دغدغه ایران
55.7K subscribers
1.18K photos
530 videos
149 files
2.6K links
این تنها رسانه ویژه انتشار نوشته‌های محمد فاضلی در تلگرام است. هیچ کانال دیگری برای نشر نوشته‌هایم ندارم.
Download Telegram
Forwarded from مستند مادرکشی
👆👆👆👆👆👆👆

@madarkoshi
◼️ گزارش روزنامه شرق از اکران مستند "مادرکشی" در سینما هلال اهواز
سه شنبه 21 اردیبهشت 1395

◀️ درحالی‌که این روزها انتقال آب از سرچشمه‌های کارون به دغدغه مهم آگاهان عرصه آب و فعالان محیط زیست بدل شده است، دکتر کاوه مدنی، استاد مدیریت آب و محیط زیست امپریال‌کالج لندن به دعوت تشکل‌های محیط‌زیستی و سازمان آب و برق خوزستان به اهواز آمد تا در کنار نمایش فیلم مستند مادرکشی، که به تعبیری گزارشی دردناک از وضعیت حکمرانی آب در ایران است، از باورها و تفکرات غلط در حوزه مدیریت منابع آب و از نگرش غلط نسبت به توسعه و مدرنیته بگوید. از تفکر غالب مهندسی که راه چاره را تنها در استفاده افراطی از تکنولوژی می‌بیند. از غلبه تفکر سازه‌ای که نماد غرور است و سمبل توسعه را در طرح‌های بزرگ به‌چشم‌آمدنی می‌داند.

◀️ او در این مراسم سخنان خود را این‌طور آغاز کرد: «اگرچه نگرش افراطی به سدسازی‌ها امروزه از سوی وزارت نیرو به مدد هزینه‌هایی چون خشک‌شدن تالاب‌ها و پدیده ریزگرد موردبازنگری قرار گرفته اما درس چندانی از این موارد و تجربه‌های جهانی گرفته نشده، به طوری که از سدسازی به طرح‌های بزرگ و دهان‌پرکنی چون انتقال بین‌حوضه‌ای و شیرین‌سازی آب و دستیابی به آب‌های ژرف روی آورده می‌شود بدون آنکه توجه شود ماهیت همه اینها یکی است و در استفاده افراطی و بی‌ضابطه از تکنولوژی، هیچ فرقی بین چاه عمیق و پمپ نیست و همین می‌شود که ما از یک طرف آب‌های سطحی در تالاب‌ها و رودخانه‌ها را خشک می‌کنیم و از طرف دیگر باعث افت آب‌های زیرزمینی و نشست زمین می‌شویم.

◀️ باید توجه کرد که نتایج تحقیقات من و دیگر کارشناسان این حوزه به طور مشخص در رابطه با حوضه آبریز زاینده‌رود نشان می‌دهد انتقال آب به این منطقه، محرک توسعه و باعث افزایش تقاضا بوده است. یعنی به جای کنترل تقاضا و منابع آب و مدیریت توسعه، عطش این منطقه را افزایش داده به‌طوری‌که ادامه این روند به وابستگی کامل این منطقه به تزریق آب از خارج از حوضه می‌انجامد که در درازمدت به زیان این منطقه خواهد بود. در واقع باید دانست اگرچه انتقال آب در وهله اول به زیان مناطق مبدأ و پایین‌دست مانند خوزستان است اما با وابسته‌کردن و ایجاد تقاضای اضافی، ضررهای جبران‌ناپذیری در مقصد باقی خواهد گذاشت. از این رو انتقال آب به اصفهان، یزد، کرمان، سمنان و دریاچه ارومیه، مشکلی محلی و منطقه‌ای نیست بلکه تمام کشور را درگیر خواهد کرد».

🔴 او با بیان اینکه بسیاری از سوءمدیریت‌ها در حوزه آب با وجود اشتباهات فراوان مدیریت، خارج از این حوزه و در سطوح دیگر مدیریتی گرفته یا تحمیل شده است، افزود: «باید دید چه مقدار از تصمیم‌گیری‌های اقتصادی، آمایش سرزمین، احداث سدها، راه و شهرسازی، نرخ رشد جمعیت و... در خارج از حوزه مدیریت آب گرفته شده و چه تأثیراتی بر این بخش داشته است».

