेटवर्कसाठी अधिकृतता मिळवणारी भारतातील पहिली सरकारी स्वायत्त संस्था

📡 केंद्रीय बंदरे, जहाजबांधणी आणि जलमार्ग मंत्रालयाने १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी अधिकृतपणे जाहीर केलेल्या माहितीनुसार, गोव्यातील मुरगाव बंदर प्राधिकरण (Mormugao Port Authority - MPA) हे खाजगी 5G 'कॅप्टिव्ह नॉन-पब्लिक नेटवर्क' (Captive Non-Public Network - CNPN) साठी अधिकृतता मिळवणारी भारतातील पहिली सरकारी स्वायत्त संस्था ठरली आहे. ही अधिकृतता सप्टेंबर २०२६ मध्ये प्राप्त झाली होती.

🚢 बंदरातील स्मार्ट कामकाज (Smart Port Operations), मालवाहतूक ट्रॅकिंग (Cargo Tracking) आणि सागरी लॉजिस्टिक्स क्षेत्रात अत्याधुनिक डिजिटल परिवर्तनाला गती देणे हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.


नवी दिल्ली येथे 'कौमारकॉन-२०२६' (KAUMARACON-2026) आंतरराष्ट्रीय परिषदेचे उद्घाटन

🩺 उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नवी दिल्ली येथे अखिल भारतीय आयुर्वेद संस्थेने (AIIA) आयोजित केलेल्या कौमारभृत्य (आयुर्वेदिक बालरोगशास्त्र) या विषयावरील तिसऱ्या आंतरराष्ट्रीय परिषदेचे, 'कौमारकॉन-२०२६' (KAUMARACON-2026) चे उद्घाटन केले.

दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇
@Chalughadamodi