Гео Әлем Тв | География
1.11K subscribers
842 photos
549 videos
25 files
382 links
ГеоӘлемТв — Жер ғаламшарының сырларын бірге ашайық!

Жарнама және донат үшін @Teacher_Ahmet
Download Telegram
Тибетте күтпеген қарлы боран: Эверест маңында бір адам қаза тапты, жүздеген турист құтқарылды

2025 жылдың 6 қазанында Қытайдың Тибет аймағында, Эвересттің шығыс беткейінде күтпеген жерден қатты қарлы боран соқты. Сол сәтте шамамен мыңға жуық адам тауда жүр еді. Қар қалың жауып, жел күшейіп, ауа температурасы күрт төмендеді. Нәтижесінде бір ер адам суықтан қаза тапты.

5 мың метр биіктікте жүрген треккинг әуесқойлары боранның ортасында қалып қойған. Құтқарушылар қиын жағдайға қарамастан, шамамен 200 туристі қауіпсіз жерге шығарып үлгерді.

Бұл оқиға — Тибетте күз айында сирек болатын табиғи апаттардың бірі.
🌌 Плутон өзінің серігін бояды 🖌

New Horizons ғарыш аппараты алғаш рет Плутонның серігі — Харонның суреттерін жіберген кезде, ғалымдар таңғаларлық нәрсе байқады.

Оның солтүстік полюсі ерекше қызғылт-қоңыр дақпен жабылған екен. Бұл аймаққа кейіннен Мордор Макула деген атау берілді.

Ғалымдардың түсіндіруінше, Плутонның атмосферасындағы метан газы ғарышқа ұшып, Харонның тартылыс күшіне түседі де, оның суық бетінде қатып қалады.

Көктем келгенде Күннің сәулесі қайта түскен сәтте бұл мұз еріп, метан қайтадан газға айналады.
Сол кезде бетінде ауыр органикалық қосылыстар қалып, Харонның солтүстігін қоңыр-қызыл түске бояйды.

🪐 Ғарыштағы табиғаттың өзі осылайша сурет салып тұрғандай…
🔥2👍1
🧊 Мұзды жұмбақтың ашылуы

“Қиялыңызға елестетіңізші: көкжиектен әріде — мәңгі мұз басқан, ешкім бармаған құрлық бар. Адамзат оны тек аңыз деп ойлаған...”

Олар картаға "Terra Australis Incognita" — «Белгісіз оңтүстік құрлығы» деп жазды. Бірақ ол жерге ешкім аяқ баспаған. Бұл жер — бір ұлы жұмбақ, тіпті аңыз сияқты еді. Алайда адам баласы әрқашан белгісізді ашуға ұмтылады...

❄️ Алғашқы талпыныс

1773 жылы Ұлыбританияның әйгілі теңізшісі Джеймс Кук Оңтүстік мұхиттарды кесіп өтті. Ол алғаш рет Оңтүстік поляр шеңберінен асты. Қалың мұз, қап-қара аспан мен жел оған қарсы тұрды. Бірақ ол табандылық танытты. Жер таппады. Тек шексіз мұз ғана… Куктың күнделігінде:

"Мен бұл жақта ешқандай құрлық жоқ деп ойлаймын", — деп жазылды.


Дегенмен, ол соқпақ салды. Оның сапары — нағыз Антарктидаға апарар жолдың бастауы еді.

⚓️ Үміт оты қайта жанды

Жылдар өтті... Адамзат бұл мұзды жұмбақты ұмыта алмады. 1820 жылы үш бірдей батыл экспедиция Антарктида жағалауын дербес көріп, адамзатқа бұл құрлықтың шын мәнінде бар екенін дәлелдеді.

27 қаңтар күні ресейлік теңізшілер — Фаддей Беллинсгаузен мен Михаил Лазарев — мұз арасынан жер көрді. Бұл тарихтағы алғашқы сәт болатын.
Үш күннен кейін, 30 қаңтарда, британдық Эдвард Брансфилд Антарктида түбегіне көз тігіп, картаға түсірді. Ал қараша айында америкалық Натаниэль Палмер да мұзды жағалауға жақындады.

Антарктида енді жұмбақ емес — нақты географиялық шындыққа айналды. Бірақ ол әлі де тыныш әрі суық еді. Адам оны бағындыруға әлі дайын емес болатын.

🚩 Ерлік дәуірі

20-ғасырдың басында батыл саяхатшылар мен зерттеушілер Антарктиданың ішкі бөлігіне жол тартты. Олар тек карта сызып қоймай, сол жердің шынайы иесін — табиғатты тануға тырысты.

Олардың ішіндегі ең ұлы жетістік — 1911 жылы норвегиялық Роальд Амундсен бастаған экспедицияның Оңтүстік полюске жетуі болды. Бұл — адамның ерік-жігерінің, табандылығының жеңісі еді. Сол сәтте мұз үстінде тек жел ғана естілді, бірақ сол үнсіздіктің артында — адамзаттың ғасырлар бойғы арманы орындалды.