🔴 مدنی با بیان اینکه خشک‌سالی امروز ما خشک‌سالی آب‌وهوایی و هیدرولیکی نیست بلکه خشک‌سالی اقتصادی- اجتماعی است، افزود: «خشک‌سالی اقتصادی- اجتماعی به معنی ورشکستگی آب است. یعنی نیازها و رشد تقاضای ما از توان منابع آبی‌مان پیشی می‌گیرد. این مسئله حتی در مناطق پرآب هم رخ داده است. بی‌توجهی به این مسئله باعث می‌شود درحالی‌که قدرت خشک‌سالی اخیر کمتر از خشک‌سالی‌های اواخر دهه ٧٠ و اوایل دهه ٨٠ بوده، یکباره سیستم آب ما به دلیل برداشت بیش از اندازه ناشی از درک غلط از توسعه از پا درمی‌آید و ما با خشک‌شدن رودخانه‌ها و تالاب‌ها و افت آب‌های زیرزمینی مواجه می‌شویم».

🔵 مدني افزود: خوزستان تأمین‌کننده بخش زیادی از انرژی کشور است اما مشکلات مثال‌زدنی در حوزه آب به‌ویژه آلودگی منابع آب دارد که تاکنون موردتوجه قرار نگرفته است؛ باید توجه همه به این نکته جلب شود که نه‌تنها انتفاع از منابع خوزستان، که مشکلاتی چون پدیده ریزگردها و مصائب کشاورزانش هم مسئله ملی است. به همین دلیل مردم خوزستان باید در مقابل طرح‌های توسعه و سدسازی به صورت مستدل و علمی اعتراض کنند و در ارتقای فرهنگ محیط‌زیستی و آگاهی‌بخشی بکوشند».
Forwarded from مستند مادرکشی
🔴 گزارشی دردناک از وضعیت حکمرانی آب در کشور
✳️ در پنجمین جشنواره بین المللی فیلم سبز ایران
◀️ سه شنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۵- ساعت ۱۹:۱۵
◀️ سینما فلسطین- سالن ۱
هزينه اشتباهات دولت هارا چه كسي بايد بپردازد؟

در نشست صبحانه دیروز اتاق ایران، يكي از افراد حاضر، با اشاره به فاجعه سد گتوند از مهندس چیت چیان وزير نيرو پرسید "هزينه اشتباهات دولت ها را چه كسي بايد بپردازد؟"
پرسش بسيار به جا و قابل تأملی بود. فاجعه سد گتوند يكي از اشتباهات بزرگ نهاد دولت در ایران است.ماجراي گتوند از اين قرار است كه با يك اشتباه محاسبه نشده و تغيير مکان سد، پس ازصرف ميلياردها تومان هزينه براي احداث آن، امروز با فاجعه زيست محيطي وحشتناکی روبرو هستيم.
كوهي از نمك كه توسط آب ذخيره شده در پشت سد تبديل به معدنی از فاجعه شده و بهترين و حاصل خيزترين زمين هاي زراعي استان زرخيز خوزستان را تهديد مي كند.
بمب نمكي اين درياچه به تهديد جدي منطقه تبدیل شده و طبق معمول، دولت ها مشغول پاسکاری تقصیرها هستند و در نهایت، هیچ کس پاسخگوی این اشتباه بزرگ نیست که اگر هم باشد،برای مردمانی که باغ و مزرعه و محیط زیست خود را از دست داده اند، ارزشی ندارد.
سد گتوند و ده ها پروژه اشتباه ديگر ازجمله خطاهای بزرگ نهاد دولت به شمار می روند و با توجه به استیلای سیاست بر اقتصاد و همچنین ضعف کارشناسی سیاست گذار در کشور ما احتمالا باز هم شاهد این اشتباهات فاحش خواهیم بود.
وقتی به این فجایع فکر کنیم متوجه می شویم که هزینه های مالی این خطاهای بزرگ در برابر عواقب وحشتناک زیست محیطی و اجتماعی ناچیز و بی مقدار است.
وقتی فکر می کنم یاد ده ها طرح و برنامه ای می افتم که به صورت آزمون و خطا در کشور ما اجرایی شده و هزینه های گزافی به دنبال داشته بی آن که به هدف نزدیک شود.مصداق ها فراوان است و شاید بد نباشد که رسانه ها به دور از جهت گیری های سیاسی،فهرستی از اشتباهات فاحش دولت ها را منتشر کنند .
در نهایت این پرسش در ذهن مطرح می شود که راه حل چیست؟ دنیا برای جلو گیری از این فجایع چه کرده است؟ و این که هزينه اشتباهات دولت هارا چه كسي بايد بپردازد؟


