دوستوفسکي په خپل ناول "مسکینان" کښي وایي:
"شاید زه ژر مړ سم، هغه مهال به هیڅوک ما یاد نه کړي او نه به مي پر قبر څوک ودرېږي. ځیني چي ما پېژني، ووايي به چي: ښه او دروند سړی و. او نور به ووايي: کمزوری او سپک انسان و.
زما پاڼه به د ژوند له کتابه څخه واوړي، او زما د راتګ هیڅ نښه به پاته نه وي. ژوند به هماغسي روان وي، نه به پکښي څه بدلون راسي، نه به لمر خپل د راختلو یا لوېدلو عادت بدل کړي.
یوازینی شی چي بدل سوی به وي هغه، زما نه شتون دی.
او بیا ګورم چي ما ټول عمر په اندېښنو کي تېر کړ، د تېر او راتلونکي ویري خوړلی وم، خپل ځان مي هېر کړی و، او د نورو خبرو مي زړه خوړه."
– ناول: مسکینان 🖤
#شُبیر #کتاب
"شاید زه ژر مړ سم، هغه مهال به هیڅوک ما یاد نه کړي او نه به مي پر قبر څوک ودرېږي. ځیني چي ما پېژني، ووايي به چي: ښه او دروند سړی و. او نور به ووايي: کمزوری او سپک انسان و.
زما پاڼه به د ژوند له کتابه څخه واوړي، او زما د راتګ هیڅ نښه به پاته نه وي. ژوند به هماغسي روان وي، نه به پکښي څه بدلون راسي، نه به لمر خپل د راختلو یا لوېدلو عادت بدل کړي.
یوازینی شی چي بدل سوی به وي هغه، زما نه شتون دی.
او بیا ګورم چي ما ټول عمر په اندېښنو کي تېر کړ، د تېر او راتلونکي ویري خوړلی وم، خپل ځان مي هېر کړی و، او د نورو خبرو مي زړه خوړه."
– ناول: مسکینان 🖤
#شُبیر #کتاب
❤7
بښنه ! یوازې الفاظ نه، بلکې عمل دي
بښنه غوښتل څه اهمیت لري؟ بښنه یوازې الفاظ نه دي.
"زه له تا سره ژوندی یم یا مړی، بیا هم مینه لرم."
بښنه د انساني اړیکو اساسي عنصر دی. دا نه یوازې د غلطیو اعتراف، بلکې د زړونو ترمنځ د قوي اړيکو وسیله هم ده. بښنه غوښتل عاجزي، نرمښت او د بل چا درناوی ښيي.
خو ایوان تورګینیف وايي، بښنه یوازې هغه وخت ارزښت لري، چې له زړه څخه وي او عمل ورسره مل وي. یوازې لفظي بښنه هیڅ معنی نه لري، تر څو چې عملي اقدام ونه ښيي چې شخص خپله تېروتنه درک کړې.
همدا راز، "زه له تا سره ژوندی یم یا مړی، بیا هم مینه لرم" دا پیغام ورکوي چې حقیقي مینه او بښنه باید ریښتینې، ژوره او له عمل سره مل وي، نه یوازې خبرې.
ژباړه: شعور
بښنه غوښتل څه اهمیت لري؟ بښنه یوازې الفاظ نه دي.
"زه له تا سره ژوندی یم یا مړی، بیا هم مینه لرم."
بښنه د انساني اړیکو اساسي عنصر دی. دا نه یوازې د غلطیو اعتراف، بلکې د زړونو ترمنځ د قوي اړيکو وسیله هم ده. بښنه غوښتل عاجزي، نرمښت او د بل چا درناوی ښيي.
خو ایوان تورګینیف وايي، بښنه یوازې هغه وخت ارزښت لري، چې له زړه څخه وي او عمل ورسره مل وي. یوازې لفظي بښنه هیڅ معنی نه لري، تر څو چې عملي اقدام ونه ښيي چې شخص خپله تېروتنه درک کړې.
