_📚XIX əsr Şimali Azərbaycan Məktəbləri📚_
_📕Əmanətlər Məktəbi_
- _1828-ci ildə Tiflisdə yaradılmışdır_
_📕Qəza məktəbləri_
-_1829-cu ildə nizamnaməsi qəbul olundu_
- _1830-cu ildə ilk dəfə Şuşada yaradıldı_
- _Rus komandirlərinin övladları təhsil alırdı_
- _Azərbaycan dili tədris dili kimi keçirilirdi_
- _1872-ci 13 may əsasnaməsi ilə 6 illik pullu məktəblərə çevrilmişdi_
📕Müsəlman məktəbləri_
-_1849-cu ildə Rusiyanın özünə sadiq ruhanilər yetişdirmək məqsədinə görə açılmışdır_
- _Bakı, Gəncə,Şuşa,Şamaxıda fəaliyyət göstərirdi_
_📕Xalq məktəbləri_
- _1874-cü ildə yaradılmışdır_
- _Kəndlilərin övladları təhsil alırdı_
- _Tədris rus dilində idi_
- _"Kənd Cəmiyyəti"nin gəlirləri əsasında idarə olunurdu_
_📕Rusdilli orta məktəblər_
- _İlk dəfə 1865-ci ildə Bakıda oğlanlar üçün gimnaziya tipli açılmışdı_
- _Daha sonra Gəncədə belə məktəb fəaliyyətə başlamışdır_
- 1874-cü ildə Qızlar üçün fəaliyyətə başlamışdır(Bakıda)_
- _Pullu məktəblər idi_
_📕Üsuli-Cədid məktəbləri*_
- _Yeni tipli məktəblər idi_*
- *_Bədən cəzaları ləğv olunmuşdu_*
- *_Parta,Yazı taxtası,Qlobus kimi əşyalarla təmin olunmuşdu_*
- *_Quranın oxunmasında Heca üsulundan səs üsuluna keçid edilmişdi_*
- _*Əzbər qaydasından Dərketmə,anlama qaydasına keçid edilmişdir*_
- *_Şamaxıda-1869 cu ildə -S.Ə.Şirvani_*
- *_Şuşada-M.M.Nəvvab_*
- _*Naxçıvanda-M.T.Sidqi*_
- _*İrəvan və Təbrizdə-M.H.Rüşidiyyə*_
- _*Şamaxıda-M.Ə.Sabir ("Dinə zidd və müəllimlərin molla olmaması" bəhanəsi ilə bağlanmışdır*_
_*->📕Rus-Azərbaycan məktəbi*_
- _*İlk dəfə 1887-ci ildə Bakıda açımışdır*_
- _*Yaradılmasında Sultan Məcid Qənizadə və Həbib bəy Mahmudbəyovun danılmaz rolu vardır*_
- _*Yaradılmasında məqsəd Azərbaycanlı uşaqların Orta məktəblərə hazırlanması idi*_
- *_Dövrün digər məktəblərindən fərqli olaraq burada Azərbaycan dili ilk tədris ilində Məcburi fənn kimi keçirilirdi_*
*_->📕Müəllimlər seminariyası_*
- *_1876-cı ildə yaradılmışdır(Qoridə)_*
- *_1879-cu ildə M.F.Axundzadə və A.Çernyayevskinin təşəbbüsü ilə Azərbaycan filialı açılmışdır_*
- _*Ü.Hacıbəyli, C.Məmmədquluzadə kimi tələbələri olmuşdur*_
👑@History_aze
_📕Əmanətlər Məktəbi_
- _1828-ci ildə Tiflisdə yaradılmışdır_
_📕Qəza məktəbləri_
-_1829-cu ildə nizamnaməsi qəbul olundu_
- _1830-cu ildə ilk dəfə Şuşada yaradıldı_
- _Rus komandirlərinin övladları təhsil alırdı_
- _Azərbaycan dili tədris dili kimi keçirilirdi_
- _1872-ci 13 may əsasnaməsi ilə 6 illik pullu məktəblərə çevrilmişdi_
📕Müsəlman məktəbləri_
-_1849-cu ildə Rusiyanın özünə sadiq ruhanilər yetişdirmək məqsədinə görə açılmışdır_
- _Bakı, Gəncə,Şuşa,Şamaxıda fəaliyyət göstərirdi_
_📕Xalq məktəbləri_
- _1874-cü ildə yaradılmışdır_
- _Kəndlilərin övladları təhsil alırdı_
- _Tədris rus dilində idi_
- _"Kənd Cəmiyyəti"nin gəlirləri əsasında idarə olunurdu_
_📕Rusdilli orta məktəblər_
- _İlk dəfə 1865-ci ildə Bakıda oğlanlar üçün gimnaziya tipli açılmışdı_
- _Daha sonra Gəncədə belə məktəb fəaliyyətə başlamışdır_
- 1874-cü ildə Qızlar üçün fəaliyyətə başlamışdır(Bakıda)_
- _Pullu məktəblər idi_
_📕Üsuli-Cədid məktəbləri*_
- _Yeni tipli məktəblər idi_*
- *_Bədən cəzaları ləğv olunmuşdu_*
- *_Parta,Yazı taxtası,Qlobus kimi əşyalarla təmin olunmuşdu_*
- *_Quranın oxunmasında Heca üsulundan səs üsuluna keçid edilmişdi_*
- _*Əzbər qaydasından Dərketmə,anlama qaydasına keçid edilmişdir*_
- *_Şamaxıda-1869 cu ildə -S.Ə.Şirvani_*
- *_Şuşada-M.M.Nəvvab_*
- _*Naxçıvanda-M.T.Sidqi*_
- _*İrəvan və Təbrizdə-M.H.Rüşidiyyə*_
- _*Şamaxıda-M.Ə.Sabir ("Dinə zidd və müəllimlərin molla olmaması" bəhanəsi ilə bağlanmışdır*_
