Forwarded from Oʻzimniki
⚡️BADIIY SAN’ATLAR⚡️
Badiiy san'atlar sharq mumtoz adabivotining o‘ziga xosligi, milliyligi, latofati, nazokati, rango-rangligi, jozibadorligi va ta'sirchanligini ifodalovchi tasvir vositasidir. Qadimda bu soha arablarda "Balog'at ilmi", fors-tojiklarda "Ilmi sanoye'" va bizda "San'at ilmi" deb yuritilgan. Bu ilm, asosan, uch qismdan tashkil topgan: Badiiy san'atlar ikkiga bo‘linadi:
1) Ma'naviy (maʼnoga tegishli ) san'atlar
2) Lafziy (shalkga oid) sanʼatlar
Badiiy san'atlar sharq mumtoz adabivotining o‘ziga xosligi, milliyligi, latofati, nazokati, rango-rangligi, jozibadorligi va ta'sirchanligini ifodalovchi tasvir vositasidir. Qadimda bu soha arablarda "Balog'at ilmi", fors-tojiklarda "Ilmi sanoye'" va bizda "San'at ilmi" deb yuritilgan. Bu ilm, asosan, uch qismdan tashkil topgan: Badiiy san'atlar ikkiga bo‘linadi:
1) Ma'naviy (maʼnoga tegishli ) san'atlar
2) Lafziy (shalkga oid) sanʼatlar
👍4
Alliteratsiyaga misol (Kaminadan😉😌)
Assalomu alaykum
Tengsiz tolib-u tolibalar,
Tafakkurdan tomgan tomchilarimizni tarozida teng tortuvchi tayanchlarimiz,😉
Tetikmisiz?☺️☺️
Taʼlim tizimini takomillashtirishda tundan tonggacha
Tinmasdan tolmayapsizmi?🤔
Tetikligingizga💪
Taʼlimda turgakligingizga tasanno👏👏👏
Toshkentdamiz tengdoshlarimiz-la tanishdik,
Taassurotlarimiz talaygina ,
Tanlovda ter toʻkib tortishsan-da,
Toza tugʻyonkor tilaklarning tarafdorimiz!
Toʻxtanglar toʻxtanglar teleboshlovchimizning tuhfasini topshirmaymizmi?🥳🤩
Taajjublanmang tuhfamiz tegrangizdagi tolibalarning tayanchi ,tirgagi tanti tilshunoslarimizdan😌😍
Tomoshabinlar toʻlqinlanib tomosha qilishdan toʻxtamang🤓🤓🤓🤓
("Bilim doirasida" koʻrsatuvi uchun)
© Marjona
Assalomu alaykum
Tengsiz tolib-u tolibalar,
Tafakkurdan tomgan tomchilarimizni tarozida teng tortuvchi tayanchlarimiz,😉
Tetikmisiz?☺️☺️
Taʼlim tizimini takomillashtirishda tundan tonggacha
Tinmasdan tolmayapsizmi?🤔
Tetikligingizga💪
Taʼlimda turgakligingizga tasanno👏👏👏
Toshkentdamiz tengdoshlarimiz-la tanishdik,
Taassurotlarimiz talaygina ,
Tanlovda ter toʻkib tortishsan-da,
Toza tugʻyonkor tilaklarning tarafdorimiz!
Toʻxtanglar toʻxtanglar teleboshlovchimizning tuhfasini topshirmaymizmi?🥳🤩
Taajjublanmang tuhfamiz tegrangizdagi tolibalarning tayanchi ,tirgagi tanti tilshunoslarimizdan😌😍
Tomoshabinlar toʻlqinlanib tomosha qilishdan toʻxtamang🤓🤓🤓🤓
("Bilim doirasida" koʻrsatuvi uchun)
© Marjona
👍7❤3
Forwarded from Oʻzimniki
🌈 TALMEH – arabcha so‘z bo‘lib ma’nosi “nazarga solmoq, kо‘z qirini tashlash ” ma’nosini bildiradi.
She’r yoki nasrda tarixiy va afsonaviy voqea, asar va qahramonlar nomiga ishora qilish vositasida fikrni qisqa, ixcham tasvirlashdir.