🔬 Ғылым мен ынтымақтастықтың мекені

1959 жылы 12 ел бірлесіп, Антарктида туралы ерекше келісімге қол қойды. Бұл — адамзат тарихындағы ең гуманистік шешімдердің бірі болды. Антарктида — енді ешбір елге тиесілі емес, ешқандай соғысқа жол берілмейтін, тек бейбіт ғылым мен зерттеу үшін арналған құрлыққа айналды.

📄 Қорытынды

Антарктида
— жай ғана мұз бен суық емес. Ол — адамзаттың арманы, батылдығы мен қажырлығының көрінісі.

Бұл — бізді белгісізден қорықпай, алға ұмтылуға шақыратын ұлы символ.
Бір кездері аңыз болған бұл мекен — енді ғылым мен ынтымақтастықтың шынайы ордасы.

❓ “Ал сіз белгісізге қадам басар ма едіңіз?”
Құрметті оқырмандар! Арнада ұтыс ойынын ұйымдастырсақ қалай қарайсыздар?
Anonymous Poll
71%
👍 Иә, жақсы идея
7%
🤔 Мүмкін кейін
21%
👎 Қажеті жоқ деп ойлаймын
🔥3
Гео Әлем Тв | География pinned «Құрметті оқырмандар! Арнада ұтыс ойынын ұйымдастырсақ қалай қарайсыздар?»
🌤 9 қазанға арналған ауа райы. БақКз

Бүгін Қазақстанның басым бөлігінде ашық әрі жауын-шашынсыз болады. Тек солтүстік-шығыста және оңтүстіктің таулы аудандарында жаңбыр, кей жерлерде қар күтіледі. Республика бойынша тұман түсіп, жел күшейеді.

📍Астана: бұлтты, бірақ жауын-шашынсыз. Түнде –1…–3 °C, күндіз +12…14 °C.

📍Алматы: бұлтты, жауын-шашынсыз. Түнде +2…4 °C, күндіз +15…17 °C.

📍Шымкент: бұлтты, жауын-шашынсыз. Түнде +8…10 °C, күндіз +22…24 °C.
🌋 Ксудач оянды ма? Жер астындағы дүмпулерден кейінгі тылсым өзгерістер

Шілде айындағы күшті жер сілкінісінен кейін Камчатканың жүрегі — Ксудач жанартауының етегі қайтадан тынышсыз күйге түсті.

Жердің дірілі басылғанымен, табиғаттың тынысы өзгере түскендей. Енді мұнда жаңа соқырлар пайда болып, ыстық жағажай аймағы мен Штюбель конусының бойында айқын іздер байқалуда.

Мамандардың айтуынша, бұл – жер астындағы күштердің қозғалысы мен көл бетіндегі шағын цунами толқындарының салдары.

Мұндай құбылыстар Куриль аралдарында да тіркелген.
Ғалымдар Ксудачтағы әрбір өзгерісті мұқият бақылап, табиғаттың бұл үнсіз ескертуін түсінуге тырысуда.
Көптеген геологиялық дәлелдер ежелгі Марстың тығыз әрі жылы атмосфераға ие болғанын көрсетеді. Ол кезде бұл ғаламшардың бетінде сұйық су ағып жатқан — өзендер, көлдер, мүмкін, тіпті мұхиттар да болған шығар. 🌊

Алайда миллиардтаған жылдар өткен соң Қызыл ғаламшар өз атмосферасының көп бөлігін және су қорын жоғалтты. Бір кезде өмір қайнап жатқан бет қазір қуаң әрі суық шөлге айналды... ❄️

Дегенмен, Марс әлі де өмірдің бір нышанын сақтап қалғандай. Ғалымдардың айтуынша, оның қойнауында мұз түріндегі су әлі де бар — әрі ол бұрын ойлағаннан әлдеқайда көп! 🚀 Кейбір зерттеулерге сәйкес, бүкіл планетаның үштен бір бөлігінде мұз қатпарлары жасырын жатыр.

Яғни, Марс – өшіп қалған, бірақ үміт әлі сөнбеген әлем. 🌌
🌥️10 қазанға арналған ауа райы болжамы

Бүгін Қазақстанда ауа райы айтарлықтай құбылады. Маңғыстау, Атырау және Қызылорда облыстарында шаңды дауыл соғады. Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Солтүстік Қазақстан және Түркістан облыстарында екпінді жел соғады.

• Астана: күндіз +13…+15 °C, түнде 0…+2 °C, жел 7–12 м/с.

• Алматы: күндіз +16…+18 °C, түнде +3…+5 °C, жел 3–8 м/с.

• Шымкент: күндіз +22…+24 °C, түнде +10…+12 °C, жел 8–13 м/с.
Филиппинде 7,4 магнитудалы күшті жер сілкінісі болды.

Сағат 06:43 шамасында Филиппин жағалауына жақын маңда, 58 км тереңдікте 7,4 магнитудалы күшті жер сілкінісі тіркелді.

