Xitoyning Baygun tog'idagi g'orlardan topilgan mukammal shakldagi metall quvurlar deb taxmin qilingan artefaktdir.

Aslida bu quvurlar daraxt ildizlarining atrofiga metall jinslarning yig'ilishi natijasida paydo bo'lgan. Million yillar oldin shakllangani taxmin qilingan bu quvurlarning qanday vujudga kelgani haqida aniq dalillar yo'q.

Ammo olimlar Xitoyliklarning juda eskidan quvurlar qurishga urinishi mumkinku degan taxminlar bilan gaplarini tasdiqlashga harakat qilishadi.

O‘q chumolisi - Markaziy va Janubiy Amerikaning tropik o‘rmonlarida uchraydigan yirik chumoli. Nomi chaqishi o‘q tegishiga o‘xshatiladigan darajada og‘riqli ekani bilan bog‘liq.

Shmidt og‘riq shkalasi

Amerikalik entomolog Jastin Shmidt turli pardaqanotlilar - chumoli, ari va osa kabi hasharotlar chaqishidan keladigan og‘riqni solishtirish uchun Shmidt og'riq indeksini ishlab chiqqan.

Shkala odatda 1 dan 4 gacha baholanadi.

1. Yengil - Ayrim mayda arilar;
2. O‘rtacha - Asalari, sariq osa;
3. Kuchli - Ayrim qog‘oz arilar;
4. Juda kuchli - O‘q chumolisi, tarantula, qirg‘iy arisi.

Shmidt dastlabki tadqiqotlarida ko‘plab hasharotlar chaqishini o‘zida sinab ko‘rgan. O‘q chumolisining chaqishi Shmidt shkalasining eng yuqori darajasiga kiradi. Shmidt uning og‘rig‘ini juda kuchli, kuydiruvchi va uzoq davom etuvchi og‘riq sifatida tasvirlagan. Og‘riq taxminan 24 soatgacha davom etishi qayd etiladi.

Eol arfasi - shamol chaladigan torli cholg‘u asbobi. Asbob qadimgi yunon shamol xudosi Eol nomidan olingan. Odatda yog‘och qutiga (rezonator) bir nechta torlar tortilgan bo‘ladi. Torlar turlicha uzunlikda emas, balki bir xil uzunlikda, ammo bir xil yoki turli balandliklarda sozlanishi mumkin.

Torlarga shamol urilganda havo tebranishlari ularni chulg‘ab, o‘z-o‘zidan musiqiy tovush chiqaradi. Tovushlar ko‘pincha xush ohangli, g‘ayritabiiy, gohida xorga o‘xshash eshitiladi.

Antik davrlardan beri ma’lum. Uyg‘onish davri va romantizm davrida (XVIII–XIX asrlar) Yevropada mashhur bo‘lgan. Ko‘plab shoirlar va bastakorlar Eol arfasining sehrli tovushlarini ilhom manbai sifatida tasvirlashgan.

Eol arfasi - shamolning o‘zi chaladigan, inson qo‘li tegmasdan musiqiy ohang chiqaruvchi cholg‘u asbobi.

Darvesh krablar molluskalarning bo'shagan chig'anoqlariga kirib olib, yumshoq qorin qismlarini himoya qilishadi.

Eng qizig'i krab kattargan sari chig'anoq torlik qiladi. Shunda darvesh krab boshqa krab bilan chig'anoq almashadi.

El-Ojo (el-oxo) - ko'z shaklidagi dumaloq orol bo'lib Argentinada joylashgan.

U orol doimiy ravishda o'z o'qi atrofida aylanadi.

Bu ibora xalqona ramz bo‘lib, kishi orzu qilgan narsasiga intilib, unga hech qachon yetolmasligini anglatadi. Chunki kamalakning oxiri yo‘q - u faqat ko‘z ilg‘ashida paydo bo‘ladigan optik illuziya.

Ibora utopik orzu, erishib bo‘lmaydigan maqsad, yetib bo‘lmas baxt, hayotda quvib, lekin ushlay olmaydigan orzularni anglatadi.

Ko‘plab Yevropa rivoyatlarida “kamlakning oxirida xazina bor” deyiladi. Ammo odam qancha yaqinlashmasin, u uzoqlashadi. Shuning uchun “baxtsiz kamalak” obrazi - hamisha quvib yuriladigan, lekin ushlanmaydigan orzu sifatida talqin qilinadi.

Tulki oynasi (kitsune no-mado) - yapon folkloridagi tushunchalardan biri bo'lib, barmoqlarni shunday tutishadiki, ular orasida kichik teshik hosil bo'ladi. Shu teshikni ular "tulki oynasi" deb atashadi.

Yapon e'tiqodida bu kichik teshikdan inson qiyofasiga kirgan kitsune - tulki ruhini ko'rish mumkin deb ishonilgan.

Bikram sambat (विक्रम संवत्) - asosan Nepal va Hindistonning ayrim hududlarida ishlatiladigan qadimiy taqvim tizimi. U miloddan avvalgi 57-yildan boshlangan deb hisoblanadi.

Nepalda rasmiy fuqarolik taqvimi sifatida keng qo‘llanadi. Gregorian taqvimidan odatda taxminan 56-57 yil oldinda. Masalan, Gregorian 2026-yil Nepal Bikram sambat taqvimida 2083-yilga to‘g‘ri keladi.

“Bikram” - afsonaviy podsho Vikramaditya nomidan, “Sambat/Samvat” esa “era, yil hisoblash tizimi” ma’nosini bildiradi.