محسن جلال پور
https://telegram.me/mohsenjalalpour
🌞 حسام‌الدین‌آشنا- بخش دوم
منتقدان دولت یا شمردن بلد نیستند یا شلاق نخورده‌اند!
ناگفته‌های مشاور روحانی درباره برجام و مذاکره با امریکا در گفت‌وگو با اندیشه پویا
✔️به مجردی که این بیمار، مام وطن، از حالت اضطراری خارج و داخل بخش شد، برخی از فرزندان ناراحت شدند. ابتدا از بیماری ناراحت بودند و حالا از چیز دیگری.
✔️شما به مذاکره‌کنندگان‌تان می‌گویید فقط حق دارید راجع به یک چیز مذاکره کنید؛ برهمین اساس آقای روحانی هم در تماس تلفنی با آقای اوباما تصریح کردند که ما فقط راجع به رفع تحریم‌ها با شما صحبت می‌کنیم. شما نمی‌توانید از یک طرف، مذاکره‌کنندگان‌تان را موظف کنید که راجع به آن چیزها حرف نزند و از طرف دیگر، توقع داشته باشید که در اثر مذاکره‌ راجع به یک موضوع خاص، موضوعات دیگر هم برطرف شود. این دو با هم جور درنمی‌آید.
✔️نمی‌شود هم مذاکره برای رفع تحریم‌های اولیه را خیانت بدانیم و هم عدم رفع آن ها را خیانت.
✔️ما با امریکایی‌ها راجع به این‌که تحریم‌های امریکا علیه ایران را در غیر مسئلۀ هسته‌ای بردارند نه موظف بودیم و نه مجاز بودیم که مذاکره کنیم. ما تحریم‌های مربوط به اشغال لانۀ جاسوسی را هنوز داریم و حق نداشتیم راجع به آن‌ها مذاکره کنیم. ما تحریم‌های حقوق بشری و تروریسم را داریم، اما اجازه نداشتیم راجع به آن تحریم‌ها با امریکایی‌ها حرف بزنیم. اگر در این باب مذاکره نکنیم نباید انتظار داشته باشیم آن تحریم‌ها رفع شود.
✔️دوستان ما شش سال و به روایتی هشت سال فرصت داشتند که دستاورد داشته باشند. دستاوردشان غرور ملی به‌اضافۀ میزان تولید آب سنگین و اورانیوم غنی‌شده‌ای است که امروز در دنیا قیمت‌گذاری شده است. دوستان ما به جای این‌که بیایند توضیح دهند که برای این‌قدر درآمد چه داده‌اند، پرسش می‌کنند که شما چرا در ازای این چیزهایی که معامله شده کل تحریم‌های ایران را برنداشتید. دوستان یا شمردن بلد نیستند یا شلاق نخورده‌اند.
@andishepouya
Forwarded from مستند مادرکشی
اکران و تحلیل مستند "مادرکشی" در سالن اجتماعات اداره کل محیط زیست مازندران
سه شنبه ۴ خرداد، ساعت ۱۷
@madarkoshi
Forwarded from «شمس» NPPS.IR
https://telegram.me/joinchat/BLcb5jueMtC7r5s5NxTeZA

✅ جمعیت فاقد دانش، معنویت، اشتغال و بهداشت و سلامت؛ قدرت محسوب نمی­‌شود
متن سخنرانی حسام‌الدین آشنا در سمینار تحولات و سیاست‌های جمعیت در ایران

