چگونگی زیست در عصر هوش‌مصنوعی و تقویت اقتدارگرایی در سیاست بین‌الملل
یادداشتی از آرام حسن‌زاد پژوهشگر سیاست بین‌الملل

یارسانان، جشن خاوندکار و سنت رواداری!
اردشیر پشنگ

اگر خاورمیانه می‌خواهد پس از سده‌ها جنگ و خون‌ریزی، آوارگی و بدبختی مردمانش، سرانجام روزی روی آرامش به خود ببیند چاره‌اش استفاده از تجربه و سنت تاریخی رواداری و هم‌زیستی مسالمت آمیز پیروان ادیان و مذاهب و گروه‌های قومی، نژادی و زبانی مختلف در کنار هم است؛‌

سنتی که در چند جای مختلف آن از جمله در ایران و بخصوص در جغرافیای کردستان از قدمتی قابل توجه برخوردار است. سنتی که با توجه به ویژگی‌های ژئوپلتیک و نیز تار و پود فرهنگ حاکم بر آن بطور نسبی همچنان در این جغرافیای نسبتا وسیع باقیمانده است.

به همین دلیل می‌بینیم هرگوشه از کوهستان‌های سر به فلک کشیده یا دشت‌های کردستان مامن و ماوای پناهجویان و پیروان آئین‌ها و طوایف مختلف بوده است.‌

این روال باعث شده تا به مرور زمان یک تنوع و تکثر کم‌نظیر فرهنگی به مثابه یک سنت تاریخی با ساختی اجتماعی در آنجا شکل بگیرد که با اصلی اخلاقی همچون «عیسی به دین خود و موسی به دین خود» به زبان امروزی‌تر می‌توان آن را خاستگاه و پرورش‌دهنده‌ی یک فرهنگ پلورالیستی (تکثرگرایی) قدرت‌مند و پرانعطاف نامیدش.

از جمله آئین‌های مروج رواداری و همزیستی در کردستان (ایران و عراق) باید به پیروان آئین یارسان اشاره کرد. مذهبی قدیمی که دارای پیروان گسترده در دو سوی مرزهای ایران و عراق است.‌

در همین زمینه «هنری بایندر» جهان‌گرد فرانسوی در سفرنامه‌ی «در کردستان، در بین‌النهرین و پرشیا» حدود یک‌صد و چهل سال پیش این‌چنین نوشته است: «اکثریت کُردهای ایران از فرقه‌ی علی‌اللهی‌اند، اگر آن‌ها را در انجام کارهای‌شان آزاد گذارند، آنان هم در کار دیگران مداخله نمی‌کنند چرا که سنت احترام به عقاید مذهبی دیگران در بین آنان بسیار قابل توجه است.»

و اما جشن خاوندکار؛ این روزها یارسانان مهمترین جشن مذهبی خود را بنام «جشن خاوندکار» از قدیمی‌ترین سنت‌های کُردهای منطقه را پاس می‌دارند، این جشن سه روزه براساس تقویم کُردی با آغاز فصل زمستان شروع می‌شود و یارسانان بایست سه روز روزه بگیرند و سپس با قربانی کردن گوشت خروس و ... و موسیقی روح‌افزای تنبورنوازی جشن می‌گیرند.

در اینجا جا دارد که جشن خاوندکار که مهمترین عید مذهبی آئین یارسان (یاری) است را به پیروان آن تبریک بگویم.‌

توجه: این یادداشت را در سال ۱۴۰۲ نوشته و به بهانه سالروز جشن خاونکار بازنشر میکنم.
اردشیر پشنگ | چهارشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۴

راز پیروزی ممدانی!
زهران ممدانی نخستین شهردار مسلمان نیویورک شد. در همین زمینه ادل رودریگوئز از هنرمندان ساکن نیویورک علت اقبال به زهران ممدانی برای پیروزی در انتخابات شهرداری نیویورک را اینطور توضیح داده:

«ممدانی بخش قابل توجهی از وقت کارزار انتخاباتی‌اش را در سطح شهر گذراند ـ از دیدار با مردم در فروشگاه‌های محلی (بودگاها) و هم‌صحبتی با رانندگان تاکسی گرفته تا پرسیدن سؤال، رقصیدن و خندیدن با آنها. او به هر کسی که سر راهش قرار می‌گرفت نشان می‌داد که یکی از خودِ آنهاست.»

لازم به ذکر است
زهران ممدانی ۳۴ ساله، از اعضای حزب دموکرات و زاده یک خانواده مهاجر افریقایی-هندی تبار با مذهب مسلمان شیعه است که دونالد ترامپ تلاش کرد تا او رای نیاورد اما تلاش‌هایش نتیجه نداد!

