📍 Гохида солиқ кодекси ва бошқа қонунчиликларда "аҳоли пунктлари", "йирик шаҳарлар", "кичик шаҳарчалар" ёки "кичик қишлоқлар" ибораларини учратишимиз мумкин. Улар хақида шаҳарсозлик кодексининг 12-моддасида келтирилган бўлиб, қуйидагилардан иборат:


Аҳолининг сонига қараб ШАҲАРлар қуйидагиларга бўлинади:
✔энг йирик - аҳолисининг сони бир миллиондан ортиқ кишидан иборат;
✔йирик - аҳолисининг сони икки юз эллик мингдан бир миллионгача кишидан иборат;
✔катта - аҳолисининг сони юз мингдан икки юз эллик минггача кишидан иборат;
✔ўртача - аҳолисининг сони эллик мингдан юз минггача кишидан иборат;
✔кичик - аҳолисининг сони эллик минггача кишидан иборат бўлган шаҳарлар.

Аҳолининг сонига қараб ШАҲАРЧАлар қуйидагиларга бўлинади:
✔катта - аҳолисининг сони йигирма мингдан ортиқ кишидан иборат;
✔ўртача - аҳолисининг сони ўн мингдан йигирма минггача кишидан иборат;
✔кичик - аҳолисининг сони ўн минггача кишидан иборат бўлган шаҳарчалар.

Аҳолининг сонига қараб ҚИШЛОҚлар ва овуллар қуйидагиларга бўлинади:
✔йирик - аҳолисининг сони беш мингдан ортиқ кишидан иборат;
✔катта - аҳолисининг сони уч мингдан беш минггача кишидан иборат;
✔ўртача - аҳолисининг сони бир мингдан уч минггача кишидан иборат;
✔кичик - аҳолисининг сони бир минггача кишидан иборат бўлган қишлоқлар ва овуллар.

☘️ Рекреация зоналари - туризмни ва аҳолининг оммавий дам олишини ташкил этиш учун мўлжалланган бўлиб, кўкаламзорлар ҳудудлари ва объектлари (шаҳар ўрмонлари, ўрмон-боғлар, истироҳат боғлари, хиёбонлар, боғлар, сайилгоҳлар), ҳайвонот боғлари, ҳовузлар, пляжлар, соҳилбўйи объектлари ва бошқа объектларни ўз ичига олади.

@buxgalterPRO_uz

Бу тартиб бутун Ўзбекистондаги барча фирмаларни ҚҚСни ҳисобга ололмасликни эмас, балки айнан Обнал деб тахмин қилинган контрагентларнинг ЭСФ ларига тегишли.

Ҳар бир ЭСФга паст, ўрта ёки юқори риск берилади. Юқори рискли ЭСФ бўйича ҚҚС фақат:
✈️ сотувчи ҚҚСни бюджетга тўлаганидан кейин, ёки
✈️ харидор солиқ агенти сифатида ҚҚСни ўзи тўлаб берганда ҳисобга олинади.

Маслаҳат: 01.01.2026 ни кутмасдан хар бир кирувчи ЭСФдан контрагентларни текшириш, амалга иложи борича шу кундан киритиб, отдел снабжение билан ишлаш чораларини кўриб қўйиш керак.

💡 Харидор қилиб, айнан бир ЭСФ бўйича ҚҚСни тўлаб беради, бундай ЭСФлар кўп бўлса қандай қилинади деган саволлар мавжуд.

"ЕҲФ хавф даражасини баҳолаш" вебинаридан муҳим нуқталар

🔍 Янги тизим ТахГАП эмас, фарқи шундаки у операцияларнинг бутун занжирини эмас, балки 2 корхона ўртасидаги ЭСФларни автоматик бахолайди.

🔍 Янги тизим бутун Ўзбекистон бўйлаб барча ЭСФ ларни максимум 10% хавфи юқори деб баҳоланади.

