This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Тракторчи акалардан кайфиятни кўтарувчи рақс
😁
😁
❤3😁3
У қотиллик учун 25 йиллик жазони ўтаётган эди. Кейин эса унутиб қолдирилган бир математика дарслиги унинг ҳаётини бутунлай ўзгартириб юборди.
Кристофер Хейвенс Вашингтон штатидаги ўта қаттиқ тартибли қамоқхонага келганида, унинг ҳаёти нотўғри қарорлар оқибатида шаклланган эди: гиёҳванд моддалар, зўравонлик ва жиноятчилик.
2011 йили 31 ёшга тўлганида, унинг келажаги аллақачон ҳал бўлиб бўлгандай туюларди. Кўпчилик учун қамоқ жойи орзулар тугайдиган ва умидлар сўнадиган маскандир.
Аммо Кристофер учун қамоқ унда аввал ҳеч қачон бўлмаган нарсани берди: вақтни.
Бир куни унинг камерадоши математика дарслигини қолдириб кетди. Кристофер китобни қизиқишдан эмас, балки зерикканидан қўлига олди. Математика ҳеч қачон унинг кучли томони бўлмаган. У мактабни зўрға тамомлаган, кейин эса ҳеч қандай йўл-йўриқсиз ҳаётга қадам қўйган эди.
Аммо камерасида ёлғиз қолган, ҳеч ким халал бермайдиган узоқ соатлар давомида у масалалар еча бошлади.
Кутилмаган ҳодиса юз берди.
Мантиқ ишлади. Қоидалар ўзгармади. Ҳаётида ҳамма нарса тартибсизликка тўла бўлган бир пайтда математика унга аниқлик бахш этди. Бу ерда жавоблар ёки тўғри, ёки нотўғри эди. Сабр-тоқат ва аниқлик эса албатта мукофотланарди.
Математика унга бошқа ҳеч нарса беролмаган равшанликни тақдим этди.
У қамоқхона таълим дастуридан янада кўпроқ китоблар сўради. Кейин эса яна қийинроқ китобларни. Аввалига алгебрани мустақил ўрганди. Кейин юқори математикага ўтди. Сўнг аксарият талабалар фақат университет аудиторияларида учрайдиган мураккаб мавзуларни ўзлаштирди.
Кечама-кеча у ёлғиз ўтириб, саҳифаларни формулалар ва исботлар билан тўлдириб борди.
Ниҳоят, у бир тўсиққа дуч келди. Айрим тушунчаларни мустақил англаш жуда қийин эди. Унга раҳбарлик қиладиган инсон керак бўлди.
Шунда Кристофер жасур қарор қабул қилди: ёрдам сўраб дунёнинг турли мамлакатларидаги профессионал математикларга хат ёзди.
Кўпчилиги жавоб бермади. Бу тушунарли эди. Қотиллик учун ҳукм қилинган маҳкумдан келган ва абстракт математика ҳақида саволлар берилган хатлар академикларнинг иш режасига камдан-кам киритилади.
Бироқ бир олим жавоб берди.
Бу Италиядаги Турин университети математиги Умберто Черрути эди.
Черрути унга раҳм қилмади. Аксинча, уни синовдан ўтказди.
У Кристоферга сонлар назарияси бўйича материаллар юборди. Бу математикадаги энг мавҳум ва мураккаб соҳалардан бири ҳисобланади. Шу билан бирга, ҳатто тажрибали тадқиқотчилар учун ҳам оғир бўлган масалаларни берди.
Кристофер эса жавоб сифатида қўлда ёзилган саҳифаларни қайтарди. Унинг ишлари аниқ, пухта ва мустақил фикрларга бой эди.
Қамоқхона камерасида, фақат қоғоз, қалам ва китоблар ёрдамида у узлуксиз касрлар ва квадрат иррационал сонларни ўрганишга киришди. Бу ғоялар илк бор икки минг йилдан ортиқ вақт аввал Евклид томонидан тадқиқ этилган эди.
Бу энди оддий машқ эмасди. Бу ҳақиқий илмий тадқиқот эди. Кейин барчани ҳайратда қолдирган воқеа содир бўлди. Кристофер оригинал илмий натижага эришди.
У сонлар назариясида бошқалар эътиборидан четда қолган янги қонуниятларни топди. Черрути унинг ишларини ҳамкасбларига кўрсатди. Улар текширишди. Натижалар тасдиқланди. Яна қайта текширилди. Ва яна тасдиқланди.
Бу маҳкум учун таъсирли бўлгани учун эмас, балки илмий жиҳатдан ҳақиқатан ҳам муҳим натижа бўлгани учун ҳайратланарли эди.
2020 йилда Кристофер Ҳейвенснинг тадқиқоти нуфузли Research in Number Theory илмий журналида расман чоп этилди.
Олий маълумотга эга бўлмаган, ўнлаб йиллар давомида қамоқда ўтирган, компьютерлар ва университет кутубхоналарига кириш имконияти бўлмаган инсон докторлик даражасидаги математика соҳасига янги ҳисса қўшган эди.
Академик олам бу воқеага эътибор қаратди.
Математиклар унинг мақоласини муҳокама қилишди. Ўқитувчилар эса бу ҳикояни инсон салоҳияти кўпинча келиб чиқишига эмас, балки берилган имкониятларга боғлиқ эканининг исботи сифатида келтиришди.
Журналистлар ва кинематографчилар ҳам бу воқеага қизиқиш билдирди.
Қамоқхона таълими тарафдорлари эса унинг мисолини ўқиш ва билим олиш энг оғир шароитларда ҳам инсон ҳаётини ўзгартириши мумкинлигининг далили сифатида кўрсатишди.
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
Кристофер Хейвенс Вашингтон штатидаги ўта қаттиқ тартибли қамоқхонага келганида, унинг ҳаёти нотўғри қарорлар оқибатида шаклланган эди: гиёҳванд моддалар, зўравонлик ва жиноятчилик.
2011 йили 31 ёшга тўлганида, унинг келажаги аллақачон ҳал бўлиб бўлгандай туюларди. Кўпчилик учун қамоқ жойи орзулар тугайдиган ва умидлар сўнадиган маскандир.
Аммо Кристофер учун қамоқ унда аввал ҳеч қачон бўлмаган нарсани берди: вақтни.
Бир куни унинг камерадоши математика дарслигини қолдириб кетди. Кристофер китобни қизиқишдан эмас, балки зерикканидан қўлига олди. Математика ҳеч қачон унинг кучли томони бўлмаган. У мактабни зўрға тамомлаган, кейин эса ҳеч қандай йўл-йўриқсиз ҳаётга қадам қўйган эди.
Аммо камерасида ёлғиз қолган, ҳеч ким халал бермайдиган узоқ соатлар давомида у масалалар еча бошлади.
Кутилмаган ҳодиса юз берди.
Мантиқ ишлади. Қоидалар ўзгармади. Ҳаётида ҳамма нарса тартибсизликка тўла бўлган бир пайтда математика унга аниқлик бахш этди. Бу ерда жавоблар ёки тўғри, ёки нотўғри эди. Сабр-тоқат ва аниқлик эса албатта мукофотланарди.
Математика унга бошқа ҳеч нарса беролмаган равшанликни тақдим этди.
У қамоқхона таълим дастуридан янада кўпроқ китоблар сўради. Кейин эса яна қийинроқ китобларни. Аввалига алгебрани мустақил ўрганди. Кейин юқори математикага ўтди. Сўнг аксарият талабалар фақат университет аудиторияларида учрайдиган мураккаб мавзуларни ўзлаштирди.
Кечама-кеча у ёлғиз ўтириб, саҳифаларни формулалар ва исботлар билан тўлдириб борди.
Ниҳоят, у бир тўсиққа дуч келди. Айрим тушунчаларни мустақил англаш жуда қийин эди. Унга раҳбарлик қиладиган инсон керак бўлди.
Шунда Кристофер жасур қарор қабул қилди: ёрдам сўраб дунёнинг турли мамлакатларидаги профессионал математикларга хат ёзди.
Кўпчилиги жавоб бермади. Бу тушунарли эди. Қотиллик учун ҳукм қилинган маҳкумдан келган ва абстракт математика ҳақида саволлар берилган хатлар академикларнинг иш режасига камдан-кам киритилади.
Бироқ бир олим жавоб берди.
Бу Италиядаги Турин университети математиги Умберто Черрути эди.
Черрути унга раҳм қилмади. Аксинча, уни синовдан ўтказди.
У Кристоферга сонлар назарияси бўйича материаллар юборди. Бу математикадаги энг мавҳум ва мураккаб соҳалардан бири ҳисобланади. Шу билан бирга, ҳатто тажрибали тадқиқотчилар учун ҳам оғир бўлган масалаларни берди.
Кристофер эса жавоб сифатида қўлда ёзилган саҳифаларни қайтарди. Унинг ишлари аниқ, пухта ва мустақил фикрларга бой эди.
Қамоқхона камерасида, фақат қоғоз, қалам ва китоблар ёрдамида у узлуксиз касрлар ва квадрат иррационал сонларни ўрганишга киришди. Бу ғоялар илк бор икки минг йилдан ортиқ вақт аввал Евклид томонидан тадқиқ этилган эди.
Бу энди оддий машқ эмасди. Бу ҳақиқий илмий тадқиқот эди. Кейин барчани ҳайратда қолдирган воқеа содир бўлди. Кристофер оригинал илмий натижага эришди.
У сонлар назариясида бошқалар эътиборидан четда қолган янги қонуниятларни топди. Черрути унинг ишларини ҳамкасбларига кўрсатди. Улар текширишди. Натижалар тасдиқланди. Яна қайта текширилди. Ва яна тасдиқланди.
Бу маҳкум учун таъсирли бўлгани учун эмас, балки илмий жиҳатдан ҳақиқатан ҳам муҳим натижа бўлгани учун ҳайратланарли эди.
2020 йилда Кристофер Ҳейвенснинг тадқиқоти нуфузли Research in Number Theory илмий журналида расман чоп этилди.
Олий маълумотга эга бўлмаган, ўнлаб йиллар давомида қамоқда ўтирган, компьютерлар ва университет кутубхоналарига кириш имконияти бўлмаган инсон докторлик даражасидаги математика соҳасига янги ҳисса қўшган эди.
Академик олам бу воқеага эътибор қаратди.
Математиклар унинг мақоласини муҳокама қилишди. Ўқитувчилар эса бу ҳикояни инсон салоҳияти кўпинча келиб чиқишига эмас, балки берилган имкониятларга боғлиқ эканининг исботи сифатида келтиришди.
Журналистлар ва кинематографчилар ҳам бу воқеага қизиқиш билдирди.
Қамоқхона таълими тарафдорлари эса унинг мисолини ўқиш ва билим олиш энг оғир шароитларда ҳам инсон ҳаётини ўзгартириши мумкинлигининг далили сифатида кўрсатишди.
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
❤29👍5
Лекин бу ҳикояда математика энг муҳим жиҳат бўлмаслиги мумкин.
Энг муҳим нарса бу ўзгаришдир.
Зўравонлик муҳитида қамалган инсон интизомни, мақсадни ва жамиятга қайтариш йўлини топди.
Кристофер кейинчалик Prison Mathematics Project лойиҳасининг ҳаммуассисларидан бирига айланди. Бу ташаббус дунё бўйлаб маҳкум талабаларга математика ўрганишда ёрдам беради ва уларга ўзларининг энг катта хатоларидан ҳам каттароқ келажак қуриш мумкинлигига ишонч бағишлайди.
У ҳозир ҳам ўз тадқиқотларини давом эттирмоқда ва профессионал математикларга ҳам мураккаб бўлган масалаларни ҳал қилиш билан шуғулланмоқда.
У 2036 йилгача озодликка чиқолмайди. Аммо кўп жиҳатдан қаралганда, у аллақачон озод. Фикрлашда озод. Ижод қилишда озод. Инсоният билимига ҳисса қўшишда озод.
Кристофер Ҳейвенснинг тарихи жиноятларни оқлаш учун эмас. Бу инсонни фақат у қилган энг ёмон иш орқали баҳолаб бўлмаслигининг исботидир.
Бу истеъдод учун имтиёз шарт эмаслигини кўрсатади.
Бу таълим жамият аллақачон умидини узган онгларни ҳам уйғотиши мумкинлигини намоён этади.
Балки бугун кечқурун ҳам қаердадир бир маҳбус камерасида рақамларга тўла бир саҳифага тикилиб ўтиргандир ва бу рақамлар уни қаерга олиб боришини ҳали тасаввур ҳам қилмаётгандир.
Камерадоши унутиб қолдирган оддий математика дарслиги икки минг йиллик муаммолар ҳақида бош қотира оладиган ақлни кашф қилди.
Яна қанчадан қанча буюк кашфиётлар ёпиқ эшиклар ортида, жимгина, ўз навбатини кутиб турибди экан?
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
Энг муҳим нарса бу ўзгаришдир.
Зўравонлик муҳитида қамалган инсон интизомни, мақсадни ва жамиятга қайтариш йўлини топди.
Кристофер кейинчалик Prison Mathematics Project лойиҳасининг ҳаммуассисларидан бирига айланди. Бу ташаббус дунё бўйлаб маҳкум талабаларга математика ўрганишда ёрдам беради ва уларга ўзларининг энг катта хатоларидан ҳам каттароқ келажак қуриш мумкинлигига ишонч бағишлайди.
У ҳозир ҳам ўз тадқиқотларини давом эттирмоқда ва профессионал математикларга ҳам мураккаб бўлган масалаларни ҳал қилиш билан шуғулланмоқда.
У 2036 йилгача озодликка чиқолмайди. Аммо кўп жиҳатдан қаралганда, у аллақачон озод. Фикрлашда озод. Ижод қилишда озод. Инсоният билимига ҳисса қўшишда озод.