Yeti - bu afsonaviy mavjudot bo‘lib, ko‘pincha Himolay tog‘larida yashaydi deb tasvirlanadi. Uni ba’zan “qor odam” deb ham atashadi.

Ko‘rinishi katta, odamga o‘xshash, 2-3 metr bo‘yli, oq yoki kulrang jun bilan qoplangan mavjudot sifatida tasvirlanadi. Nepal, Tibet va Butan hududlaridagi mahalliy xalq og‘zaki rivoyatlarida uchraydi.

Sayyohlar va alpinistlar (jumladan Everestni zabt etuvchilar) tog‘larda katta odamnikiga o‘xshash izlarni ko‘rganini da’vo qilishgan. Ko‘pchilik olimlar Yetiga oid guvohliklarni - ayiq, qor barsi yoki boshqa hayvonlarning izlari bilan adashtirish, hamda odamlarning tasavvuridan kelib chiqqan deb hisoblaydi.

Botel - bu "boat" (kema) va "hotel" (mehmonxona) so‘zlarining qo‘shilishidan hosil bo‘lgan atama bo‘lib, suv ustida joylashgan mehmonxonani anglatadi.

Botel haqiqiy kema bo‘lib, ichki qismi mehmonxona sifatida jihozlangan bo‘ladi yoki daryo, ko‘l va portda ponton ustiga qurilgan statsionar bino bo‘lishi ham mumkin.

Shunday qilib, botel - bu “suzuvchi mehmonxona” yoki “kemada tunash imkoniyati” degani.

Spork - bu qoshiq (spoon) va sanchqi (fork) aralashmasi bo‘lgan oshxona asbobi. Ko‘rinishi qoshiq shaklida, lekin qoshiqning old yoki orqa qismida sanchqining tishlari bo‘ladi.

Uning afzalligi - bir vaqtning o‘zida suyuqlik ichish va qattiq ovqatlarni iste'mol qilish imkonini beradi. Asosan pikniklarda, tez tayyor taom joylarida va kosmik parvozlarda ishlatiladi. Janubiy Koreya, Xitoy, Yaponiya kabi rivojlangan davlatlarda maktab bolalari sumkalarida ovqatlanishda qiynalmaslik uchun spork olib yurishadi.

Qiziq fakt: spork so‘zi inglizcha spoon + fork so‘zlarining qo'shilishidan hosil bo'lgan.

Zamonaviy sporklarning ilk prototiplari 1874-yilda Samuel Fransis tomonidan patentlangan. Ilk patentlangan spork qoshiq, sanchqi va pichoq xususiyatlarini birlashtirgan edi.

Hologram - yorug'lik yordamida uch o'lchamli (3D) tasvir hosil qilish texnologiyasi.

Oddiy ekranda tasvir tekis bo'ladi. Hologram esa obyektni havoda turgandek yoki hajmli ko'rsatadi.

Morning glory - bu juda noyob uzun, naychasimon bulut hodisasi. Morning Glory - ulkan gorizontal rulonga o‘xshaydigan bulut. U ba’zan 1000 km dan ham uzun bo‘lishi mumkin.

Ko‘pincha ertalab paydo bo‘ladi. Eng mashhur ko'rinishi - Avstraliyaning Kvinslend shtatida takrorlanadi. Uzunligi juda katta bo‘lsa-da, eni nisbatan tor bo‘ladi. Atmosferadagi turli havo qatlamlari va bosim to‘lqinlari o‘zaro ta’siri natijasida hosil bo‘ladi. Uning ko‘rinishi haqiqatan ham osmonda ulkan oq rulon dumalab kelayotgandek tuyuladi.

Pigmeylar - asosan Afrika, Janubi-Sharqiy Osiyo va Yangi Gvineyada yashovchi, o‘rtacha bo‘yi 150 sm dan past bo‘lgan kichik bo‘yli etnik guruhlar umumiy nomi. Eng ko‘p Markaziy Afrikada (Kongo havzasi), shuningdek, Filippin orollari, Malayziya, Indoneziya va Yangi Gvineyada ham uchraydi.

Bo‘ylari erkaklarida o‘rtacha 140-150 sm, ayollarida esa bundan ham past. Bu past bo‘y genetik xususiyat bo‘lib, avloddan-avlodga o‘tadi.

Ko‘pchiligi o‘rmonlarda yashaydi. Ovchilik, baliqchilik va yovvoyi o‘simliklarni yig‘ish bilan kun kechiradi. Ba’zilari yarim ko‘chmanchi hayot tarzini olib boradi.

Og‘zaki an’analar, raqs, qo‘shiqlar va marosimlarga boy hayot tarzida yashashadi. Har bir guruhning o‘z tillari bor.

Druppi - multfilm qahramoni bo'lib, g'amgin yuzli antropomorfik it (basset zotli it) sifatida namoyon bo'lgan. Ingliz tilidan "droopy" - "qayg'uli, g'amgin" deb tarjima qilinadi. U 1943-yil Metro Goldwyn Mayer (MGM) tomonidan ishlab chiqarilgan. Druppi juda sekin harakat qiladi va past monotonda gapiradi. Har doim dushmanlarini yengishga erishadi. G'azablanganda esa kuchga to'ladi. 1958-yilda Druppi seriyalari yopiladi.

Druppining o'g'li sifatida namoyon bo'lgan Dripl ham otasining xuddi o'zi. U ham detektiv sifatida ko'rinish bergan. Ingliz tilida "dripl" - "tomchi" sifatida tarjima qilinadi. Chunki Dripl otasiga bir tomchi suvdek o'xshash bo'lgan.