همدا راز، "زه له تا سره ژوندی یم یا مړی، بیا هم مینه لرم" دا پیغام ورکوي چې حقیقي مینه او بښنه باید ریښتینې، ژوره او له عمل سره مل وي، نه یوازې خبرې.
ژباړه: شعور
❤5
قدرت، قانون او حقیقت!
که ستا په لاس کې تومانچه وي، او زما په لاس کې هم تومانچه وي،
نو موږ کولای شو د قانون په اړه خبرې وکړو.
که ستا په لاس کې چاقو وي، او زما په لاس کې هم چاقو وي،
نو موږ کولای شو د اصولو او ضابطو په اړه بحث وکړو.
که موږ دواړه تش لاسونه یو،
نو موږ کولای شو د تمدن او اخلاقیاتو خبرې وکړو.
خو… که ستا په لاس کې تومانچه وي، او زما په لاس کې یوازې چاقو وي،
نو حقیقت به ستا په لاس کې وي.
او که ستا په لاس کې تومانچه وي، او زما په لاس کې هېڅ نه وي،
نو دا تومانچه یوازې یو وسله نه، بلکې زما ټول ژوند دی، چې ستا د رحم او کرم لاندې دی.
قدرت او مساوات:
قانون، اصول، اخلاق او تمدن یوازې هغه وخت ارزښت لري، چې ټول سره برابر وي.
خو د دې نړۍ تريخ حقیقت دا دی، چې کله د شتمنۍ خبره راشي، نو حقیقت چوپېږي.
او کله چې د قدرت خبره راشي، نو شتمني شاته درېږي او د موقعې انتظار کوي.
هماغه خلک چې قوانین جوړوي،
اکثر هماغه خلک یې ماتوي،
ځکه دا قوانین یوازې د کمزورو لپاره زولنې دي،
او د زورورو لپاره وسلې!
که ستا په لاس کې تومانچه وي، او زما په لاس کې هم تومانچه وي،
نو موږ کولای شو د قانون په اړه خبرې وکړو.
که ستا په لاس کې چاقو وي، او زما په لاس کې هم چاقو وي،
نو موږ کولای شو د اصولو او ضابطو په اړه بحث وکړو.
که موږ دواړه تش لاسونه یو،
نو موږ کولای شو د تمدن او اخلاقیاتو خبرې وکړو.
خو… که ستا په لاس کې تومانچه وي، او زما په لاس کې یوازې چاقو وي،
نو حقیقت به ستا په لاس کې وي.
او که ستا په لاس کې تومانچه وي، او زما په لاس کې هېڅ نه وي،
نو دا تومانچه یوازې یو وسله نه، بلکې زما ټول ژوند دی، چې ستا د رحم او کرم لاندې دی.
قدرت او مساوات:
قانون، اصول، اخلاق او تمدن یوازې هغه وخت ارزښت لري، چې ټول سره برابر وي.
خو د دې نړۍ تريخ حقیقت دا دی، چې کله د شتمنۍ خبره راشي، نو حقیقت چوپېږي.
او کله چې د قدرت خبره راشي، نو شتمني شاته درېږي او د موقعې انتظار کوي.
هماغه خلک چې قوانین جوړوي،
اکثر هماغه خلک یې ماتوي،
ځکه دا قوانین یوازې د کمزورو لپاره زولنې دي،
او د زورورو لپاره وسلې!
❤7
وروسته درسره خبري کوم، وروسته درته زنګ کوم. وروسته درسره وینم. وروسته درته وایم.
هر څه وروسته ته پریږدو خو وروسته مو هیریږي، چ وروسته بیا په موږ پسي تعلق نلري. وروسته مو بیا دوستان زموږ سره نه وي. وروسته به یې نه غږ اورو او نه به یې هم لیدلی شو.
وروسته یوازي خاطرې دي.
وروسته ورځي او شپې دي چ میاشتي او کالونه شي.
وروسته هغه خنداوي دې چ په غم بدلیږي، هغه ژوند دی چ په مرګ بدلیږي.