_*->📕Rus-Azərbaycan məktəbi*_
- _*İlk dəfə 1887-ci ildə Bakıda açımışdır*_
- _*Yaradılmasında Sultan Məcid Qənizadə və Həbib bəy Mahmudbəyovun danılmaz rolu vardır*_
- _*Yaradılmasında məqsəd Azərbaycanlı uşaqların Orta məktəblərə hazırlanması idi*_
- *_Dövrün digər məktəblərindən fərqli olaraq burada Azərbaycan dili ilk tədris ilində Məcburi fənn kimi keçirilirdi_*
*_->📕Müəllimlər seminariyası_*
- *_1876-cı ildə yaradılmışdır(Qoridə)_*
- *_1879-cu ildə M.F.Axundzadə və A.Çernyayevskinin təşəbbüsü ilə Azərbaycan filialı açılmışdır_*
- _*Ü.Hacıbəyli, C.Məmmədquluzadə kimi tələbələri olmuşdur*_
👑@History_aze
✍1❤1
Forwarded from AZƏRBAYCAN DİLİ QAYDA
Sifət düzəldən şəkilçiləri yadda saxlamaq üçün onları qruplaşdıraraq və kontekst daxilində istifadə edərək öyrənmək daha asan ola bilər. Aşağıda bu proses üçün bəzi məsləhətlər var:
1️⃣. Qruplaşdırma
Sifət düzəldən şəkilçiləri funksiyalarına görə qruplaşdırın:
Sifətlərin mənalarını dəyişdirən şəkilçilər:
-lı / -li / -lu / -lü: kitablı (kitab olan), şəkilli (şəkili olan)
-sız / -siz / -suz / -süz: evsiz (evi olmayan), dərdsiz (dərdi olmayan)
Keyfiyyət bildirən şəkilçilər:
-cıq / -ciq / -cuq / -cük: balaca-cıq (daha kiçik), gözəl-ciq (daha gözəl)
-daş / -dəş: yoldaş, sinifdaş
Mənsubiyyət bildirən şəkilçilər:
-lı / -li / -lu / -lü: dağlı (dağda yaşayan)
2️⃣. Misallarla Yadda Saxlama
Şəkilçilərlə müxtəlif misallar yaradın və onları cümlə daxilində işlədin:
Güllü bağçada gəzdik. (sifət: güllü)
Dərdsiz bir həyat axtarırdı. (sifət: dərdsiz)
3️⃣. Vizual Kartlar Hazırlayın
Hər bir şəkilçini və onunla bağlı sözləri kartlara yazaraq vizual yaddaşınızı işə salın. Məsələn:
Kart 1: -lı: qarlı, güllü, evli
Kart 2: -sız: qarsız, gülsüz, evsiz
4️⃣. Əzbərləmək üçün Mətnlər Yaradın
Şəkilçilərlə bağlı qısa şeirlər, cümlələr və ya hekayələr yazın:
Yağışlı bir gündə evsiz adam dərdsiz həyatı arzulayırdı.
5️⃣. Oyunlar və Təkrarlama
Şəkilçilərdən istifadə edərək söz oyunları qurun və ya onları yazılı şəkildə təkrarlayın. Məsələn:
Verilən sözə uyğun sifət yaradın: su → sulu, dağ → dağlı, pul → pulsuz.
Belə üsullarla şəkilçiləri həm daha yaxşı qavraya, həm də yadda saxlaya bilərsiniz.
@azdilitesti
1️⃣. Qruplaşdırma
Sifət düzəldən şəkilçiləri funksiyalarına görə qruplaşdırın:
Sifətlərin mənalarını dəyişdirən şəkilçilər:
-lı / -li / -lu / -lü: kitablı (kitab olan), şəkilli (şəkili olan)
-sız / -siz / -suz / -süz: evsiz (evi olmayan), dərdsiz (dərdi olmayan)
Keyfiyyət bildirən şəkilçilər:
-cıq / -ciq / -cuq / -cük: balaca-cıq (daha kiçik), gözəl-ciq (daha gözəl)
-daş / -dəş: yoldaş, sinifdaş
Mənsubiyyət bildirən şəkilçilər:
-lı / -li / -lu / -lü: dağlı (dağda yaşayan)
2️⃣. Misallarla Yadda Saxlama
Şəkilçilərlə müxtəlif misallar yaradın və onları cümlə daxilində işlədin:
Güllü bağçada gəzdik. (sifət: güllü)
Dərdsiz bir həyat axtarırdı. (sifət: dərdsiz)
3️⃣. Vizual Kartlar Hazırlayın
Hər bir şəkilçini və onunla bağlı sözləri kartlara yazaraq vizual yaddaşınızı işə salın. Məsələn:
Kart 1: -lı: qarlı, güllü, evli
Kart 2: -sız: qarsız, gülsüz, evsiz
4️⃣. Əzbərləmək üçün Mətnlər Yaradın
Şəkilçilərlə bağlı qısa şeirlər, cümlələr və ya hekayələr yazın:
Yağışlı bir gündə evsiz adam dərdsiz həyatı arzulayırdı.
5️⃣. Oyunlar və Təkrarlama
Şəkilçilərdən istifadə edərək söz oyunları qurun və ya onları yazılı şəkildə təkrarlayın. Məsələn:
Verilən sözə uyğun sifət yaradın: su → sulu, dağ → dağlı, pul → pulsuz.
Belə üsullarla şəkilçiləri həm daha yaxşı qavraya, həm də yadda saxlaya bilərsiniz.