Жер сілкінісі өте тереңде болғандықтан, зардап көлемі айтарлықтай үлкен болмауы мүмкін.
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
Филиппин сейсмологиялық агенттігі жағалаудағы аймақтарда 1–3 метрге дейінгі биік толқындар қаупіне байланысты цунами туралы ескерту жариялады.
Нобель сыйлығы лауреаттарының қатарында климаттанушы да бар.

Соңғы жылдары климаттың өзгеруі жағдайында оған бейімделу, оның теріс салдарын азайту мақсатында қысқа, орта және ұзақ мерзімді ауа райы болжамдарына сұраныс арта түсті.

Мұндай болжамдар бүгінде күрделі алгоритмдерге негізделген сандық ауа райын болжау модельдері арқылы жүзеге асырылады.

Осындай бағытта зерттеу жүргізген ғалым Сюкуро Манабэ де Нобель сыйлығына лайық деп танылды.
🌧 11 қазанға арналған ауа райы болжамы

«Қазгидромет» дерегінше, бүгін Қазақстанның басым бөлігінде жаңбыр жауады. Тек шығыс пен оңтүстік-шығыста күн ашық әрі құрғақ болады. Республика бойынша тұман түсіп, жел күшеюі мүмкін.

• Астана: күн ала бұлтты, жауын-шашынсыз. Түнде 0…+2 °C, күндіз +7…+9 °C.

• Алматы: күн ала бұлтты, жауын-шашынсыз. Түнде +1…+3 °C, күндіз +16…+18 °C.

• Шымкент: күн ала бұлтты, жауын-шашынсыз. Түнде +8…+10 °C, күндіз +25…+27 °C.
География тарихында сенбі күні болған оқиғалар

География мен зерттеу тарихында маңызды сәттер сенбі күні жиі орын алған. Бұл күн адамзаттың табиғатты танудағы үлкен қадамдарының куәсі.

1. Панама каналының ашылуы — 1914 жылғы 15 тамыз (сенбі)
1914 жылы 15 тамызда Панама каналы ашылып, SS Ancon алғашқы болып өтті. Бұл оқиға әлемдік сауданы түбегейлі өзгертті.

2. Алясканы сату келісімі — 1867 жылғы 30 наурыз (сенбі)
Бұл күні Ресей мен АҚШ арасында маңызды келісім жасалып, Ресей өз иелігіндегі Алясканы 7,2 млн долларға сатты. Кейін бұл мәміле тарихи тұрғыда тиімді қадамға айналды.

3. Үндістанның Ұлы тригонометриялық зерттеуінің басталуы — 1802 жылғы 10 сәуір (сенбі)
Ұлыбритания геодезистері Үнді субконтинентінің алғашқы дәл өлшеулерін бастады. Бұл зерттеу Great Trigonometrical Survey of India деген атпен белгілі.
👍1🔥1
Таң алдындағы Марс 🌅

Марсоход Perseverance Күн шыққанға бірнеше сағат қалғанда Марстың таңғы көрінісін түсірді. Суретте жарқын нүкте көрінеді — бұл Деймос, планетаның екі серігінің бірі. Ол Фобостан кіші және одан әрі орбитада айналады, сондықтан марс аспанында оның диаметрі Күннің көрінетін диаметрінің тек 1/10 бөлігіне тең, ал жарықтығы Жерден көрінетін Венераға ұқсас.
⛈️ Балқан циклоны Ресейдің оңтүстігіне соқты

Краснодар өлкесінің Қара теңіз жағалауында — жойқын жаңбырлар. Кейбір аудандарда жауын-шашынның мөлшері айтарлықтай болды: Сочиде тәулігіне 52 мм жаңбыр, Адлерде — 85 мм. Таулы аймақтарда қар жауды.

🌧️ Гисметео болжамы бойынша, Үлкен Сочи аймағында жаңбырлар, кей жерлерде күшті және өте күшті, найзағаймен бірге, аптаның соңына дейін жауады. Сенбіде жауын-шашынның қарқындылығы сәл төмендейді, бірақ жексенбіде қайта күшейеді. Тауларда қар жаууы жалғасады.

Аймақ бойынша жауын-шашынның жалпы мөлшері айлық норманың (176 мм) деңгейіне жетуі мүмкін, ал кей жерлерде — бір жарым нормадан да артық болуы ықтимал. Теңіз үстінде торнадолар пайда болуы мүмкін, ал төменгі жерлерде — тез дамитын сел: қатты оңтүстік өзендері бірнеше сағат ішінде арнасынан асып кетуі ықтимал.

Келесі аптаның басында күшті жауын-шашын аймағы — жаңбырлар мен таудағы қар жаууы — Солтүстік Кавказ республикаларына ауысады.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🌨️Павлодарда қар түсіп, қала көшелерін қар басып қалды

Қала тұрғындары әлеуметтік желілерде қар басқан көшелердің суреттерін бөлісіп, такси бағасының күрт қымбаттағанына шағымданып жатыр.

Астана-Павлодар автожолының бір бөлігі уақытша жабылғаны хабарланды. "ҚазАвтоЖол" өкілдері өңір тұрғындарын алыс сапарға шықпауға, жылдамдық режимін және жол қозғалысы ережелерін сақтауға шақырды.