Кристофер Ҳейвенснинг тарихи жиноятларни оқлаш учун эмас. Бу инсонни фақат у қилган энг ёмон иш орқали баҳолаб бўлмаслигининг исботидир.
Бу истеъдод учун имтиёз шарт эмаслигини кўрсатади.
Бу таълим жамият аллақачон умидини узган онгларни ҳам уйғотиши мумкинлигини намоён этади.
Балки бугун кечқурун ҳам қаердадир бир маҳбус камерасида рақамларга тўла бир саҳифага тикилиб ўтиргандир ва бу рақамлар уни қаерга олиб боришини ҳали тасаввур ҳам қилмаётгандир.
Камерадоши унутиб қолдирган оддий математика дарслиги икки минг йиллик муаммолар ҳақида бош қотира оладиган ақлни кашф қилди.
Яна қанчадан қанча буюк кашфиётлар ёпиқ эшиклар ортида, жимгина, ўз навбатини кутиб турибди экан?
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
❤12👍4🔥1
Наим сартарош дунёнинг адолатсизлигидан тутақиб кетгандек жаҳл билан носини тупурди, силлиқ иягини силаб қўйди.
- Булар давлатга хизмат қилган бўлса, биззиям ўтқазиб қўйган жойимиз бор. Булар Масковга борган бўлса, манам борганман. Уларни кўтар-кўтар қиласанлару мани ёзмайсанлар, шунақами? Мани суянчиғим йўқ-да, а?!
Қарасам, Наим сартарош ростдан хафа бўляпти. Тўғриси, унинг ўтмишига ўзим ҳам қизиқиб қолдим.
- Нега ёзмас эканман. Ёзаман. Москвага қачон боргандингиз?
- Ие, ҳозир йили эсимда қоптими, ука? Ўша босмачиларни қийратиб юрган пайтларимизда эдида. Ўшанда санга ўхшаган қирчиллама йигит пайтим. Паркат томонда Рустам шердай қилич ўйнатиб юрсам, камандиримиз чақириб қолди. «Чиноқ икковларинг яхши жанг қилганларинг учун Масковга дилигат бўлиб борасан», деса бўладими! Юнус чиноқ бир қулоғи йўқ бўлсаям хўп азамат йигит эди. Иккаламиз пойизга ўтирдигу қайдасан Масков деб жўнадик-вордик. Ўн кун деганда етиб бордик. Бу Масков дегани хўпам катта шаҳар экан. Қават-қават уйлар десанг, кўча тўла троллобус, аптобус. Ер тагида пойиз юраркан.
- Метроми? - дедим илжайиб. - Тошкентдагига ўхшаган?
- Метромас, пойиз, - у бирдан тўхтаб, менга синчков тикилди.
- Масковга борганмисан?
- Йўқ, - дедим ёлғон гапириб.
- Э, Масковга бормабсан - дунёга келмабсан! - Наим сартарош қўлларини ёзди. - Шундоққина Қизил Майдоннинг олдидаги гастинисага тушдик. Ёнбошимизда бозор. Бизаникига ўхшаганмас. Ҳаммаси папаратка жойлашган. Қаймоқ бозор бир томонда, ширмой бозор бир томонда. Кабобпазлар десанг эрталабдан уриб жигар кабоб сотади. Аммо лекин сомон бозорининг мазаси йўқ экан. Қоплари кичкина-кичкина. Бир туяга элликтасини ортиб келишади. Тағин бир қопи фалон пул. Одам кўплигиданми, сартарошхонаси тирбанд. Босмачиларни бир ёқли қигандан кейин шу томонларга келиб дўкон очаман, деб кўнглимга тугиб қўйдим... Аммо маишат зўр бўлди. Масковда бир ой турган бўсак, шу бир ой ичида Чиноқ иккаламиз хўп хузур қилдик. Эрталаб лип этиб бозорга тушиб бир коса қаймоқ, тўртта ширмой, анжир, холва обчиқиб кўк чойни урамиз. Пешинда кабобхўрлик, кечқурун лағмон дейсизми, пўстдумба солинган мошкичири дейсизми, нима хоҳласангиз муҳайё. Кечалари чойхонага чиқамиз. Бир жўжахўроз беданам бор эди десанг, ўзимам Исмоил калдан бир қўйнинг пулига олгандим. Шуни обкетувдим. Масковни манман деган беданаларини қочирди. Қайтиб келишимиздан икки кун олдин майлис бўлди.
- Қаерда? - дедим ўзимни кулгидан зўрға тийиб.
- Қатта бўларди, Қизил Майдоннинг ўзида бўлди-да... Лак-лак одам. Чиноқ иккаламиз бир чеккага бориб турдик. Шу пайт десанг, минбарда турган катталардан биттаси югуриб тушиб мани қучоқлаб олса бўладими?
- Ким?
Наим сартарош сийрак киприкларини пирпиратди.
- Нима ким?
- Сизни қучоқлаган ким эди, деяпман.
- Катталардан биттаси дидим-ку! Шундоқ қучоқлаб у юзимдан-бу юзимдан ўпди. «Ия, кўса, баҳай? Сан бу ёқларда нима қилиб юрибсан?» дейди. «Мана, Чиноқ билан кеп қолдик. Босмачиларни қийратганимиз учун камандиримиз ўйнаб келинглар, деб юборди». «Оббо, сан-эй, кеганингга шунча бўбди-ю, нега ҳовлига ўтмадинг, - дейди. - Кечқурун бизникига ўтмасанг, қаттиқ хафа бўламан, янгангга норин буюриб келганман», - дейди. «Йўқ, шошиб турибман. Бошқа мавруди кеп қолар», дедим. «Бўлмаса мана бу мукопот санга», деб ҳалиги одам чўнтагидан медал чиқариб чопонимга тақиб қўйди.
- Қанақа медаль?
Наим сартарош, «жудаям эзма экансан-да», дегандек ижирғаниб афтини буриштирди.
- Қаттан биламан! Бунақа керак бўлишини билганимда йўқотиб қўярмидим. - У бирпас ўйлаб турди-да, қўшиб қўйди. - Энди, ука, сан ўзимизнинг маҳаллани боласисан. У ёғини ўзинг келиштириб бир ёзгин, хўпми?
- Бўпти, - дедим жилмайиб.
У кафтини очиб дуо қилди.
- Илойим омадингни берсин! - Сумкасини кўтариб уч-тўрт қадам нари борди-да, тўхтаб ўгирилиб қаради. - Агар-чи, ука, шу иш амалга ошиб қолса-чи, ҳар куни соқолингни ўзим оп қўяман. Текинга.
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
- Булар давлатга хизмат қилган бўлса, биззиям ўтқазиб қўйган жойимиз бор. Булар Масковга борган бўлса, манам борганман. Уларни кўтар-кўтар қиласанлару мани ёзмайсанлар, шунақами? Мани суянчиғим йўқ-да, а?!
Қарасам, Наим сартарош ростдан хафа бўляпти. Тўғриси, унинг ўтмишига ўзим ҳам қизиқиб қолдим.
- Нега ёзмас эканман. Ёзаман. Москвага қачон боргандингиз?
- Ие, ҳозир йили эсимда қоптими, ука? Ўша босмачиларни қийратиб юрган пайтларимизда эдида. Ўшанда санга ўхшаган қирчиллама йигит пайтим. Паркат томонда Рустам шердай қилич ўйнатиб юрсам, камандиримиз чақириб қолди. «Чиноқ икковларинг яхши жанг қилганларинг учун Масковга дилигат бўлиб борасан», деса бўладими! Юнус чиноқ бир қулоғи йўқ бўлсаям хўп азамат йигит эди. Иккаламиз пойизга ўтирдигу қайдасан Масков деб жўнадик-вордик. Ўн кун деганда етиб бордик. Бу Масков дегани хўпам катта шаҳар экан. Қават-қават уйлар десанг, кўча тўла троллобус, аптобус. Ер тагида пойиз юраркан.
- Метроми? - дедим илжайиб. - Тошкентдагига ўхшаган?
- Метромас, пойиз, - у бирдан тўхтаб, менга синчков тикилди.
- Масковга борганмисан?
- Йўқ, - дедим ёлғон гапириб.
- Э, Масковга бормабсан - дунёга келмабсан! - Наим сартарош қўлларини ёзди. - Шундоққина Қизил Майдоннинг олдидаги гастинисага тушдик. Ёнбошимизда бозор. Бизаникига ўхшаганмас. Ҳаммаси папаратка жойлашган. Қаймоқ бозор бир томонда, ширмой бозор бир томонда. Кабобпазлар десанг эрталабдан уриб жигар кабоб сотади. Аммо лекин сомон бозорининг мазаси йўқ экан. Қоплари кичкина-кичкина. Бир туяга элликтасини ортиб келишади. Тағин бир қопи фалон пул. Одам кўплигиданми, сартарошхонаси тирбанд. Босмачиларни бир ёқли қигандан кейин шу томонларга келиб дўкон очаман, деб кўнглимга тугиб қўйдим... Аммо маишат зўр бўлди. Масковда бир ой турган бўсак, шу бир ой ичида Чиноқ иккаламиз хўп хузур қилдик. Эрталаб лип этиб бозорга тушиб бир коса қаймоқ, тўртта ширмой, анжир, холва обчиқиб кўк чойни урамиз. Пешинда кабобхўрлик, кечқурун лағмон дейсизми, пўстдумба солинган мошкичири дейсизми, нима хоҳласангиз муҳайё. Кечалари чойхонага чиқамиз. Бир жўжахўроз беданам бор эди десанг, ўзимам Исмоил калдан бир қўйнинг пулига олгандим. Шуни обкетувдим. Масковни манман деган беданаларини қочирди. Қайтиб келишимиздан икки кун олдин майлис бўлди.
- Қаерда? - дедим ўзимни кулгидан зўрға тийиб.
- Қатта бўларди, Қизил Майдоннинг ўзида бўлди-да... Лак-лак одам. Чиноқ иккаламиз бир чеккага бориб турдик. Шу пайт десанг, минбарда турган катталардан биттаси югуриб тушиб мани қучоқлаб олса бўладими?
- Ким?
Наим сартарош сийрак киприкларини пирпиратди.
- Нима ким?
- Сизни қучоқлаган ким эди, деяпман.
- Катталардан биттаси дидим-ку! Шундоқ қучоқлаб у юзимдан-бу юзимдан ўпди. «Ия, кўса, баҳай? Сан бу ёқларда нима қилиб юрибсан?» дейди. «Мана, Чиноқ билан кеп қолдик. Босмачиларни қийратганимиз учун камандиримиз ўйнаб келинглар, деб юборди». «Оббо, сан-эй, кеганингга шунча бўбди-ю, нега ҳовлига ўтмадинг, - дейди. - Кечқурун бизникига ўтмасанг, қаттиқ хафа бўламан, янгангга норин буюриб келганман», - дейди. «Йўқ, шошиб турибман. Бошқа мавруди кеп қолар», дедим. «Бўлмаса мана бу мукопот санга», деб ҳалиги одам чўнтагидан медал чиқариб чопонимга тақиб қўйди.
- Қанақа медаль?
Наим сартарош, «жудаям эзма экансан-да», дегандек ижирғаниб афтини буриштирди.
- Қаттан биламан! Бунақа керак бўлишини билганимда йўқотиб қўярмидим. - У бирпас ўйлаб турди-да, қўшиб қўйди. - Энди, ука, сан ўзимизнинг маҳаллани боласисан. У ёғини ўзинг келиштириб бир ёзгин, хўпми?
- Бўпти, - дедим жилмайиб.
У кафтини очиб дуо қилди.
- Илойим омадингни берсин! - Сумкасини кўтариб уч-тўрт қадам нари борди-да, тўхтаб ўгирилиб қаради. - Агар-чи, ука, шу иш амалга ошиб қолса-чи, ҳар куни соқолингни ўзим оп қўяман. Текинга.
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
❤12👍1
- Қайси иш?
Наим сартарош қайтиб келди.
- Ие, ҳалитдан буён қулоғингга танбур чертдимми? Газетингда мани мақтаб чиқарсанг, Олим паровозга ўхшаб персаналний пенса оладиган бўлсам, соқолингни ҳар куни ўзим оп қўяман. Эшитдингми, оғритмасдан оламан.
Мен уч-тўрт кунгача бу гапларни эслаб кулиб юрдиму кейин унутиб юбордим. Аммо Наим сартарош унутмаган экан. Қайси куни автобус бекатида мени кўриб қолди. Атайлаб пойлаб турган экан шекилли, маҳкам ушлаб олди.
- Ану нарсани ёздингми-йўқми? - деди очиқдан-очиқ дағдаға билан.
- Ёздим.
- Ҳа, мана, бу бошқа гап. - Наим сартарошнинг юзи ёришиб кетди, - Йигит кишининг гапи битта бўлади. Қачон чиқади энди?
- Эрта-индин чиқиб қолса керак. Ҳозир текширишяпти, - дедим ниҳоятда хотиржам оҳангда. - Агар рост бўлса, мақолани чиқариб сизга персоналний пенсия тайин қилишаркан. Агар нотўғри бўлса, судга беришаркан.
Наим сартарош бир лаҳза кўзларини пирпиратиб анграйиб қолди.
- Лаббай! Сўтга! Кимни сўтга беради?
- Сиз билан мени. Ёлғон гапирганингиз учун сизни, ёлғон ёзганим учун мени. - Шундай дедиму бурилиб кетавердим.
Бир лаҳзадан кейин орқадан Наим сартарошнинг ингичка овози эшитилди.
- Ҳой ука, тўхтанг! Ҳой ўғлим.
Тўхтаб, бурилиб қарадим.
- Нима гап?
- Манга қаранг, ука, - деди у энтикиб. - Келинг, ўша нарса чиқмаса чиқмай қўя қолсин.