@azdilitesti
👍2❤1
~📌 Azərbaycan tarixində alınan vergilər və səbəbləri;📚~
> ♻️Sasanilər dövründə;📚
_▪️Xaraq - Torpaq vergisi idi, məhsulla alınırdı._
_▪️Gezit - Can vergisi idi, lV təbəqədən ildə bir dəfə alınırdı._
> ♻️Ərəblər dövründə;
_▪️Xərac - Torpaq vergisi idi, məhsulla alınırdı._
_▪️ Cizyə - Can vergisi idi, müsəlman olamayanlardan pulla alınırdı._
_▪️ Xüms - Müsəlman əhalidən alınırdı._
_▪️ Zəkat - Sənətkar, tacir və maldarlıqdan alınırdı._
_▪️ Fitrə - Ramazan ayında, varlı şəhərlilırdən alınırdı._
> ♻️ Səlcuqlar dövründə;
_▪️Üşr - xass və iqta sahiblərindən alınan torpaq vergisi idi._
_▪️Alaf - qarovulda duran dəstəni və ya rəsmi şəxsi təmin etmək üçün alınırdı_
_▪️Silah bahası - Ordunun ehtiyacını təmin etmək üçün alınırdı._
> ♻️Monqol (Hülakülər) ağalığı dövründə;
_▪️Tamğa - Şəhər sənətkarlarından pulla alınırdı._
_▪️ Bac - Tacirlərdən pulla alınırdı._
_▪️ Qopçur - köçəri maldarlar ödəyirdi._
> ♻️XV əsrdə mövcud olmuş vergilər;
_▪️Malcəhət - Əsas vergi növü idi. Məhsuldan alınırdı._
_▪️ Bəhrə - sudan istifadəyə görə alınırdı._
_▪️ Cizyə - Can vergisi idi, xristian əhalidən alınırdı._
_▪️Çobanbəyi - Elatlardan otlaqdan istifadəyə görə alınırdı._
_▪️ Tamğa, bac vergi növləridə bu dövürdə mövcud idi._
*_✅Tamğa - I Təhmasibin dövründə 1565-ci ildə ləğv edilmişdir._*
> ♻️ Xanlıqlar dövründə;
_▪️Çöpbaşı - Otlaqlardan istifadəyə görə alınırdı._
_▪️Darğalıq - Xanın əmri ilə vergi yığan məmurun xeyrinə alınırdı._
*_📝 Malcəhət, Bağbaşı, Bayramlıq, Kələntərlik kimi vergi növləri də bu dövrdə mövcud idi._*
👑@History_aze
> ♻️Sasanilər dövründə;📚
_▪️Xaraq - Torpaq vergisi idi, məhsulla alınırdı._
_▪️Gezit - Can vergisi idi, lV təbəqədən ildə bir dəfə alınırdı._
> ♻️Ərəblər dövründə;
_▪️Xərac - Torpaq vergisi idi, məhsulla alınırdı._
_▪️ Cizyə - Can vergisi idi, müsəlman olamayanlardan pulla alınırdı._
_▪️ Xüms - Müsəlman əhalidən alınırdı._
_▪️ Zəkat - Sənətkar, tacir və maldarlıqdan alınırdı._
_▪️ Fitrə - Ramazan ayında, varlı şəhərlilırdən alınırdı._
> ♻️ Səlcuqlar dövründə;
_▪️Üşr - xass və iqta sahiblərindən alınan torpaq vergisi idi._
_▪️Alaf - qarovulda duran dəstəni və ya rəsmi şəxsi təmin etmək üçün alınırdı_
_▪️Silah bahası - Ordunun ehtiyacını təmin etmək üçün alınırdı._
> ♻️Monqol (Hülakülər) ağalığı dövründə;
_▪️Tamğa - Şəhər sənətkarlarından pulla alınırdı._
_▪️ Bac - Tacirlərdən pulla alınırdı._
_▪️ Qopçur - köçəri maldarlar ödəyirdi._
> ♻️XV əsrdə mövcud olmuş vergilər;
_▪️Malcəhət - Əsas vergi növü idi. Məhsuldan alınırdı._
_▪️ Bəhrə - sudan istifadəyə görə alınırdı._
_▪️ Cizyə - Can vergisi idi, xristian əhalidən alınırdı._
_▪️Çobanbəyi - Elatlardan otlaqdan istifadəyə görə alınırdı._
_▪️ Tamğa, bac vergi növləridə bu dövürdə mövcud idi._
*_✅Tamğa - I Təhmasibin dövründə 1565-ci ildə ləğv edilmişdir._*
> ♻️ Xanlıqlar dövründə;
_▪️Çöpbaşı - Otlaqlardan istifadəyə görə alınırdı._
_▪️Darğalıq - Xanın əmri ilə vergi yığan məmurun xeyrinə alınırdı._
*_📝 Malcəhət, Bağbaşı, Bayramlıq, Kələntərlik kimi vergi növləri də bu dövrdə mövcud idi._*
👑@History_aze
👍3✍2🎉1
Forwarded from AZƏRBAYCAN DİLİ QAYDA
🌹Ara sözlər🌹
✨Ara sözləri qrammatik cəhətdən cümlə üzvləri ilə bağlı olmur.
✨Cümlə üzvləri ilə mənaca əlaqələnir, amma cümlə üzvü sayılmır.
*✔️Danışanın ifadə etdiyi fikrə münasibətini bildirir və cümlədəki başqa sözlərdən fasilə ilə ayrılır.*
🖇️Mənaca növləri⤵️
*💡Yəqinlik bildirənlər: əlbəttə, şübhəsiz, həqiqətən, düzü, doğrudan da, yəqin ki, doğrusu*
*💡Güman, şübhə bildirənlər: bəlkə (də), güman (ki), ehtimal (ki), olsun (ki), deyəsən, görəsən, görünür, olmaya*
*💡Fikrin mənbəyini bildirənlər: məncə, bizcə, mənə görə, sənə görə..., deyilənə görə, guya*
*💡Nitq hissələri arasında münasibəti bildirənlər: nəhayət, beləliklə, deməli, demək, xülasə, qısası, əvvələn, əvvəla, əksinə, birincisi, ikincisi*
*💡Təəssüf bildirənlər: heyif (ki), təəəssüf (ki), çox heyif*
💎Ara sözləri söz, söz birləşmələri və cümlə formasında olur:
*◇◆Söz formasında:* demək, bəlkəsöz birləşməsi formasında: sözün doğrusu
*◇◆Cümlə formasında:* necə deyərlər, görünür
_DURĞU İŞARƏSİ:_
*📝Cümlənin əvvəlində işlənən ara sözündən sonra vergül, ortasında işlənən ara sözünün hər iki tərəfində vergül, axırında işlənən ara sözünün əvvəlində vergül, axırında isə cümlənin tələbinə uyğun durğu işarəsi işlədilir.*
💕@azdilitesti
✨Ara sözləri qrammatik cəhətdən cümlə üzvləri ilə bağlı olmur.
✨Cümlə üzvləri ilə mənaca əlaqələnir, amma cümlə üzvü sayılmır.