بی‌بی‌سی درباره او نوشته:
ممدانی گفته از امام حسین و عاشورا در ورود به سیاست و مبارزه برای عدالت اقتصادی در آمریکا الهام گرفته و همزمان حامی سرسخت حقوق اقلیت‌های جنسی و جنسیتی‌ ست. مادر و همسرش هم به حجاب اعتقاد ندارند
تمرکز کارزار انتخاباتی ممدانی شعارهای سوسیالیستی بود که موجب شد حتی جمهوری‌خواهان او را «کمونیست و تهدیدی برای امنیت ملی» بخوانند. شعارهایی چون:
اتوبوسهای رایگان.
توقف افزایش اجاره بها برای ساکنان نزدیک به دو میلیون آپارتمان در نیویورک.
دسترسی همه خانواده‌ها در نیویورک به مهد کودک بدون هزینه برای کودکانشان.

اردشیر پشنگ | چهارشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۴

انتخابات 2025 عراق؛ کاهش نفوذ ایران؟
کُردها بجای اتحاد و ائتلاف در مقابل هم ایستاده‌اند
تحلیل اردشیر پشنگ در میزگرد خبرگزاری مهر
دیگر کارشناسان نشست: علی‌رضا مجیدی، باقر حکیم و محمدرضا مرادی (میزبان و مدیر نشست)

طی 20 سال گذشته همواره در «بغداد» گفته می‌شد برای انتخاب نخست‎وزیر عراق باید دید «تهران» و «واشنگتن» روی چه کسی توافق می‎‌کنند اما به احتمال زیاد در این دوره وضعیت متفاوت خواهد بود!
تغییر و تحولات منطقه‌ای 2 سال اخیر پس از 7 اکتبر تاثیر بسزایی بر انتخابات پارلمانی 2025 عراق خواهد داشت، یکی از مهمترین نتایج این تحولات، تضعیف قدرت و نفوذ منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران است، چرا که سوریه را از دست داده و قدرت خود و نیروهای متحدش در فلسطین، لبنان به شدت کاهش یافته و در عراق هم به شیوه‌ای دیگر در حال کاستن از قدرت نفوذ ایران بر برخی گروه‌های حشدالشعبی هستیم.

به نسبت پنج انتخابات پیشین پارلمانی عراق، در این دوره این کشور بیش از پیش بدنبال یافتن استقلال عمل در سیاست داخلی و منطقه‌ای خواهد بود، دولتمردان عراقی خواهند کوشید خاک‌شان کمتر زمین بازی و رقابت میان قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای به مانند 22 سال گذشته باشد.

محمد الشیاع السودانی نخست وزیر فعلی و یکی از شانس‌های اصلی انتخابات پیش‌رو در حالی که حمایت ایران از او در نخست‌وزیری‌اش در سال 2021 بسیار تاثیرگذار بود اما شاهد هستیم در عمل بیشترین سخت‌گیری و گاه مواضع را علیه ایران گرفت از جمله بکارگیری اصطلاح «خلیج عربی» بجای «خلیج فارس» و تاکید بر آن.

همچنین او در زمینه قراردادهای اقتصادی با ایران، سخت‌گیری‌های قابل توجهی داشت و طی دو سال اخیر هم در تلاش است تا نیروهای حشدالشعبی که برخی از آنها خود را بخشی از «جریان مقاومت» تحت رهبری ایران هستند را خلع‌سلاح کرده و کاملا آنان را در داخل ساختار نظامی ارتش عراق مستحیل کند، موضوعی که یکی از شعارهای اصلی انتخاباتی او در این دوره است.

در این انتخابات، رقابت بین بیتی یعنی «کُرد با کُرد»؛ «شیعه با شیعه» و «سُنی با سُنی» بر رقابت بین بیتی کُرد و عرب سُنی و شیعه با یکدیگر غلبه دارد.

کُردها در این دوره با چندین لیست مختلف حاضر شده‌اند رقابت و اختلاف بین احزاب کُرد همچنان بالا است به نحوی که یکسال پس از برگزاری انتخابات پارلمان کردستان، هنوز پارلمان کردستان که مظهر اراده و قدرت مردم کُرد باید باشد تشکیل جلسه نداده و در نتیجه دولت جدید در منطقه فدرالی، اقلیم کردستان هنوز تشکیل نشده است!

همچنین اختلافات بین جریان‌های کُرد باعث شده تا آنها در مناطق مورد مناقشه در چهار استان کرکوک، صلاح‌الدین، دیالی و نینوا که اهمیت حیاتی برای آینده‌شان دارد هم نتوانند لیست ائتلافی مشترک دهند در نتیجه رقابت سخت‌تر و شکننده‌تری با رقبای عرب شیعی، عرب سنی و ترکمان‌ها خواهند داشت.

