مجموعه شرح کتاب «خشونت و نظام‌های اجتماعی»

محمد فاضلی

کتاب «خشونت و نظم‌های اجتماعی» (نورث، والیس و وینگاست، ۱۳۹۶، نشر روزنه) را که خواندنش برای فهم فرآیندهای توسعه اقتصادی و دموکراسی، ایده‌های فراوان و بسیار مهم دارد، در پنج قسمت شرح کرده‌ام. می‌توانید از طریق لینک‌های زیر بشنوید.

قسمت اول

تلگرام

کستباکس

قسمت دوم

تلگرام

کستباکس

قسمت سوم

تلگرام

کستباکس

قسمت چهارم

تلگرام

کستباکس

قسمت پنجم

تلگرام

کستباکس

@dirancast_officiak

.
مجری و حکمران و سیاست‌گذار وظیفه دارد به سؤال و دغدغه جامعه، واکنش و پاسخ مناسب بدهد.

#دغدغه_ایران #محمد_فاضلی
#مهاجرین_افغانستانی

@fazeli_mohammad

رقصی چنان!

در یکی از روزهای دههٔ شصت، بلقیس سلیمانی از دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران به دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی آمده بود تا در بارهٔ مزاحمت‌هایی که دانشگاه برای استاد دکتر رضا رئیس توسی ایجاد می‌کرد، با من صحبت کند.
خانم سلیمانی در آن زمان مثل تمام دانشجویان دختر نه فقط حجابش اصطلاحاً کامل بود که چادری مشکی هم به سر داشت.
برای صحبت با او، همان راهرو اصلی دانشکده را مناسب‌تر دیدم. مشغول صحبت که شدیم نگا‌ه‌ حیرت‌انگیز دانشجویان حزب‌اللهی به تدریج متوجه‌مان شد. گویی در حال ارتکاب جنایت هستیم! در همان لحظات، فیروز اصلانی که خود را مسئول رصد عموم تحرکات دانشجویان و استادان می‌دانست و به واقع در نقش محتسب و عسس دانشکده انجام وظیفه می‌کرد، از راه رسید و با مشاهدهٔ ما نیشخندی از سرِ شیطنت به لب آورد و با چنان سرعتی از پله‌ها بالا رفت که گمان کردم برای افزودن برگی بر پروندهٔ انضباطی‌ام بی‌تاب شده است!
در واقع با این نگاه دانشگاه را اداره می‌کردند و اکنون هم ظاهراً در صدد احیای همین نوع نظارت بر رفتار و تعامل دانشجویان با یکدیگرند!
اگر جز این است، پس نامه‌نگاری با رئیس دانشگاه تهران برای بستن کافه‌ها و پاتوق‌های دانشجویی اطراف دانشگاه جز تلاش به قصد بازگشت به فضای آن روزها چه معنای دیگری دارد؟
آن روزها قطعاً بازگشت‌پذیر نیست. هر کس خواب آن را دیده ، قاعدتاً پیش از خواب غذای پرچرب و سنگینی خورده است!
عده‌ای با روحیهٔ بیمار خود، زندگی مؤمنانه را سیاه و مرده و تاریک و غمزده و کرخت و راکد و یکنواخت می‌دانند و با هر نوع عشق و شادی و نشاط و تحرک و سرزندگی و زیبایی دشمنی می‌ورزند!
ایمان اما همان است که مولانا داشت. عاشق و سرخوش و دست‌افشان و پای‌کوبان بود.
نوشته بودم رقص معنو‌ی‌ترین احساس آدمی است. در مواجهه با ترش‌رویان و عبوسان و ظاهرگرایان و تندخویان و سیاه‌اندیشان و شادی‌ستیزان، "رقصی چنان" میانهٔ میدانم آرزوست!
#احمد_زیدآبادی
@ahmadzeidabad

اهمیت سند سیاستی

@fazeli_mohammad

درباره حکم تعلیق حکیم ابوعلی‌سینا از دانشگاه

تلخ است.

نوشته سهند ایرانمهر

@fazeli_mohammad

🔴دلالت‌های ضمنی

🔺اعتماد ۸ مهر ۱۴۰۲

✍️عباس عبدی

🔘بسیاری از مواقع مردم منظوری را که در ذهن خود دارند بطور مستقیم نمی‌گویند، بلکه گزاره‌ای را می‌گویند که اصطلاحاً دلالت ضمنی آن همان منظور اصلی آنان است. این کار ممکن است آگاهانه رخ دهد، مواردی هم هست که فرد متوجه دلالت ضمنی سخن خود نیست و چه بسا نخواهد آن را بیان کند، ولی به علت ناچاری یا از روی ناآگاهی به صورت ضمنی مفاهیمی را اظهار می‌دارد که برای مخاطب مهم است.