*✔️Danışanın ifadə etdiyi fikrə münasibətini bildirir və cümlədəki başqa sözlərdən fasilə ilə ayrılır.*
🖇️Mənaca növləri⤵️
*💡Yəqinlik bildirənlər: əlbəttə, şübhəsiz, həqiqətən, düzü, doğrudan da, yəqin ki, doğrusu*
*💡Güman, şübhə bildirənlər: bəlkə (də), güman (ki), ehtimal (ki), olsun (ki), deyəsən, görəsən, görünür, olmaya*
*💡Fikrin mənbəyini bildirənlər: məncə, bizcə, mənə görə, sənə görə..., deyilənə görə, guya*
*💡Nitq hissələri arasında münasibəti bildirənlər: nəhayət, beləliklə, deməli, demək, xülasə, qısası, əvvələn, əvvəla, əksinə, birincisi, ikincisi*
*💡Təəssüf bildirənlər: heyif (ki), təəəssüf (ki), çox heyif*
💎Ara sözləri söz, söz birləşmələri və cümlə formasında olur:
*◇◆Söz formasında:* demək, bəlkəsöz birləşməsi formasında: sözün doğrusu
*◇◆Cümlə formasında:* necə deyərlər, görünür
_DURĞU İŞARƏSİ:_
*📝Cümlənin əvvəlində işlənən ara sözündən sonra vergül, ortasında işlənən ara sözünün hər iki tərəfində vergül, axırında işlənən ara sözünün əvvəlində vergül, axırında isə cümlənin tələbinə uyğun durğu işarəsi işlədilir.*
💕@azdilitesti
❤3
Forwarded from İNGİLİS DİLİ QAYDA
Medicine – dərman
Headache – baş ağrısı
Cold – soyuqdəymə
Broken leg – qırıq ayaq
Earache – qulaq ağrısı
Tummy ache – qarın ağrısı
Cough – öskürək
Sore throat – boğaz ağrısı
Fever – hərarət
Dizzy – başgicəllənmə
Toathache – diş ağrısı
Cut – kəsik
💕@ingilisdilitesti
Headache – baş ağrısı
Cold – soyuqdəymə
Broken leg – qırıq ayaq
Earache – qulaq ağrısı
Tummy ache – qarın ağrısı
Cough – öskürək
Sore throat – boğaz ağrısı
Fever – hərarət
Dizzy – başgicəllənmə
Toathache – diş ağrısı
Cut – kəsik
💕@ingilisdilitesti
👍2❤1
Forwarded from AZƏRBAYCAN DİLİ QAYDA
🌹Söz birləşməsi🌹
_Söz birləşməsi iki və daha artıq müstəqil sözün məna və qramatik cəhətdən birləşməsindən əmələ gəlir._
Söz birləşməsi müstəqil sözlərdən əmələ gəlir. Ona görə də müstəqil sözlə, köməkçi sözün birləşməsi söz birləşməsi sayılmır.
*🔆Söz birləşmələri ikinci (əsas) tərəfin ifadə vasitəsinə görə iki növə bölünür:*
*🔅feli birləşmələr.*
*🔅İsmi birləşmələr*
⭐İsmi birləşmələr
İkinci (əsas) tərəfi adlarla (əsasən, isim, sifət, say və isimləşmiş başqa sözlərlə) ifadə olunan birləşmələrə ismi birləşmələr deyilir.
💬Məsələn: demokratik ölkə, azad seçki, insanların yaxşısı, uşaqların çoxu, gecənin istisi, şagirdlərin oxumağı，Azərbaycanın ordusu və s.
Dağlardan uca, hamıdan böyük, ürəyi qəmli, gözləri yaşlı və s. söz birləşmələri təyini söz birləşmələrinə daxil olmayan ismi birləşmələrdir.
_■İsmi birləşmələrdə, adətən, birinci tərəflər ikinci tərəfləri təyin (izah) etdiyi üçün həmin birləşmələrə təyini söz birləşmələri də deyilir._
🔆Təyini söz birləşmələri formasına və məna xüsusiyyətlərinə görə üç növə bölünür.
*🔗Birinci növ təyini söz birləşmələri, ikinci növ təyini söz birləşmələri və üçüncü növ təyini söz birləşmələri.*
_*🖇️Birinci növ təyini söz birləşmələrinin birinci tərəfi adlarla ifadə olunur. Bu tipli söz birləşməsinin əsas tərəfi adətən adlarla ifadə olunur.Adlara feildən başqa bütün əsas nitq hissələrini aid etmək olar.İkinci tərəfi isə adətən isimlərlə və isimləşmiş digər nitq hissələrilə ifadə olunur.*_
📍 Birinci növ təyini söz birləşməsi adətən ayrı-ayrı təhlil olunur
★İstisna bu gün yeni il və s
Məsələn: gözəl qız, ağıllı oğlan və s.-ni aid etmək olar. Lakin Vəlizadə Zahid və s. tipli sözlər belə sözlər söz birləşmələri hesab olunmur, çünki bu tipli sözlər mürəkkəb adlardır.
_*🖇️İkinci növ təyini söz birləşməsinin asılı yəni birinci tərəfi qeyri müəyyən yiyəlik hallı isimlə, ikinci tərəfi isə üçüncü şəxsin mənsubiyyət şəkilçisi ilə ifadə olunur.*_
💬 Məsələn, məktəb direktoru, ağac yarpağı.
☆Bu sözlər cümlədə birgə təhlil olunur. Bir tərəf cəmlənəndə adətən digər tərəf təkdə qalır istisna elmlər namizədləri qocalar evləri və ilaxır .
💎Əksər 2-ci növ təyini söz birləşmələrini 3-cü növə çevirmək mümkündür.
✨Məsələn, insan əli - insanın əli. Bu söz birləşmələri istisnadır: atalar sözü,
_*🖇️Üçüncü növ təyini söz birləşmələrinin birinci tərəfi müəyyən yiyəlik halla ifadə olunur ikinci tərəfi isə mənsubiyyət şəkilçili söz ilə ifadə olunur.*_
★Hər iki tərəf eyni zamanda cəmlənə bilir.
💬 Məsələn: şagirdlərin kitabları, ölənlərin ailələri.
_💎Üçüncü növ təyini söz birləşmələrinin digərlərindən fərqli cəhəti tərəfləri arasında istənilən qədər sözün artırıla bilməsidir._
¤ Məsələn, məktəbin şagirdi - məktəbin 11-ciləri arasında ən fəal şagirdi.
