⚡️+46°C: Оңтүстік Азияда бұрын-соңды болмаған аптап ыстық басталды

Оңтүстік Азиядағы ауа температурасы маусымдық қалыпты деңгейден асып кеткен. Сарапшылар мұны климат дағдарысымен байланыстырады.

Пәкістан мен Үндістанда созылған аптап ыстық қазірдің өзінде миллиондаған адамға әсер етіп жатыр. Пәкістанның оңтүстігінде сәуір мен мамыр айларында ауа температурасы тұрақты түрде +44…+46°C-тан асып отырған. Синд провинциясында тұрғындар күндізгі уақытта далаға шығуды шектеуге мәжбүр болды. Әсіресе ашық аспан астында жұмыс істейтіндер, көлік саласының қызметкерлері мен фермерлер қатты зардап шеккен.

«Қазгидромет» РМК 2026 жылдың жаз маусымына арналған Қазақстан аумағы бойынша алдын ала ауа райы болжамын ұсынды.

Кеңестік болжамға сәйкес, маусым айында еліміздің басым бөлігінде ауа температурасы климаттық нормадан 1–2 градусқа жоғары болады деп күтіледі. Орташа ауа температурасы +18…+23 градус, ал оңтүстік-батыста +24…+28 градусқа дейін жетеді. Жекелеген күндері еліміздің оңтүстігінде ауа температурасы +40…+45 градусқа дейін көтерілуі мүмкін. Сонымен қатар аптап ыстық күндер салқындау күндермен, нөсер жаңбырмен, найзағаймен, бұршақпен және екпінді желмен алмасады. Маусым айының алғашқы онкүндігінде елдің солтүстігінде, шығысында және оңтүстік-шығыстың таулы аймақтарында үсік болуы ықтимал.

Синоптиктердің болжамынша, шілде айы қалыпты ыстық болып, ауа температурасы климаттық норма шегінде сақталады.

Тамыз айында Қазақстанның басым бөлігінде ыстық ауа райы күтіледі. Ауа температурасы нормадан 1–2 градусқа жоғары болады деп болжануда, тек еліміздің оңтүстік-шығысында климаттық норма шамасында болады.

Жауын-шашынға келсек, жаз мезгілінде республиканың басым бөлігінде жауын-шашын мөлшері қалыпты деңгейде болады деп күтіледі. Нормадан аз жауын-шашын:
маусымда — оңтүстік-батыста, сондай-ақ солтүстік пен орталықтың жекелеген аудандарында,
шілдеде — батыста, оңтүстік-батыста, оңтүстікте және оңтүстік-шығыста,
тамызда — оңтүстік-батыста, орталықта, сондай-ақ Қазақстанның оңтүстігі мен шығысындағы жекелеген аудандарда болжанып отыр.

Құсмұрын көлі туралы қызықты 10 дерек

1. Атауы құстармен байланысты
Кей зерттеушілер көлдің пішіні құстың тұмсығына ұқсайды дейді.

2. Солтүстік Қазақстандағы ірі көлдердің бірі
Көл өңірдегі маңызды су айдындарының қатарына кіреді.

3. Торғай ойпатында орналасқан
Бұл аймақ ежелгі геологиялық құрылымдардың бірі саналады.

4. Құстар мекені
Көктем мен күзде көл маңына мыңдаған жыл құстары қонады.

5. Балыққа бай көл
Көлде шортан, алабұға, мөңке секілді балық түрлері кездеседі.

6. Тұздылығы өзгеріп тұрады
Кей жылдары суы тұщылау болса, құрғақ маусымда тұздылығы артады.

7. Теміржол тарихымен байланысты
Көл маңында орналасқан Құсмұрын станциясы XIX ғасырдан бері маңызды көлік нүктелерінің бірі болған.

8. Табиғаты фотосуретке өте әдемі
Әсіресе күн батар кездегі көрінісі ерекше әсер береді.

9. Көл маңында дала экожүйесі сақталған
Бұл жерде қазақ даласына тән жусан, бетеге және сирек кездесетін жануарлар мекендейді.

10. Аңыздарға бай жер
Жергілікті тұрғындар арасында көл туралы түрлі аңыздар бар.

Камчаткада бәрі тұрақты — бүгін бірден екі вулкан шамамен бір уақытта күл шығарды

08:59 KST-де Шивелуч вулканы күлді 6,5 км биіктікке шығарды, содан кейін күл бұлты оңтүстік-шығысқа шамамен 10 км қашықтыққа таралды. Вулкан Ключи ауылынан шамамен 50 км және Петропавловск-Камчатскийден 450 км қашықтықта орналасқан.

Сәл кейінірек, 09:50 KST-де Безымянный вулканы белсенділенді — күл 5 км биіктікке көтерілді, ал күл бұлты оңтүстік-оңтүстік-шығыс бағытында шамамен 70 км қашықтыққа таралды. Вулкан Ключевская тобының орталық бөлігінде, Ключи ауылынан шамамен 40 км және Петропавловск-Камчатскийден 350 км қашықтықта орналасқан.