- Ия, нега энди?! Мен ёзиб топшириб қўйган мақолани қайтиб ололмайман.
Уч-тўрт қадам босган эдим, Наим сартарош пилдираб келиб йўлимни тўсди.
- Манга қаранг, ўғлим, шу нарсани босди-босди қилиб юборсангиз-чи, ҳар куни соқолингизни икки мартадан оп қўяман. Шундоқ қилинг, жон ука.
- Ия, нега ахир? Персаналний пенсия олсангиз ёмонми?
- Хўп денг, жон ука. Оч қорним, тинч қулоғим. Шу ишни тинчитиб юборинг. Ман сўзимнинг устидан чиқадиган одамман. Айтдим-ку, ҳар куни икки мартадан соқолингизни олиб қўяман. Уйингизга бориб оламан.
Мен жуда қийин муаммо рўпарасида қолган одамдай, елкамни қисдим.
- Майли, бир уриниб кўраман. Аммо бу жуда мушкул иш-да...
Сартарош ўша куни мени уйимгача кузатиб қўйди. Кузатиб қўйди-ю, бари бир тинчимади. Кечаси алламаҳалда эшик тақиллаб қолди. Чиқсам, сартарош қийиқчага ўроғлиқ бир нарсани кўтариб турибди.
- Нима бу? - дедим ҳайрон бўлиб.
- Иссиғида еб ола қолинг! - У тугунчани узатди. Мошкичири. Ўз қўлим билан пиширдим.
- Э, Москвадаги мошкичиридан денг?
- Московни мошкичириси қатта энди, ука! Унга қора қўчқорнинг пўстдумбаси солинарди. Бунисининг мазаси йўқроқ. Шундоқ бўлсаям, илиндим. Олинг, қўлим қайтмасин.
Майли, сазаси ўлмасин деб сартарошнинг совғасини олдим.
Ичкарига кириб қийиқчани очсам, устига кўк пиёз сепилган мошкичири. Инсоф билан айтганда қойилмақом қилиб пиширибди. Уч-тўрт қошиқ олган ҳам эдимки, ойим кириб қолди.
- Нима бу? - деди ҳайрон бўлиб.
Илжайдим.
- Пора!
Онам ёнимдаги стулга ўтириб қолди.
- Нима?
Кулиб юбордим.
- Пора! Наим сартарош пора обкепти.
Ойим гоҳ менга, гоҳ «гаримдори» нусхали косага қараб бирдан ранги ўчди.
- Энди шу ҳунарни ўргандингми? - деди ростакамига ранжиб. - Аданг сенга пора ейишни ўргатган эмасдилар шекилли.
Қарасам ойим чиндан ҳам хафа бўладиган. Иштаҳам бўғилди. Косани нари сурдим. Ойим жиркангандек, қийиқчани икки бармоғи орасида қисиб ушлади-да, айвонга опчиқиб ташлади. Ўша ёқдан алланима деб ўзига-ўзи гапиргани эшитилди... Бироқ Наим сартарошнинг пораси бари бир зиммамда турибди. У ҳалиям косасини олиб кетгани йўқ. Шунга қарамай, эшитишимча, энди чойхонада Олим паравоз ундоқ, Ҳаким найнов бундоқ, менам персаналний пенсия олишим керак, деган гапларни айтмайдиган бўлибди.
Ўткир Хошимов
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
Наим сартарош қайтиб келди.
- Ие, ҳалитдан буён қулоғингга танбур чертдимми? Газетингда мани мақтаб чиқарсанг, Олим паровозга ўхшаб персаналний пенса оладиган бўлсам, соқолингни ҳар куни ўзим оп қўяман. Эшитдингми, оғритмасдан оламан.
Мен уч-тўрт кунгача бу гапларни эслаб кулиб юрдиму кейин унутиб юбордим. Аммо Наим сартарош унутмаган экан. Қайси куни автобус бекатида мени кўриб қолди. Атайлаб пойлаб турган экан шекилли, маҳкам ушлаб олди.
- Ану нарсани ёздингми-йўқми? - деди очиқдан-очиқ дағдаға билан.
- Ёздим.
- Ҳа, мана, бу бошқа гап. - Наим сартарошнинг юзи ёришиб кетди, - Йигит кишининг гапи битта бўлади. Қачон чиқади энди?
- Эрта-индин чиқиб қолса керак. Ҳозир текширишяпти, - дедим ниҳоятда хотиржам оҳангда. - Агар рост бўлса, мақолани чиқариб сизга персоналний пенсия тайин қилишаркан. Агар нотўғри бўлса, судга беришаркан.
Наим сартарош бир лаҳза кўзларини пирпиратиб анграйиб қолди.
- Лаббай! Сўтга! Кимни сўтга беради?
- Сиз билан мени. Ёлғон гапирганингиз учун сизни, ёлғон ёзганим учун мени. - Шундай дедиму бурилиб кетавердим.
Бир лаҳзадан кейин орқадан Наим сартарошнинг ингичка овози эшитилди.
- Ҳой ука, тўхтанг! Ҳой ўғлим.
Тўхтаб, бурилиб қарадим.
- Нима гап?
- Манга қаранг, ука, - деди у энтикиб. - Келинг, ўша нарса чиқмаса чиқмай қўя қолсин.
- Ия, нега энди?! Мен ёзиб топшириб қўйган мақолани қайтиб ололмайман.
Уч-тўрт қадам босган эдим, Наим сартарош пилдираб келиб йўлимни тўсди.
- Манга қаранг, ўғлим, шу нарсани босди-босди қилиб юборсангиз-чи, ҳар куни соқолингизни икки мартадан оп қўяман. Шундоқ қилинг, жон ука.
- Ия, нега ахир? Персаналний пенсия олсангиз ёмонми?
- Хўп денг, жон ука. Оч қорним, тинч қулоғим. Шу ишни тинчитиб юборинг. Ман сўзимнинг устидан чиқадиган одамман. Айтдим-ку, ҳар куни икки мартадан соқолингизни олиб қўяман. Уйингизга бориб оламан.
Мен жуда қийин муаммо рўпарасида қолган одамдай, елкамни қисдим.
- Майли, бир уриниб кўраман. Аммо бу жуда мушкул иш-да...
Сартарош ўша куни мени уйимгача кузатиб қўйди. Кузатиб қўйди-ю, бари бир тинчимади. Кечаси алламаҳалда эшик тақиллаб қолди. Чиқсам, сартарош қийиқчага ўроғлиқ бир нарсани кўтариб турибди.
- Нима бу? - дедим ҳайрон бўлиб.
- Иссиғида еб ола қолинг! - У тугунчани узатди. Мошкичири. Ўз қўлим билан пиширдим.
- Э, Москвадаги мошкичиридан денг?
- Московни мошкичириси қатта энди, ука! Унга қора қўчқорнинг пўстдумбаси солинарди. Бунисининг мазаси йўқроқ. Шундоқ бўлсаям, илиндим. Олинг, қўлим қайтмасин.
Майли, сазаси ўлмасин деб сартарошнинг совғасини олдим.
Ичкарига кириб қийиқчани очсам, устига кўк пиёз сепилган мошкичири. Инсоф билан айтганда қойилмақом қилиб пиширибди. Уч-тўрт қошиқ олган ҳам эдимки, ойим кириб қолди.
- Нима бу? - деди ҳайрон бўлиб.
Илжайдим.
- Пора!
Онам ёнимдаги стулга ўтириб қолди.
- Нима?
Кулиб юбордим.
- Пора! Наим сартарош пора обкепти.
Ойим гоҳ менга, гоҳ «гаримдори» нусхали косага қараб бирдан ранги ўчди.
- Энди шу ҳунарни ўргандингми? - деди ростакамига ранжиб. - Аданг сенга пора ейишни ўргатган эмасдилар шекилли.
Қарасам ойим чиндан ҳам хафа бўладиган. Иштаҳам бўғилди. Косани нари сурдим. Ойим жиркангандек, қийиқчани икки бармоғи орасида қисиб ушлади-да, айвонга опчиқиб ташлади. Ўша ёқдан алланима деб ўзига-ўзи гапиргани эшитилди... Бироқ Наим сартарошнинг пораси бари бир зиммамда турибди. У ҳалиям косасини олиб кетгани йўқ. Шунга қарамай, эшитишимча, энди чойхонада Олим паравоз ундоқ, Ҳаким найнов бундоқ, менам персаналний пенсия олишим керак, деган гапларни айтмайдиган бўлибди.
Ўткир Хошимов
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
❤21😁6👍2👏2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
💫 ХАЙРЛИ ТУН
🍃МЕХРИБОНЛАРИМ!🍃
✨ АЛЛОХИМ
✨барча ёмонликлардан
✨Уз панохинда
✨Узи асрасин!
✨Тунингиз
✨Осуда булсин,
✨пок орзу-ниятларингиз
✨албатта
✨ушалсин!
✨Эртагача
✨дийдор
✨куришгунча
🍃МЕХРИБОНЛАРИМ!🍃
✨ АЛЛОХИМ
✨барча ёмонликлардан
✨Уз панохинда
✨Узи асрасин!
✨Тунингиз
✨Осуда булсин,
✨пок орзу-ниятларингиз
✨албатта
✨ушалсин!
✨Эртагача
✨дийдор
✨куришгунча
❤4👍1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
АССАЛОМУ АЛАЙКУМ
🌸🦋БУГУН 25- ОКТЯБРЬ.
ЯКШАНБА ТОНГИ МУБОРАК БЎЛСИН🌷🌹
🌸🦋Фариштали, қалби пок, қадри баланд қадрдонларим.
Хайрли кун!
🌸🦋Хаёт деб аталмиш олий неъматни яна
бир қайтарилмас тонги муборак!!!
🌸🦋Яратганнинг Ўзи
сизларга омад, қалбингизга хотиржамлик, халоли покдан даромад,
орзу - истакларингизни ижобат қилсин.🤲
Яқинларга Улашинг.. 🌸
Каналимизга обуна
бўлинг👇💖
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
🌸🦋БУГУН 25- ОКТЯБРЬ.
ЯКШАНБА ТОНГИ МУБОРАК БЎЛСИН🌷🌹
🌸🦋Фариштали, қалби пок, қадри баланд қадрдонларим.
Хайрли кун!
🌸🦋Хаёт деб аталмиш олий неъматни яна
бир қайтарилмас тонги муборак!!!
🌸🦋Яратганнинг Ўзи
сизларга омад, қалбингизга хотиржамлик, халоли покдан даромад,
орзу - истакларингизни ижобат қилсин.🤲
Яқинларга Улашинг.. 🌸
Каналимизга обуна
бўлинг👇💖
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
❤4
#Байрам_муборак
🇺🇿 25 октябрь - Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар органлари ходимлари куни
Ҳурматли тинчлигимиз посбонлари! Сизларни Ички ишлар идоралари ходимлари куни билан чин қалбдан муборакбод этамиз. Барчангизга мустаҳкам саломатлик, оилавий бахт ва тинчлик тилаймиз!
Байрамингиз муборак бўлсин!
Ички ишлар тизимида ишлайдиган барча дўстларингизга бу табрикни юборинг.
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
🇺🇿 25 октябрь - Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар органлари ходимлари куни
Ҳурматли тинчлигимиз посбонлари! Сизларни Ички ишлар идоралари ходимлари куни билан чин қалбдан муборакбод этамиз. Барчангизга мустаҳкам саломатлик, оилавий бахт ва тинчлик тилаймиз!
Байрамингиз муборак бўлсин!
Ички ишлар тизимида ишлайдиган барча дўстларингизга бу табрикни юборинг.
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
❤3
Америкада полиция сал нарсага ҳам қуролини ишга солади, дейишади. Мен бунга қўшилмайман. Нега? Ҳозир тушунтираман.
Менинг Боря деган дўстим бор. Унинг Сара деган хотини ҳам бор. Боря Сара билан Америкага кўчиб келганида, ҳали инглиз тилини тузук-қуруқ ўрганмай туриб машина сотиб олди.
Бир куни уларни Поконо деган жойдаги дала ҳовлимга меҳмонга чақирдим. Боряга соф рус тилида йўлни тушунтирдим:
— Боря, 280-йўлга чиқасан, у 80-йўлга ўтади. 284-йўл чиқишида менга қўнғироқ қиласан, мен бориб сени олиб келаман. Фақат, келаётганингда "Поконо" деган йўл кўрсаткичларига қараб йўналишни белгилаб бор, шунда адашмайсан.
Боря қандай қилиб 287-йўлга ўтиб кетгани-ю, яна бунинг устига тескари томонга — жанубга қараб кетиб қолганини билмайман, лекин ҳозир бунинг аҳамияти ҳам йўқ.
Қисқаси, у адашиб тескари томонга қараб кетиб қолибди. Кетяпти, кетяпти, аммо йўл четида "Поконо" деган ёзувдан дарак йўқ.
Икки соатдан кейин Саранинг тоқати тоқ бўлди:
— Қандай қилиб харита олмай йўлга тушиш мумкин ахир?! Борадиган манзилни олдиндан аниқлаб олсанг бўлмасмиди?! Нима учун шундай аҳмоққа турмушга чиққанман ўзи?! Худойим, қандай қилиб бу аҳволга тушиб қолдим-а?!
Борянинг ичидан қиринди ўтди: "Тезроқ ҳайдаш керак. Бундай тошбақа тезлигида юрадиган бўлсам, Поконо деган жойга етгунча Сара миямни қоқиб қўлимга беради".
У газни босди, лекин беш дақиқа ҳам юрмасидан орқасида милтиллаган чироқлари билан полиция машинаси пайдо бўлиб, тўхташни талаб қилди.
Ҳали ҳам эски одатларини ташламаган янги муҳожир Боря ҳамёнини олиб, ментнинг машинаси томонга югурди.