آه! وروسته به بیا ډیر ناوخته وي…
لیکنه:درمان
هر څه وروسته ته پریږدو خو وروسته مو هیریږي، چ وروسته بیا په موږ پسي تعلق نلري. وروسته مو بیا دوستان زموږ سره نه وي. وروسته به یې نه غږ اورو او نه به یې هم لیدلی شو.
وروسته یوازي خاطرې دي.
وروسته ورځي او شپې دي چ میاشتي او کالونه شي.
وروسته هغه خنداوي دې چ په غم بدلیږي، هغه ژوند دی چ په مرګ بدلیږي.
آه! وروسته به بیا ډیر ناوخته وي…
لیکنه:درمان
😭5❤2
د ناپوهانو اړوند د لویو فیلسوفانو نظریات:
1. سقراط:
سقراط به ویل چې ناپوهان د پوهې د کمښت له امله ځان پوه ګڼي. هغه باور درلود چې ناپوهان ډېری وخت د هوښیارانو په خبرو نه پوهېږي، نو پر هغوی مسخره کوي. سقراط په دې باور و چې دا ډول خلک د خپل ځان نه پوهېدلو له امله په نورو هوښیارانو ملنډې وهي.
2. افلاطون:
افلاطون په "جمہوریت" کتاب کې ویلي چې هغه خلک چې په ناپوهۍ کې ژوند کوي، د هوښیارانو په خبرو نه پوهېږي، نو پر هغه خندل یې عادت ګرځي. هغه باور درلود چې هوښیاران له همدې امله له ځانونو سره یو ډول ژوره پوهه او تحلیل ساتي چې له دې ډول کسانو څخه ځان وساتي.
3. ارسطو:
ارسطو ویل چې ناپوهان ځکه د هوښیارانو په خبرو ملنډې وهي چې دوی د حقیقت او منطق په اړه لږ فکر کوي. هغه باور درلود چې ځینې خلک فطرتاً د عقل او هوښیارۍ له لارو څخه ځانونه لرې کوي، ځکه یې له حقیقت سره مینه نه وي.
4. نیچه:
نیچه به ویل چې د کمزورو خلکو یوه ځانګړنه دا وي چې هغوی مد قدرت او عقل په وړاندې د تمسخر او انکار چلند غوره کوي. هغه باور درلود چې داسې خلک د خپل ناڅاپي غرور له امله لوی فکرونو تمسخر کوي.
✍️تاسو څه فکر کوی•
1. سقراط:
سقراط به ویل چې ناپوهان د پوهې د کمښت له امله ځان پوه ګڼي. هغه باور درلود چې ناپوهان ډېری وخت د هوښیارانو په خبرو نه پوهېږي، نو پر هغوی مسخره کوي. سقراط په دې باور و چې دا ډول خلک د خپل ځان نه پوهېدلو له امله په نورو هوښیارانو ملنډې وهي.
2. افلاطون:
افلاطون په "جمہوریت" کتاب کې ویلي چې هغه خلک چې په ناپوهۍ کې ژوند کوي، د هوښیارانو په خبرو نه پوهېږي، نو پر هغه خندل یې عادت ګرځي. هغه باور درلود چې هوښیاران له همدې امله له ځانونو سره یو ډول ژوره پوهه او تحلیل ساتي چې له دې ډول کسانو څخه ځان وساتي.
3. ارسطو:
ارسطو ویل چې ناپوهان ځکه د هوښیارانو په خبرو ملنډې وهي چې دوی د حقیقت او منطق په اړه لږ فکر کوي. هغه باور درلود چې ځینې خلک فطرتاً د عقل او هوښیارۍ له لارو څخه ځانونه لرې کوي، ځکه یې له حقیقت سره مینه نه وي.
4. نیچه:
نیچه به ویل چې د کمزورو خلکو یوه ځانګړنه دا وي چې هغوی مد قدرت او عقل په وړاندې د تمسخر او انکار چلند غوره کوي. هغه باور درلود چې داسې خلک د خپل ناڅاپي غرور له امله لوی فکرونو تمسخر کوي.