🔍 ЭСФ авал Яшил бўлган бўлса, кейин хеч қачон Қизилга ўзгариб қолмайди, Қизилдан Яшилга эса ўзгариши мумкин. У ҚҚС ни тўлангач автомат яшилга айланади.

🔍 Қизил дегани бу ўша контрагентнинг ОБНАЛ дегани эмас, балки шунча ҚҚСни тўланмаслик хавфини билдиради.

👋 Савол: Айнан Қизил бўлиб қолган ЭСФдаги ҚҚС тўланган/маганлигини қаердан билса бўлади?
Бу бўйича техник имконият 01.01.2026 дан ишга тушади. Солиқ тўловчи кабинетида ЭСФ нинг реестри ҳам автомат юритиб борилади. Уша реестрни ўзида РАНГ билан ажратиб қўйилади. Қизил турган ЭСФ устига босиб, айнан ўша қизил ЭСФ даги ҚҚСни тўлаш мумкин бўлади. Тўлов автомат шаклланганда ўша ЭСФ бўйича тўлов қилинганлиги кўрсатилади.

👋 Умумий тўланган ҚҚС бўйича...
Тўлов ФИФО усулида бўлади. Тўланган сумма реестрдаги санама сана тартибланган холдаги ЭСФ ларнинг ҚҚС суммалари тўланган бўлиб, ўзгариб боради.

👋 КорпКарта чеклари, ГТД бўйича холат қандай?
Янги тизим фақат ЭСФ ларга тегишли. У КорпКарта чеклари, ГТД бўйича ишламайди. Хавф фақат ЭСФ ларни баҳолайди.

👋 Отчет 20 чида топширилса, тўловини ҳамма ҳам 20 чида қиладику. Бу ҳолатда нима қилиш керак?
ЭСФ реал вақт режимида баҳоланади. У ЭСФ лар ҳисобот топшириш муддати келмасидан аввал олинги ойда жўнатилган бўлади. Бу холатда 20 чигача ёки сиз агар вақтлироқ ҚҚС жўнатмоқчи бўлсангиз, ҳисобга олмоқчи бўлган ҚҚС суммаси аллақачон сизга ЭСФ юборган сотувчи томонидан тўланган бўлиши керак.
Умумий тўланган ҚҚС, умумий реестр бўйича ЭСФ лардаги ҚҚС суммасини сотиб олувчиларда яшил қилиб кўрсатади. Бу дегани сиз ҚҚС ни ҳисобга олишингиз учун, сотувчи аллақачон ҚҚСга тўлов қилиб қўйган бўлиши керак. Агар сиз ҚҚС ҳисоботини вақти топширмоқчи бўлсангизу, лекин товар олган сотувчингиз ҳисоботни 20 куни топширса, ўшу куни ҚҚС тўласа, сиз ҳам ҳисоботни ўша куни топширингиз, топширганда ҳам ундан кейин топширингиз керак.
Ёки бунинг ечими бор: Сотувчига тўловни 20 чидан кейин тўлаб беришингиз ва агар у сизга берган ЭСФ даги ҚҚС тўламаган бўлса, сиз тўлаб ҚҚС ни ҳисобга оласиз. Сотувчига эса ўша ҚҚС суммасига тўловни камрок тўлайсиз.

👋 0 ставкали ҚҚС бўйича реализация ёки экспорт қилинса
Бу система фақат ЭСФ лардаги ҚҚС сумма мавжуд бўлган ҳолатларни кузатиб боради. Уларда 0 ставка бўлганлиги учун, улар шунчаки баҳоланмайди.

👋 Айланма солиқ тўловчиларга нима бўлади?
ҚҚС сиз ЭСФ лар баҳоланмайди.

👋 ҚҚСдан олдиндан тўловда бўлса нима бўлса нима бўлади?
Тизим бу ҳолатни ҳам ҳисобга олади. Агар масалан 300 млн сўм олдиндан тўлов бўлиб, бу ойда 250 млн сўмлик ҚҚС чиқса, у чиқарган барча ЭСФ лар яшил бўлади, чиқарган ЭСФ лар учун ҚҚС тўлаш шарт бўлмайди.