🔴 «جمعیت کشور» در سال‌های اخیر بار دیگر مورد توجه محافل و تریبون‌های مختلف، قرار گرفته است. تا کنون دو جریان اصلی در مباحث جمعیتی قابل شناسایی است. هیچ یک از این دو جریان به تنهایی نتوانسته‌اند در عمل مسیر متمایزی را در تحولات جمعیتی بگشایند و لذا لازم است رویکرد جایگزینی برای کارشناسی مسایل جمعیتی کشور دنبال شود.
https://telegram.me/joinchat/BLcb5jueMtC7r5s5NxTeZA
🔴 رویکرد اعتدال، موضوع جمعیت را با توجه به ظرفیت­‌های اکولوژیک کشور مورد توجه قرار می‌­دهد. سنجش ظرفیت یک سرزمین از نظر جمعیت، بدون بررسی وضعیت منابع و امکانات آن سرزمین امکان‌پذیر نیست. جمعیت ایران در طول 20 سال از 8/55 میلیون نفر در سال 1370 به 1/75 میلیون نفر در سال 1390 رسیده است. در چنین شرایطی ایران وارد مرحله تنش آبی شده و بخش قابل‌توجهی از منابع آب زیرزمینی خود را از دست‌داده است.
https://telegram.me/joinchat/BLcb5jueMtC7r5s5NxTeZA
🔴 فشار اکولوژیکی زیاد بر سرزمین، تأمین امنیت غذایی و آب موردنیاز را هم با مشکلات جدی مواجه خواهد ساخت. عدم توجه به این موضوع می‌تواند کشور را با چالش‌های جدیدی در موضوعات جمعیتی مواجه سازد. گرچه پیر شدن جمعیت، هشداری مهم برای جامعه ایران قلمداد می‌­شود، اما وضعیت وخیم منابع طبیعی کشور، خصوصاً منابع آب همه­‌ی نسل‌­های ایرانی را تهدید می‌کند. طبیعی است که راه برون‌رفت از تهدید پیر شدن جمعیت، وارد کردن فشار مضاعف و بدون برنامه­‌ریزی بر منابع تهی شده آب کشور نیست و باید برای تأمین و مدیریت آن برای نسل کنونی و نسل­‌های آتی فکری جدی کرد.
https://telegram.me/joinchat/BLcb5jueMtC7r5s5NxTeZA
🔴 واقعیت این است که براساس آمار در طول سال­‌های 4-1393 بیشترین افزایش موالید در فقیرترین استان­های کشور رخ داده که به معنای تشدید فقر و توسعه­‌نیافتگی در این مناطق است.
https://telegram.me/joinchat/BLcb5jueMtC7r5s5NxTeZA
🔴 غفلت از فرصت بالقوه جمعیتی، چشم‌انداز خوشایند و روشنی از آینده‌ی کشور ترسیم نمی‌کند. در کوتاه‌مدت با افزایش نسبت‌های بیکاری ممکن است به تدریج بافت اجتماعی و نظم اخلاقی جامعه فرو بریزد و جامعه به سوی انحطاط میل کند. در درازمدّت، با بسته‌شدن دریچه‌ی جمعیتی، افزایش شمار و سهم نسبی سالخوردگان فاقد پس‌انداز و فقر ملّی، در یک اقتصاد بدون نفت، می‌تواند کشور را به اضمحلال بکشاند.

◀️ به کانال تلگرام شبکه مطالعات سیاست‌گذاری عمومی بپیوندید:
https://telegram.me/joinchat/BLcb5jueMtC7r5s5NxTeZA

➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
متن کامل این سخنرانی در لینک زیر: ⬇️⬇️⬇️
http://npps.ir/ArticlePreview.aspx?id=61591
Forwarded from محمد درویش
✅موفقیتی دیگر برای مادرکشی!✅

اثر ارزشمند کمیل سوهانی، امشب برنده جایزه بهترین مستند بلند بخش بین الملل و بهترین کارگردانی مستند بلند بخش سینمای ملی پنجمین جشنواره فیلم سبز ایران شد.

@darvishnameh
Forwarded from اتچ بات
‌ 📺

بازخوانی سخنان وزیر نیرو، اردیبهشت ۹۳، شماره ۳

اشک‌های آقای وزیر به خاطر توجه نشدن به آثار طرح‌های صنعتی

چیت‌چیان: «طرح بسیار کوچکی که بدون ملاحظات زیست‌محیطی چنین مشکلاتی دارد، اگر ما بخواهیم یک طرح‌هایی مثل اتصال آب دریای خزر به خلیج‌فارس و این قبیل مسائل را داشته باشیم، دامنه‌های زیست‌محیطی بسیار بسیار بزرگی دارد و این‌ها بعضی‌ها اصلاً قابل پیش‌بینی نیست و خدایی نکرده ممکنه ما را دچار مشکلات و بدی‌های بسیار بزرگی کند.»