💕@azdilitesti
_Söz birləşməsi iki və daha artıq müstəqil sözün məna və qramatik cəhətdən birləşməsindən əmələ gəlir._
Söz birləşməsi müstəqil sözlərdən əmələ gəlir. Ona görə də müstəqil sözlə, köməkçi sözün birləşməsi söz birləşməsi sayılmır.
*🔆Söz birləşmələri ikinci (əsas) tərəfin ifadə vasitəsinə görə iki növə bölünür:*
*🔅feli birləşmələr.*
*🔅İsmi birləşmələr*
⭐İsmi birləşmələr
İkinci (əsas) tərəfi adlarla (əsasən, isim, sifət, say və isimləşmiş başqa sözlərlə) ifadə olunan birləşmələrə ismi birləşmələr deyilir.
💬Məsələn: demokratik ölkə, azad seçki, insanların yaxşısı, uşaqların çoxu, gecənin istisi, şagirdlərin oxumağı，Azərbaycanın ordusu və s.
Dağlardan uca, hamıdan böyük, ürəyi qəmli, gözləri yaşlı və s. söz birləşmələri təyini söz birləşmələrinə daxil olmayan ismi birləşmələrdir.
_■İsmi birləşmələrdə, adətən, birinci tərəflər ikinci tərəfləri təyin (izah) etdiyi üçün həmin birləşmələrə təyini söz birləşmələri də deyilir._
🔆Təyini söz birləşmələri formasına və məna xüsusiyyətlərinə görə üç növə bölünür.
*🔗Birinci növ təyini söz birləşmələri, ikinci növ təyini söz birləşmələri və üçüncü növ təyini söz birləşmələri.*
_*🖇️Birinci növ təyini söz birləşmələrinin birinci tərəfi adlarla ifadə olunur. Bu tipli söz birləşməsinin əsas tərəfi adətən adlarla ifadə olunur.Adlara feildən başqa bütün əsas nitq hissələrini aid etmək olar.İkinci tərəfi isə adətən isimlərlə və isimləşmiş digər nitq hissələrilə ifadə olunur.*_
📍 Birinci növ təyini söz birləşməsi adətən ayrı-ayrı təhlil olunur
★İstisna bu gün yeni il və s
Məsələn: gözəl qız, ağıllı oğlan və s.-ni aid etmək olar. Lakin Vəlizadə Zahid və s. tipli sözlər belə sözlər söz birləşmələri hesab olunmur, çünki bu tipli sözlər mürəkkəb adlardır.
_*🖇️İkinci növ təyini söz birləşməsinin asılı yəni birinci tərəfi qeyri müəyyən yiyəlik hallı isimlə, ikinci tərəfi isə üçüncü şəxsin mənsubiyyət şəkilçisi ilə ifadə olunur.*_
💬 Məsələn, məktəb direktoru, ağac yarpağı.
☆Bu sözlər cümlədə birgə təhlil olunur. Bir tərəf cəmlənəndə adətən digər tərəf təkdə qalır istisna elmlər namizədləri qocalar evləri və ilaxır .
💎Əksər 2-ci növ təyini söz birləşmələrini 3-cü növə çevirmək mümkündür.
✨Məsələn, insan əli - insanın əli. Bu söz birləşmələri istisnadır: atalar sözü,
_*🖇️Üçüncü növ təyini söz birləşmələrinin birinci tərəfi müəyyən yiyəlik halla ifadə olunur ikinci tərəfi isə mənsubiyyət şəkilçili söz ilə ifadə olunur.*_
★Hər iki tərəf eyni zamanda cəmlənə bilir.
💬 Məsələn: şagirdlərin kitabları, ölənlərin ailələri.
_💎Üçüncü növ təyini söz birləşmələrinin digərlərindən fərqli cəhəti tərəfləri arasında istənilən qədər sözün artırıla bilməsidir._
¤ Məsələn, məktəbin şagirdi - məktəbin 11-ciləri arasında ən fəal şagirdi.
💕@azdilitesti
⤵️Rusiya İnqilabı dövründə Azərbaycanda yaranmış partiya və təşkilatlar:
✅İttifaqi-Müslimin (1905-1907) — Çar hökuməti tərəfindən fəaliyyəti dayandırıldı.
✅Qarabağ Birlik Məclisi (1906-1908) — Çar hökuməti tərəfindən fəaliyyəti dayandırıldı.
✅Müdafiə Partiyası (1907-1909) — Çar hökuməti tərəfindən fəaliyyəti dayandırıldı.
✅İctimaiyyun-Amiyyun (1905-1916) — Əsasında Ədalət Partiyası yaranmışdır.
✅Qeyrət Partiyası (1905-1917) — Əsasında Türk Ədəmi-Mərkəziyyət Firqəsi yaradıldı.
✅İttifaq Partiyası (1907-1917) — Sol Xalqçı Partiyası və sağ Əkinçi Partiyası qanadlarına parçalandı.
✅Türk Ədəmi-Mərkəziyyət Firqəsi (1917-1917) — Müsavat Partiyasına birləşdi.
✅Difai Partiyası (1906-1917) — Çar hökuməti tərəfindən fəaliyyəti dayandırılsa da, 1907-1917-ci illərdə gizli fəaliyyət göstərmiş, ardından Müsavat Partiyasına birləşmişdir.
✅Qafqaz İttihad və Tərəqqi Firqəsi (1918-1918) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti tərəfindən fəaliyyəti dayandırıldı.
✅Rusiyada Müsəlmanlıq Firqəsi (1917-1918) — İttihadi-İslam Cəmiyyəti ilə birləşərək İttihad Partiyasının əsasını qoymuşdur.
✅Ədalət Partiyası (1916-1920) — Ədalət Partiyası, Əkinçi Partiyası və Hümmət Partiyasının sol qanadının əsasında Azərbaycan Kommunist Partiyası yaradıldı.
✅Əkinçi Partiyası (1917-1920) — Ədalət Partiyası, Əkinçi Partiyası və Hümmət Partiyasının sol qanadının əsasında Azərbaycan Kommunist Partiyası yaradıldı.
✅Hümmət (1904-1920) — Ədalət Partiyası, Əkinçi Partiyası və Hümmət Partiyasının sol qanadının əsasında Azərbaycan Kommunist Partiyası yaradıldı.
