📝 کانال فلسفه اخلاق:
🔰 چرا ما حرف مفت میزنیم؟
✍️ مصطفی ملکیان
فرانکفورت در کتاب «در باب حرف مفت» عللی را بیان کرده است که به نظر، استقصاء او ناتمام است. به نظر من گرایش انسان به حرف مفت دو دسته ادله دارد:
🔸١- ادلّه غیرمعرفتی: این ادله به دو دسته فردی و جمعی تقسیم میشوند. اینها عواملی روانی هستند.
از میان ادله فردی یکی احساس تنهایی عمیق است. فرد برای رفع تنهایی عمیقش حرف مفت میزند تا با دیگری ارتباط برقرار کند. این نشاندهنده آن است که فرد سلامت روانی ندارد.
انگیزه دیگر حرف مفت خودشیفتگی است، مثل زمانی که فرد احساسات و عواطف خود را برای دیگران بیان میکند. این قسم غیر از آنکه نشاندهنده فقدان سلامت روانی است، نشاندهنده نوعی رذیلت اخلاقی نیز هست.
سومین دلیل فردی حرف مفت خودنمایی است که صرفا یک رذیلت اخلاقی است، مثل فردی که رشته اصلیاش فیزیک است، اما در سایر رشتهها نیز اظهارنظر میکند.
دلیل فردی چهارم حرف مفت تنبلی است. آدمی که حوصله مطالعه ندارد، حرف مفت میزند.
🔹اما عوامل غیرمعرفتی اجتماعی نیز هست که فرانکفورت به برخی از آنها اشاره کرده است. نخست اینکه در تمدن مدرن سخن گفتن، علامت برتری است. یکی از ویژگیهای ماهوی فرهنگی مدرنیته این است که برای سخن ارزش قائل است، نه برای سکوت. بنابراین مدرنیته بیمعنایی (non sense) را رواج داده است، زیرا برای نفس سخن گفتن ارزش قائل است.
📌در حالیکه سکوت یکی از ویژگیهای فرزانگان در دوران گذشته بود.
🔹دومین عامل اجتماعی دموکراسی است. در دموکراسی از شهروندان خواسته میشود که در مسائل مختلف اظهارنظر کنند و این سبب رواج حرف مفتگویی میشود.
البته دموکراسی به ضرورت عملی چارهای جز رجوع به نظر همگان ندارد و به لحاظ حقوقی برای همه حق سخن قائل است، اما این بدان معنا نیست که افراد به لحاظ اخلاقی نیز میتوانند راجع به هر چیز حرف بزنند. در حالی که باید میان حقوق و اخلاق تمایز گذاشت.
🔹سومین عامل اجتماعی این است که در مدرنیته «حکمتِ به من چه» وجود ندارد. در مقام علم، جواب هر سوالی را دانستن به درد نمیخورد. «حکمت به من چه» فرزانگان باستان میگوید سوالاتی را باید پرسید که وضع انسان قبل از طرح آنها در ذهن با بعد از طرح آنها فرق کند.
در مدرنیته به نام کنجکاوی علمی هر پرسیدنی مستحسن شمرده میشود. هایدگر در «هستی و زمان» در این زمینه بهترین نکته را خاطرنشان میشود و میگوید زمانی که کسی کنجکاوی بیارزش داشته باشد، مخاطب یاوهگویی بیارزش میکند و مخاطب و گوینده هر دو سرگشته میشوند. او میگفت باید اولین مرحله یعنی کنجکاوی بیجا را متوقف کرد وگرنه دو پدید بعدی یعنی یاوه گویی بیارزش و سرگشتگی نیز رخ میدهد. هیچ تحلیلگری به خوبی هایدگر این پدیده را تحلیل نکرده است.
🔹چهارمین پدیده اجتماعی که سبب رواج یاوهگویی میشود، سیطره کمیّت بر کیفیت در دوران ما است. در چنین روزگاری افراد به جای حرف درست (توجه به کیفیت)، زیاد حرف میزنند (توجه به کمیت) .