Мент эса хотиржамлик билан пистолетини чиқариб, ҳозир машинага қайтиб ўтирмасанг отиб ташлайман, деди.
Боря ментнинг гапидан ҳам кўра ишораларидан у ҳазиллашишмаётганини тушунди ва орқасига қайтиб машинасига ўтирди.
Мент пистолетини ғилофига солди, машинасидан чиқиб, Борянинг ёнига келди:
— Ҳайдовчилик гувоҳномангизни тақдим қилинг.
Боря яна ҳаммасини ўзича тушуниб, ҳамёнидан 100 доллар чиқарди.
Мент унга:
— Агар пора бермоқчи бўлаётган бўлсангиз, сизни ҳибсга оламан, — деди-да, кишанни кўрсатди.
Сара ҳам ментнинг 100 доллардан нега бош тортаётганини тушунмай:
— Боря, у сендан нима хоҳлаяпти ўзи? — деб сўради.
— Билмадим! Балки, 200 доллар таклиф қилсаммикан?
Сара бошини ушлади:
— Худойим, нега мен бу аҳмоққа турмушга чиққанман ўзи?! Агар қанча беришни билмаётган бўлсанг, ўзидан сўра!
— Нима учун энди аҳмоқ бўлар эканман? — нечанчидир марта ҳайратланди Боря. — Шунчаки, менга бир пистолетни, бир кишанни кўрсатаверишса, сал асабийлашиб қоламан-да.
— Асабийлашишни бас қил-да, ундан сўраб кўр! — деди Сара.
— Яхши, ҳозир ҳаммасини аниқлайман! — Боря шундай деб, ментга ўгирилди ва инглиз тили курсларида ўргатишганидек сўради:
— Хэлло, ду ю спик инглиш? (Салом, инглиз тилини биласизми?).
Ўз навбатида мент ҳам ҳайрон бўлиб қайта сўради:
— Ду ай спик инглиш?! (Инглиз тилини биламанми?!).
Боря унга:
— Йес, ю! Ду ю спик инглиш? (Ҳа, сиз! Инглиз тили биласизми?).
Мент бутунлай довдираб қолди. Чунки у ўз она тили бўлган инглиз тилидан бошқа ҳеч қайси тилни билмасди ҳам-да.
— Менимча, у ҳам сенга ўхшаган аҳмоқ бўлса керак! Худойим, қандай қилиб бундай аҳволга тушиб қолдим-а?! — яна дийдиёсини бошлади Сара.
Бу орада мент ниҳоят, ўзини қўлга олиб, пистолетини ғилофига солди ва Борядан сўради:
— Оk, where do you go, dude? (Хўп, яхши, қаерга кетяпсан, ақлли бола?)
— I’m Borya (Мен Боряман), — жавоб берди Боря, курсда ўқитишганидек. — What is your name? (Исмингиз нима?).
Мент Борянинг саволига жавоб бермай, унинг телефонини олиб, охирги терилган рақамни топди ва менга қўнғироқ қилди:
— Салом, мен фалончи полициячиман. Сиз мабодо Боряни танимайсизми?
Мен ростини айтдим:
— Албатта, танийман. Боряни болалигидан биламан.
— Жуда яхши! — деди мент. — Унда сиздан бир нарсани сўрасам: дўстингиз руҳий касал эмасми мабодо?
— Йўқ, ҳеч қандай руҳий касаллиги йўқ уни.
— Балки яқинда қандайдир оғир руҳий жароҳат олгандир? — яна сўради мент.
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
Менинг Боря деган дўстим бор. Унинг Сара деган хотини ҳам бор. Боря Сара билан Америкага кўчиб келганида, ҳали инглиз тилини тузук-қуруқ ўрганмай туриб машина сотиб олди.
Бир куни уларни Поконо деган жойдаги дала ҳовлимга меҳмонга чақирдим. Боряга соф рус тилида йўлни тушунтирдим:
— Боря, 280-йўлга чиқасан, у 80-йўлга ўтади. 284-йўл чиқишида менга қўнғироқ қиласан, мен бориб сени олиб келаман. Фақат, келаётганингда "Поконо" деган йўл кўрсаткичларига қараб йўналишни белгилаб бор, шунда адашмайсан.
Боря қандай қилиб 287-йўлга ўтиб кетгани-ю, яна бунинг устига тескари томонга — жанубга қараб кетиб қолганини билмайман, лекин ҳозир бунинг аҳамияти ҳам йўқ.
Қисқаси, у адашиб тескари томонга қараб кетиб қолибди. Кетяпти, кетяпти, аммо йўл четида "Поконо" деган ёзувдан дарак йўқ.
Икки соатдан кейин Саранинг тоқати тоқ бўлди:
— Қандай қилиб харита олмай йўлга тушиш мумкин ахир?! Борадиган манзилни олдиндан аниқлаб олсанг бўлмасмиди?! Нима учун шундай аҳмоққа турмушга чиққанман ўзи?! Худойим, қандай қилиб бу аҳволга тушиб қолдим-а?!
Борянинг ичидан қиринди ўтди: "Тезроқ ҳайдаш керак. Бундай тошбақа тезлигида юрадиган бўлсам, Поконо деган жойга етгунча Сара миямни қоқиб қўлимга беради".
У газни босди, лекин беш дақиқа ҳам юрмасидан орқасида милтиллаган чироқлари билан полиция машинаси пайдо бўлиб, тўхташни талаб қилди.
Ҳали ҳам эски одатларини ташламаган янги муҳожир Боря ҳамёнини олиб, ментнинг машинаси томонга югурди.
Мент эса хотиржамлик билан пистолетини чиқариб, ҳозир машинага қайтиб ўтирмасанг отиб ташлайман, деди.
Боря ментнинг гапидан ҳам кўра ишораларидан у ҳазиллашишмаётганини тушунди ва орқасига қайтиб машинасига ўтирди.
Мент пистолетини ғилофига солди, машинасидан чиқиб, Борянинг ёнига келди:
— Ҳайдовчилик гувоҳномангизни тақдим қилинг.
Боря яна ҳаммасини ўзича тушуниб, ҳамёнидан 100 доллар чиқарди.
Мент унга:
— Агар пора бермоқчи бўлаётган бўлсангиз, сизни ҳибсга оламан, — деди-да, кишанни кўрсатди.
Сара ҳам ментнинг 100 доллардан нега бош тортаётганини тушунмай:
— Боря, у сендан нима хоҳлаяпти ўзи? — деб сўради.
— Билмадим! Балки, 200 доллар таклиф қилсаммикан?
Сара бошини ушлади:
— Худойим, нега мен бу аҳмоққа турмушга чиққанман ўзи?! Агар қанча беришни билмаётган бўлсанг, ўзидан сўра!
— Нима учун энди аҳмоқ бўлар эканман? — нечанчидир марта ҳайратланди Боря. — Шунчаки, менга бир пистолетни, бир кишанни кўрсатаверишса, сал асабийлашиб қоламан-да.
— Асабийлашишни бас қил-да, ундан сўраб кўр! — деди Сара.
— Яхши, ҳозир ҳаммасини аниқлайман! — Боря шундай деб, ментга ўгирилди ва инглиз тили курсларида ўргатишганидек сўради:
— Хэлло, ду ю спик инглиш? (Салом, инглиз тилини биласизми?).
Ўз навбатида мент ҳам ҳайрон бўлиб қайта сўради:
— Ду ай спик инглиш?! (Инглиз тилини биламанми?!).
Боря унга:
— Йес, ю! Ду ю спик инглиш? (Ҳа, сиз! Инглиз тили биласизми?).
Мент бутунлай довдираб қолди. Чунки у ўз она тили бўлган инглиз тилидан бошқа ҳеч қайси тилни билмасди ҳам-да.
— Менимча, у ҳам сенга ўхшаган аҳмоқ бўлса керак! Худойим, қандай қилиб бундай аҳволга тушиб қолдим-а?! — яна дийдиёсини бошлади Сара.
Бу орада мент ниҳоят, ўзини қўлга олиб, пистолетини ғилофига солди ва Борядан сўради:
— Оk, where do you go, dude? (Хўп, яхши, қаерга кетяпсан, ақлли бола?)
— I’m Borya (Мен Боряман), — жавоб берди Боря, курсда ўқитишганидек. — What is your name? (Исмингиз нима?).
Мент Борянинг саволига жавоб бермай, унинг телефонини олиб, охирги терилган рақамни топди ва менга қўнғироқ қилди:
— Салом, мен фалончи полициячиман. Сиз мабодо Боряни танимайсизми?
Мен ростини айтдим:
— Албатта, танийман. Боряни болалигидан биламан.
— Жуда яхши! — деди мент. — Унда сиздан бир нарсани сўрасам: дўстингиз руҳий касал эмасми мабодо?
— Йўқ, ҳеч қандай руҳий касаллиги йўқ уни.
— Балки яқинда қандайдир оғир руҳий жароҳат олгандир? — яна сўради мент.
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
❤16👍3
— Боря оғир руҳий жароҳатни бундан ўттиз йил олдин ўша ҳозир ёнида ўтирган аёлга уйланган куни олган. — дедим мен. — Лекин шу пайтгача уни бўғиб ўлдириб қўймаган экан, демак унинг руҳий ҳолати жуда яхши экан.
— Буни мендан кўра яхшироқ тушунадиган одам йўқ, — деди мент хўрсиниб.
— Шунчаки у ҳали инглиз тилини ўрганиб улгурмаган, — деб қўшимча қилдим мен, — ҳамма муаммо шунда.
— Хўп, сиз уни қаерда кутаяпсиз? — сўради мент. Мен унга қаердалигимни тушунтирдим.
Шунда мент машинасининг чироқларини милтиллатганча ортидан Борянинг машинасини эргаштирган ҳолда юз милча йўл босиб, уни 284-йўлнинг чиқиш жойигача олиб келди ва менга соғ-саломат топширди.
Дала ҳовлига етиб келганимиздан кейин Боряга тушунтирдим:
— Америкада полиция билан эҳтиёт бўлиб муомала қилиш керак. Чунки, ростдан ҳам, сени турган жойингда отиб ташлашлари мумкин.
— Айтяпман-ку, полициячи аҳмоқ экан, — деди Сара.
— Нега? — сўрадим уни гапига тушунмай.
— Чунки, ақли жойида бўлган одам Боряга ўхшаганларга ёрдам бериш учун 100 миль йўл босиб, ўзига бошоғриқ орттириб ўтирмасдан, уни ўша жойнинг ўзида шартта отиб ташлар эди!.. 🤠🙂
Шуҳрат Ҳамзаев таржимаси
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
— Буни мендан кўра яхшироқ тушунадиган одам йўқ, — деди мент хўрсиниб.
— Шунчаки у ҳали инглиз тилини ўрганиб улгурмаган, — деб қўшимча қилдим мен, — ҳамма муаммо шунда.
— Хўп, сиз уни қаерда кутаяпсиз? — сўради мент. Мен унга қаердалигимни тушунтирдим.
Шунда мент машинасининг чироқларини милтиллатганча ортидан Борянинг машинасини эргаштирган ҳолда юз милча йўл босиб, уни 284-йўлнинг чиқиш жойигача олиб келди ва менга соғ-саломат топширди.
Дала ҳовлига етиб келганимиздан кейин Боряга тушунтирдим:
— Америкада полиция билан эҳтиёт бўлиб муомала қилиш керак. Чунки, ростдан ҳам, сени турган жойингда отиб ташлашлари мумкин.
— Айтяпман-ку, полициячи аҳмоқ экан, — деди Сара.
— Нега? — сўрадим уни гапига тушунмай.
— Чунки, ақли жойида бўлган одам Боряга ўхшаганларга ёрдам бериш учун 100 миль йўл босиб, ўзига бошоғриқ орттириб ўтирмасдан, уни ўша жойнинг ўзида шартта отиб ташлар эди!.. 🤠🙂
Шуҳрат Ҳамзаев таржимаси
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
❤9🔥6😁1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
УМР ЎТМОҚДА....🌺
#kun_hikmati
Ақлим қалбимдан:
-Иймон недур, -дея сўради.
Қалбим эса ақлимнинг қулоғига шивирлаб:
-Иймон адабдир, -деди.
Жалолиддин Румий
Ақлим қалбимдан:
-Иймон недур, -дея сўради.
Қалбим эса ақлимнинг қулоғига шивирлаб:
-Иймон адабдир, -деди.
Жалолиддин Румий
❤3
ХАЁЛЛАРГА БЎЛАМАН ТУТҚУН
"Кўрмай десам, кўзим кўр эмас.
Юрмай десам, оёғим бутун.
Аммо қалблар ортиқ жўр эмас,
Хаёлларга бўламан тутқун".
Миртемир.
У кетди... Япроқлари оқшом шабадасида оҳиста силкиниб турган бир туп ўрик тагидан бурилиб ўтди-ю, муюлишда кўздан ғойиб бўлди. Қарғашойи кўйлагининг этагини, ўнг билагига илиб олган қизил сумкачасинигина кўриб қолдим.
У кетди... Қулоқларим остида анҳорнинг қиқир-қиқир кулгиси-ю, хўрсинишга тўлган қиз йиғиси қолди.
... Кўзларимда ёш қалқидими?! Йўқ-йўқ, ахир, нега энди?
У кетди. У кетди-ю, хаёлимда ҳам ширин, ҳам аччиқ, ҳам қувноқ, ҳам аламли узуқ-юлуқ хотиралар қолди...
... Ўшанда мен биринчи босқичда ўқирдим. Биринчи имтиҳонни топширган эдим. Қизиқ, ёшлик экан-да! Биринчи босқич талабаларининг ҳаммасида бўладиган одат менда ҳам бор эди. Ўзимни жуда билимдон, гоҳо домлалардан ҳам кўпроқ нарсани биладиган киши ҳисоблардим. Ҳа, мен мағрур эдим. Бунинг устига биринчи имтиҳондан аъло баҳо олдим. Мен шод эдим, аллақаёқларга учгим, баланд-баланд парвоз этгим келарди. Гавжум йўлкаларда борарканман, ҳеч кимни кўрмас, ҳеч нимани сезмас эдим.