آیا هم‌اکنون طرح‌های آبی با ارزیابی محیط‌زیستی جامع و مجوز محیط‌زیستی انجام می‌پذیرند؟


📢 @PedramAstani 🌱
Forwarded from Deleted Account
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
💦📊❓

بازخوانی سخنان وزیر نیرو، اردیبهشت۹۳،شماره۴

چگونه می‌توان با آمارهای متناقضِ با اختلاف زیاد، مدیریتی بر منابع آب کشور داشت؟

📢 @PedramAstani 🌱
Forwarded from Deleted Account
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
📺

بازخوانی سخنان وزیر نیرو، اردیبهشت ۹۳، شماره۲: «علائم بحران آب ظاهرشده است» 🚱

آیا زمان آن نرسیده است دلایل بروز این بحران را بررسی کنیم و اشتباهات گذشته را کنار بگذاریم؟


📢 @PedramAstani 🌱
Forwarded from شمس - NPPS.IR
@npps_ir

✅ تردید در ضرورت انتقال آب بهشت آباد

🔴 از نظر هزینه‌های سرمایه‌ای انتقال آب بین حوزه‌ای پرهزینه‌ترین روش تامین آب می‌باشد و بنابراین باید سرمایه‌گذاری در چنین طرح‌هایی با سرمایه‌گذاری در سایر طرح‌های ملی و عمومی کشور برای تامین آب مورد نیاز و جبران کسری حوزه مقصد مقایسه شود.
@npps_ir
🔴 لازم است توجه شود از بین 3 استان مقصد، اصفهان دارای منابع محلی آب قابل توجه است و براین اساس در سال‌های اخیر برای تأمین آب شرب بلندمدت اصفهان، حفر تونل گلاب2 در دستورکار قرار گرفته و لذا مجددأ تأمین آب شرب از محل دیگری موضوعیت ندارد.
@npps_ir
🔴 هنوز نام شهرهایی که قرار است مقصد آب انتقالی باشند مشخص نیست، لذا این پرسش پیش می‌آید که چگونه می‌توان بدون مشخص‌بودن شهرهای هدف، جمعیت، نرخ رشد و تعیین نیازهای آبی این شهرها برای تامین آب این سکونت‌گاه‌ها برنامه‌ریزی نمود. (همان تابلوی مصارف و منابع حوزه مقصد و محل‌های دقیق مصرف هنوز مشخص نیست)
@npps_ir
🔴 طرح دارای مخالفت‌های گسترده مردمی می‌باشد به نحوی که هزینه های اجتماعی پروژه و به تبع آن هزینه های امنیتی و اقتصادی پروژه افزایش می یابد. (مخالفت‌های جدی در بین مردم استان ‌ای چهارمحال و خوزستان)، حداقل بودن هزینه های انتقال آب از جمله معیارهای بسیار قابل توجه انتقال آب است. حال آنکه به نظر می رسد با توجه به ویژگی‌های توپوگرافی، زمین شناسی و شرایط اکولوژیکی منطقه و تخریب‌های گسترده‌ای مانند مستغرق شدن شهر بهشت آباد و روستاهای کاج، شیخ محمود، سنگویل و بخشهایی از جاده شهرکرد به اردل و جاده رستم آباد به دیناران و خطوط انتقال نیرو، گاز و آب و همچنین 1965 هکتار اراضی کشاورزی به همراه تعدادی واحدهای تجاری، پرورش ماهی و ساختمان های گاوداری هزینه های بسیاری به کشور به لحاظ اقتصادی و زیست محیطی وارد خواهد شد که لزوم کسب اطلاعات دقیق و مستند در خصوص ابهامات پروژه را بیشتر می‌‌کند.
@npps_ir
🔴 چنانچه مصوبات شورای عالی آب در طرح انتقال آب بهشت آباد به عنوان فصل الخطاب در مکاتبات و رسانه‌ها مطرح می‌شود، آن چنان که اساسا چنین نمایانده می‌شود که حتی نمی‌توان کوچکترین خدشه ای بر آن مصوبه وارد نمود، آیا در برابر سایر مصوبات شورای عالی آب هم همین میزان از اصرار و اهتمام و احترام و تبعیت وجود دارد؟ آیا به آنچه در بندهای مختلف مصوبات شورای عالی آب مبنی بر تامین آب بخش صنعت از تصفیه پساب‌های شهری و روستایی، تصفیه پساب‌های صنعتی، رعایت حقوق حقابه بران (حقابه های کشاورزی، محیط زیستی و ..) و کسب رضایت آن ها، تجهیز سیستم های آبیاری فضای سبز صنایع و شهرداری ها به سیستم های نوین آبیاری، افزایش بهره وری آب در بخش کشاورزی و جبران کسری آبخوان ها از این طریق تاکید شده است به همین اندازه اهتمام و اصرار وجود دارد یا خیر؟