قرآن میگوید: «لِیبْلُوکمْ أیکمْ أحْسنُ عملًا» (سوره ملک، آیه ٢) یعنی خدا میآزماید که کدام کار بهتر میکنید، نه اینکه کدام یک کار بیشتری میکند یعنی نگفته است «ایکم اکثر عملا» یعنی قرآن برای کیفیت عمل ارزش قائل است نه کمیت آن.
🔹پنجمین عامل اجتماعی رواج حرف مفت، تقدّم اتیکت (آداب معاشرت) بر اتیکس (ethics، اخلاق) است. میان آداب معاشرت و اخلاق تمایز هست و هر دو ضرورت دارد. اما هنگام تعارض این دو باید اخلاق را بر آداب معاشرت ترجیح داد. متاسفانه امروز آداب معاشرت بر اخلاق تقدم یافته و به همین خاطر افراد برای رعایت ادب و احترام، به حرف مفت گوش میکنند.
🔸٢- ادله معرفتی: همه فلسفهها و مکتبها و سنتهای فکری که میگویند یا حقیقتی در کار نیست (نیهیلیسم معرفتی) و فقط چشماندازها و سوژهها در کار هستند؛ یا بشر به حقیقت دسترسی ندارد (آگنوستیسیزم یا اسکپتیسیزم معرفتی)، در واقع میگویند، هر چه بیان میشود، حرف مفت است. هر جا انسان فکر کند حقیقتی نیست یا دسترسی به حقیقت ندارد، به گمانهزنی درباره حقیقت میپردازد و این به معنای حرف مفت است. این دیدگاه معرفتی لب سخن پستمدرنهاست. آنها میگویند حقیقتی در کار نیست و اگر حقیقتی هم هست، خارج از دسترس بشر است. این البته غیر از سخن کانت است که میگفت نومنی (شیء فینفسه) هست که از دسترس معرفت خارج است، اما معرفت به فنومن (پدیدار) امکانپذیر است.
❤️🍀 @filsofak
🔰 چرا ما حرف مفت میزنیم؟
✍️ مصطفی ملکیان
فرانکفورت در کتاب «در باب حرف مفت» عللی را بیان کرده است که به نظر، استقصاء او ناتمام است. به نظر من گرایش انسان به حرف مفت دو دسته ادله دارد:
🔸١- ادلّه غیرمعرفتی: این ادله به دو دسته فردی و جمعی تقسیم میشوند. اینها عواملی روانی هستند.
از میان ادله فردی یکی احساس تنهایی عمیق است. فرد برای رفع تنهایی عمیقش حرف مفت میزند تا با دیگری ارتباط برقرار کند. این نشاندهنده آن است که فرد سلامت روانی ندارد.
انگیزه دیگر حرف مفت خودشیفتگی است، مثل زمانی که فرد احساسات و عواطف خود را برای دیگران بیان میکند. این قسم غیر از آنکه نشاندهنده فقدان سلامت روانی است، نشاندهنده نوعی رذیلت اخلاقی نیز هست.
سومین دلیل فردی حرف مفت خودنمایی است که صرفا یک رذیلت اخلاقی است، مثل فردی که رشته اصلیاش فیزیک است، اما در سایر رشتهها نیز اظهارنظر میکند.
دلیل فردی چهارم حرف مفت تنبلی است. آدمی که حوصله مطالعه ندارد، حرف مفت میزند.
🔹اما عوامل غیرمعرفتی اجتماعی نیز هست که فرانکفورت به برخی از آنها اشاره کرده است. نخست اینکه در تمدن مدرن سخن گفتن، علامت برتری است. یکی از ویژگیهای ماهوی فرهنگی مدرنیته این است که برای سخن ارزش قائل است، نه برای سکوت. بنابراین مدرنیته بیمعنایی (non sense) را رواج داده است، زیرا برای نفس سخن گفتن ارزش قائل است.
