#жасгеограф

Қарапайым тілмен айтқанда автотрофтар мен гетеротрофтар қандай организмдер?

Автотрофтар – өз тамағын өзі жасайтын организмдер.
Олар күн сәулесін немесе химиялық энергияны пайдаланып, өзіне қажет қоректі өздері өндіреді.

🔹 Мысалдар:
Жасыл өсімдіктер 🌱
Балдырлар
Кейбір бактериялар

👉 Яғни: «Мен өзімді өзім асыраймын» дейтіндер.

Гетеротрофтар – дайын тамақпен өмір сүретін организмдер.
Өздері қорек жасай алмайды, басқа тірі ағзаларды немесе олардың өнімдерін жейді.

🔹 Мысалдар:
Адам 🧍‍♂️
Жануарлар 🐄🐺
Саңырауқұлақтар 🍄

👉 Яғни: «Маған біреу дайын тамақ берсін» дейтіндер.

📌 Есте сақтаудың оңай жолы:
Авто – өзім
Гетеро – басқа біреу

#ғарыш

🛰️ Тіпті ғарышта да орын қалмай барады: SpaceX соқтығысу қаупін азайту мақсатында мыңдаған Starlink жасанды серіктерінің орбитасын төмендетпек.

Бұл үдеріс бір жылға созылуы мүмкін және 9400 құрылғының 4400-іне әсер етеді деп күтілуде. Серіктер 550 км биіктіктен 480 км-ге дейін біртіндеп түсіріледі. Бұл аймақта басқа жасанды серіктер мен ғарыштық қоқыс әлдеқайда аз.

Елімізде дауылды ескерту жарияланды

🌨 Жамбыл, Түркістан, Қарағанды, Ұлытау, Абай, ШҚО облыстарында қар жауып, боран соғады. Тұман түсіп, көктайғақ болады. Сондай-ақ жел күшейеді.

🌫 СҚО, Павлодар, БҚО, Қызылорда, Қостанай, Жетісу облыстарында тұман түседі.

❄️ Ақмола, Қостанай облыстарында қар жауып, боран соғады.

🌬 Кейбір өңірлерде желдің екпіні 15–20 м/с-қа дейін жетеді.

Қытайда жер сілкінді

Тұрғындар жедел қауіпсіз аймаққа көшіріліп жатыр. Зілзала көрші елдің солтүстік-батысындағы Ганьсу провинциясында болған. Магнитудасы 5,5-ға дейін жетті. Сілкіністің жойқын болғаны сонша үйлердің қабырғасы қақырап, жарылған. Тебо уезінің халқы қауіпсіз жаққа қашып жатыр. Қазіргі кезге дейін 20 мыңнан астам адам аумақтан шығып үлгерген. Қыс ортасында далада қалған жұрт уақытша баспаналарда түнеуге мәжбүр. Жергілікті жерде төтенше жағдай жарияланып келген шығын көлемі есептелуде. Оқиға орнында жүздеген құтқарушы, арнай техникалар жұмыс істеп жатыр.

Оаху аралы, Гавайи, АҚШ.

❗️АҚШ-та бораннан 29 адам көз жұмды

Қаралы хабарды The Guardian басылымы жеткізген.

Техас штатынан Жаңа Англия штатына дейінгі аумақта күн бұзылды. Массачусетс пен Пенсильванияда қардың қалыңдығы 58 сантиметрге жеткен.

📌Университеттерде сабақ тоқтады. Кейбір штатта мектептер қашықтан оқып жатыр. Синоптиктер аяз аптаның аяғына дейін созылады деп болжайды.

Астанада бірінші ауысымдағы оқушылардың бір бөлігі онлайн оқиды

Бұл туралы қалалық әкімдік хабарлады.

«28 қаңтар күні ауа райының қолайсыздығына байланысты бірінші ауысымның 0-6 сынып оқушылары қашықтан оқыту форматына ауыстырылады», - делінген хабарламада.

Австралияны рекордтық аптап ыстық басты: жүздеген тұрғын эвакуациялануға шақырылды

Австралияның оңтүстік-шығысында орын алған экстремалды аптап ыстық ауқымды орман өрттерін туындатып, ауылдық елді мекендердегі жүздеген тұрғынды эвакуациялауға мәжбүр етті. Сонымен қатар ауа температурасы рекордтық деңгейге жетті. Reuters агенттігінің хабарлауынша, Мельбурн қаласында соңғы шамамен 17 жылдағы ең ыстық күн тіркелді.