Троллейбусга чиқдим. Бўш ўриндиққа ўтириб китоб варақлай бошладим. Китоб ўқирдиму сатрлар мазмунини ўзим ҳам тушунмасдим. Хаёлларим олисларга етаклаб кетарди мени. Ёнимга келиб ўтирган қизга парво қилмабман. Бир вақт у пиқ этиб кулиб юборди.
-- Одамга қарагингиз ҳам келмайдими, Эркин ака?
Чўчиб ўгирилдим.
-- Ие, Холида... -- хижолатдан қип-қизариб кетган бўлсам керак, Холида яшнаб-яшнаб кулиб юборди.
Ноқулай аҳволда илжайиб, унга разм солдим. Ҳеч ўзгармабди. Доим ниманидир кутгандай болаларча жавдираб турувчи чарос кўзлари ҳам, чеҳрасига аллақандай соддаликками, бўшангликками ўхшаш ифода берувчи қалинроқ лаблари ҳам ўзгармабди. Бу ўша Холида эди. Бундан ярим йилча аввал ўзим билан бир партада -- мактаб партасида ўтирган Холида эди. Ҳеч ўзгармабди... фақат мени "ака" деб атаганига ҳайрон бўлдим. Мактабда бўлса ҳар доим "Ҳе, бола" деб чақирарди, шайтон қиз!
Хаёлимни йиғиштириб олмасимданоқ Холида яна ҳужумга ўтди:
-- Жа, талаба бўлиб... а? Ўқишлар яхши кетяптими?
-- Ҳм! -- дедим сўзимнинг ярмисини ютиб. Мен уни "сиз"лашимни ҳам, "сен"лашимни ҳам, билолмай, бир зум истиҳола қилиб турдим-да, фақат, гапириш учунгина сўрадим: -- Сиз қаерда ўқияпсиз, Холида?
Билмадим, Холида саволимни эшитмадими ёки эътибор бермадими, юзини четга буриб, у ёғ-бу ёғқа аланглай бошлади. Олдинроқда турган аёлни чақириб жой берди. Мен ҳам туриб кетдим. Икковимиз ёнма-ён туриб, анчагача жим кетдик. Кейин Холида яна аввалгидай жилмайиб сўради:
-- Шундай қилиб, журналист бўлар экансиз-да... Кўрсам майлими? -- Холида қўлимдаги китобни олди. -- Луи Арагон! Яхши ёзувчи бўлса керак-а?
Мен индамай бош силкиб қўйдим. Холида китобни варақларкан, ичидан зачёт дафтарим чиқиб қолди. У менга ёвқараш қилди. Қуюқ қошлари бир тўлғаниб қўйди.
-- Рухсатсиз кўрсам хафа бўлмайсизми?
Мен, аввалига, майли, дедим-у, кейин бирдан унинг қўлларига ёпишдим. Сурат! Ахир, дафтар ичида ўзининг сурати бор-ку! Кўрса нима хаёлга боради? Битирувчилар кечаси синфдошларимиз билан сурат алмашгандик, негадир Холиданинг суратини ўшандан бери ёнимда олиб юрардим. Нимага шундай қилаётганимни ўзим ҳам билмасдим. Фақат... фақат Холиданинг менга бошқачароқ қараб юришини болалар шама қилишарди ўшанда. Менда ҳам шу қизга нисбатан меҳрли, аллақандай ҳис уйғонганди.
Лекин нима учундир шу топда унга суратини кўрсатгим келмади.
-- Холида, кечирасиз, мумкин эмас, -- дедим сунъий илжайиб. Дафтаримни чўнтагимга солиб қўйдим.
-- Кечирасиз... Сизнинг ички ишларингизга аралаша олмайман. -- Холида ҳазиллашяптими, чиндан гапиряптими билолмадим. Орага тушган совуқ вазиятни йўқотиш учун тайинлироқ сўз қидирар, аммо тилим калимага келмасди. Троллейбус Хадрага яқинлашаркан, "Ватан" кинотеатрининг катта-катта афишалари лип этиб кўриниб ўтди.
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
"Кўрмай десам, кўзим кўр эмас.
Юрмай десам, оёғим бутун.
Аммо қалблар ортиқ жўр эмас,
Хаёлларга бўламан тутқун".
Миртемир.
У кетди... Япроқлари оқшом шабадасида оҳиста силкиниб турган бир туп ўрик тагидан бурилиб ўтди-ю, муюлишда кўздан ғойиб бўлди. Қарғашойи кўйлагининг этагини, ўнг билагига илиб олган қизил сумкачасинигина кўриб қолдим.
У кетди... Қулоқларим остида анҳорнинг қиқир-қиқир кулгиси-ю, хўрсинишга тўлган қиз йиғиси қолди.
... Кўзларимда ёш қалқидими?! Йўқ-йўқ, ахир, нега энди?
У кетди. У кетди-ю, хаёлимда ҳам ширин, ҳам аччиқ, ҳам қувноқ, ҳам аламли узуқ-юлуқ хотиралар қолди...
... Ўшанда мен биринчи босқичда ўқирдим. Биринчи имтиҳонни топширган эдим. Қизиқ, ёшлик экан-да! Биринчи босқич талабаларининг ҳаммасида бўладиган одат менда ҳам бор эди. Ўзимни жуда билимдон, гоҳо домлалардан ҳам кўпроқ нарсани биладиган киши ҳисоблардим. Ҳа, мен мағрур эдим. Бунинг устига биринчи имтиҳондан аъло баҳо олдим. Мен шод эдим, аллақаёқларга учгим, баланд-баланд парвоз этгим келарди. Гавжум йўлкаларда борарканман, ҳеч кимни кўрмас, ҳеч нимани сезмас эдим.
Троллейбусга чиқдим. Бўш ўриндиққа ўтириб китоб варақлай бошладим. Китоб ўқирдиму сатрлар мазмунини ўзим ҳам тушунмасдим. Хаёлларим олисларга етаклаб кетарди мени. Ёнимга келиб ўтирган қизга парво қилмабман. Бир вақт у пиқ этиб кулиб юборди.
-- Одамга қарагингиз ҳам келмайдими, Эркин ака?
Чўчиб ўгирилдим.
-- Ие, Холида... -- хижолатдан қип-қизариб кетган бўлсам керак, Холида яшнаб-яшнаб кулиб юборди.
Ноқулай аҳволда илжайиб, унга разм солдим. Ҳеч ўзгармабди. Доим ниманидир кутгандай болаларча жавдираб турувчи чарос кўзлари ҳам, чеҳрасига аллақандай соддаликками, бўшангликками ўхшаш ифода берувчи қалинроқ лаблари ҳам ўзгармабди. Бу ўша Холида эди. Бундан ярим йилча аввал ўзим билан бир партада -- мактаб партасида ўтирган Холида эди. Ҳеч ўзгармабди... фақат мени "ака" деб атаганига ҳайрон бўлдим. Мактабда бўлса ҳар доим "Ҳе, бола" деб чақирарди, шайтон қиз!
Хаёлимни йиғиштириб олмасимданоқ Холида яна ҳужумга ўтди:
-- Жа, талаба бўлиб... а? Ўқишлар яхши кетяптими?
-- Ҳм! -- дедим сўзимнинг ярмисини ютиб. Мен уни "сиз"лашимни ҳам, "сен"лашимни ҳам, билолмай, бир зум истиҳола қилиб турдим-да, фақат, гапириш учунгина сўрадим: -- Сиз қаерда ўқияпсиз, Холида?
Билмадим, Холида саволимни эшитмадими ёки эътибор бермадими, юзини четга буриб, у ёғ-бу ёғқа аланглай бошлади. Олдинроқда турган аёлни чақириб жой берди. Мен ҳам туриб кетдим. Икковимиз ёнма-ён туриб, анчагача жим кетдик. Кейин Холида яна аввалгидай жилмайиб сўради:
-- Шундай қилиб, журналист бўлар экансиз-да... Кўрсам майлими? -- Холида қўлимдаги китобни олди. -- Луи Арагон! Яхши ёзувчи бўлса керак-а?
Мен индамай бош силкиб қўйдим. Холида китобни варақларкан, ичидан зачёт дафтарим чиқиб қолди. У менга ёвқараш қилди. Қуюқ қошлари бир тўлғаниб қўйди.
-- Рухсатсиз кўрсам хафа бўлмайсизми?
Мен, аввалига, майли, дедим-у, кейин бирдан унинг қўлларига ёпишдим. Сурат! Ахир, дафтар ичида ўзининг сурати бор-ку! Кўрса нима хаёлга боради? Битирувчилар кечаси синфдошларимиз билан сурат алмашгандик, негадир Холиданинг суратини ўшандан бери ёнимда олиб юрардим. Нимага шундай қилаётганимни ўзим ҳам билмасдим. Фақат... фақат Холиданинг менга бошқачароқ қараб юришини болалар шама қилишарди ўшанда. Менда ҳам шу қизга нисбатан меҳрли, аллақандай ҳис уйғонганди.
Лекин нима учундир шу топда унга суратини кўрсатгим келмади.
-- Холида, кечирасиз, мумкин эмас, -- дедим сунъий илжайиб. Дафтаримни чўнтагимга солиб қўйдим.
-- Кечирасиз... Сизнинг ички ишларингизга аралаша олмайман. -- Холида ҳазиллашяптими, чиндан гапиряптими билолмадим. Орага тушган совуқ вазиятни йўқотиш учун тайинлироқ сўз қидирар, аммо тилим калимага келмасди. Троллейбус Хадрага яқинлашаркан, "Ватан" кинотеатрининг катта-катта афишалари лип этиб кўриниб ўтди.
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
❤11👍2
-- Яхши кино кетяпти... Тушамизми?
Мен бу гапни ҳам орадаги ноқулай вазиятни бузиш учун айтдим. Дабдурустдан кинога таклиф қилишим Холидани ўйлантириб қўйди. Унинг йўқ дейишини кутиб турардим. Аммо йўқ демади. Елкасини учириб қўйди.
-- Билмасам.
-- Бўпти, юринг! -- дедим қувониб...
Кинодан чиқиб, зиналар ёнидаги пастак арча тагида бир оз туриб қолдик.
-- Эркин ака, биласизми... -- Холиданинг ёноқлари қип-қизариб кетди. Бир ўрим сочининг учини тутамлаб туриб, тутилиб-тутилиб гапирди, -- биласизми... Мен... сизга халақит бермайманми?
Шу топда у кўзимга жуда содда, жуда пок, шу билан бирга аллақандай сирли кўриниб кетди. Бу савол олдида ўзим ҳам эсанкираб қолдим.
-- Йўғ-е, нимага энди?..
-- Бўлмаса... келар ҳафтанинг шу куни, шу соатда, шу ерга келсам йўқ демайсизми?..
Холида баттар қизариб кетди. Қуюқ қайрилма киприклари юзига тўкилди.
-- Холида, келасизми, ростдан келасизми? -- дедим севиниб.
-- Мен кетдим! Хайр!
Холида ердан кўз узмай кескин бурилди-да, келиб тўхтаган троллейбусга қараб югурди. Сариқ жемперига қуйиб қўйгандек ярашиб турган бир ўрим йўғон қўнғир сочининг силкиниб бораётганини кўриб турдим. У троллейбус зинасига оёқ қўяркан, менга бир ўгирилиб қаради. Назаримда, мулойим, жуда мулойим жилмайиб қўйгандек бўлди. Шундагина, мен уни кузатиб қўйишим кераклигини тушундим. Ахир, биз у билан ёнма-ён маҳаллада турамиз-ку! Аммо мен кечиккан эдим. Троллейбус бир силкиниб юриб кетди. Турган жойимда серрайиб қолдим. Ҳозир бўлиб ўтган гап-сўзлар қулоқларим остида дилрабо куй садоларидек жаранглар, шу куй мени бир умр сархуш қилиб қўяётгандай бўларди.
Келаси учрашувгача шу куй оғушида яшадим.
Чоршанба куни Холидани худди ўша ерда, кинотеатр зиналари ёнидаги пастак, хонаки арча тагида кутиб олдим. Холида бу сафар ўзига сал оро берган, бошини яқинда ювган бўлса керак, узун сочларининг нами ҳали қуримаган эди.
-- Бугун кинога тушмай қўя қоламиз, хўп? -- Холида қошини чимириб, чиройли жилмайиб қўйди.
-- Ихтиёрингиз...
Ҳали оқшом қўниб улгурмаган катта кўчадан ўрдага -- Анҳор томонга юриб кетдик.
-- Уйдагилар яхши ўтиришибдими, Холида? -- дедим унинг қадамига қараб оҳиста борарканман.
-- Раҳмат... -- Холида анчагача жим қолди... Анҳор кўпригидан ўтиб дарахтзор орасига кирдик. Оқшом энг аввал шу ерга қўнади. Дарахтларнинг текис шовиллаши анҳорнинг безовта тўлқинлари овозига қўшилиб, беозор, оромбахш сукунатни чуқурлаштираётгандек бўларди...
-- Ўтирамизми? -- Анҳор лабида турган пастак скамейкага имо қилдим.
Ўтирдик. Анҳорнинг туб-тубидан қайнаб чиқаётган сувга тикилганча қолдик. Анчагача икковимиздан ҳам садо чиқмади.
-- Эркин ака, сиз мени одобсиз қиз деб ўйлаяпсизми? -- Холида жавдираган кўзларини кўзимга қадади. Ҳайрон бўлдим.
-- Нега энди?
Холида анчагача индамади.