📌در حالیکه سکوت یکی از ویژگیهای فرزانگان در دوران گذشته بود.
🔹دومین عامل اجتماعی دموکراسی است. در دموکراسی از شهروندان خواسته میشود که در مسائل مختلف اظهارنظر کنند و این سبب رواج حرف مفتگویی میشود.
البته دموکراسی به ضرورت عملی چارهای جز رجوع به نظر همگان ندارد و به لحاظ حقوقی برای همه حق سخن قائل است، اما این بدان معنا نیست که افراد به لحاظ اخلاقی نیز میتوانند راجع به هر چیز حرف بزنند. در حالی که باید میان حقوق و اخلاق تمایز گذاشت.
🔹سومین عامل اجتماعی این است که در مدرنیته «حکمتِ به من چه» وجود ندارد. در مقام علم، جواب هر سوالی را دانستن به درد نمیخورد. «حکمت به من چه» فرزانگان باستان میگوید سوالاتی را باید پرسید که وضع انسان قبل از طرح آنها در ذهن با بعد از طرح آنها فرق کند.
در مدرنیته به نام کنجکاوی علمی هر پرسیدنی مستحسن شمرده میشود. هایدگر در «هستی و زمان» در این زمینه بهترین نکته را خاطرنشان میشود و میگوید زمانی که کسی کنجکاوی بیارزش داشته باشد، مخاطب یاوهگویی بیارزش میکند و مخاطب و گوینده هر دو سرگشته میشوند. او میگفت باید اولین مرحله یعنی کنجکاوی بیجا را متوقف کرد وگرنه دو پدید بعدی یعنی یاوه گویی بیارزش و سرگشتگی نیز رخ میدهد. هیچ تحلیلگری به خوبی هایدگر این پدیده را تحلیل نکرده است.
🔹چهارمین پدیده اجتماعی که سبب رواج یاوهگویی میشود، سیطره کمیّت بر کیفیت در دوران ما است. در چنین روزگاری افراد به جای حرف درست (توجه به کیفیت)، زیاد حرف میزنند (توجه به کمیت) .
قرآن میگوید: «لِیبْلُوکمْ أیکمْ أحْسنُ عملًا» (سوره ملک، آیه ٢) یعنی خدا میآزماید که کدام کار بهتر میکنید، نه اینکه کدام یک کار بیشتری میکند یعنی نگفته است «ایکم اکثر عملا» یعنی قرآن برای کیفیت عمل ارزش قائل است نه کمیت آن.
🔹پنجمین عامل اجتماعی رواج حرف مفت، تقدّم اتیکت (آداب معاشرت) بر اتیکس (ethics، اخلاق) است. میان آداب معاشرت و اخلاق تمایز هست و هر دو ضرورت دارد. اما هنگام تعارض این دو باید اخلاق را بر آداب معاشرت ترجیح داد. متاسفانه امروز آداب معاشرت بر اخلاق تقدم یافته و به همین خاطر افراد برای رعایت ادب و احترام، به حرف مفت گوش میکنند.
🔸٢- ادله معرفتی: همه فلسفهها و مکتبها و سنتهای فکری که میگویند یا حقیقتی در کار نیست (نیهیلیسم معرفتی) و فقط چشماندازها و سوژهها در کار هستند؛ یا بشر به حقیقت دسترسی ندارد (آگنوستیسیزم یا اسکپتیسیزم معرفتی)، در واقع میگویند، هر چه بیان میشود، حرف مفت است. هر جا انسان فکر کند حقیقتی نیست یا دسترسی به حقیقت ندارد، به گمانهزنی درباره حقیقت میپردازد و این به معنای حرف مفت است. این دیدگاه معرفتی لب سخن پستمدرنهاست. آنها میگویند حقیقتی در کار نیست و اگر حقیقتی هم هست، خارج از دسترس بشر است. این البته غیر از سخن کانت است که میگفت نومنی (شیء فینفسه) هست که از دسترس معرفت خارج است، اما معرفت به فنومن (پدیدار) امکانپذیر است.