Masalan:
Ko'p o'qurdum #Vomiq-u #Farhod-u #Majnun qissasin, O'z ishimdin bul ajabroq dostone topmadim. (Alisher Navoiy)
Boda mushtoqig‘a lutf ila qadah tut, soqiy, Yo‘qsa #Jamshidg‘a ham aylamadi jom vafo.(Nodira)
She’r yoki nasrda tarixiy va afsonaviy voqea, asar va qahramonlar nomiga ishora qilish vositasida fikrni qisqa, ixcham tasvirlashdir.
Masalan:
Ko'p o'qurdum #Vomiq-u #Farhod-u #Majnun qissasin, O'z ishimdin bul ajabroq dostone topmadim. (Alisher Navoiy)
Boda mushtoqig‘a lutf ila qadah tut, soqiy, Yo‘qsa #Jamshidg‘a ham aylamadi jom vafo.(Nodira)
👍4❤1🔥1
Forwarded from Oʻzimniki
#Muhim
📜 Badiiy san’atlar
Ayrim Talmehni yuzaga keltiruvchi ismlar:
🌊 Yusuf(a.s.) - go‘zallik timsoli
🌊 Ya’qub(a.s.) - sabr timsoli
🌊 Ayyub(a.s.) - sabr timsoli
🌊 Zikriyo(a.s.) - o‘zi arralab yuborilgan bo‘lsada Allohni tildan qo‘ymagan
🌊 Muso(a.s.) - Kalimulloh, ya’ni Alloh bilan gaplashgan payg‘ambar
🌊 Iso(a.s.) - tiriltirish, jon baxsh etish timsoli
🌊 Sulaymon(a.s.) - kuch-qudrat, boylik timsoli. Sehrli uzuk yordamida devlarni bo‘ysundiradi. Shamol uning xizmatida bo‘lgan.
🌊 Xizr suyi - abadiy tiriklik timsoli
🌊 Nuh(a.s.) - uzoq umr ko‘rish timsoli
🌊 Jomi Jam - Jamshid podsho tomonidan yasatilgan dunyodagi eng katta qadah
🌊 Jamshid podsho - xalqni sovuqdan qutqarish uchun yer ostiga shahar qurdirgan
🌊 Osaf - Sulaymonning dono vaziri
🌊 Sabo - Bilqisning afsonaviy shahri
🌊 Bilqis - Sulaymonga oshiq bo‘lib qolgan dev
🌊 Xalilulloh nori - Ibrohim(a.s.) payg‘ambarni yoqish uchun tayyorlangan eng katta olov
🌊 Namrut - dindan qaytgan fir’avn
🌊 Luqmon - Qur’onda nomi zikr etilgan tabib.
📜 Badiiy san’atlar
Ayrim Talmehni yuzaga keltiruvchi ismlar:
🌊 Yusuf(a.s.) - go‘zallik timsoli
🌊 Ya’qub(a.s.) - sabr timsoli
🌊 Ayyub(a.s.) - sabr timsoli
🌊 Zikriyo(a.s.) - o‘zi arralab yuborilgan bo‘lsada Allohni tildan qo‘ymagan
🌊 Muso(a.s.) - Kalimulloh, ya’ni Alloh bilan gaplashgan payg‘ambar
🌊 Iso(a.s.) - tiriltirish, jon baxsh etish timsoli
🌊 Sulaymon(a.s.) - kuch-qudrat, boylik timsoli. Sehrli uzuk yordamida devlarni bo‘ysundiradi. Shamol uning xizmatida bo‘lgan.
🌊 Xizr suyi - abadiy tiriklik timsoli
🌊 Nuh(a.s.) - uzoq umr ko‘rish timsoli
🌊 Jomi Jam - Jamshid podsho tomonidan yasatilgan dunyodagi eng katta qadah
🌊 Jamshid podsho - xalqni sovuqdan qutqarish uchun yer ostiga shahar qurdirgan
🌊 Osaf - Sulaymonning dono vaziri
🌊 Sabo - Bilqisning afsonaviy shahri
🌊 Bilqis - Sulaymonga oshiq bo‘lib qolgan dev
🌊 Xalilulloh nori - Ibrohim(a.s.) payg‘ambarni yoqish uchun tayyorlangan eng katta olov
🌊 Namrut - dindan qaytgan fir’avn
🌊 Luqmon - Qur’onda nomi zikr etilgan tabib.
👏6👍4❤1
Forwarded from Oʻzimniki
#shohbayt
144.
Xati rayhoni ichra bodayi la’lin xayol aylab,
Uchar har lahza ruhum, soqiyo, tut rohi rayhoniy.