-- Рост-да... ўзимдан-ўзим сизга... -- Холида бошини янаям қуйироқ эгди. Қийналиб-қийналиб гапирди. -- Лекин нима қилай? Фақат, фақат сиз мени ҳайдамасангиз бўлди...
Бутун вужудимни ҳали ҳеч сезилмаган, ҳали ҳеч синаб кўрилмаган аллақандай ёғимли титроқ қоплади. Ҳали ишқ нималигини билмаган юракда нозик, жуда нозик, шамчироқдек бир ўт -- севгига чанқоқ ўт йилтиллаб тураркан. Муҳаббат шабадаси бир марта, фақат бир марта сийпалаб ўтса, бу учқун ловиллаб кетаркан.
-- Холида, ахир, нега ундай дейсиз? Ахир, мен сизни... сизни... Хаёлимни ёлғиз сиз олиб қўйдингиз-ку, ахир! Менга насиб бўладими, йўқми, деб хавотирланиб ўзим ҳам тополмай юрган азиз бир нарсани тақдим қиласиз-у...
Мен яна анча-анча гапларни айтгим, юрагимдаги ҳисларимнинг ҳаммасини тўкиб солгим келарди-ю, аммо шу ҳислар олдида ўзим ожиз эдим...
-- Ростми? Шу гапларингиз ростми? -- Холида қайрилма киприкларини кўтариб кўзларимга тикилди. Энтикиб кетдим.
-- Наҳотки, менга ишонмасангиз?
-- Холида секин бош силкиди.
-- Ишонаман... Лекин... Келинг, энди бир-биримиздан сир яширмайлик. Хўп?
-- Сиздан нимани ҳам яширай?
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
Мен бу гапни ҳам орадаги ноқулай вазиятни бузиш учун айтдим. Дабдурустдан кинога таклиф қилишим Холидани ўйлантириб қўйди. Унинг йўқ дейишини кутиб турардим. Аммо йўқ демади. Елкасини учириб қўйди.
-- Билмасам.
-- Бўпти, юринг! -- дедим қувониб...
Кинодан чиқиб, зиналар ёнидаги пастак арча тагида бир оз туриб қолдик.
-- Эркин ака, биласизми... -- Холиданинг ёноқлари қип-қизариб кетди. Бир ўрим сочининг учини тутамлаб туриб, тутилиб-тутилиб гапирди, -- биласизми... Мен... сизга халақит бермайманми?
Шу топда у кўзимга жуда содда, жуда пок, шу билан бирга аллақандай сирли кўриниб кетди. Бу савол олдида ўзим ҳам эсанкираб қолдим.
-- Йўғ-е, нимага энди?..
-- Бўлмаса... келар ҳафтанинг шу куни, шу соатда, шу ерга келсам йўқ демайсизми?..
Холида баттар қизариб кетди. Қуюқ қайрилма киприклари юзига тўкилди.
-- Холида, келасизми, ростдан келасизми? -- дедим севиниб.
-- Мен кетдим! Хайр!
Холида ердан кўз узмай кескин бурилди-да, келиб тўхтаган троллейбусга қараб югурди. Сариқ жемперига қуйиб қўйгандек ярашиб турган бир ўрим йўғон қўнғир сочининг силкиниб бораётганини кўриб турдим. У троллейбус зинасига оёқ қўяркан, менга бир ўгирилиб қаради. Назаримда, мулойим, жуда мулойим жилмайиб қўйгандек бўлди. Шундагина, мен уни кузатиб қўйишим кераклигини тушундим. Ахир, биз у билан ёнма-ён маҳаллада турамиз-ку! Аммо мен кечиккан эдим. Троллейбус бир силкиниб юриб кетди. Турган жойимда серрайиб қолдим. Ҳозир бўлиб ўтган гап-сўзлар қулоқларим остида дилрабо куй садоларидек жаранглар, шу куй мени бир умр сархуш қилиб қўяётгандай бўларди.
Келаси учрашувгача шу куй оғушида яшадим.
Чоршанба куни Холидани худди ўша ерда, кинотеатр зиналари ёнидаги пастак, хонаки арча тагида кутиб олдим. Холида бу сафар ўзига сал оро берган, бошини яқинда ювган бўлса керак, узун сочларининг нами ҳали қуримаган эди.
-- Бугун кинога тушмай қўя қоламиз, хўп? -- Холида қошини чимириб, чиройли жилмайиб қўйди.
-- Ихтиёрингиз...
Ҳали оқшом қўниб улгурмаган катта кўчадан ўрдага -- Анҳор томонга юриб кетдик.
-- Уйдагилар яхши ўтиришибдими, Холида? -- дедим унинг қадамига қараб оҳиста борарканман.
-- Раҳмат... -- Холида анчагача жим қолди... Анҳор кўпригидан ўтиб дарахтзор орасига кирдик. Оқшом энг аввал шу ерга қўнади. Дарахтларнинг текис шовиллаши анҳорнинг безовта тўлқинлари овозига қўшилиб, беозор, оромбахш сукунатни чуқурлаштираётгандек бўларди...
-- Ўтирамизми? -- Анҳор лабида турган пастак скамейкага имо қилдим.
Ўтирдик. Анҳорнинг туб-тубидан қайнаб чиқаётган сувга тикилганча қолдик. Анчагача икковимиздан ҳам садо чиқмади.
-- Эркин ака, сиз мени одобсиз қиз деб ўйлаяпсизми? -- Холида жавдираган кўзларини кўзимга қадади. Ҳайрон бўлдим.
-- Нега энди?
Холида анчагача индамади.
-- Рост-да... ўзимдан-ўзим сизга... -- Холида бошини янаям қуйироқ эгди. Қийналиб-қийналиб гапирди. -- Лекин нима қилай? Фақат, фақат сиз мени ҳайдамасангиз бўлди...
Бутун вужудимни ҳали ҳеч сезилмаган, ҳали ҳеч синаб кўрилмаган аллақандай ёғимли титроқ қоплади. Ҳали ишқ нималигини билмаган юракда нозик, жуда нозик, шамчироқдек бир ўт -- севгига чанқоқ ўт йилтиллаб тураркан. Муҳаббат шабадаси бир марта, фақат бир марта сийпалаб ўтса, бу учқун ловиллаб кетаркан.
-- Холида, ахир, нега ундай дейсиз? Ахир, мен сизни... сизни... Хаёлимни ёлғиз сиз олиб қўйдингиз-ку, ахир! Менга насиб бўладими, йўқми, деб хавотирланиб ўзим ҳам тополмай юрган азиз бир нарсани тақдим қиласиз-у...
Мен яна анча-анча гапларни айтгим, юрагимдаги ҳисларимнинг ҳаммасини тўкиб солгим келарди-ю, аммо шу ҳислар олдида ўзим ожиз эдим...
-- Ростми? Шу гапларингиз ростми? -- Холида қайрилма киприкларини кўтариб кўзларимга тикилди. Энтикиб кетдим.
-- Наҳотки, менга ишонмасангиз?
-- Холида секин бош силкиди.
-- Ишонаман... Лекин... Келинг, энди бир-биримиздан сир яширмайлик. Хўп?
-- Сиздан нимани ҳам яширай?
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
❤12👍3
-- Ёлғонми? -- Холида айёрлик билан қошини учириб қўйди, -- ҳув, анунда, зачёт дафтарингизни нега тортиб олдингиз?
-- Унда... унда сизнинг суратингиз бор эди.
-- Ростми? -- Холида яна ўша болаларча соддалик билан кўзларини жавдиратди...
Шу куни иккаламиз уйгача пиёда қайтдик.
Мен Холида билан хайрлашган дақиқадан бошлабоқ юрагимда сўнмас бир ўт алангалана бошлади. Бу ўт ҳеч тўхтамас, висол дамлари яқинлашган сайин кучаяр, фақат ўзини кўрсам сал босиларди-ю, хайрлашишимиз билан яна ловилларди.
Бу ўт икки йилгача, йўқ-йўқ, ундан кейин ҳам, шу кунгача ҳам пасаймади. Лекин, нетаки, гоҳо тақдир сенинг измингга эмас, сен тақдирнинг измига бўйсунишга мажбур бўлиб қоларкансан...
... Иккинчи босқичнинг охирги имтиҳонини топширган куним Самарқандга, вилоят газетасига уч ойлик практикага кетиш олдидан Холидани учрашувга таклиф қилгандим. Аммо у келмади. Ҳар гал беш минут куттириб қўйса, аламимни папиросдан олардим. Бу сафар папирос ҳам дош беролмади. Худди ўша Анҳор бўйидаги пастак скамейка ёнида бир соат турдим. Юрагимни чулғаган шубҳалар чигаллашиб кетди-ю, шаҳар кўчаларида анчагача айланиб юрдим. ўша таниш хиёбонлар, ўша сокин анҳор, жуфт-жуфт бўлиб сайр қилиб юрган ўша севишганлар бир дардимни ўн қиларди.
Хаёлимда икки савол, икки муаммо ҳукмрон эди: Холиданинг олдига борайми, йўқми? Эҳтимол, унга бир нима бўлгандир? Йўғ-е, ахир, куни кеча ўзим кўрдим-ку! Агар у шунчаки ноз қилаётган бўлса-чи? Ё остонасига бош уриб бораманми?
... Йўқ... Барибир муҳаббат устунлик қилди. Холидаларнинг кўчасига қандай қилиб бориб қолганимни ўзим ҳам билмайман. Уларнинг уйи тор кўчанинг ичида эди, аммо нечанчи эшик эканини билмасдим. Ҳар сафар уни кузатиб қўйганимизда кўча бошида хайрлашардик. Холиданинг ўзи ҳам уяларди, шекилли, кўча ичига киришимни хоҳламасди.
Бир лаҳза иккиланиб турдим-у, кўча ичига кирдим. Лекин йигирма қадамча юрар-юрмас тўхтаб қолдим. Иккала тавақаси ланг очиб қўйилган эшикдан бир қўлида белкурак, бир қўлида каттакон пақир кўтариб Холиданинг акаси чиқиб келди. Мен унинг отини ҳам билмасдим. У биздан уч йил аввал мактабни битирган, ҳозир аллақандай идорада ишлаётганини эшитгандим. У менга қайрилиб қарамай, пақирга симёғоч тагига уйиб қўйилган кўмирни олиб сола бошлади.
Яқинроқ келиб, салом бердим. У белкуракни ташламай, энгашиб турган кўйи елкаси оша менга қаради. Қаради-ю, бирдан қаддини ростлади. Жингалак сочи тер аралаш пешонасига ёпишиб қолган, кўмир тегиб қорайиб кетган майкаси ҳам хўл бўлганди. Билмадим, саломимни эшитмадими, алик олмади. Яхшилаб таниб олмоқчи бўлгандай менга узоқ тикилиб қолди. Кейин пешона терини шахт билан сидириб ташлади-да, кўзимга тикилиб туриб сўради:
-- Хўш, хизмат?!
Эсанкираб қолдим. Уялиб кетдим. Нима дейишимни билмай тўғрисини айтиб қўя қолдим:
-- Холидахон бормилар?
-- Акаси керак эмасми, акаси! -- унинг ранги ўчиб, белкурак ушлаган қўли асабий қалтирай бошлади. Мени еб юбормоқчи бўлгандай, тишларини ғижирлатиб таъкидлади:
-- Қадамингни билиб бос, бола! Қизларга осилгандан кўра бурнингни эпласанг-чи! Кимсан ўзинг! Дадангга ўхшаган сартарош бўласан-да!.. Эсинг борида туёғингни шиқиллатиб қол, ҳа!
Кўз ўнгим қоронғилашиб, бутун вужудим ловиллаб ёна бошлади. Қулоқларим шанғиллаб кетди. Инсон учун бундан ортиқ ҳақорат, бундан ҳам уятли нарса борми? Хаёлимда энг муқаддас нарса деб юрган уй шуми хали? Юрагимнинг энг чуқур жойларида иззатини ардоқлаб юрган кишиларим шу бўлдими?
Йўқ, мен унга бир оғиз ҳам гапирмадим. Гуноҳкор одамдай бошимни қуйи солганча бурилдим-у, мадорсиз оёғларимни судраб юриб кетдим.
Мен энди бу кўчага ҳеч қачон қадам босмайман, ҳеч қачон!.. Яхши кўриш-ялиниш, ёлвориш деган гап эмас. Мен Холиданинг олдида гуноҳкор эмасман. Ялинмайман ҳам...
Эртасига эрталаб Самарқандга жўнаб кетдим. Кетдим, аммо хаёлим шу ерда -- Холида билан қолди. Ўзимча бу бемаънигарчилик учун Холиданинг мендан кечирим сўрашини кутардим. Ростдан ҳам бир ҳафтанинг ичида Холидадан кетма-кет иккита хат олдим. Иккала хатнинг ҳам мазмуни бир хил эди: "Мен сиз билан учрашишим керак. Тезроқ келиб кетмасангиз бўлмайди", дебди.
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
-- Унда... унда сизнинг суратингиз бор эди.
-- Ростми? -- Холида яна ўша болаларча соддалик билан кўзларини жавдиратди...
Шу куни иккаламиз уйгача пиёда қайтдик.
Мен Холида билан хайрлашган дақиқадан бошлабоқ юрагимда сўнмас бир ўт алангалана бошлади. Бу ўт ҳеч тўхтамас, висол дамлари яқинлашган сайин кучаяр, фақат ўзини кўрсам сал босиларди-ю, хайрлашишимиз билан яна ловилларди.
Бу ўт икки йилгача, йўқ-йўқ, ундан кейин ҳам, шу кунгача ҳам пасаймади. Лекин, нетаки, гоҳо тақдир сенинг измингга эмас, сен тақдирнинг измига бўйсунишга мажбур бўлиб қоларкансан...