متن کامل این مقاله در لینک زیر ⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️
http://npps.ir/ArticlePreview.aspx?id=61597
Forwarded from شمس - NPPS.IR
@npps_ir
جایگاه ایران در راه ابریشم چین و آمریکا
ولی کوزه گر کالجی
1395.3.9
ساعت 14تا 16
ثبت نام از لینک زیر
https://docs.google.com/forms/d/1FN1TglKvQB9gZVs2VDvEIPtYt_3o6passdyMgRVRPa0/viewform
گفت و گوی من و دکتر حجت میان آبادی در ویژه نامه نوروزی شرق. درباره بحران آب در ایران
Forwarded from شمس - NPPS.IR
@npps_ir

✅ سیاست زبان جمهوری اسلامی ایران
🖊 امیر ناظمی

@npps_ir
سلسله سخنرانی‌هایی که در هفته‌های گذشته درباره آموزش زبان خارجی مطرح شد؛ موضوع سیاست زبان و سیاست‌گذاری در این حیطه را به موضوعی قابل توجه تبدیل کرده است. امری که می‌تواند فرصت طرح موضوع سیاست را افزایش دهد. در این نوشتار ابتدا موضوع سیاست زبان طرح شده است و سپس در ادامه پیشنهاداتی در خصوص سیاست زبان ارائه شده است.

متن کامل این مقاله در لینک زیر ⬇️⬇️⬇️⬇️
http://npps.ir/ArticlePreview.aspx?id=61603
عقل قدرت یا قدرت عقل؟ مسأله اصلاح‌طلبان در انتخابات 96