👋 Харидор ҳам, Сотувчи ҳам ҚҚС тўлаб юборса, Харидорга ҚҚС қайтариладими?
Қисқа жавоб: йўқ, харидорга эмас, сотувчига қайтарилади.
Масалан, харидор 112 млн сўмлик ЭСФ қабул қилди, шундан 12 млн сўм ҚҚС. Ҳисобот санасида сотувчининг пули йўқлиги учун ушбу ҚҚС тўлай олмади, лекин инкассовой поручение билан, ҚҚС ни тўлашга банкга 12 млн сўмлик талабнома юборди. Харидор эса ҳисобот санасида шу ҚҚС ни тўлаб юборди 12 млн сўм. Орадан 3 кун ўтгач сотувчи счетига пул келди ва банкга қўйган талабнома бажарилиб ҚҚС тўлади 12 млн сўм. Кўрганимиздек давлатга 12 млн сўм 2 марта тўлаб юборилди. Бу 12 млн сўм сотувчига қайтарилади, харидорга эмас. Харидор тўлаган пул унинг кредиторлик қарзини камайтиради. Харидор қолган 100 млн сўмни сотувчига тўлаб беради ва шунда жами 112 млн тўланган бўлади.

👋 Қизил рангдаги 112 млн сўмлик ЭСФ келди. Харидор солиқ агенти сифатида сотувчига 112 эмас, 100 млн сўмни тўлаб, солиққа 12 млн сўмни тўламоқчи. Бу учун сотувчидан розилик олиш шартми?
Аввало қонунчиликга ҳам керакли ўзгартиришлар киритиш талаб этилади. Тизим ишга тушгач, розилик сўраш шарт бўлмайди. Яъни барибир сотувчи харидордан 12 млн сўмни олиб, давлатга тўлаган бўлар эди.

@buxgalterPRO_uz (постни ўғирлаш тақиқланади)

Давоми

👋 Коммунал бўйича кирувчи ЭСФ лар масаласи қандай?
Шундай корхоналар борки, Электр-энергия, газ ва бошқа шунга ўхшаш ташкилотлар, ўз активлар етарли бўлган, қарздорликларни доим тўлайдиган йирик солиқ тўловчи корхонадан келадиган барча ЭСФ лар яшил бўлади. Хаттоки у ташкилотларнинг ҚҚСдан қарзи бўлса ҳам.

👋 Қизил ЭСФ лар ва рейтингни алоқаси борми? Жавоб: Йўқ. У алоҳида тизим.

👋 ЭСФларни баҳолашда қандай мезонларга қараб ажратиб олинади?
🔍Солиқ тўловчининг молиявий ва мулик ҳолати;
🔍Тадбиркорлик субъектининг тоифаси;
🔍Рўйхатга олиш маълумотлари;
🔍Корхонанинг раҳбари ҳақидаги маълумотлар;
🔍Молия хўжалик операцияларининг хусусиятлари;
🔍Расмийлаштирилаётган ЭСФларнинг иқтисодий мазмуни ва хк.

👋 Бу тизимдаги ФИФО усули қандай ишлайди?
Масалан сотувчи 3 ой давомида ҚҚС тўлай олмади. 100 та ЭСФ юборган. Биринчи юборган 30 та ЭСФ даги ҚҚС суммаси 30 млн, Кейинги 70 тасида эса 15 млн сўм. Сотувчи хозир 40 млн сўм тўласа, дастлабки 30 таси ва кейингиларидан қисман ЭСФ лар яшил рангга айланади. Агар харидор сотувчи учун қизил ЭСФ даги ҚҚС тўласа, ФИФО унга амал қилмайди ва харидорни ЭСФси хаттоки 70 чи ўринда турган бўлса ҳам, ҳисобга олиш мумкин бўлади.