🔘این پدیده در فرهنگ ایرانی و زبان فارسی رواج دارد. در وضعیت کنونی بویژه در محدودیت‌های گفتاری باید سخنان مسئولین را از این زاویه دقت کرد، و دلالت‌های ضمنی سخنان آنان را پیدا کرد؟ در این نوشته سعی می‌کنم به برخی از آنها اشاره کنم.

🔘در مورد دلالت‌های آگاهانه، به بیانیه اخیر مجلس خبرگان رهبری اشاره می‌کنم که در بخشی از آن آمده است: ▪️”از شورای محترم نگهبان می‌خواهیم در چارچوب قانون اساسی، زمینه حضور نخبگان و مشارکت گسترده مردم را فراهم سازند که رسانه ملی در این عرصه، مسئولیت مهمی دارد.“▪️

🔘دلالت ضمنی این بخش از بیانیه نقد عملکرد شورای نگهبان و تا حدی رسانه رسمی است، و الا شرکت یا عدم شرکت مردم در انتخابات چه ربطی به شورای نگهبان دارد؟ نه کسی منتظر دعوت آنان است و نه کسی نگاهش به مطلوب‌های آنان است.

🔘ولی روشن است که رویکرد رسمی این شورا در تایید یا رد صلاحیت‌ها یکی از عوامل تعیین‌کننده در میزان مشارکت مردم است. اگر این رویکرد مبتنی بر قانون باشد، باز هم ربطی به آنان ندارد که از آنان چنین درخواستی صورت گیرد. پس معلوم است که از نظر صادر کنندگان بیانیه، این رویکرد مبتنی بر سلیقه و نظر اعضای شورای نگهبان است که چنین در خواستی را از آنان نموده‌اند. اگر این دلالت ضمنی را نادرست بدانیم، این جمله از بیانیه، بیهوده و اضافی است.

🔘امام جمعه یکی از استان‌ها فرموده‌اند: ▪️"خلاصه ما با دنیا داریم می‌جنگیم. با دنیا جنگیدن سختی داره، مشکلات داره، کمبود داره، گرانی داره، مسایل مختلف داره، نمی‌توانیم بگوییم با دنیا می‌جنگیم، اما می‌خواهیم زندگی ما در رفاه باشه آب تو شکممان تکان نخورد.“▪️

🔘دلالت ضمنی این سخنان پذیرش بخش اخیر آن در باره وجود فقر و گرسنگی است. ولی ایشان روشن نکرده‌اند که آیا این جنگ در دو سال اخیر آغاز شده، یا قبلاً هم بوده؟ اگر تازه آغاز شده، چگونه و چرا؟ و اگر قبلاً آغاز شده چرا چنین الزاماتی را در دولت قبل نمی‌گفتند بلکه در آن زمان علیه تورم و فقر مفصل سخنرانی می‌کردند؟

🔘به علاوه بارها مسئولین گفته‌اند که دنیا با ماست فقط با یکی دو کشور دعوا داریم، پس حالا چرا برای توجیه فقر و گرسنگی موجود، دنیا را طرف جنگ خود دانسته‌ایم؟ مگر اینکه، همان یکی دو کشور را همه دنیا بدانیم.

🔘دلالت ضمنی دیگر و مهم این است که، این جنگ بی‌پایان است، چون هیچ رویکردی برای خاتمه دادن به آن وجود ندارد. این دلالت ضمنی بسیار ویرانگر از اصل وجودی چنین جنگی است.

🔘مدیر مسئول روزنامه‌ای که طرفدار وضع موجود است، نوشته: ▪️”تا اواسط سده ۱۹ میلادی منطقه‌ای از جنوب خلیج فارس که از قطر امروزی تا سواحل عمان را در بر می‌گرفته (یعنی امارات متحده عربی امروز) به «ساحل دزدان دریایی‌- ساحل القرصان» شهرت داشته است.“▪️

🔘دلالت ضمنی را نخواسته بگوید، این که، دزدان دریایی هم توانستند از وضعیت فاجعه‌بار قبلی خود عبور کنند و اکنون رفاه و آرامش را برای خود به ارمغان آورند، ولی ما که مهد تمدن مشرق زمین بوده‌ایم، اکنون در وضعیتی هستیم که نیازی به شرح آن نیست، و بسیاری از نخبگان و سرمایه‌داران این مهد تمدن در حال رفتن به سرزمین سابق دزدان دریایی هستند.