✅Müsavat Partiyası (1911-1920) — Aprel işğalı.
✅İttihad Partiyası ( 1918-1920) — Aprel işğalı.
✅Xalqçı Partiyası (1919-1920) — Aprel işğalı.
✅Əhrar Partiyası (1918-1920) — Aprel işğalı .
✅Azərbaycan Kommunist Partiyası (1920-1991) — Partiya fəaliyyətini dayandırdı.
👑 @History_aze
✅İttifaqi-Müslimin (1905-1907) — Çar hökuməti tərəfindən fəaliyyəti dayandırıldı.
✅Qarabağ Birlik Məclisi (1906-1908) — Çar hökuməti tərəfindən fəaliyyəti dayandırıldı.
✅Müdafiə Partiyası (1907-1909) — Çar hökuməti tərəfindən fəaliyyəti dayandırıldı.
✅İctimaiyyun-Amiyyun (1905-1916) — Əsasında Ədalət Partiyası yaranmışdır.
✅Qeyrət Partiyası (1905-1917) — Əsasında Türk Ədəmi-Mərkəziyyət Firqəsi yaradıldı.
✅İttifaq Partiyası (1907-1917) — Sol Xalqçı Partiyası və sağ Əkinçi Partiyası qanadlarına parçalandı.
✅Türk Ədəmi-Mərkəziyyət Firqəsi (1917-1917) — Müsavat Partiyasına birləşdi.
✅Difai Partiyası (1906-1917) — Çar hökuməti tərəfindən fəaliyyəti dayandırılsa da, 1907-1917-ci illərdə gizli fəaliyyət göstərmiş, ardından Müsavat Partiyasına birləşmişdir.
✅Qafqaz İttihad və Tərəqqi Firqəsi (1918-1918) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti tərəfindən fəaliyyəti dayandırıldı.
✅Rusiyada Müsəlmanlıq Firqəsi (1917-1918) — İttihadi-İslam Cəmiyyəti ilə birləşərək İttihad Partiyasının əsasını qoymuşdur.
✅Ədalət Partiyası (1916-1920) — Ədalət Partiyası, Əkinçi Partiyası və Hümmət Partiyasının sol qanadının əsasında Azərbaycan Kommunist Partiyası yaradıldı.
✅Əkinçi Partiyası (1917-1920) — Ədalət Partiyası, Əkinçi Partiyası və Hümmət Partiyasının sol qanadının əsasında Azərbaycan Kommunist Partiyası yaradıldı.
✅Hümmət (1904-1920) — Ədalət Partiyası, Əkinçi Partiyası və Hümmət Partiyasının sol qanadının əsasında Azərbaycan Kommunist Partiyası yaradıldı.
✅Müsavat Partiyası (1911-1920) — Aprel işğalı.
✅İttihad Partiyası ( 1918-1920) — Aprel işğalı.
✅Xalqçı Partiyası (1919-1920) — Aprel işğalı.
✅Əhrar Partiyası (1918-1920) — Aprel işğalı .
✅Azərbaycan Kommunist Partiyası (1920-1991) — Partiya fəaliyyətini dayandırdı.
👑 @History_aze
❤2✍2
Forwarded from ƏDƏBİYYAT QAYDA
🌹Ədəbiyyatşünaslıqda terminlər🌹
💫Avtonim➡️müəllifin əsl adı
💫Bahariyyə➡️ klassik
poeziyada baharın təsvirini həsr olunmuş şeirdir anadilli ədəbiyyatımızda Şah İsmail Xətaiinin bahariyyələri məşhurdur
💫Bədii Konflikt➡️latınca k o n f l i k t u s
Sözündəndır bədii əsərin sujetinin əsasında duran qarşıdurma münaqişə sənətkar həyatdakı ziddiyyətləri münaqişələri bədii əsərdə hadisələrdə qəhrəmanı onu əks mövqeyidə duran qüvvələrlə qarşıdurması vasitəsilə əks etdirir lirik və epik əsərləri nisbətən dramatik əsərlərin yazılmasına xüsusi əhəmiyyət kəsb edir
💫Bədii Müqəddimə➡️bədii əsərdə sujetin əsas komponentlərindən biridir əsas hadisə və yaxud düyünə zavyazkaya qədərki hissədir
💫Bədii portret➡️ bədii əsərdə sujeti xarici görkəmin təsvir nə deyilir
💫cüng➡️ müxtəlif şairlərin ayrı seçmiş şeirlərinin özündə birləşdirən şeir toplusu çünki əlyazma kitabı şəkillərinde olur
💕@edebiyyattesti
💫Avtonim➡️müəllifin əsl adı
💫Bahariyyə➡️ klassik
poeziyada baharın təsvirini həsr olunmuş şeirdir anadilli ədəbiyyatımızda Şah İsmail Xətaiinin bahariyyələri məşhurdur
💫Bədii Konflikt➡️latınca k o n f l i k t u s
Sözündəndır bədii əsərin sujetinin əsasında duran qarşıdurma münaqişə sənətkar həyatdakı ziddiyyətləri münaqişələri bədii əsərdə hadisələrdə qəhrəmanı onu əks mövqeyidə duran qüvvələrlə qarşıdurması vasitəsilə əks etdirir lirik və epik əsərləri nisbətən dramatik əsərlərin yazılmasına xüsusi əhəmiyyət kəsb edir
💫Bədii Müqəddimə➡️bədii əsərdə sujetin əsas komponentlərindən biridir əsas hadisə və yaxud düyünə zavyazkaya qədərki hissədir
💫Bədii portret➡️ bədii əsərdə sujeti xarici görkəmin təsvir nə deyilir
💫cüng➡️ müxtəlif şairlərin ayrı seçmiş şeirlərinin özündə birləşdirən şeir toplusu çünki əlyazma kitabı şəkillərinde olur
💕@edebiyyattesti
👍1
Forwarded from İNGİLİS DİLİ QAYDA
Clean the windows – pəncərələri təmizləmək
Mop the floor – döşəməni silmək
Sweep outside – çölü süpürmək
İron clothes – paltarları ütüləmək
Do the dishes – qabları yumaq
Dry the dishes – qabları qurulamaq
Vacuum the floor – döşəməni tozsoranlamaq
Take out the garbage – zibilləri atmaq
To make the bed – yatağını düzəltmək
To prepare a meal – yemək hazırlamaq
To set the table – masa qurmaq
To shop – alış-veriş etmək
To do the washing – paltarları yumaq
💕@ingilisdilitesti
Mop the floor – döşəməni silmək
Sweep outside – çölü süpürmək
İron clothes – paltarları ütüləmək
Do the dishes – qabları yumaq
Dry the dishes – qabları qurulamaq
Vacuum the floor – döşəməni tozsoranlamaq
Take out the garbage – zibilləri atmaq
To make the bed – yatağını düzəltmək
To prepare a meal – yemək hazırlamaq
To set the table – masa qurmaq
To shop – alış-veriş etmək
To do the washing – paltarları yumaq
💕@ingilisdilitesti
👍2❤1🔥1🙏1
Forwarded from PDF-lər
buraxılış vərəqəsini
çap edə bilərsiniz
https://eservices.dim.gov.az/sagirdbv/
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Forwarded from ƏDƏBİYYAT QAYDA
📌"Şəhidlər poeması və "İstiqlal " poemasının oxşar xüsusiyyətləri.