👋 Хисобот топширилгандан кейин қизил ЭСФ лардаги ҳисобга олинмаган ҚҚС суммасини ҳисобга олиш учун қайта ҳисобот топшириш керакми?
Йўқ. Қайта ҳисобот юбориш шарт бўлмайди. Сабаби қизил ЭСФ эски сана билан яшил бўлмайди, балки қачон тўланган бўлса, ўша ойда яшилга айланади. Қачонки қизил ЭСФ лар яшилга айланса, айнан ўша даврга ҳисобга олиш мумкин бўлади. Масалан 20 чи декабр куни НОЯБР ойи учун ҚҚС ҳисоботида 15 млн сўмлик қизил ЭСФ даги ҚҚС ҳисобга олинмай қолди. Сотувчи эса буни 25-декабр куни тўлади. Бу ЭСФ ни энди декабр ойида ҳисобга олиш мумкин бўлади.

⚠️ Ёдда тутинг: ЭСФдаги ҚҚС суммасини ҳисобга олиш санаси ва ЭСФ санаси бошқа бошқа бўлиши мумкин. Қизил ЭСФ дегани бу чегирилмайдиган харажатга борадиган ЭСФ дегани эмас.

@buxgalterPRO_uz (постни ўғирлаш тақиқланади)

↗️ Вебинарни тўлиқ варианти

Қурилиш ва савдо соҳаси бухгалтерлари, юристлари диққатига!

2026 йилдан бошлаб устав капиталига киритилган товарнинг манбасини 15 кун ичида шахсий кабинет орқали юборишингиз керак.

✈️ Масалан таъсисчи Техномартдан сотиб олган 36 млн сўмлик ноутбукни устав капиталига киритди дейлик. Бухгалтер/юрист 15 кун ичида солиқ кабинет орқали Техномартдан олинган чекни илова қилиб, юбориш лозим бўлади.

🖥 Қонуний асос ПФ-246 l 10.12.2025й, г -банди

Қурилиш ва савдо соҳаларидаги юридик шахслар томонидан ўзларининг устав капитали ва ундаги ўзгаришлар, шу жумладан, устав капиталига киритилган товарлар тўғрисидаги маълумотларнинг (электрон ҳисобварақ-фактура, онлайн назорат касса техникаси чеки, божхона юк декларацияси, нотариус томонидан тасдиқланган олди-сотди шартномаси ва бошқа ҳужжатлар) ҳисоби юритилади ва мазкур турдаги операциялар амалга оширилгандан сўнг 15 кун муддатда шахсий кабинет орқали солиқ органлари маълумотлар базасида мажбурий акс эттирилади.

➖➖➖➖➖➖➖
Реал хаётда эса хозиргача савдо корхоналарида сотилган товарларни бозордан нақдга олиб келиб, кирим қилинаётган эди. Бозорда эса бунга чекни олиш бироз қийинроқ (юмшатилган ибора). Кейинги йилдан буни имкони йўқ.

Ечими борми?
Мавжуд вазиятга реал кўз билан қарайдиган бўлсак, хозирча бозордан нақдга сотиб олишни тўхтатишни имкони йўқ. Лекин харакат бошланган. Унгача ечим сифатида энди таъсисчи битта ЯТТ очиш керак бўлади. Бозордан нақдга олиб, фирмага сотади, солиғини тўлайди.

✅Айтганча: 01.01.2026 дан бошлаб ЯТТ ларнинг айланма солиқ ставкаси 1% га тушурилади (ПҚ-247, 13.08.2025).

Қаердан пайдо бўлди бу?
Биринчидан анча йиллардан бу муаммолар бор эди ва ечими эртами кечки қилиниши керак эди. Бундай бўлишига яна сабабларидан бири сифатида УЗУМ маркетда савдо қилаётган тадбиркорларнинг оммавий мурожаатлари ҳам бўлиши мумкин. Сабаби улар бозордан нақдга олиб, солиқ тўлаб сотаётган эдилар. Янги фармон эса яширин бозордан кўпчиликни ёруғликга олиб чиқишга қаратилганлиги аниқ.