Виктория штатының астанасының кейбір аудандарында ауа температурасы +45 °C-тан асты. Ал штаттың солтүстік-батысындағы Малли өңірінде Австралия метеорология бюросының алдын ала деректері бойынша температура +48,9 °C-қа жетіп, бұл Виктория үшін абсолютті рекорд болды.

Қазіргі аптап ыстықтың қарқындылығы 2009 жылғы «Қара сенбі» деп аталған жойқын өрттерден бергі ең қауіпті жағдай ретінде бағаланып отыр. Ол кезде Виктория штатында 173 адам қаза тапқан еді. Бірқатар аудандарда өрт қаупінің деңгейі «өте жоғары» санатына көтерілді. Сонымен қатар көптеген қауымдастықтар айдың басында болған, дәл осындай аномальды ыстықтан туындаған ірі өрттердің салдарын әлі де еңсеріп үлгермеген.

Виктория штатының Орман өрттерімен күрес басқармасының бас өрт инспекторы Крис Хардманның айтуынша, аймақта алты ірі өрт жалғасып жатыр, оның үшеуі әлі толық бақылауға алынбаған. Құтқару қызметтерін ерекше алаңдатып отырғаны — Отвейс ауданындағы тез таралып жатқан өрт. Ол шамамен 10 мың гектар аумақты шарпып, кемінде үш нысанды жойған.

Жағдай одан әрі ушығуы мүмкін: желдің жылдамдығы 70 км/сағ дейін жетіп, бағыты оңтүстік-оңтүстік-батысқа өзгеруі күтілуде. Бұл өрттің аса қауіпті әрі болжап болмайтын сипат алуына жағдай жасайды.

Төтенше қызмет өкілдері шамамен 1100 үйді аралап шығып, 10 мыңға жуық ұялы телефонға қауіпті аймақтарды дереу тастап кету туралы ескерту хабарламаларын жолдаған. Жаңа өрт ошақтарының пайда болу қаупін азайту мақсатында штат билігі от жағуға толық тыйым салды.

Бүгін елдің бірқатар өңірінде тұман түсіп, көктайғақ болады.

Республиканың басым бөлігінде қатты жел тұрады. Екпіні секундына 20 метрге дейін жетеді. Синоптиктердің болжауынша, Маңғыстау өңірінде аяз күшейіп, сынап бағанасы 27 градусқа дейін төмендейді.

Күннің суытуына байланысты елордада бірінші ауысымның мектепке даярлық сыныбы мен 6-сынып оқушылары қашықтан оқиды.

Бұл видеоны көргенде, алдымызда қатал арктикалық жыртқыш тұрғанына сену қиын

Кадрларда ақ аю тыныш жүзеді, суда демалады және үлкен плюш аю сияқты ойнайды. Бірақ осы сыртқы тыныштықтың артында планетадағы ең ірі жылуқанды жыртқыш жасырынады.

Ақ аю, немесе Ursus maritimus, салмағы мың килограммға дейін жетуі мүмкін, ал денесінің ұзындығы үш метрге дейін барады.

Ақ аюлар — тамаша жүзгіштер. Олар демалмай 100 километрден астам жүзе алатыны белгілі. Бұл таңқаларлық емес: олардың негізгі жемтігі — арктикалық тюленьдер, сақина тәрізді нерпалар және лахтактар. Аюлар аңшылық кезінде мұздағы тесіктерде оларды аңдып, қар үңгірлерінде ұстап алады немесе судан шабуыл жасайды. Жыртқыштың күші оған тіпті морждар мен ақ киттерге де аңшылық жасауға мүмкіндік береді.

Бүгінгі күні бүкіл Арктикада шамамен 20–22 мың ақ аю бар, олардың шамамен 6–7 мыңы Ресей Арктикасында тұрады. Бұл түр Халықаралық табиғатты қорғау одағының Қызыл тізіміне және Ресей Федерациясының Қызыл кітабына енгізілген.

🇻🇪 Венесуэла туралы 10 қызықты дерек

1️⃣ 🌊 Әлемдегі ең биік сарқырама
Венесуэлада орналасқан Анхель сарқырамасының биіктігі — 979 метр. Бұл – Жер шарындағы ең биік сарқырама.

2️⃣ 🛢️ Мұнай қоры бойынша әлем көшбасшысы
Венесуэла әлемдегі ең үлкен дәлелденген мұнай қорына ие елдердің бірі.

3️⃣ 🌄 Тепуи таулары – Жердің ең көне аймақтары
Үсті тегіс, қабырғасы тік тепуи тауларының жасы 2 миллиард жылдан асады.