✍️تاسو څه فکر کوی•
👍6❤2
دوستوفسکي:
"شاید زه ژر مړ شم، هغه مهال به هیڅوک ما یاد نه کړي او نه به مې پر قبر څوک ودرېږي. ځیني چې ما پېژني، وبه وایي چې: ښه او دروند سړی و او نور به ووايي: کمزوری او سپک انسان و.
زما پاڼه به د ژوند له کتابه څخه واوړي او زما د راتګ هیڅ نښه به پاتې نه وي ژوند به هماغسې روان وي، نه به پکې څه بدلون راشي، نه به لمر خپل د راختلو یا لوېدلو عادت بدل کړي.
یوازینی شی چې بدل شوی به وي هغه، زما نه شتون دی.
او بیا ګورم چې ما ټول عمر په اندېښنو کې تېر کړ، د تېر او راتلونکې ویرې خوړلی وم، خپل ځان مې هېر کړی و او د نورو خبرو مې زړه خوړه."
"شاید زه ژر مړ شم، هغه مهال به هیڅوک ما یاد نه کړي او نه به مې پر قبر څوک ودرېږي. ځیني چې ما پېژني، وبه وایي چې: ښه او دروند سړی و او نور به ووايي: کمزوری او سپک انسان و.
زما پاڼه به د ژوند له کتابه څخه واوړي او زما د راتګ هیڅ نښه به پاتې نه وي ژوند به هماغسې روان وي، نه به پکې څه بدلون راشي، نه به لمر خپل د راختلو یا لوېدلو عادت بدل کړي.
یوازینی شی چې بدل شوی به وي هغه، زما نه شتون دی.
او بیا ګورم چې ما ټول عمر په اندېښنو کې تېر کړ، د تېر او راتلونکې ویرې خوړلی وم، خپل ځان مې هېر کړی و او د نورو خبرو مې زړه خوړه."
👍6
مشهوره خبره ده چې: هیڅکله له خنزیر سره په خټو کې مه لوبیږئ؛ تاسې به چټل شئ، خو هغه به له دې څخه خوند اخلي.
دا مانا لري چې هیڅکله له داسې اشخاصو سره بحث، معامله، خبرې، وضاحت یا د پوهولو هڅه مه کوئ چې ستاسې له فکري، ادبي یا اخلاقي معیاره سره سمون نه لري.
د داسې خلکو سره بحث کول یوازې ستاسو وخت او انرژي ضایع کوي، ځکه نه یوازې دا چې ته به پخپله بېځایه ستړی شې، بلکې هغوی به هیڅ زدکړه ونه کړي او برعکس، له دې وضعیته څخه به خوند اخلي.
نو خپل وخت او انرژي په هغو خلکو مصرف کړئ چې ستاسې ارزښت درک کوي او ستاسې له معیاره سره مناسب وي.
ژباړن:فکري روزنه
دا مانا لري چې هیڅکله له داسې اشخاصو سره بحث، معامله، خبرې، وضاحت یا د پوهولو هڅه مه کوئ چې ستاسې له فکري، ادبي یا اخلاقي معیاره سره سمون نه لري.
د داسې خلکو سره بحث کول یوازې ستاسو وخت او انرژي ضایع کوي، ځکه نه یوازې دا چې ته به پخپله بېځایه ستړی شې، بلکې هغوی به هیڅ زدکړه ونه کړي او برعکس، له دې وضعیته څخه به خوند اخلي.
نو خپل وخت او انرژي په هغو خلکو مصرف کړئ چې ستاسې ارزښت درک کوي او ستاسې له معیاره سره مناسب وي.