اصلاح‌طلبان از اکنون تا روزهای منتهی به انتخابات سال 1396 در برابر دو سؤال مهم قرار می‌گیرند: آیا باید از حسن روحانی حمایت کنند یا نکنند؟ و اگر قرار است حمایت کنند، حمایت‌شان باید چگونه باشد؟ پاسخ‌های این دو سؤال تأثیری تعیین‌کننده بر سرنوشت جامعه ایران خواهد داشت. پاسخ دادن به این پرسش‌ها، نیازمند تصریح کردن وضعیتی است که کشور و تحول‌خواهان در آن قرار دارند.
من بر این باورم که وضعیت کشور را می‌توان در چند مؤلفه خلاصه کرد، هر چند شرح من از این مؤلفه‌ها بسیار کلی هستند و هر کدام با شرح و تفصیل‌های بسیار بیشتری به واقعیت نزدیک می‌شوند.
1. اقتصاد ایران در پی سال‌ها ناکارآمدی، ضعف بخش خصوصی، عدم ارتباط کارآمد با اقتصاد جهانی، نظام بانکی ناکارآمد و عقب‌مانده از تحولات بانکی در دنیا، در وضعیت رکود و تورم مزمن، عقب‌ماندگی فناورانه، فضای کسب و کار نامناسب، نرخ پایین سرمایه‌گذاری، و مجموعه‌ای دیگر از اوصاف ناظر بر ناکارآمدی است. برآورد شده که اقتصاد ایران برای دست یافتن به رشد هشت درصدی در طول برنامه ششم، نیازمند سالیانه 150 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد که یکصد میلیارد دلار آن باید از سرمایه‌گذاری خارجی تأمین شود.
2. دستگاه بوروکراتیک کشور در یکی از ناکارآمدترین وضعیت‌های خود در دوران معاصر قرار دارد. بوروکراسی انباشته از تضادهای سیاسی، نیروهای ناکارآمد، ناامیدی، عدم شفافیت و هزینه فزاینده‌ای است که بر بودجه دولت فشار می‌آورد. این بوروکراسی نه تنها زمینه‌ساز توسعه نیست، بلکه رویه‌های نهادینه‌ای در راستای ممانعت از توسعه دارد.
3. دولت (state) در ایران اگرچه صفت «مدرن» را با خود یدک می‌کشد، اما از برخی حداقل‌های ضروری برای ایفای نقش دولت مدرن و باظرفیت برخوردار نیست. برخی از نقصان‌هایی که مانع ایفای نقش دولت مدرن و زمینه‌ساز توسعه می‌شوند عبارتند از:
 داده‌های لازم برای تصمیم‌سازی، تصمیم‌گیری و اعمال حاکمیت مدرن وجود ندارند. برای مثال دولت به اطلاعات کافی از خانوارها برای تنظیم سیاست درست رفاهی دسترسی ندارد.
 دولت مجهز به یک نظام مالیاتی یا کلیت نظامی برای جمع‌آوری منابع از جامعه مجهز نیست. بخش‌هایی از اقتصاد نیز جزء پایه مالیاتی قرار ندارند.
4. محیط زیست ایران به شدت آسیب دیده و تحت تأثیر روندهای مخرب توسعه ناپایدار، توان سرزمینی برای کمک به توسعه را به شکل فزاینده‌ای از دست می‌دهد. مسائل محیط‌زیستی مربوط به آب، خاک، هوا و تنوع زیستی، و در پی آن دشواری برای تأمین امنیت غذایی، اشتغال کشاورزی و ممانعت از مهاجرت و تخلیه برخی سرزمین‌ها از راه می‌رسند و برخی اکنون حادث شده‌اند.
5. محیط امنیتی اطراف ایران درگیر تنشی فزاینده است که به‌واسطه حضور کشورهای فقیر – به عنوان بسترسازهای خشونت و تروریسم – و خصومت فزاینده برخی کشورها، ظرفیت خطر در آن دائماً افزایش می‌یابد. چشم‌انداز روشنی از رفع مسأله تروریسم و خشونت در سوریه، عراق، افغانستان و پاکستان وجود ندارد و ژئوپلتیک آسیای میانه نیز مستعد تنش‌های بیشتر است.
6. بیکاری، افزایش جمعیت و عدم رشد اقتصاد متناسب با نیازمندی‌های جمعیت، تغییرات در ارزش‌ها و نگرش‌های اجتماعی و فرهنگی، و مجموعه‌ای از فشارهای اجتماعی سبب شده‌اند آسیب‌های اجتماعی به میزان نگران‌کننده‌ای برسند.
همین شش مؤلفه کافی هستند تا به عمق دشواری وضعیت و میزان اصلاحاتی که لازم است تا کشور به وضعیت مناسبی برسد پی‌ ببریم. سؤال مهم این است که زمینه‌سازی برای پرداختن به این مسائل و راهکارهای تعدیل و رفع چنین مشکلاتی مستلزم چیست؟ برای درک الزامات حل چنین مسائلی، باید پرسید ماهیت این مسائل چیست؟ من معتقدم مفهوم «مسائل بدخیم» (Wicked problems) برای وصف این مسائل بسیار دقیق و راهگشاست. مسأله بدخیم چیست؟ ویژگی‌های مسائل بدخیم به این شرح است.
1. هیچ صورتبندی مشخصی از یک مسأله بدخیم وجود ندارد. اطلاعات لازم برای شناخت مسأله، به ایده متناظر با حل مسأله بستگی دارد. تعریف مسأله، خود مسأله است. ماهیت و دامنه مسئله بستگی به این دارد که آن را با چه کسی مطرح کنیم؛ یعنی دست‌اندرکاران مختلف برداشت‌های مختلفی از ماهیت مسئله دارند. اغلب، عنصری از حقیقت در هر برداشت از مسئله وجود دارد.