KVERT мәліметтері бойынша, екі оқиға да авиация үшін потенциалды қауіпті деп бағаланады — қазіргі уақытта вулкандарға «қызғылт сары» авиациялық қауіп коды берілген.

#глоссарий

А әріпі
Абсолютті биіктік: Жер бетіндегі нүктесінің теңіз денгейінен алғандағы биіктік.

Абсалют биіктігі бірдей жерлерді қосатын сызықтар: Горизонталь

Абсалют биіктігі 0 м-ден төменжатқан жазық: Ойыс (-132 м Қарақия ойысы)

Абсалют биіктігі 0 -200 маралықындағы жазықтар: Ойпаттар

Абсалют биіктігі 200-500 метрге дейін жазықтар: Қыраттар

Абсолют биіктігі 500 м асатын жазық: (Таулы үстірт)

Ғаламшарлардың солтүстік және оңтүстік жарты шарларының орналасуын қалай анықтайды?

Ғарышта солтүстік пен оңтүстікті анықтайтын жалғыз ортақ бағыт жоқ. Сондықтан әрбір аспан денесі үшін бұл ұғымдар оның өз осінен айналуына байланысты белгіленеді.

Астрономиядағы ережеге сәйкес, ғаламшардың немесе басқа аспан денесінің солтүстік жағы — оның айналысы сағат тіліне қарсы бағытта жүретін жағы. Мұны анықтаудың тағы бір тәсілі — оң қол ережесі: ғаламшарды алақаныңызбен «ұстағандай» елестетіңіз. Төрт саусағыңыз айналу бағытын көрсетсе, оларға перпендикуляр тұрған бас бармағыңыз солтүстікті нұсқайды.

Құрметті оқырмандар. Мына сауалнамаға қатысып, пікірлеріңіз бен бөліссеңіздер

🔴 Марстағы Олимп тауы — Күн жүйесіндегі ең алып жанартау!

🌋 Оның көлемі соншалық, тіпті тұтас Франция аумағымен салыстыруға болады.

🚀 Ғарыш пен құпия әлем туралы қызықты деректерді жіберіп алмаңыз!

Түркістан климаты өзгеріп жатыр ма? Көпжылдық деректер не дейді?

«Қазгидромет» ұсынған көпжылдық бақылауларға қарасақ, Түркістан — Қазақстандағы ең контрастты климаттық аймақтардың бірі. Мұнда абсолюттік минимум -38.6°C-қа дейін түссе, абсолюттік максимум +47.9°C-қа дейін жеткен. Яғни температура амплитудасы 86 градустан асады.

Бірақ ең қызығы — соңғы жылдардағы рекордтар.

Бұрын экстремалды ыстықтар негізінен жаз айларында тіркелсе, қазір рекордтар көктем мезгілінде жаңарып жатыр:
• 2025 ж. сәуір — +37.7°C
• 2025 ж. мамыр — +41.7°C
• 2026 ж. наурыз — +31.5°C

Бұл нені білдіреді?

Климатологтар мұны «маусымдық ығысумен» байланыстырады. Яғни ауа температурасының қалыптан ерте көтерілуі байқалады. Көктем қысқарып, жазға ұқсас ыстық кезең ертерек басталуда.

Түркістанның географиялық орны да маңызды рөл атқарады:
• шөл және шөлейт белдеуге жақын орналасуы;
• бұлттылықтың аз болуы;
• күн радиациясының жоғары түсуі;
• құрғақ тропиктік ауа массаларының жиі келуі.

Осының бәрі өңірдің тез қызуына әсер етеді.

Егер көктемдегі рекордтық ыстықтар жиілей берсе, бұл:
— су тапшылығын,
— құрғақшылықты,
— ауыл шаруашылығына түсетін қысымды,
— және қаладағы «жылу аралы» эффектісін күшейтуі мүмкін.

Бір қызығы, Түркістанда абсолюттік максимумдардың көбі XX ғасырда тіркелгенімен, соңғы жылдары көктем айларындағы жаңа рекордтар жиілеп келеді. Бұл климаттық өзгерістердің енді тек жазда емес, бүкіл жыл маусымдарына әсер ете бастағанын көрсетеді.

🌊 Ойыл мен Қиыл — Батыс Қазақстанның тарихы мен табиғатындағы ерекше өзендер

1️⃣ Ойыл өзенінің ұзындығы шамамен 756 км.
Бұл оны Батыс Қазақстандағы ірі өзендердің қатарына қосады.

2️⃣ Қиыл — Ойыл өзенінің ең ірі салаларының бірі.
Қиыл өзені Ойылға құяды және оның су жүйесін толықтырады.

3️⃣ Ойыл өзені Ақтөбе, Атырау және Батыс Қазақстан облыстары арқылы ағады.
Өзен бірнеше аймақтың табиғаты мен шаруашылығына әсер етеді.

4️⃣ Ойыл өзені бойында әйгілі Барқын құмдары орналасқан.
Бұл — Ақтөбе өңіріндегі ерекше табиғи ландшафттардың бірі.