اتفاقات روی داده در بهار و تابستان گذشته در سلیمانیه از جمله بازداشت سه رهبر اوپوزیسیون شامل «شاسوار عبدالواحد» ،رهبر جریان نسل نو، «لاهور شیخ‌جنگی» ،رهبر جبهه خلق، و «آرام قادر» ،رئیس پیشین ائتلاف هم‌پیمانی ملی، به نظر کاملا با انتخابات 2025 پارلمانی عراق در ارتباط است، چرا که فقدان این چهره‌های منتقد، محتملا وضعیت حزب اتحادیه میهنی به رهبری بافل طالبانی را تقویت می‌کند و آنها امیدوارند کُرسی‌های بیشتری نسبت به 2021 کسب کنند.

به نظر می‌رسد در انتخابات 2025 حزب دموکرات با لیست تحت رهبری «مسرور بارزانی» شانس اول پیروزی را دارد، حزب اتحادیه میهنی تحت رهبری «بافل طالبانی» دوم خواهد شد اما محتملا تعداد کرسی‌هایش بیشتر می‌شود؛ و باید دید حزب «نسل نو» در حالیکه رهبرش شاسوار عبوالواحد در بازداشت است آیا می‌تواند 9 کرسی پیشین خود را حفظ کند یا خیر؟

طی 5 انتخابات گذشته نخست‌وزیر عراق پیش از آنکه در بغداد نامش اعلام شود می‌بایست اول در تهران مورد حمایت قرار می‌گرفت و سپس چراغ سبز واشنگتن را نیز دریافت می‌کرد؛ محتملا در این دوره ایران نسبت به گذشته نفوذ و اثر کمتری در این موضوع بسیار مهم دارد!

مدت زمان: ۱۷ دقیقه
برای دیدن و شنیدن فایل روی لینک زیر کلیک کنید.
https://youtu.be/QGAkQnZKn5o?si=VzIGkeq7FFPgMMOI

فصل انار و گرفتن رب انار در هورامان
وەرزی هەنار و گرتنی هەویرەی هەنار لە هورامان
عکس: علی امینی

اردشیر پشنگ | شنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۴

همه آنچه که درباره تاریخ سیاسی و نیز انتخابات ۲۰۲۵ عراق باید بدانیم
پادکستی صوتی از فراتاب با تحلیل و گویندگی اردشیر پشنگ پژوهشگر ارشد مسائل خاورمیانه
مدت زمان: ۳۰ دقیقه

برای شنیدن پادکست روی لینک زیر کلیک کنید
https://youtu.be/QAUN50cowJg?si=TWFBVKqLlwhESnlP

گزارش به بررسی میزان مشارکت، آرای احزاب و ائتلاف‌های پیروز و اسامی روسای جمهور و نخست‌وزیران عراق تا پیش از انتخابات ششم پارلمانی این کشور پرداخته است.
گزارشی از صیاد درویش از اعضای مدرسه روزنامه‌نگاری فراتاب

انتخابات، ناجی عراق؟!
فراتاب – آرام حسن‌زاد: در حالیکه دست کم 78 درصد مردم عراق از نظر معیشتی اوضاع سختی دارند، آیا این انتخابات پارلمانی می‌تواند بر زندگی آنها تاثیر گذار باشد؟
https://www.faratab.com/news/12895

ششمین انتخابات پارلمانی عراق
اخبار غیررسمی: میزان مشارکت در انتخابات دست‌کم ۴۸٪ تا اینجا اعلام شده است؛ این یعنی میزان مشارکت ۶٪ بیش از دوره قبل بوده و از این نظر یک موفقیت برای دولت این کشور محسوب می‌شود.

اردشیر پشنگ | سه‌شنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۴

نتایج غیررسمی احزاب کُرد در انتخابات پارلمانی ۲۰۲۵ عراق
1⃣حزب دموکرات کردستان: 29 کرسی | 2-
2⃣ اتحادیه میهنی کردستان: 18کرسی | 2+
3⃣ جنبش موضع میهنی: 5 کرسی
4⃣ اتحاد اسلامی کردستان: 4 کرسی
5⃣ نسل نو: 3 کرسی | 6-
6⃣ جماعت اسلامی: 1 کرسی |

تعداد کل کرسی‌های پارلمان عراق: 329 کرسی
جمع کرسی‌های مستقیم کسب شده توسط کُردها: 60 کرسی
درصد کرسی‌های کُردها: 18%

استان‌هایی که کُردها در آن کرسی کسب کرده‌اند:
بطور کامل: اربیل (هه‌ولیر)، سلیمانیه و دهوک
کسب اکثریت نسبی: کرکوک
دیگر استان‌ها: نینوا، دیالی و صلاح‌الدین (ممکن است)

▫️حزب دموکرات از نظر کمی تعداد آرایش بیش از ۳۰ درصد افزایش یافته و رکورد ۱ میلیون رای در کل عراق را شکسته است.