4️⃣ 🧭 Ел атауының шығу тарихы ерекше
Америго Веспуччи су үстіндегі үйлерді көріп, бұл жерді
«Кішкентай Венеция» — Venezuela деп атаған.

5️⃣ 🌍 Экватор маңында орналасқан ел
Венесуэлада жыл мезгілдері айқын емес, жыл бойы жылы климат сақталады.

6️⃣ ⚡ Электр энергиясының басым бөлігі – ГЭС
Елдің негізгі энергия көзі — Гури су электр станциясы, ол әлемдегі ең ірі ГЭС-тердің бірі.

7️⃣ 🦜 Биологиялық әртүрлілігі өте жоғары
Венесуэлада 21 мыңнан астам өсімдік түрі және жануарлардың сан алуан түрі бар.

8️⃣ 🏝️ Кариб теңізіндегі бірегей архипелагтар
Лос-Рокес — ақ құмды жағажайлары мен мөлдір суымен танымал ұлттық парк.

9️⃣ 🌧️ Оріноко өзені — елдің басты су артериясы
Оріноко — Оңтүстік Америкадағы ең ірі өзендердің бірі,
елдің экожүйесі мен шаруашылығында маңызды рөл атқарады.

🔟 📉 Экономикасының табиғи ресурстарға тәуелділігі
Мұнайға шамадан тыс тәуелділік ел экономикасының тұрақсыз болуына әсер етті.

#қосымша_мәтін

Топырақты неден қорғау қажет?

Қазақстан жер аумағы бойынша дүниежүзіндегі ірі елдер ондығы құрамына кіреді. Ал жан басына шаққанда жермен қамтамасыз етілу деңгейі жағынан дүниежүзі бойынша Аустралия мен Канададан кейінгі үшінші орынды иеленеді.

Еліміздің бір тұрғынының жермен қамтамасыз етілуі адам басына шаққанда 17,03 гектарды, оның ішінде шабындық жерлермен қамтамасыз етілу бойынша жан басына шаққанда 1,51 гектарды құрайды. Салыстырар болсақ, өзге елдердегі көрсеткіш сәйкесінше мынадай: жан басына шаққанда Ресей – 11,6 және 0,89, АҚШ – 3,8 және 0,75, Қытай – 0,8 және 0,08, Жапония – 0,31 және 0,03 гектар.

Австралия: дәл қазір +43°C аптап ыстық 🥵.

Күн бату сәтіндегі Фуэго жанартауының атқылауы.

https://youtube.com/shorts/MWf9PPDAi0k?si=qFiufGCNHfdF3Ncq

#қызықты_деректер

Федеративтік мемлекеттер туралы қызықты 10 дерек

1️⃣ Әлемде 25-тен астам федеративтік мемлекет бар
Олардың қатарына АҚШ, Германия, Ресей, Үндістан, Бразилия, Канада, Австралия және Швейцария жатады.

2️⃣ Федерацияда билік екі деңгейге бөлінеді
Орталық (федералдық) билік пен аймақтық билік (штат, жер, провинция, субъект) өз өкілеттіктеріне ие.

3️⃣ АҚШ – ең алғашқы заманауи федерациялардың бірі
1787 жылғы Конституция федерализм принципін алғаш рет нақты бекітті.

4️⃣ Федерация субъектілерінің атауы әртүрлі
– АҚШ-та – штаттар
– Германияда – жерлер (Bundesländer)
– Ресейде – республикалар, облыстар, өлкелер
– Канадада – провинциялар

5️⃣ Швейцария – ерекше федерация
Ол 26 кантоннан тұрады және тікелей демократия (референдум) кең дамыған ел.

6️⃣ Федеративтік елдерде заңдар екі деңгейде қабылданады
Федералдық заңдар бүкіл елге ортақ, ал аймақтық заңдар тек сол субъект аумағында күшіне енеді.

7️⃣ Федерация аймақтарға үлкен еркіндік береді
Кейбір штаттар немесе жерлер өз білім беру, полиция, салық жүйесін дербес реттей алады.

8️⃣ Барлық ірі аумақты елдер федерация бола бермейді
Мысалы, Қытай – унитарлық мемлекет, бірақ аумағы өте үлкен.

9️⃣ Федерация көпұлтты елдерге тиімді модель саналады
Өйткені әр аймақтың мәдени, тілдік, тарихи ерекшелігін сақтауға мүмкіндік береді.

🔟 Федерация – мемлекетті бөлшектеу емес
Керісінше, орталық пен аймақ арасындағы тепе-теңдікті сақтай отырып, елдің бірлігін күшейтуге бағытталған басқару формасы.