❤️🍀 @filsofak
🔺 مهربانی را از حیوانات و طبیعت بیاموزیم
پرنده ای در حال استراحت روی سر آهو
#من_طبیعت_را_دوست_دارم
❤️🍀 @filsofak
پرنده ای در حال استراحت روی سر آهو
#من_طبیعت_را_دوست_دارم
❤️🍀 @filsofak
📝 کانال فلسفه اخلاق:
روز عشاق
گلی را که از دست دختر کولی
خریدم
دادم به دیگر دستش!
#نوزات_چلیک
ترجمه: آیدین روشن - میراندا میناس
❤️🍀 @filsofak
روز عشاق
گلی را که از دست دختر کولی
خریدم
دادم به دیگر دستش!
#نوزات_چلیک
ترجمه: آیدین روشن - میراندا میناس
❤️🍀 @filsofak
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
تمام قد مي ايستیم به احترام
تمام زنان دنيا،
كه نام مادر برازنده آنان است.
كار بي بديلي است درست" مادر "بودن.
درست "انسان "بودن...
🍀❤️ @filsofak
تمام زنان دنيا،
كه نام مادر برازنده آنان است.
كار بي بديلي است درست" مادر "بودن.
درست "انسان "بودن...
🍀❤️ @filsofak
📝 کانال فلسفه اخلاق:
اگر شما "گيوتين" را به جلوى صحنه آورده ايد و آنرا با اين شادمانى و افتخار افراشته و به آسمان رسانده ايد، فقط براى اينست كه بريدن سر از همه كار آسان تر است و پروردن انديشه در سر، از همه كار دشوارتر.
شما تنبليد، پرچم شما كهنه پارچه اى بيش نيست؛ نماد ناتوانى
📚 تسخير شدگان
✍ #فئودور_داستایوفسکی
❤️🍀 @filsofak
اگر شما "گيوتين" را به جلوى صحنه آورده ايد و آنرا با اين شادمانى و افتخار افراشته و به آسمان رسانده ايد، فقط براى اينست كه بريدن سر از همه كار آسان تر است و پروردن انديشه در سر، از همه كار دشوارتر.
شما تنبليد، پرچم شما كهنه پارچه اى بيش نيست؛ نماد ناتوانى
📚 تسخير شدگان
✍ #فئودور_داستایوفسکی
❤️🍀 @filsofak
Forwarded from انجمن ادبی موژ (Admin)
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
یک تحقیق جالب در مورد رفتارهای اجتماعی که در ضمیر ناخودآگاه ما نهادینه می شود.
🍀❤️ @bright_houses
🍀❤️ @bright_houses
Forwarded from الهیات روان (Admin)
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ما مسئول رابطه، عشق و زندگی خودمان هستیم. بیایید هر روز عشق را به خود و دیگران یادآوری کنیم. ❤️
🍀❤️ @lovediverse
🍀❤️ @lovediverse
📝 کانال فلسفه اخلاق:
دارم به آخرین پیامتان فکر می کنم
پیام هایِ سوخته ی ناتمام
که مثل این سفر
هیچوقت به مقصد نرسید
به اینکه "نگرانم نبا..."
به اینکه "از دور می بو..."
به اینکه "تو هم مراقب خو..."
دارم به انگشت هایِ کسی فکر میکنم
که برایت نوشته بود
"رسیدی زنگ بزن عزیزم"
به باقیمانده ی شیشه ی عطرت روی میز
به پیراهنِ تازه ات
به اینکه مرا ببخش مادر
اگر اینبار به جای سوغاتی
خاکسترم را برایت هدیه می آورم
#داوود_سوران
❤️🍀 @filsofak
دارم به آخرین پیامتان فکر می کنم
پیام هایِ سوخته ی ناتمام
که مثل این سفر
هیچوقت به مقصد نرسید
به اینکه "نگرانم نبا..."