💥Hər iki əsər poema janrındadır.
💥Hər ikisi lirik poemadır.
💥Hər ikisi nəzmlə yazılıb.
💥Hər ikisində süjet xətti yoxdur.
💥Təhkiyəyə əsaslanmır.
💥Hər iki əsərdə nikbin ruh, gələcəyə inam motivi var.
💥20 Yanvar qırğınına işarə var.
💕 @edebiyyattesti
💥Hər iki əsər poema janrındadır.
💥Hər ikisi lirik poemadır.
💥Hər ikisi nəzmlə yazılıb.
💥Hər ikisində süjet xətti yoxdur.
💥Təhkiyəyə əsaslanmır.
💥Hər iki əsərdə nikbin ruh, gələcəyə inam motivi var.
💥20 Yanvar qırğınına işarə var.
💕 @edebiyyattesti
👍2
📜İkiadlı döyüşlər silsiləsindən:
🔺Qavqamela (Cancal)- E.ə 331-ci ildə Makedoniya-Əhəməni arasında baş vermişdir. Makedoniyalı İsgəndərin qələbəsi ilə başa çatmışdır.
🔺Təbəriyyə( Hıttın)- 1187-ci il
Əyyubilər dövləti ilə Xaçlı ordusu arasında baş vermişdir. Səlahəddin Əyyubinin qələbəsi ilə başa çatmışdır.
🔺Maltəpə(Pelekanon)- 1329-cu ildə Osmanlı-Bizans arasında baş vermişdir. Osmanlı hökmdarı Orxan Qazinin qələbəsi ilə başa çatmışdır.
🔺Araz çayı (I Şənbi-Qazan)- 1406-cı ildə Teymurilərlə Qaraqoyunlular arasında baş vermişdir. Qaraqoyunlu Qara Yusifin qələbəsi ilə başa çatmışdır.
🔺Əsəd(II Şənbi-qazan)-1410-cu ildə Qaraqoyunlu Qara Yusiflə Cəlairi Sultan Əhməd arasında baş vermişdir. Qara Yusifin qələbəsi ilə başa çatmışdır.
🔺Otluqbeli(Tərcan)- 1473-cü ildə Ağqoyunlu-Osmanlı arasında baş vermişdir. Osmanlı ordusunun qalibiyyəti ilə başa çatmışdır.
🔺Şahdağ(Tabasaran)- 1488-ci ildə Ağqoyunlu,Şirvanşah birləşmiş qüvvələri ilə Səfəvi Ərdəbil hakimliyi arasında baş vermişdir. Şeyx Heydərin məğlubiyyəti ilə nəticələnmişdir.
🔺Almabulağı (Həmədan)- 1503-cü ildə Səfəvi dövləti ilə Ağqoyunlu Murad Mirzə arasında baş vermişdir. Səfəvi dövlətinin qələbəsi ilə başa çatmışdır.
🔺Lepanto(İnebahtı)- 1571-ci ildə Osmanlı imperiyası ilə İspaniya, Genuya,Venesiya arasında baş vermişdir. Osmanlı imperiyasının məğlubiyyəti ilə başa çatmışdır.
🔺Ağsu çayı sahilində döyüş(Şahbağı)- 1743-cu ildə Əfşarlar dövləti ilə üsyançı II Sam Mirzə arasında baş vermişdir. Əfşarlar dövlətinin qələbəsi ilə başa çatmışdır.
🔺Leypsiq(Xalqlar döyüşü)- 1813-cü ildə Fransa ilə birləşmiş qüvvələr arasında baş vermişdir. Fransanın məğlubiyyəti ilə başa çatmışdır.
@History_aze
🔺Qavqamela (Cancal)- E.ə 331-ci ildə Makedoniya-Əhəməni arasında baş vermişdir. Makedoniyalı İsgəndərin qələbəsi ilə başa çatmışdır.
🔺Təbəriyyə( Hıttın)- 1187-ci il
Əyyubilər dövləti ilə Xaçlı ordusu arasında baş vermişdir. Səlahəddin Əyyubinin qələbəsi ilə başa çatmışdır.
🔺Maltəpə(Pelekanon)- 1329-cu ildə Osmanlı-Bizans arasında baş vermişdir. Osmanlı hökmdarı Orxan Qazinin qələbəsi ilə başa çatmışdır.
🔺Araz çayı (I Şənbi-Qazan)- 1406-cı ildə Teymurilərlə Qaraqoyunlular arasında baş vermişdir. Qaraqoyunlu Qara Yusifin qələbəsi ilə başa çatmışdır.
🔺Əsəd(II Şənbi-qazan)-1410-cu ildə Qaraqoyunlu Qara Yusiflə Cəlairi Sultan Əhməd arasında baş vermişdir. Qara Yusifin qələbəsi ilə başa çatmışdır.
🔺Otluqbeli(Tərcan)- 1473-cü ildə Ağqoyunlu-Osmanlı arasında baş vermişdir. Osmanlı ordusunun qalibiyyəti ilə başa çatmışdır.