▫️حزب اتحادیه میهنی ۲ کرسی نسبت به دوره قبل اضافه کرده است.
▫️نسل نو در غیاب رهبرش "شاسوار عبدالواحد" که در زندان است ۶ کرسی را از دست داد و جایگاه اوپوزیسیون اول را به حزب موضع میهنی با رهبری علی‌محمد صالح داد.

وضعیت انتخابات پارلمانی در کرکوک:
اتحادیه میهنی کردستان کسب چهار کرسی قطعی با احتمال کرسی پنجم
حزب دموکرات کردستان کسب یک کرسی قطعی با احتمال یک کرسی دوم
هم‌پیمانی عرب: دو کرسی
ترکمان‌ها: دو کرسی
تقدم (عرب سنی): یک کرسی

این نتایج غیررسمی است و احتمال تغییر برخی اعداد طی یک روز آتی وجود دارد.
اردشیر پشنگ | فراتاب | چهارشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۴

گریزی بر فرهنگ مصالحه در سیاست غربی در مقایسه با فرهنگ حذف رقیب در سیاست شرقی
اردشیر پشنگ

در این ویدئو به این موضوع اشاره کرده‌ام که قدرت غرب پیش و بیش از آنکه ناشی از علم و تکنولوژی و تسلیحاتش بوده باشد، زائیده فلسفه‌ی سیاسی و فرهنگ سیاسی ناشی از آن است.

و در همین راستا گریزی به اندیشه‌های هفت فیلسوف مشهور سیاسی شامل توماس هابز، جان لاک، مونتسکیو، دیوید هیوم، جان استوارت میل، الکسی دو تو کویل و جان رالز درباره "فرهنگ مصالحه" زده‌ام.

و افزوده‌ام در این فرهنگ مصالحه و امتیاز دادن نه به معنای شکست و عقب‌نشینی بلکه ناشی از نوعی بلوغ فرهنگی و سیاسی است و در این فضا ویژگی اصلی سیاستمدار اهل مذاکره بودن بصورت حرفه‌ای است.

اینکه چطور بر این اساس حقوق اقلیت، مخالف و منتقدین حفظ می‌شود و زمینه برای چرخش قدرت و تبدیل اقلیت به اکثریت و برعکس فراهم می‌شود؛

در حقیقت دیدار دونالد ترامپ و زهران ممدانی که تا دو هفته قبل به شدت علیه هم موضع می‌گرفتند، فراتر از اراده و تصمیم دو سیاستمدار یا مصالح دو حزب بلکه ناشی از فرهنگ مصالحه است.

Compromise Culture
در این فرهنگ سیاسی، جای مخالف و منتقد و رقیب نه در زندان، نه در کنج عزلت و نه در غربت و تبعید خود خواسته و بالاجبار، بلکه در دل همان کشور و در میان رسانه‌ها، نهادها و ... مختلف است؛ در نتیجه مخالفت و نقد نه فقط باعث ضعف کشور نمی‌شود بلکه قدرت آن کشور را نیز دو چندان می‌کند و اتحاد و وحدت ملی را تقویت و تعمیق می‌بخشد.

مدت زمان ویدیو در یوتیوب: 14:26
برای دیدن فیلم کامل می‌توانید روی لینک زیر کلیک کنید
https://youtu.be/mnj0vScXZRw?si=R6ztLb3UnAs--YRm

دادگاه‌ها اغلب خشونت خانگی را «مسئله خانوادگی» می‌دانند و ...
گزارشی از مریم حسینی پژوهشگر حوزه زنان و از اعضای مدرسه روزنامه‌نگاری فراتاب
https://www.faratab.com/news/12898

فراتاب: در سکوت شب در یکی از اتاق‌های خانه‌ای در تهران یک صفحه نمایش روشن است با یک پیام «اول بیت‌کوین را بده و بعد تماشا کن» متنی وسوسه کننده برای نوجوانی که می‌خواهد شاهد یک جنایت واقعی و تمام عیار باشد او بارها تعریف «رد روم» را در شبکه‌های مجازی شنیده بود جایی که با پول می‌توان جنایت کرد بدون اینکه دستت به خون آلوده شود! او ...
گزارش حامد مبارکی پژوهشگر جرایم سایبری و از اعضای مدرسه روزنامه‌نگاری فراتاب
https://www.faratab.com/news/12899

رهبران کُرد و عرب در سوریه از توافق و صلح می‌گویند اما هنوز بی‌اعتمادی، ابهام و نگرانی در میان آنها موج می‌زند!
گزارشی از شیما یوسفی از اعضای مدرسه روزنامه‌نگاری فراتاب
https://www.faratab.com/news/12900