ژباړن:فکري روزنه
❤6👍1
فارمي خدايان
ـــــــــ
دوي غواړي
گلان لۀ خوشبويانو لاسونه ومينځي
پسرلی لۀ شينکيه ريزائن ورکړي
وږمو ته لُومې کېږدي
زندگي له امردپرست مذهب سره
همبسترۍ ته اړ کړي
حاملې عقيدې وَروزي
فارمي خدايان پروموټ کړي
دوي غواړي
چې د آسمان رايه په بيعه واخلي
سړيتوب د کرايې په ټـټو بدل کړي
د تاريخ برېن واش وکړي
د نفاق لنگې سپۍ ته سترگې تورې کړي
خلق د يؤ بل په سيورو وتوکي
دوي غواړي
د سپوږمۍ رڼايي، فحاشي ثابت کړي
دَ لمر واگې په لاس کې واخلي
لۀ هوا سره دَ نخترو نڅا ډمتوب وگرځوي
د وطن کاڼي بوټي ئې تسبيحات ووايي
غرونه ئې په پښو پرېوځي
چينارونه په سجدو پرېوځي
دوي غواړي چې
سندره شټل کاک واغوندي
او نظم دې ږيره پرېږدي
ــــــــــــــــــ
شفق اپریدی
ـــــــــ
دوي غواړي
گلان لۀ خوشبويانو لاسونه ومينځي
پسرلی لۀ شينکيه ريزائن ورکړي
وږمو ته لُومې کېږدي
زندگي له امردپرست مذهب سره
همبسترۍ ته اړ کړي
حاملې عقيدې وَروزي
فارمي خدايان پروموټ کړي
دوي غواړي
چې د آسمان رايه په بيعه واخلي
سړيتوب د کرايې په ټـټو بدل کړي
د تاريخ برېن واش وکړي
د نفاق لنگې سپۍ ته سترگې تورې کړي
خلق د يؤ بل په سيورو وتوکي
دوي غواړي
د سپوږمۍ رڼايي، فحاشي ثابت کړي
دَ لمر واگې په لاس کې واخلي
لۀ هوا سره دَ نخترو نڅا ډمتوب وگرځوي
د وطن کاڼي بوټي ئې تسبيحات ووايي
غرونه ئې په پښو پرېوځي
چينارونه په سجدو پرېوځي
دوي غواړي چې
سندره شټل کاک واغوندي
او نظم دې ږيره پرېږدي
ــــــــــــــــــ
شفق اپریدی
❤4
د شراب پلورنځي مخې ته ؤلاړ ملا خلکو ته ؤؤیل چې شراب مه څښئ، ګناه اؤ جرم دی! هڅه یې کؤله چې خلک شرابخونې ته لۀ ؤرننوتلو منع کړي. دا ؤخت یؤ سړي د شراب خونې لۀ درؤازې راؤؤت، ملا ته یې وویل: اې ملا صیب! تا کله څښلي؟ ملا د نۀ ځؤاب ؤرکړ چې نۀ هېڅکله نۀ. سړي ؤؤیل، راځئ!!
تاسې یؤ ځل دا ؤڅښئ، که یې خؤند درنکړ، تردې ؤروسته به یې زۀ هم نۀ څښم. ملا ؤرته ؤؤیل چې سمه ده؛ خو پۀ دې شرط چې ماته به یې د چای پیاله کې راؤړئ؛ تر څو خلک راباندې د شرابي فکر ؤنۀ کړي اؤ دا ؤنۀ ؤایي چې پلانی ملا شرابخور دی. سړی شراب پلورونکي ته ؤرغی اؤ ؤرته یې ؤؤیل چې د چای پۀ پیاله د ویسکي دؤه ګوټه ؤاچؤه. شراب خرڅؤؤنکي ،پوښتل:«آیا ملا بیا راغلی؟».
سعادت حسن منټو
روح دې ښاد وي.
تاسې یؤ ځل دا ؤڅښئ، که یې خؤند درنکړ، تردې ؤروسته به یې زۀ هم نۀ څښم. ملا ؤرته ؤؤیل چې سمه ده؛ خو پۀ دې شرط چې ماته به یې د چای پیاله کې راؤړئ؛ تر څو خلک راباندې د شرابي فکر ؤنۀ کړي اؤ دا ؤنۀ ؤایي چې پلانی ملا شرابخور دی. سړی شراب پلورونکي ته ؤرغی اؤ ؤرته یې ؤؤیل چې د چای پۀ پیاله د ویسکي دؤه ګوټه ؤاچؤه. شراب خرڅؤؤنکي ،پوښتل:«آیا ملا بیا راغلی؟».
سعادت حسن منټو
روح دې ښاد وي.
❤7😁5👏1