... Иккинчи босқичнинг охирги имтиҳонини топширган куним Самарқандга, вилоят газетасига уч ойлик практикага кетиш олдидан Холидани учрашувга таклиф қилгандим. Аммо у келмади. Ҳар гал беш минут куттириб қўйса, аламимни папиросдан олардим. Бу сафар папирос ҳам дош беролмади. Худди ўша Анҳор бўйидаги пастак скамейка ёнида бир соат турдим. Юрагимни чулғаган шубҳалар чигаллашиб кетди-ю, шаҳар кўчаларида анчагача айланиб юрдим. ўша таниш хиёбонлар, ўша сокин анҳор, жуфт-жуфт бўлиб сайр қилиб юрган ўша севишганлар бир дардимни ўн қиларди.
Хаёлимда икки савол, икки муаммо ҳукмрон эди: Холиданинг олдига борайми, йўқми? Эҳтимол, унга бир нима бўлгандир? Йўғ-е, ахир, куни кеча ўзим кўрдим-ку! Агар у шунчаки ноз қилаётган бўлса-чи? Ё остонасига бош уриб бораманми?
... Йўқ... Барибир муҳаббат устунлик қилди. Холидаларнинг кўчасига қандай қилиб бориб қолганимни ўзим ҳам билмайман. Уларнинг уйи тор кўчанинг ичида эди, аммо нечанчи эшик эканини билмасдим. Ҳар сафар уни кузатиб қўйганимизда кўча бошида хайрлашардик. Холиданинг ўзи ҳам уяларди, шекилли, кўча ичига киришимни хоҳламасди.
Бир лаҳза иккиланиб турдим-у, кўча ичига кирдим. Лекин йигирма қадамча юрар-юрмас тўхтаб қолдим. Иккала тавақаси ланг очиб қўйилган эшикдан бир қўлида белкурак, бир қўлида каттакон пақир кўтариб Холиданинг акаси чиқиб келди. Мен унинг отини ҳам билмасдим. У биздан уч йил аввал мактабни битирган, ҳозир аллақандай идорада ишлаётганини эшитгандим. У менга қайрилиб қарамай, пақирга симёғоч тагига уйиб қўйилган кўмирни олиб сола бошлади.
Яқинроқ келиб, салом бердим. У белкуракни ташламай, энгашиб турган кўйи елкаси оша менга қаради. Қаради-ю, бирдан қаддини ростлади. Жингалак сочи тер аралаш пешонасига ёпишиб қолган, кўмир тегиб қорайиб кетган майкаси ҳам хўл бўлганди. Билмадим, саломимни эшитмадими, алик олмади. Яхшилаб таниб олмоқчи бўлгандай менга узоқ тикилиб қолди. Кейин пешона терини шахт билан сидириб ташлади-да, кўзимга тикилиб туриб сўради:
-- Хўш, хизмат?!
Эсанкираб қолдим. Уялиб кетдим. Нима дейишимни билмай тўғрисини айтиб қўя қолдим:
-- Холидахон бормилар?
-- Акаси керак эмасми, акаси! -- унинг ранги ўчиб, белкурак ушлаган қўли асабий қалтирай бошлади. Мени еб юбормоқчи бўлгандай, тишларини ғижирлатиб таъкидлади:
-- Қадамингни билиб бос, бола! Қизларга осилгандан кўра бурнингни эпласанг-чи! Кимсан ўзинг! Дадангга ўхшаган сартарош бўласан-да!.. Эсинг борида туёғингни шиқиллатиб қол, ҳа!
Кўз ўнгим қоронғилашиб, бутун вужудим ловиллаб ёна бошлади. Қулоқларим шанғиллаб кетди. Инсон учун бундан ортиқ ҳақорат, бундан ҳам уятли нарса борми? Хаёлимда энг муқаддас нарса деб юрган уй шуми хали? Юрагимнинг энг чуқур жойларида иззатини ардоқлаб юрган кишиларим шу бўлдими?
Йўқ, мен унга бир оғиз ҳам гапирмадим. Гуноҳкор одамдай бошимни қуйи солганча бурилдим-у, мадорсиз оёғларимни судраб юриб кетдим.
Мен энди бу кўчага ҳеч қачон қадам босмайман, ҳеч қачон!.. Яхши кўриш-ялиниш, ёлвориш деган гап эмас. Мен Холиданинг олдида гуноҳкор эмасман. Ялинмайман ҳам...
Эртасига эрталаб Самарқандга жўнаб кетдим. Кетдим, аммо хаёлим шу ерда -- Холида билан қолди. Ўзимча бу бемаънигарчилик учун Холиданинг мендан кечирим сўрашини кутардим. Ростдан ҳам бир ҳафтанинг ичида Холидадан кетма-кет иккита хат олдим. Иккала хатнинг ҳам мазмуни бир хил эди: "Мен сиз билан учрашишим керак. Тезроқ келиб кетмасангиз бўлмайди", дебди.
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
❤16
Қаёққа бораман? Яна ўша уйгами?! Кимнинг олдига бораман? Мени шунчалик ҳақорат қилган одамнинг олдигами? Нимага бораман? Ялиниш-ёлвориш учунми?
... Холидага хат ёзиш учун уч марта қўлимга қоғоз-қалам олдим-у, аммо ёзолмадим. Ҳар сафар қалам ушласам, кўз олдимда унинг акаси жонланар, назаримда, менга нафрат билан тикилиб турар, аямай ҳақорат қиларди.
Барибир, бўлмади. Орадан икки ойча ўтганиданк кейин Холидага хат ёздим. Ёзишга ёздим-у, ўзимдан-ўзим афсусланиб қолдим. Хатимга жавоб келмади.
Қайтиб борганимдан кейин Холида буларнинг ҳаммаси учун мендан узр сўрайди, деб юргандим. Йўқ, бутун хаёлим пучга чиқди. Практика тамом бўлай деб қолганда, собиқ мактабдош дўстим Жавдоддан хат келди. Хат жуда қисқа эди:
"Холидадан умидингни уз! Эрга текканига ўн беш кун бўлди. Акасининг ўртоғига тегибди..."
Хатни бурда-бурда қилиб улоқтирдим. Бевафо! Ярамас! Сотқин!
Йўқ, менинг нафратлашга, лаънатлашга ҳам ҳолим қолмаганди. Киприкларимни тўсган ёш пардасини томоғимни бўғиб қўйганди.
Барибир, энди ишлай олмаслигимни тушундим. Лаш-лушларимни йиғиштириб, уйга қайтдим.
Автобусдан тушишим билан атайлаб Холидаларнинг кўчасига бурилдим. Негадир, уни шу ерда, шу кўчада учратишимга ишонардим. Ҳа, янглишмабман. Мен уни кўрдим. Фақат узоқдан, орқасидан кўрдим. У кўча эшик олдида тўхтаган яп-янги "Волга" машинасининг ёнида хаёл сургандек қимирламай турарди. Кулранг макентош устидан қўнғир сочларини ташлаб олган.
Бировдан чўчиган одамдек тўхтаб қолдим. Ичкаридан оқ кўйлак устидан қора бўйинбоғ таққан новча йигит чиқди. Билагидан ушлаб, Холидани машинага ўтқазди. Кейин ўзи рулга ўтирди-да, ҳайдаб кетди.
Чамадон бандини жон-жаҳдим билан қисганимдан бармоқларим қирсиллаб, қўлим титрай бошлади. Молпараст! Амалпараст!
Яна қанча турганимни билмайман. Қуёш тиккага келиб, аёвсиз қизитарди. Асфальтдан кўтарилган чучмал ҳовур кўнглимни беҳуд қила бошлади.
-- Майли, -- дедим ўзимни юпатиб. -- Холида куюнишга, ўртанишга ҳам арзимайди ўзи. Менинг унга олиб берадиган машинам йўқ-ку, ахир?
Бу сўзлар билан юпана олмаслигимни билсам ҳам ўзимни овутишга тиришар, аммо ўзимни овутишга, Холидани унутишга қанча уринсам, унинг хотираси қалбимга шунча маҳкамроқ ўрнашиб борарди. Мен учун фақат бир нарса аён эди: Холида -- бевафо!
... Шу кунгача мана шу фикр билан яшадим. Аммо бугунги воқеалар бутун фикримни остин-устун қилиб юборди. Кўзим мошдек очилди.
... Бугун ҳам Холидани худди ўша биринчи сафардаги каби троллейбусда учратдим. Эшикдан киришим билан орқа дераза ёнида турган Холидага кўзим тушди-ю, юрагим жиз этиб кетди. Индамай кондукторнинг ёнига ўтиб олдим. Энди пул узатаётган эдим, орқадан Холиданинг товуши эшитилди:
-- Иккита билет беринг...
Титраётган қўлларимни яшириш учун шимимнинг чўнтагига суқдим. Йўқ, юрагимни рашк эмас, ғазаб ҳам эмас, аламли бир изтироб чулғаб олганди. Ўгирилиб қарамасликка ҳаракат қилиб индамай тураверди. Аммо Холиданинг ўзи қарашга мажбур қилди мени.
-- Эркин ака, сизга ҳам билет олдим.
Елкам оша назар ташладим. У ҳалиям ўзгармабди. Фақат кўзлари, болаларча жавдираб тикилувчи кўзлари энди эҳтиёт билан боқарди кишига. Рангим ўчиб кетганини ўзим ҳам сезиб турардим.
-- Раҳмат! Ҳисобни тўғрилаб қўймоқчи бўлибсиз-да...
Бирдан Холиданинг ҳам ранги ўчди, бурни қисилиб, лаблари пирпираб учди. Икки томчи ёш кўзларидан дув этиб юмалаб тушди-ю, кейин елкалари силкиниб-силкиниб, унсиз йиғлай бошалди.
Довдираб қолдим. Одамларнинг бизга ҳайрон бўлиб тикилаётганини кўриб, троллейбус тўхташи билан Холидани судраб тушиб кетдим.
-- Ўзингизни босинг! -- дедим қуруққина қилиб. У ёғ-бу ёғқа аланглаб, тушган жойимизни танидим. Ўрда экан. Холидани қўйиб юбормай, Анҳор бўйига олиб тушдим. Сарғиш қумни ялаб оқаётган сув қирғоғига етиб келганимиздан кейин қўлини қўйиб юбордим. -- Ювиниб олинг...
Холида ҳўл қумда чуқур-чуқур из қолдириб сув бўйига чўнқайди. Ювиниб бўлгунича скамейкада ўтирдим. Деярли ҳеч нарса ўзгармаган. Оқшом сукунатини чуқурлаштириб шовиллаётган дарахтзор ҳам, оҳиста оқаётган анҳор ҳам, муюлишдаги бир туп ўрик ҳам -- ҳаммаси ўша-ўша. Пастак скамейка ҳам ўз ўрнида турибди.
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
... Холидага хат ёзиш учун уч марта қўлимга қоғоз-қалам олдим-у, аммо ёзолмадим. Ҳар сафар қалам ушласам, кўз олдимда унинг акаси жонланар, назаримда, менга нафрат билан тикилиб турар, аямай ҳақорат қиларди.
Барибир, бўлмади. Орадан икки ойча ўтганиданк кейин Холидага хат ёздим. Ёзишга ёздим-у, ўзимдан-ўзим афсусланиб қолдим. Хатимга жавоб келмади.
Қайтиб борганимдан кейин Холида буларнинг ҳаммаси учун мендан узр сўрайди, деб юргандим. Йўқ, бутун хаёлим пучга чиқди. Практика тамом бўлай деб қолганда, собиқ мактабдош дўстим Жавдоддан хат келди. Хат жуда қисқа эди:
"Холидадан умидингни уз! Эрга текканига ўн беш кун бўлди. Акасининг ўртоғига тегибди..."
Хатни бурда-бурда қилиб улоқтирдим. Бевафо! Ярамас! Сотқин!
Йўқ, менинг нафратлашга, лаънатлашга ҳам ҳолим қолмаганди. Киприкларимни тўсган ёш пардасини томоғимни бўғиб қўйганди.
Барибир, энди ишлай олмаслигимни тушундим. Лаш-лушларимни йиғиштириб, уйга қайтдим.
Автобусдан тушишим билан атайлаб Холидаларнинг кўчасига бурилдим. Негадир, уни шу ерда, шу кўчада учратишимга ишонардим. Ҳа, янглишмабман. Мен уни кўрдим. Фақат узоқдан, орқасидан кўрдим. У кўча эшик олдида тўхтаган яп-янги "Волга" машинасининг ёнида хаёл сургандек қимирламай турарди. Кулранг макентош устидан қўнғир сочларини ташлаб олган.
Бировдан чўчиган одамдек тўхтаб қолдим. Ичкаридан оқ кўйлак устидан қора бўйинбоғ таққан новча йигит чиқди. Билагидан ушлаб, Холидани машинага ўтқазди. Кейин ўзи рулга ўтирди-да, ҳайдаб кетди.
Чамадон бандини жон-жаҳдим билан қисганимдан бармоқларим қирсиллаб, қўлим титрай бошлади. Молпараст! Амалпараст!
Яна қанча турганимни билмайман. Қуёш тиккага келиб, аёвсиз қизитарди. Асфальтдан кўтарилган чучмал ҳовур кўнглимни беҳуд қила бошлади.
-- Майли, -- дедим ўзимни юпатиб. -- Холида куюнишга, ўртанишга ҳам арзимайди ўзи. Менинг унга олиб берадиган машинам йўқ-ку, ахир?
Бу сўзлар билан юпана олмаслигимни билсам ҳам ўзимни овутишга тиришар, аммо ўзимни овутишга, Холидани унутишга қанча уринсам, унинг хотираси қалбимга шунча маҳкамроқ ўрнашиб борарди. Мен учун фақат бир нарса аён эди: Холида -- бевафо!
... Шу кунгача мана шу фикр билан яшадим. Аммо бугунги воқеалар бутун фикримни остин-устун қилиб юборди. Кўзим мошдек очилди.