به اینکه "از دور می بو..."
به اینکه "تو هم مراقب خو..."
دارم به انگشت هایِ کسی فکر میکنم
که برایت نوشته بود
"رسیدی زنگ بزن عزیزم"
به باقیمانده ی شیشه ی عطرت روی میز
به پیراهنِ تازه ات
به اینکه مرا ببخش مادر
اگر اینبار به جای سوغاتی
خاکسترم را برایت هدیه می آورم
#داوود_سوران
❤️🍀 @filsofak
▫️مظلوم، مثل کاپیتانی که وظيفه اش هدایتِ كهنه ترين هواپيماهاى دنياست...
❤️🍀 @filsofak
❤️🍀 @filsofak
📝 کانال فلسفه اخلاق:
فلسفه، فرزند شک است و در دامن شک نیز رشد می کند و ارتقا می یابد. یکی از آثار سودمند شک این است که جزم گرایی را از انسان سلب می کند و یخ های اندیشه افسرده را ذوب می سازد.
جزم گرایی و انجماد موجب توقف است و انسان به واسطه شک می تواند از آنچه موجب توقف می شود، رهایی یابد.
کتاب من و جزمن - دکتر ابراهیمی دینانی
❤️🍀 @filsofak
فلسفه، فرزند شک است و در دامن شک نیز رشد می کند و ارتقا می یابد. یکی از آثار سودمند شک این است که جزم گرایی را از انسان سلب می کند و یخ های اندیشه افسرده را ذوب می سازد.
جزم گرایی و انجماد موجب توقف است و انسان به واسطه شک می تواند از آنچه موجب توقف می شود، رهایی یابد.
کتاب من و جزمن - دکتر ابراهیمی دینانی
❤️🍀 @filsofak
📝 کانال فلسفه اخلاق:
انسان در بیست سالگی در مرکز جهان می رقصد،
در سی سالگی میان دایره پرسه می زند،
در پنجاه سالگی روی حاشیه راه می رود، و از نگریستن به درون و بیرون پرهیز می کند ...
پس از آن، دیگر اهمیتی ندارد؛
امتیاز کودکان و سالمندان،
نامرئی بودن آنهاست.
زن آینده
#کریستین_بوبن
🍀❤️ @filsofak
انسان در بیست سالگی در مرکز جهان می رقصد،
در سی سالگی میان دایره پرسه می زند،
در پنجاه سالگی روی حاشیه راه می رود، و از نگریستن به درون و بیرون پرهیز می کند ...
پس از آن، دیگر اهمیتی ندارد؛
امتیاز کودکان و سالمندان،
نامرئی بودن آنهاست.
زن آینده
#کریستین_بوبن
🍀❤️ @filsofak
📝 کانال فلسفه اخلاق:
دیگر برایم کاملا روشن بود که بخش عمده بدبختی انسان به نادرستی راهش بستگی دارد. اگر هنگام راه رفتن کفش آدم خیلی تنگ یا گشاد باشد، پس از طی چند کیلومتر، زمین و زمان را به باد فحش و ناسزا می گیرد. اما آنچه از درکش عاجز بودم این بود که چرا آدم ها از همان اول کفشی مناسب پایشان نمی کنند.
جان جهان
#سوزانا_تامارو
❤️🍀 @filsofak
دیگر برایم کاملا روشن بود که بخش عمده بدبختی انسان به نادرستی راهش بستگی دارد. اگر هنگام راه رفتن کفش آدم خیلی تنگ یا گشاد باشد، پس از طی چند کیلومتر، زمین و زمان را به باد فحش و ناسزا می گیرد. اما آنچه از درکش عاجز بودم این بود که چرا آدم ها از همان اول کفشی مناسب پایشان نمی کنند.