5️⃣ Қиыл өзенінің атауы қазақтың “қиылыс”, “қиын өткел” сөздерімен байланыстырылады.
Өзеннің ирек арнасы мен күрделі өткелдері осы атауға негіз болған деген пікір бар.

6️⃣ Ойыл аңғары ежелден көшпелі қазақ руларының қонысы болған.
Өзен маңы мал шаруашылығына өте қолайлы аймақ саналған.

7️⃣ Ойыл өзені көктемде қатты тасиды.
Қар суымен толығатындықтан, кей жылдары өткелдер мен жолдарды су шайып кетеді.

8️⃣ 2025 жылы Ойыл өзеніндегі уақытша өткелді су бұзып кеткен.
Сол себепті техникалық көпір салынған.

9️⃣ Ойыл ауданының атауы дәл осы өзеннен шыққан.
Аудан орталығы — Ойыл ауылы.

🔟 Ойыл өзенінің көптеген салалары бар.
Олардың қатарында Ащыойыл, Шағырлы, Қайыңды, Ботабай және Қиыл бар.

1️⃣1️⃣ Өзен аңғарында шағын көлдер көп кездеседі.
Қамыскөл мен Соркөл — солардың бірі.

1️⃣2️⃣ Ойыл өзені жазда кей жерлерде тайызданып кетеді.
Бұл Батыс Қазақстанның құрғақ климатына байланысты.

1️⃣3️⃣ Қиыл өзені маңында көне қоныстар мен тарихи орындар кездеседі.
Өзен бойы ежелгі керуен жолдарына жақын орналасқан.

1️⃣4️⃣ Ойыл өзені балыққа бай болған.
Жергілікті халық ертеден өзеннен балық аулаған.

1️⃣5️⃣ Ойыл мен Қиыл өзендері — Батыс Қазақстанның экожүйесі үшін маңызды су көздері.
Олар дала табиғатын, жайылымдарды және жануарлар дүниесін сумен қамтамасыз етеді.

#Қазақстан #География #Өзен #Ойыл #Қиыл #Ақтөбе #GeoAlemTV

Ауа райының күрт өзгеруі☁️

22 мамырда түнде Солтүстік Қазақстан облысының батысында, солтүстігінде 3 градус үсік сақталады.

Петропавл қ.: 22 мамырда түнде 1-3 градус үсік күтіледі.

22 мамырда түнде Павлодар облысының батысында, солтүстігінде 3 градус үсік күтіледі.

Павлодар қ.: 22 мамырда түнде топырақ бетінде 2 градус үсік күтіледі.

22 мамырда түнде Қарағанды облысының солтүстігінде 1 градус үсік күтіледі.

22 мамырда Абай облысының түнде солтүстігінде, шығысында жауын-шашын (жаңбыр, қар) күтіледі. Ауа температурасы түнде 2-7 градус жылы, облыстың солтүстігінде 2 градус үсікке дейін, күндіз 13-18 градус жылыға дейін төмендейді.

Семей қ.: 22 мамырда ауа температурасы күндіз 13-15 жылыға дейін төмендейді.

22 мамырда Шығыс Қазақстан облысының солтүстігінде, шығысында жауын-шашын (жаңбыр, қар) күтіледі. Ауа температурасы түнде 1-6, облыстың оңтүстігінде 9 градус жылы, облыстың солтүстігінде 2 градус үсікке дейін, күндіз 10-15, облыстың оңтүстігінде 18, шығысында 7 градус жылыға дейін төмендейді.

Өскемен қ.: 22 мамырда ауа температурасы күндіз 13-15 жылыға дейін төмендейді.

Шивелуч 4,5 км биіктікке күл шашты — үлкен бұлт әлі де ілініп тұр.

Вулкан тағы да өзін еске салды. Күл бағанасы 4,5 километрге көтерілді, шлейф шығыс-оңтүстік-шығысқа қарай 30 километрге созылды. Ал алыптан 750 километр қашықтықта 135x60 километр көлеміндегі бұлт әлі де ілініп тұр — ол сәрсенбі кешінен жиналған.

Шивелучқа әуе қауіпсіздігі бойынша қызғылт сары код орнатылды.

Қазақстан бойынша бүгінгі дауылды ескерту

Елдің бірқатар өңірлерінде жаңбыр, найзағай, екпінді жел, тұман, бұршақ, кей жерлерде қар жаууы күтіледі.

Батыс пен оңтүстік аймақтарда жоғары және төтенше өрт қаупі сақталады.

Кей облыстарда −4°C-қа дейін үсік, шаңды дауыл және желдің жылдамдығы 28 м/с-қа дейін жетуі мүмкін.

Астана — түнде 1°C-қа дейін үсік күтіледі.

Алматы — түнде жаңбыр мен найзағай, кей жерлерде қатты жаңбыр жауады.

Шымкент — түнде жаңбыр, найзағай, шквал, желдің жылдамдығы 20 м/с-қа дейін күшейеді.

Осындай болуы мүмкін бе?