... Бугун ҳам Холидани худди ўша биринчи сафардаги каби троллейбусда учратдим. Эшикдан киришим билан орқа дераза ёнида турган Холидага кўзим тушди-ю, юрагим жиз этиб кетди. Индамай кондукторнинг ёнига ўтиб олдим. Энди пул узатаётган эдим, орқадан Холиданинг товуши эшитилди:
-- Иккита билет беринг...
Титраётган қўлларимни яшириш учун шимимнинг чўнтагига суқдим. Йўқ, юрагимни рашк эмас, ғазаб ҳам эмас, аламли бир изтироб чулғаб олганди. Ўгирилиб қарамасликка ҳаракат қилиб индамай тураверди. Аммо Холиданинг ўзи қарашга мажбур қилди мени.
-- Эркин ака, сизга ҳам билет олдим.
Елкам оша назар ташладим. У ҳалиям ўзгармабди. Фақат кўзлари, болаларча жавдираб тикилувчи кўзлари энди эҳтиёт билан боқарди кишига. Рангим ўчиб кетганини ўзим ҳам сезиб турардим.
-- Раҳмат! Ҳисобни тўғрилаб қўймоқчи бўлибсиз-да...
Бирдан Холиданинг ҳам ранги ўчди, бурни қисилиб, лаблари пирпираб учди. Икки томчи ёш кўзларидан дув этиб юмалаб тушди-ю, кейин елкалари силкиниб-силкиниб, унсиз йиғлай бошалди.
Довдираб қолдим. Одамларнинг бизга ҳайрон бўлиб тикилаётганини кўриб, троллейбус тўхташи билан Холидани судраб тушиб кетдим.
-- Ўзингизни босинг! -- дедим қуруққина қилиб. У ёғ-бу ёғқа аланглаб, тушган жойимизни танидим. Ўрда экан. Холидани қўйиб юбормай, Анҳор бўйига олиб тушдим. Сарғиш қумни ялаб оқаётган сув қирғоғига етиб келганимиздан кейин қўлини қўйиб юбордим. -- Ювиниб олинг...
Холида ҳўл қумда чуқур-чуқур из қолдириб сув бўйига чўнқайди. Ювиниб бўлгунича скамейкада ўтирдим. Деярли ҳеч нарса ўзгармаган. Оқшом сукунатини чуқурлаштириб шовиллаётган дарахтзор ҳам, оҳиста оқаётган анҳор ҳам, муюлишдаги бир туп ўрик ҳам -- ҳаммаси ўша-ўша. Пастак скамейка ҳам ўз ўрнида турибди.
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
❤9👍4
Фақат, бир нарса етишмайди. Қани ўша, беланчакка солиб аллалагандай ширин ҳисларга етаклаган суҳбатлар? Қани ўша муҳаббат чўғини алангалатган эҳтиросли сўзлар, қани? Қани ўша, болаларча маъсумлик билан жавдираган кўзлар, қани? Наҳотки ҳаммаси ёшликнинг сирли сўқмоқларида тўзонли из қолдириб ўтмишга сингиб кетган бўлса?
Холида ҳамон чўнқайиб ўтирганича сувни шапиллатиб ювинар, елкасидан ошиб тушган сочининг учи тўлқинлар юзидан ўйнаб ҳўл бўлиб кетганди. Мен бўлсам унинг кўз ёшлари сувга қўшилиб оқиб кетаётганини ҳис қилиб турар, ўзим ҳам юрагимни ўртаб юбораётган ҳисларимни базўр босиб ўтирардим.
Ниҳоят, Холида қизил сумкачасидан шойи рўмолча олиб юзларини арта-арта ёнимга келиб ўтирди. Анҳорга тикилганча ўтиравердим.
-- Гапиринг, Эркин ака! -- деди у қизариб кетган кўзларини менга тикиб.
-- Нимани?
-- Бир йигитга кўнгил қўйиб, бошқасига тегиб кетган қиз қандай таънага лойиқ бўлса, шуларнинг ҳаммасини гапираверинг...
-- Сизга айтадиган гапим битта -- бахтли бўлинг.
-- Ким?
-- Сиз... ўртоғингиз...
-- Яна қанақа тилакларингиз бор?
Холиданинг бу гапи таъна бўлиб эшитилди. Юрагимдаги изтироб ўрнини ғазаб эгаллади.
-- Бўлгани шу!
Холида анчагача жавоб бермади. Анҳор қаттиқроқ шовиллай бошлади. Хиёбон тепасида чироқлар лип-лип этиб, бирин-кетин ёнди.
Кутилмаганда Холида ҳорғин кулиб қўйди.
-- Қайси куни туш кўрибман: иккаламиз шу ерда... йўқ, бу ерда эмас, бошқа жойда -- каттакон анҳор бўйида турганмишмиз. Ювинаман деб эгилсам, бошимдаги рўмолим сирғалиб тушиб, сувга оқиб кетибди. Ҳув бирда менга кўк шойи рўмол совға қилгандингиз-ку, ана ўша рўмолмиш... Қўлимни -- чўзсам, ҳеч етмасмиш...
"Эркин ака, қаранг-қаранг, рўмолим оқиб кетяпти", десам индамай туравердингиз. "Жон Эркин ака, тутиб беринг рўмолимни! Ахир, уни ўзингиз олиб бергансиз-ку... Қаранг, энди уни бошқа одам тутиб олади", десам, аразлаб бурилиб кетибсиз. Бирпасда сизни ҳам, рўмолимни ҳам йўқотиб қўйибман. Уйғонсам, ёстиғим ҳўл бўлиб кетибди... -- Холида лабларини қимтиб бошини қуйи солди. Шамол турди. Япроқларнинг ердаги сояси титрай бошлади. Анҳорга тўкилган чироқ нурлари чил-чил бўлиб кетди. Холида илкис бошини кўтариб, кўзларимга аянчли табассум билан тикилди.
-- Эсингиздами, Эркин ака, биринчи марта шу ерда, шу скамейкада ўтириб гаплашган эдик. Қизиқ, бирон марта бир-биримизнинг қўлимизни ҳам ушламаганмиз...
У бирдан қўлимдан ушлаб олди. Қўлларининг енгил титраётганини сезиб турардим. Вужудимни тентакларча бир эҳтирос қоплаб олди. Бирасда маст одамдек кўз ўнгим қоронғилашди.
Қизиқ, нима демоқчи у? Ахир, бу... бу... Борди-ю, пайти келиб менинг хотиним ҳам бировга шундай гапларни айтса... Холиданинг қўлини шахт билан силтаб ташладим. Силтаб ташладим-у, аламдан, изтиробдан, додлаб юборай дедим. У шунчалар маъюс, шунчалар аламли ўкинч билан тикилиб қолдики, кўзимни қаерга яширишимни билмай қолдим. Йўқ, бунақа тикилганидан кўра аямай тарсакилаб юборгани, дод солиб йиғлагани, минг марта афзал эди. Мен ундан нима бўлса ҳам бир нарса кутардим, аммо у ҳамон ҳайкалдек қотиб турарди. Анчадан кейин у ҳаво етишмагандек энтикиб-энтикиб гапира бошлади:
-- Сиз мени... Ўшанақа... ёмон хотин деб ўйлаяпсизми? Шунақами?
Холида бу сўзларни шивирлаб айтди. Аммо шу тўрт-беш оғиз сўз қулоқларимни батанг келтириб, чиппа битириб, қўйгандек бўлди.
-- Рост... -- Холиданинг кўзларида ёш йилтиллади. -- Рост. Мажбуран қурилган турмуш хиёнат қилишга олиб келса, эҳтимол. Лекин мен ўз номусимни ҳеч нимага, сизнинг муҳаббатингизга ҳам алишмайман...
Мен нимадир демоқчи бўлдим. Аммо сўз тополмадим. Холида ҳам менга навбат бериб ўтирмади.
-- Сиз мени... мени хиёнатчи, бевафо деб ўйлайсизми? Ўзингиз-чи?.. Ўзингиз нега менга шунақа бепарво қараб келдингиз?
Энди у йиғламасди. Мен бўлсам бир нима дейишга ожиз эдим.
-- Ўша... ҳаммаси учун битта мен айбдорманми? Йўқ, муҳаббатимизнинг уволини иккаламиз баравар бўлишиб оламиз! -- Холиданинг кўзлари ўт бўлиб чақнаб кетди. Аммо бир лаҳзадаёқ яна ўшандай маъюс бўлиб қолди.
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
Холида ҳамон чўнқайиб ўтирганича сувни шапиллатиб ювинар, елкасидан ошиб тушган сочининг учи тўлқинлар юзидан ўйнаб ҳўл бўлиб кетганди. Мен бўлсам унинг кўз ёшлари сувга қўшилиб оқиб кетаётганини ҳис қилиб турар, ўзим ҳам юрагимни ўртаб юбораётган ҳисларимни базўр босиб ўтирардим.
Ниҳоят, Холида қизил сумкачасидан шойи рўмолча олиб юзларини арта-арта ёнимга келиб ўтирди. Анҳорга тикилганча ўтиравердим.
-- Гапиринг, Эркин ака! -- деди у қизариб кетган кўзларини менга тикиб.
-- Нимани?
-- Бир йигитга кўнгил қўйиб, бошқасига тегиб кетган қиз қандай таънага лойиқ бўлса, шуларнинг ҳаммасини гапираверинг...
-- Сизга айтадиган гапим битта -- бахтли бўлинг.
-- Ким?
-- Сиз... ўртоғингиз...
-- Яна қанақа тилакларингиз бор?
Холиданинг бу гапи таъна бўлиб эшитилди. Юрагимдаги изтироб ўрнини ғазаб эгаллади.
-- Бўлгани шу!
Холида анчагача жавоб бермади. Анҳор қаттиқроқ шовиллай бошлади. Хиёбон тепасида чироқлар лип-лип этиб, бирин-кетин ёнди.
Кутилмаганда Холида ҳорғин кулиб қўйди.
-- Қайси куни туш кўрибман: иккаламиз шу ерда... йўқ, бу ерда эмас, бошқа жойда -- каттакон анҳор бўйида турганмишмиз. Ювинаман деб эгилсам, бошимдаги рўмолим сирғалиб тушиб, сувга оқиб кетибди. Ҳув бирда менга кўк шойи рўмол совға қилгандингиз-ку, ана ўша рўмолмиш... Қўлимни -- чўзсам, ҳеч етмасмиш...
"Эркин ака, қаранг-қаранг, рўмолим оқиб кетяпти", десам индамай туравердингиз. "Жон Эркин ака, тутиб беринг рўмолимни! Ахир, уни ўзингиз олиб бергансиз-ку... Қаранг, энди уни бошқа одам тутиб олади", десам, аразлаб бурилиб кетибсиз. Бирпасда сизни ҳам, рўмолимни ҳам йўқотиб қўйибман. Уйғонсам, ёстиғим ҳўл бўлиб кетибди... -- Холида лабларини қимтиб бошини қуйи солди. Шамол турди. Япроқларнинг ердаги сояси титрай бошлади. Анҳорга тўкилган чироқ нурлари чил-чил бўлиб кетди. Холида илкис бошини кўтариб, кўзларимга аянчли табассум билан тикилди.
-- Эсингиздами, Эркин ака, биринчи марта шу ерда, шу скамейкада ўтириб гаплашган эдик. Қизиқ, бирон марта бир-биримизнинг қўлимизни ҳам ушламаганмиз...
У бирдан қўлимдан ушлаб олди. Қўлларининг енгил титраётганини сезиб турардим. Вужудимни тентакларча бир эҳтирос қоплаб олди. Бирасда маст одамдек кўз ўнгим қоронғилашди.
Қизиқ, нима демоқчи у? Ахир, бу... бу... Борди-ю, пайти келиб менинг хотиним ҳам бировга шундай гапларни айтса... Холиданинг қўлини шахт билан силтаб ташладим. Силтаб ташладим-у, аламдан, изтиробдан, додлаб юборай дедим. У шунчалар маъюс, шунчалар аламли ўкинч билан тикилиб қолдики, кўзимни қаерга яширишимни билмай қолдим. Йўқ, бунақа тикилганидан кўра аямай тарсакилаб юборгани, дод солиб йиғлагани, минг марта афзал эди. Мен ундан нима бўлса ҳам бир нарса кутардим, аммо у ҳамон ҳайкалдек қотиб турарди. Анчадан кейин у ҳаво етишмагандек энтикиб-энтикиб гапира бошлади:
-- Сиз мени... Ўшанақа... ёмон хотин деб ўйлаяпсизми? Шунақами?
Холида бу сўзларни шивирлаб айтди. Аммо шу тўрт-беш оғиз сўз қулоқларимни батанг келтириб, чиппа битириб, қўйгандек бўлди.
-- Рост... -- Холиданинг кўзларида ёш йилтиллади. -- Рост. Мажбуран қурилган турмуш хиёнат қилишга олиб келса, эҳтимол. Лекин мен ўз номусимни ҳеч нимага, сизнинг муҳаббатингизга ҳам алишмайман...
Мен нимадир демоқчи бўлдим. Аммо сўз тополмадим. Холида ҳам менга навбат бериб ўтирмади.
-- Сиз мени... мени хиёнатчи, бевафо деб ўйлайсизми? Ўзингиз-чи?.. Ўзингиз нега менга шунақа бепарво қараб келдингиз?
Энди у йиғламасди. Мен бўлсам бир нима дейишга ожиз эдим.
-- Ўша... ҳаммаси учун битта мен айбдорманми? Йўқ, муҳаббатимизнинг уволини иккаламиз баравар бўлишиб оламиз! -- Холиданинг кўзлари ўт бўлиб чақнаб кетди. Аммо бир лаҳзадаёқ яна ўшандай маъюс бўлиб қолди.
📚 Ibratli Hikoyalar 📚
❤10👍3