جان جهان
#سوزانا_تامارو
❤️🍀 @filsofak
📝 کانال فلسفه اخلاق:
تاریخ غرب (و حتی شاید جهان) به روایتی مناظره میان ارسطو و افلاطون است. گفتم “مناظره” ولی گاه به مصاف خونین شبیه تر بوده!
هر دو در زمان حیات آدمهای محترم و خویشتنداری بودند، از این رو ستیز سرشتیِ این دو تفکر در بسط و استقراء نمادین اندیشه شان طی زمان بهتر دیده می شود:
افلاطون عاشق راستی بود و عدالتخواه.
ارسطو عاشق دانستن بود و کنجکاو.
افلاطون شاگرد شهید شوکران بود.
ارسطو فرزند هنرهای خویشتن بود.
افلاطون مراقبه می کرد و فلسفه بافی.
ارسطو تجربه می کرد و کالبد شکافی.
افلاطون آکادمی را ساخت.
ارسطو، لیسئوم را پایه گذاشت.
افلاطون در پی آرمانشهر و نظم و نجات جمعی بود.
ارسطو، فن بیان آموخت تا هر کس فردیّت خود را بهتر شکوفا کند.
افلاطون می ترسید “مردم از پی گمان بروند” و شعر را، جوش آوردن احساسات ناپرورده انسانی می دانست. افکار را “نگهبانان” جامعه از بالا می بایست به توده ها عرضه کنند. شعر در مدینه فاضله افلاطون ممنوع بود.
ارسطو رساله “بوطیقا” - فن شعر را نوشت که انجیل همه فیلمنامه نویسان هالیوود است. هر کس آزاد است قصه خود را بنویسد. ارسطو پدر “رسانه اصطلاحا آزاد” است...
شهیدِ مصلوب که غرب را در نوردید، از جهتی شاگرد نمادین افلاطون است...
هرگاه که اندیشه افلاطون بخواهد چیره شود، شرطِ لازمْ یک شهید است.
شاگرد ارسطو اما (خلف یا ناخلف) اسکندر مقدونی است که شرق را شخم زد و هیچ گیاه روینده ای نکاشت....
در زمانه ی ما بخشی از نظرات افلاطون در اتحاد جماهیر شوروی پیاده شد.
ارسطو آمریکا را ساخت...
در مجموع شرق در بیشتر دوره های خود افلاطونی بوده و غربْ ارسطویی...
اما کدام بهتر است؟
همه سقراط و مسیح را دوست دارند اما انگار آخر هفته با شاگردان ارسطو بیشتر خوش می گذرد!
طی دوره های سختیِ طبیعی یا جنگ که اتحاد لازم است، افلاطون قیمت پیدا می کند. در شرایط رفاه جغرافیایی و تاریخی ارسطو باب می شود.
نقطه ضعف افلاطون (نظام های تمامیت خواه) شاید زودتر روشن شود، اما شاگردان بازیگوش ارسطو هم تا تمام سیاره را نبلعند و تشریح نکنند دست بردار نیستند. تباهی ارسطویی مزمن تر و کامل تر است! حکایت قورباغه و دیگ آب جوش...
ایده آلیزم سیاسی، دیکتاتوری های عقیدتی و تفتیش عقاید، تزویر و ریا، عقب ماندگی علمی از عوارض ناخواسته افلاطون زدگی است.
اوتانازی اجباری، نژادپرستی و بهنژادی، سرمایه داری افسار گسیخته ، برده داری مدرن، نابودی منابع سیاره و گرمایش زمیننتیجه ارسطو زدگی دیوانه وار است.
بسط و استقراء کابوس وار روش های افلاطون به “قلعه حیوانات” می رسد و بسط جنون آمیز آیین ارسطو به “۱۹۸۴” جرج اورول و “Brave new world” آلدوس هاکسلی می انجامد!
جهان به تناوب از کمبود ارسطو یا افلاطون رنج برده است...