🔘یک نماینده مجلس گفت: ▪️”نداشتن خانه بهانه‌ای برای ازدواج نکردن است. حتماً که همه نباید در بالای تهران ساکن باشند. جوانان می‌توانند در روستا‌های اطراف تهران با رهن و اجاره پایین زندگی کنند و صبح با اتوبوس و مترو به سر کارشان بیایند.“▪️

🔘شاید نتوان دلالت ضمنی برای این نظر بیان کرد، چون از ضمنی گذشته و آشکار است. در هر حال نتیجه ضمنی این است که محصول انتخابات استصوابی نمایندگانی است که اغلب هیچ شناختی از جامعه و مسایل جوانان و ازدواج و فقر و اقتصاد ندارند.

🔘از این نوع سخنان که دلالت‌های ضمنی آن مورد نظر گوینده نیست و حتی با آن مخالف است فراوان یافت می‌شود. این چند موردی بود که این روزها با آن برخورد کردم. واقعیت امروز ایران و نگاه طرفداران وضع موجود به جامعه را از این دلالت‌های ضمنی می‌توان دریافت.

شما هم می‌توانید در روز جهانی پادکست، دیگران را به دنیای پادکست‌ها دعوت کنید.

@dirancast_official

در #روز_جهانی_پادکست، اگر دوست داشته باشید درباره اندیشه توسعه و مسائل ایران بشنوید، می‌توانید #پادکست_دغدغه_ایران را عضو شوید، بشنوید و به دیگران معرفی کنید.

لینک پادکست در Castbox

لینک پادکست در تلگرام

@fazeli_mohammad

🔴اگر دیر بجنبید
🔹درباره خانه‌های ۲۵ متری

🔺اعتماد ۹ مهر ۱۴۰۲

✍️عباس عبدی

🔘برخی از تحلیل‌گران تاریخی معتقدند که مشکلات ریشه‌ای ما ایرانیان در جریان جنگ‌های ایران و روسیه در زمان فتحعلی شاه قاجار آشکار و نمایان و منجر به نوعی از آگاهی عمومی در این موضوع شد. آن جنگ‌ها نشان داد که مشکل ما کجاست؟

🔘در یک سو امثال قایم مقام فراهانی بودند که اعتقاد داشت: ”کسی که شش کرور مالیات می‌گیرد (شاه ایران) با کسی که شش صد کرور (دولت روسیه) از در جنگ در نمی‌آید.“ یک قاعده خیلی روشن و منطقی.چ، و دیگرانی بودند که می‌گفتند نخیر. ”ما می‌توانیم. و پیروز خواهیم شد.“ نتیجه شد آنچه که در ترکمانچای شاهدش بودیم. این فرآیند همچنان ادامه داشته است. در خلوت خود عقلانیت را می‌فهمیم ولی در جلوت و آشکارا، ساز دیگری می‌زنیم.

🔘در خاطرات افرادی که مکرر نزد حکام رفته‌اند، از این موارد زیاد است که نزد او چیزی را می‌گفتند و دور از او نظر متفاوتی داشتند. امروز هم همین رفتار را به شکل‌های گوناگون از خود بروز می‌دهیم.

🔘چندی پیش خبری منتشر شد که یکی از مناطق شهرداری تهران قراردادی را منعقد کرده که چند صد واحد مسکونی ۲۵ تا ۳۵ متری را بسازد. هنوز خبر منتشر نشده بود که وااسلامای عده‌ای بلند شد، که این مغایر فلان سیاست‌هاست، باید خانه‌های بزرگ‌تر در اختیار مردم قرار دهیم، فرزندآوری چه می‌شود؟ مهمان و صِلِهِ رَحِم و... چه خواهد شد و هنوز صبح شام نشده بود که خبر را تکذیب کردند تا مبادا عرش آرزوهای برخی به لرزه در آید، و خوشبختانه با تکذیب خبر، ساخت واحدهای آپارتمانی و ویلایی هزار متری در دستور کار آقایان قرار گرفت. همان ویلاهایی که متناسب با فرهنگ غنی ایرانی ـ اسلامی است و چیزی هم که زیاد داریم، زمین است که خداوند عطا فرموده.

https://telegra.ph/اگر-دیر-بجنبید-09-30