2. اغلب برای حل یک مسئله بدخیم، اهدافی وجود دارد که به لحاظ درونی با یکدیگر تضاد دارند.
3. مسأله تا زمانی که راهحل آن پیدا نشده، قابل تعریف نیست. کسی نمیتواند مسأله را تعریف و بعد آنرا حل کند. مسأله و راه‌حل آن در فرایندی تعاملی، تعریف می‌شوند. هیچ کس قادر نیست راهکار مسأله را از جدای از فرایند درگیر شدن با مسأله، ارائه کند.
4. مسائل بدخیم، قاعده توقف ندارند و فقط به خاطر تنگنای زمان، هزینه یا ارزش‌ها راه‌حل متوقف میشود. برای مثال، ناکارآمدی نظام اداری چه زمانی کاملاً رفع می‌شود؟ حد توقف چنین مسأله‌ای کجاست؟
5. راه حل مسائل بدخیم، درست یا غلط نیستند، بلکه خوب یا بد هستند. بنابراین عمیقاً با ارزش‌های ذینفعان مسأله درگیر هستند.
6. آزمون صریحی برای ارزیابی پیامدهای یک راه حل وجود ندارد. موجی از پیامدها در پس هر راه حلی خوابیده است، و هر راه‌حل زنجیره‌ای از مسائل دیگر را می‌تواند خلق کند. برای مثال، مسأله‌ای نظیر پرونده هسته‌ای ایران با راهکاری نظیر برجام حل نشده، بلکه از مرحله‌ای به مرحله دیگر منتقل شده و مسائل جدیدی در ساحت‌های دیگر خلق شده‌اند.
7. فرصت برای آزمون و خطا وجود ندارد. هر بار تلاش برای حل مسأله، پیامدهای سنگین دارد. برای مثال نمی‌توانیم مسأله بحران آب در ایران را یک بار تا انتها برویم و اگر حل نشد بازگردیم و از نو شروع کنیم.
8. مجموعه مشخصی از راهکارها در میان نیست. مجموعه راهکارهای ممکن، در تعامل بررسی می‌شوند و راهکارها بر اساس گفت‌وگو، تعامل یا صورت‌هایی از کاربست قدرت، ساخته می‌شوند. راهکار 159 صفحه‌ای پرونده هسته‌ای ایران معروف به برجام، در نوامبر 2013 موجود نبود، بلکه در فرایند دو سال و اندی مذاکره تنش‌آمیز ساخته شده است.
9. سطح مسأله بیشتر به تحلیل‌گر بستگی دارد تا ذات مسأله. هر مسأله قابل ارجاع به مسأله دیگری است.
10. چون مسائل بغرنج سیاست‌گذاری دلایل متعددی دارند و ارتباط متقابلی با سایر موضوعات دارند، در نتیجه هرگونه تلاش برای بررسی آن‌ها منجر به نتایج غیرمنتظره در جای دیگر می‌شود.
مجال آن نیست تا تشریح کنم هر یک از شش مؤلفه کشور به درجاتی حائز هر یک از 10 خصیصه‌ای هستند که برای مسائل بدخیم برشمرده شد. جنس مسائل بدخیم – از جمله چندسطحی بودن، ارتباطات علل و پی‌آمدهای این گونه مسائل با زنجیره‌ای از عوامل مختلف، و ضرورت درگیر شدن ذینفعان و ذی‌ربطان مسائل در جریان تعریف مسأله و راه‌حل‌ها – الزاماتی برای بررسی و رفع مسائل جامعه ایران ایجاد می‌کند.
الف. رفع هر مسأله بدخیمی، مستلزم رویکرد «همه با هم» است. همه عناصر مهم یک نظام اجتماعی – سیاسی باید در کنار یکدیگر قرار گیرند تا بتوانند برای تعریف مسأله، گفت‌وگو درباره آن و پذیرش پی‌آمدهای ناشی از اقدام برای تعدیل و رفع مسأله توافق و اقدام کنند. رسیدن به برجام نمودی از رویکرد «همه با هم» است. علی‌رغم همه مخالفت‌هایی که با برجام شده، اما بارها تصریح شده که برجام تصمیم نظام بوده و نظرسنجی‌ها و استقبال عمومی از برجام نشان می‌دهد این تصمیم مردم و نظام بوده است. بنابراین پرداختن به حل هر مسأله بدخیمی مستلزم اجماع سیاسی است.
ب. آغاز بررسی و رفع هر مسأله بدخیمی مستلزم پذیرش هزینه‌های اغلب سنگین مترتب بر آن است. هیچ مسأله بدخیمی را نمی‌توان با راهبردهایی از جنس «شترسواری دولا دولا» یا کاربست روش‌هایی که ناراحتی هیچ کس را به همراه نداشته باشد حل کرد. رفع هر مسأله بدخیمی بازندگان و برندگانی دارد، و بازندگان به فراخور قدرت‌شان در برابر راه‌حل‌ها ایستادگی می‌کنند. شمار زیادی از متخصصان اقتصادی، محیط زیستی و حکمرانی آب معتقدند بدون قیمت‌گذاری آب، کنترل دشواری‌های موجود در مدیریت منابع آب ایران امکان‌ناپذیر است. اما قیمت‌گذاری آب ابداً راهکاری نیست که بی‌سر و صدا و بدون تصمیم‌های سخت و پرداخت هزینه‌های آن‌ها به سرانجام برسد. همین امر درخصوص سامان دادن به سیاست جذب سرمایه‌گذاری خارجی، قراردادهای نفتی، تنش‌زدایی در سیاست خارجی یا پذیرش راهکارهای اغلب ناخرسندکننده برای بازسازی نظام اداری صادق است.
👍1