در سال ۳۰۰ میلادی در غرب ارسطو زیاد بود و افلاطون کم...
در سال ۱۰۰۰ میلادی در غرب ارسطو کم بود و افلاطون زیاد،(هرچند گفته های ارسطو را مومیایی کرده و نگه داشته بودند، روش تجربی او فراموش شده بود).
از رنسانس دنیای پیروز و پیشرو دوباره بدست ارسطو افتاد تا امروز و امروز
وقتی می گویند:
“دنیا دیگر به آدمهای موفق، رقابتی و نابغه نیازی ندارد اما سخت محتاج آدمهای صلح طلب، مهربان و بی آزار است”،
منظورشان این است:
“ارسطو بس است، افلاطون بیاورید!”
البته بعضی از جاهای دنیا هم هست که سرسختانه نسخه های بومی و محلی افلاطون را اجرا می کنند و به آنجاها بد نیست به مقدار لازم ارسطو اضافه گردد.
هر گاه جهان میان ارسطو و افلاطون دست بدست شود، یکی برود تا دیگری بیاید، آشوب و آشفتگی رخ می دهد، دوره هایی طولانی از قساوت توام با حماقت که نه با ارسطو توضیح داده می شود و نه با افلاطون توجیه...
مارکس زمانی گفته بود: “تکامل فردی خلاصه ای است از تکاملِ گونه!”
شاید هر فرد بتواند در نهاد خود حد متعادلی از افلاطون و ارسطو برقرار کند...
شاید این دریافت ها کمک کند عده ای میان ارسطو و افلاطون، تصمیمشان را بگیرند.
شاید آگاهی از این پهلو به پهلو شدنِ دردناک تاریخ، دستِ کم رنج را کم کند.
ایمان فانی
#فلسفه
#سیاست
#تاریخ
🍀❤️ @filsofak
تاریخ غرب (و حتی شاید جهان) به روایتی مناظره میان ارسطو و افلاطون است. گفتم “مناظره” ولی گاه به مصاف خونین شبیه تر بوده!
هر دو در زمان حیات آدمهای محترم و خویشتنداری بودند، از این رو ستیز سرشتیِ این دو تفکر در بسط و استقراء نمادین اندیشه شان طی زمان بهتر دیده می شود:
افلاطون عاشق راستی بود و عدالتخواه.
ارسطو عاشق دانستن بود و کنجکاو.
افلاطون شاگرد شهید شوکران بود.
ارسطو فرزند هنرهای خویشتن بود.
افلاطون مراقبه می کرد و فلسفه بافی.
ارسطو تجربه می کرد و کالبد شکافی.
افلاطون آکادمی را ساخت.
ارسطو، لیسئوم را پایه گذاشت.
افلاطون در پی آرمانشهر و نظم و نجات جمعی بود.
ارسطو، فن بیان آموخت تا هر کس فردیّت خود را بهتر شکوفا کند.
افلاطون می ترسید “مردم از پی گمان بروند” و شعر را، جوش آوردن احساسات ناپرورده انسانی می دانست. افکار را “نگهبانان” جامعه از بالا می بایست به توده ها عرضه کنند. شعر در مدینه فاضله افلاطون ممنوع بود.
ارسطو رساله “بوطیقا” - فن شعر را نوشت که انجیل همه فیلمنامه نویسان هالیوود است. هر کس آزاد است قصه خود را بنویسد. ارسطو پدر “رسانه اصطلاحا آزاد” است...
شهیدِ مصلوب که غرب را در نوردید، از جهتی شاگرد نمادین افلاطون است...
هرگاه که اندیشه افلاطون بخواهد چیره شود، شرطِ لازمْ یک شهید است.
شاگرد ارسطو اما (خلف یا ناخلف) اسکندر مقدونی است که شرق را شخم زد و هیچ گیاه روینده ای نکاشت....
در زمانه ی ما بخشی از نظرات افلاطون در اتحاد جماهیر شوروی پیاده شد.