Хозир нима қилиш керак?
Агар сиз бухгалтер бўлсангиз нима қилишни ўзингиз биласиз. Агар сиз тадбиркор бўлсангиз бухгалтерингиздан сўранг.

@buxgalterpro_uz - постни танишларга юбориб қўйиш эсдан чиқмасин.

🔔 01.01.2026 дан бошлаб:

Қуйидаги ҳисоботларни топшириш мажбурий эмас:

⚡ Юридик шахс: Мол-мулк солиғи;
⚡ Юридик шахс: ер солиғи;
⚡ ЖШДС ва ижтимоий солиқ ҳисоботлари.

🔵 Лекин: Улар юборган ҳисобот хато бўлса сиз 5 иш куни ичида тузатишингиз мумкин бўлади.

✈️Асос: Президент фармони

@buxgalterPRO_uz тег: отчет не надо, топширилмайди

Қишда сезон йўқ, пул кам, хар соатда кредит обороткани кўриладиган пайти..., директорга солиқни кечиктириб бўлиб-бўлиб тўлаш мумкинлиги айтилса қаймоқдек ёқиб тушса керак 😁


Солиқ қарзларини бўлиб-бўлиб тўлаш ёки кечиктириш учун ариза юбориш:

https://my3.soliq.uz/legal/cabinet/pay-tax-debt/making-application

⚡Эътибор берингки аризага “Тасдиқловчи ҳужжатлар” бириктирилиши лозим. Сабабга қараб бириктириладиган ҳужжатлар сони "1 тонна" ёки 1 дона бўлиши мумкин. Энг осони расмдаги варианти.

💡Шахсан ўзим фойдаланмаганман. Яқин орада фойдаланганлар ёки фойдаланмоқчи бўлганлар бўлса изоҳда ёзиб юборинглар. Процесни каналга тўлиқ қилиб жойлаймиз.

@buxgalterpro_uz - постни улашиш эсдан чиқмасин.

📌
Ёрдамчи бухгалтерлар учун энг кўп қўлланиладиган 60 та проводка.

🔍1 хафтада хеч бўлмаса 1 марта скрол қилиб қўриш тавсия этилади.

Проводкага қўшимчалар бўлса изоҳда ёзиб қолдинг, қўшиб жойланади.

Диққат: ЭСФларда янги назорат!

2026 йил 1 январдан бошлаб лицензия талаб қилинадиган соҳаларда:
🔂Автоматик текширув: ЭСФ расмийлаштиришдан олдин сотувчининг лицензия/рухсатнома борлиги тизим орқали текширилади;
⚠️ Тақиқ: Лицензия/рухсатнома бўлмаса, ЭСФ жўнатиб бўлмайди.

Асос: ПФ-246 l 10.12.2025й.

@buxgalterpro_uz – бу бухгалтерлар учун фойдали каналлардан бири бўлиб унда:

🔂Амалий бухгалтериядаги кейсларга ечимлар;
🔂Содда тилда тавфсиялар ва қўлланмалар;
🔂Янгиликлар ва муҳим ўзгаришлар;
🔂Қўлай инфо ойна каби маълумотларни олишингиз мумкин.

Профессионал бухгалтер бўлишингизда ёрдам беради.

🔍 https://t.me/buxgalterpro_uz

Кўп жойларда дам олиш кунларини шошилиб, хато постлар қўйишди. Buxgalter PRO эса хар доимгидек қонуний асоси билан пост қилади😊.

Қуйидаги қўшимча дам олиш кунлари:
✈️ 31 декабрь 2025 – чоршанба (иш ҳафтасининг туридан қатъи назар);
✈️ 2 январь – жума (иш ҳафтасининг туридан қатъи назар);
✈️ 3 январь – шанба (олти кунлик иш ҳафтасида ишлайдиганлар учун)

Хуллас, 5 кун кетма-кет уйдасиз:
31-декабрь-чоршанба;
1-январь-пайшанба;
2-январь-жума;
3-январь-шанба;
4-январь-якшанба;

Асос: ПФ-257 l 24.12.2025й.