🔺Şahdağ(Tabasaran)- 1488-ci ildə Ağqoyunlu,Şirvanşah birləşmiş qüvvələri ilə Səfəvi Ərdəbil hakimliyi arasında baş vermişdir. Şeyx Heydərin məğlubiyyəti ilə nəticələnmişdir.
🔺Almabulağı (Həmədan)- 1503-cü ildə Səfəvi dövləti ilə Ağqoyunlu Murad Mirzə arasında baş vermişdir. Səfəvi dövlətinin qələbəsi ilə başa çatmışdır.
🔺Lepanto(İnebahtı)- 1571-ci ildə Osmanlı imperiyası ilə İspaniya, Genuya,Venesiya arasında baş vermişdir. Osmanlı imperiyasının məğlubiyyəti ilə başa çatmışdır.
🔺Ağsu çayı sahilində döyüş(Şahbağı)- 1743-cu ildə Əfşarlar dövləti ilə üsyançı II Sam Mirzə arasında baş vermişdir. Əfşarlar dövlətinin qələbəsi ilə başa çatmışdır.
🔺Leypsiq(Xalqlar döyüşü)- 1813-cü ildə Fransa ilə birləşmiş qüvvələr arasında baş vermişdir. Fransanın məğlubiyyəti ilə başa çatmışdır.
@History_aze
👍4❤1
♻️Solon islahatları;
e.ə 621 ci ilədə "Drakon qanunlar"ı verilmişdir. Qanunlarda;
🔰1. Aristokratların həyatını və əmlakını qorumaq
🔰2. Kiçik səhvə görə belə təqsirkar ölümə məhkum olunurdu. Bu qanunlar "mürəkkəblə deyil, qanla yazılmışdır.
📜 Lakin bu qanunlar nə demosu, nə də evpatritləri qane etmədi.
♻️ E.ə Vll əsrdə yoxsulların əsas tələbi bunlar idi;
📜 1. Afinanın idarə olunmasında iştirak etmək ✅
📜 2. Kəndlilərə torpaq verilməsi ❌
📜 3. Borcların ləğv olunması ✅
⬆️Həll edilən məslələr ✅
⬆️Həll edilməyən məlsələ❌
✅Nəhayət e.ə 594 cı ildə qeyd etdiyimiz müqayisəli məsləri həl etmək üçün Solon hər iki tərəf arasında esimnent seçildi.
♻️1. Kəndlilərin torpağa görə bütün borcları ləğv edildi.
♻️2. Borca görə qul edilən Afinalılar azad olundu, borc köləliyi ləğv olundu.
♻️3. Taxıl və digər zəruri ərzaqların ixracı qadağan olundu.
♻️4. Attikanın yerli sakini olan bütün kişilərə vətəndaş hüququ aldı.
♻️5. Bütün vətəndaşlar "Xalq yığıncağında" iştirak edə bilərdilər.
➡️Məhdud cəhətləri isə ondan ibarət idi ki, yoxsul vətəndaşlar siyasi vəzifəyə seçilə bilməzdi.
🔽Bu qanunlar demosu evpatritlər üzərində ən böyük qələbəsi hesab olunur.
Q.Gülay ❤️
@History_aze
e.ə 621 ci ilədə "Drakon qanunlar"ı verilmişdir. Qanunlarda;
🔰1. Aristokratların həyatını və əmlakını qorumaq
🔰2. Kiçik səhvə görə belə təqsirkar ölümə məhkum olunurdu. Bu qanunlar "mürəkkəblə deyil, qanla yazılmışdır.
📜 Lakin bu qanunlar nə demosu, nə də evpatritləri qane etmədi.
♻️ E.ə Vll əsrdə yoxsulların əsas tələbi bunlar idi;
📜 1. Afinanın idarə olunmasında iştirak etmək ✅
📜 2. Kəndlilərə torpaq verilməsi ❌
📜 3. Borcların ləğv olunması ✅
⬆️Həll edilən məslələr ✅
⬆️Həll edilməyən məlsələ❌
✅Nəhayət e.ə 594 cı ildə qeyd etdiyimiz müqayisəli məsləri həl etmək üçün Solon hər iki tərəf arasında esimnent seçildi.
♻️1. Kəndlilərin torpağa görə bütün borcları ləğv edildi.
♻️2. Borca görə qul edilən Afinalılar azad olundu, borc köləliyi ləğv olundu.
♻️3. Taxıl və digər zəruri ərzaqların ixracı qadağan olundu.
♻️4. Attikanın yerli sakini olan bütün kişilərə vətəndaş hüququ aldı.
♻️5. Bütün vətəndaşlar "Xalq yığıncağında" iştirak edə bilərdilər.
➡️Məhdud cəhətləri isə ondan ibarət idi ki, yoxsul vətəndaşlar siyasi vəzifəyə seçilə bilməzdi.
🔽Bu qanunlar demosu evpatritlər üzərində ən böyük qələbəsi hesab olunur.
Q.Gülay ❤️
@History_aze
👍5
Xoy xanlığından asılı düşmüş xanlıqlar :
Naxçıvan 🌟
İrəvan 🌟
Təbriz 🌟
Qaradağ 🌟
NİTQ⚡ sözü ilə yadınızda saxlayın
Urmiya xanlığının cənubda tabe etdiyi xanlıqları :
Zəncan⚡,Ərdəbil⚡,Maku⚡ istisna olmaqla yadınızda saxlayın
Müqəddəs birlikə üzv olan ölkələri :
Vampir⚡ ilə yadınızda olsun
Venesiya⚡, Avstriya⚡, Malta⚡, Reç-pospolita⚡, Rusiya ⚡
Q.Gülay ❤️
@History_aze
Naxçıvan 🌟
İrəvan 🌟
Təbriz 🌟
Qaradağ 🌟
NİTQ⚡ sözü ilə yadınızda saxlayın
Urmiya xanlığının cənubda tabe etdiyi xanlıqları :
Zəncan⚡,Ərdəbil⚡,Maku⚡ istisna olmaqla yadınızda saxlayın
Müqəddəs birlikə üzv olan ölkələri :
Vampir⚡ ilə yadınızda olsun
Venesiya⚡, Avstriya⚡, Malta⚡, Reç-pospolita⚡, Rusiya ⚡
Q.Gülay ❤️
@History_aze
👍10❤3🥰1