Alisher Navoiy, “G‘aroyibu-s-sig‘ar”, 596-g‘azal.
Nasriy bayon:
Ruhim har lahza rayhon kabi xati ichidagi bodayi la’lini xayol aylab uchadi. Ey soqiy, shunday ekan sen ham menga rohi rayhoniy tut!
Lug‘at:
xat – chiziq, iz,
la’l – qizil rangli qimmatbaho tosh,
bodayi la’l – qizil may,
rayhoniy – rayhon rangli,
rohi rayhoniy – ko‘kimtir va xush isli may.
Bayt sharhi:
Bodayi la’ldan murod yorning ham rangda, ham bahoda la’lga tashbeh etiluvchi labi, balki og‘zidan chiquvchi purma’no so‘zlaridir. Misradagi xati rayhoni esa lab ustida sabza urgan xat – tukni bildiradi. Ushbu tasvir – navqironlikka, ma’shuq timsolidagi piri komilning purma’no so‘zlari hech qachon eskirmasligiga ishora. Lug‘atga ko‘ra, uchmoqning ikki ma’nosi bor: I. Jannat. II. Yuqoriga ko‘tarilmoq. Soqiyning tasavvufiy ma’nolaridan biri esa – Haq.
Lirik qahramonning soqiydan rohi rayhoniy so‘rashini Haqdan abadiy yashillikka burkangan va unda vasl nasib etuvchi firdavs jannatidan umidvorlik sifatida talqin qilish mumkin.
Demak, baytning botinida shunday tagma’no mujassam:
"Piri komilning ilohiy ma’rifat va ishq xususidagi hech qachon ahamiyatini yo‘qotmaydigan, abadiyatga yo‘g‘rilgan purma’no kalomini xayol qilganimda, ruhim ko‘kka, Haqqa talpinaveradi. Shunday ekan, ey Tangrim, sen ham menga firdavs jannatingni, unda yuz beruvchi visolni nasib ayla!"
144.
Xati rayhoni ichra bodayi la’lin xayol aylab,
Uchar har lahza ruhum, soqiyo, tut rohi rayhoniy.
Alisher Navoiy, “G‘aroyibu-s-sig‘ar”, 596-g‘azal.
Nasriy bayon:
Ruhim har lahza rayhon kabi xati ichidagi bodayi la’lini xayol aylab uchadi. Ey soqiy, shunday ekan sen ham menga rohi rayhoniy tut!
Lug‘at:
xat – chiziq, iz,
la’l – qizil rangli qimmatbaho tosh,
bodayi la’l – qizil may,
rayhoniy – rayhon rangli,
rohi rayhoniy – ko‘kimtir va xush isli may.
Bayt sharhi:
Bodayi la’ldan murod yorning ham rangda, ham bahoda la’lga tashbeh etiluvchi labi, balki og‘zidan chiquvchi purma’no so‘zlaridir. Misradagi xati rayhoni esa lab ustida sabza urgan xat – tukni bildiradi. Ushbu tasvir – navqironlikka, ma’shuq timsolidagi piri komilning purma’no so‘zlari hech qachon eskirmasligiga ishora. Lug‘atga ko‘ra, uchmoqning ikki ma’nosi bor: I. Jannat. II. Yuqoriga ko‘tarilmoq. Soqiyning tasavvufiy ma’nolaridan biri esa – Haq.
Lirik qahramonning soqiydan rohi rayhoniy so‘rashini Haqdan abadiy yashillikka burkangan va unda vasl nasib etuvchi firdavs jannatidan umidvorlik sifatida talqin qilish mumkin.
Demak, baytning botinida shunday tagma’no mujassam:
"Piri komilning ilohiy ma’rifat va ishq xususidagi hech qachon ahamiyatini yo‘qotmaydigan, abadiyatga yo‘g‘rilgan purma’no kalomini xayol qilganimda, ruhim ko‘kka, Haqqa talpinaveradi. Shunday ekan, ey Tangrim, sen ham menga firdavs jannatingni, unda yuz beruvchi visolni nasib ayla!"
👍9❤1
Esse Behruz bilan
Esse Behruz bilan – Adabiyot darsi
Afsuski yozib olish esimdan chiqib qolganligi sababli yarmini yozib oldim xolos. Xafa bo'lmaysizlar.
🤯2👌2👍1