🤩🤩🤩 buxgalterPRO_uz

Ўзбекистон Республикасининг янги Қонуни, 25.12.2025 йилдаги ЎРҚ-1104-сон

Киритилган асосий ўзгаришлар:

🔍Тадбиркорларни тугатиш: 1 йил давомида фаолият кўрсатмаган "ҳаракатсиз" якка тартибдаги тадбиркорлар ва корхоналар судсиз, рўйхатдан ўтказувчи орган қарори билан тугатилиши мумкин.

🔍Хизмат кўрсатиш ва сервис: 30 ёшгача бўлган ходимлари бор умумий овқатланиш, меҳмонхона ва сервис соҳасидаги тадбиркорлар учун ижтимоий солиқ 1% қилиб белгиланди (2025–2028 йй.).

🔍Енгил саноат: Тикув, пойабзал ва чарм корхоналари учун фойда солиғи 2%, ижтимоий солиқ 1% этиб белгиланди.

🔍Юқори технологиялар: Янги технологияли маҳсулот ишлаб чиқарувчилар фойда солиғидан (0%) ва ускуналар эгаллаган ер учун мол-мулк солиғидан 3 йилга озод қилинди.

🔍Креатив парк: Резидентлар учун даромад ва ижтимоий солиқ ставкалари 50% га камайтирилди.

🔍Қишлоқ хўжалиги: Яйлов хўжаликлари ер солиғидан озод қилинди, янги кооперативлар учун ижтимоий ва даромад солиғи 1% этиб белгиланди.

🔍Уй-жой ва ипотека: "Янги Ўзбекистон" массивларида ер солиғидан 12 ойлик имтиёз берилди, ипотека облигациялари бўйича даромадлар 2030 йилгача солиқдан озод қилинди.

🔍Фармацевтика: Дори воситалари ишлаб чиқариш учун олиб кириладиган полиэтилен гранулалар акциз солиғидан озод этилди.

@buxgalterPRO_uz - қонунчиликда янгиликлар

🤩🤩🤩 buxgalterPRO_uz

Солиқ кодекси 83-моддага янги 2-қисм киритилмоқда (ЎРҚ-1104 l 25.12.2025):

Солиқ имтиёзларидан фойдаланилганидан кейин жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи ва ижтимоий солиқ бўйича ҳисобланган солиқ суммасининг камайишига олиб келадиган аниқлаштирилган солиқ ҳисоботлари уларнинг асослилиги солиқ органлари томонидан ўрганиб чикилганидан кейин кабул килинади.

Аввалги 2 – 6 қисмлари тегишинча 3 – 7 қисмлар деб ҳисобланади.

🔔 Бундан ташқари янги солиқ имтиёзлар ва ўзгаришлар хам бор, бир очиб ўқиб қўйсангиз ўзизга яҳши.

Асос: ЎРҚ-1104 l 25.12.2025

@buxgalterPRO_uz - қонунчиликда янгиликлар

Солиқ жарималари кескин камайтирилди!

✅5 иш кунигача кечикишга — ЖАРИМА ЙЎҚ! Лекин бу енгилликни олиш учун охирги 3 ой ҳисоботлар ўз вақтида топширилган бўлиши керак!

Янги жарима миқдорлари (2026 йил дан):
🔍Фуқароларга: 1 БҲМ (аввал 3 БҲМ эди);
🔍Мансабдор шахсларга: 3 БҲМ (аввал 10 БҲМ эди).

Бир ойда нечта ҳисобот кечикса ҳам — фақат 1 марта жарима.

Асос: ЎРҚ-1108 l 25.12.2025й.

@buxgalterPRO_uz - қонунчиликда янгиликлар