ارسطو آمریکا را ساخت...
در مجموع شرق در بیشتر دوره های خود افلاطونی بوده و غربْ ارسطویی...
اما کدام بهتر است؟
همه سقراط و مسیح را دوست دارند اما انگار آخر هفته با شاگردان ارسطو بیشتر خوش می گذرد!
طی دوره های سختیِ طبیعی یا جنگ که اتحاد لازم است، افلاطون قیمت پیدا می کند. در شرایط رفاه جغرافیایی و تاریخی ارسطو باب می شود.
نقطه ضعف افلاطون (نظام های تمامیت خواه) شاید زودتر روشن شود، اما شاگردان بازیگوش ارسطو هم تا تمام سیاره را نبلعند و تشریح نکنند دست بردار نیستند. تباهی ارسطویی مزمن تر و کامل تر است! حکایت قورباغه و دیگ آب جوش...
ایده آلیزم سیاسی، دیکتاتوری های عقیدتی و تفتیش عقاید، تزویر و ریا، عقب ماندگی علمی از عوارض ناخواسته افلاطون زدگی است.
اوتانازی اجباری، نژادپرستی و بهنژادی، سرمایه داری افسار گسیخته ، برده داری مدرن، نابودی منابع سیاره و گرمایش زمیننتیجه ارسطو زدگی دیوانه وار است.
بسط و استقراء کابوس وار روش های افلاطون به “قلعه حیوانات” می رسد و بسط جنون آمیز آیین ارسطو به “۱۹۸۴” جرج اورول و “Brave new world” آلدوس هاکسلی می انجامد!
جهان به تناوب از کمبود ارسطو یا افلاطون رنج برده است...
در سال ۳۰۰ میلادی در غرب ارسطو زیاد بود و افلاطون کم...
در سال ۱۰۰۰ میلادی در غرب ارسطو کم بود و افلاطون زیاد،(هرچند گفته های ارسطو را مومیایی کرده و نگه داشته بودند، روش تجربی او فراموش شده بود).
از رنسانس دنیای پیروز و پیشرو دوباره بدست ارسطو افتاد تا امروز و امروز
وقتی می گویند:
“دنیا دیگر به آدمهای موفق، رقابتی و نابغه نیازی ندارد اما سخت محتاج آدمهای صلح طلب، مهربان و بی آزار است”،
منظورشان این است:
“ارسطو بس است، افلاطون بیاورید!”
البته بعضی از جاهای دنیا هم هست که سرسختانه نسخه های بومی و محلی افلاطون را اجرا می کنند و به آنجاها بد نیست به مقدار لازم ارسطو اضافه گردد.
هر گاه جهان میان ارسطو و افلاطون دست بدست شود، یکی برود تا دیگری بیاید، آشوب و آشفتگی رخ می دهد، دوره هایی طولانی از قساوت توام با حماقت که نه با ارسطو توضیح داده می شود و نه با افلاطون توجیه...
مارکس زمانی گفته بود: “تکامل فردی خلاصه ای است از تکاملِ گونه!”
شاید هر فرد بتواند در نهاد خود حد متعادلی از افلاطون و ارسطو برقرار کند...
شاید این دریافت ها کمک کند عده ای میان ارسطو و افلاطون، تصمیمشان را بگیرند.
شاید آگاهی از این پهلو به پهلو شدنِ دردناک تاریخ، دستِ کم رنج را کم کند.
ایمان فانی
#فلسفه
#سیاست
#تاریخ
🍀❤️ @filsofak
📝 کانال فلسفه اخلاق:
زیاد از خویش سخن گفتن، تلاشی است برای پنهان کردن خویشتن.
فریدریش نیچه
❤️🍀 @filsofak
زیاد از خویش سخن گفتن، تلاشی است برای پنهان کردن خویشتن.
فریدریش نیچه
❤️🍀 @filsofak