📗 صدای نجف؛ زندگی و اندیشه علامه سیدمحمد بحرالعلوم

وقتی نجف سخن می‌گوید، صدایش از گلوی مردی برمی‌خیزد که هم فقیه است و هم مبارز؛ هم سنت را می‌فهمد و هم زمانه را. «صدای نجف؛ زندگی و اندیشه علامه سید محمد بحرالعلوم» تازه‌ترین اثر دکتر عبدالوهاب فراتی، روایتی است از عالمی که تاریخ نجف در قرن اخیر را نه‌فقط زیسته، که ساخته است. این کتاب، شرح یک زندگی نیست؛ پژواکی است از نبض فقه، سیاست و رنج‌های نجف که در وجود یک عالم بیدار تبلور یافته است.

👈 معرفی اثر

🆔 @ijtihadnetwork

🔔 نشست علمی «فقه توسعه‌ی شهری»

🎙 ارائه: استاد احمد مبلغی

📅 زمان: یکشنبه ۴ خرداد - ساعت: ۹ الی ۱۱

🏢 مکان: قم، پردیسان، انتهای خیابان دانشگاه، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، طبقه دوم، سالن شهید سلیمانی

🔗 لینک‌ حضور آنلاین:
🌐 dte.bz/scscenter

🆔 @ijtihadnetwork

💢 «مسئله تقلید»، دیدگاه راجح در نگاه شیخ حیدر حب‌الله

✍️ مصطفی مهدوی ارجمند

مسئله افتاء، استفتاء و شرایط آن، از دیرباز در فقه شیعه مورد بحث و بررسی بوده است. در دوران صفویه و با اوج‌گیری منازعات میان اخباریون و فقها، مباحث تقلید و اجتهاد وارد مرحله‌ای جدید شد و نظرات گوناگونی در این زمینه مطرح گردید. در این میان، حیدر حب‌الله، متفکر معاصر شیعی، با ارائه دیدگاهی نوین در باب تقلید، سعی در بازتعریف این مفهوم دارد.

این یادداشت، بر آن است تا با تکیه بر سخنرانی اخیر او که در کانال یوتیوب منتشر شده است، به تبیین و تشریح ارکان اصلی این نظریه بپردازد. این بررسی، فارغ از بحث ولایت فقیه و صرفاً در چارچوب مسئله اجتهاد و تقلید صورت می‌گیرد. لازم به ذکر است که حب‌الله در سخنرانی خود، وارد استدلال‌های فقهی نشده و صرفاً به شرح دیدگاهی‌که خود را به آن متمایل می‌داند و مقایسه آن با دیدگاه رایج و مشهور اکتفا کرده است.

📝 در «اجتهاد» بخوانید

🆔 @ijtihadnetwork

🌙 پیش‌بینی رؤیت‌پذیری هلال ماه ذی‌حجه ١٤٤٦ قمری

👈 جمعه ۱۶ خرداد، روز عرفه و شنبه عید سعید قربان خواهد بود

✔️ حجةالاسلام قلمکاریان، پژوهشگر نجوم:

براساس داده‌های رصدی، غروب سه‌شنبه ۶ خرداد برابر با ۲۹ ذی‌قعده، هلال ماه ذی‌حجه با چشم عادی و غیرمسلح قابل رؤیت نیست. از این رو، برخلاف آنچه در تقویم رسمی درج شده است، آغاز ماه ذی‌حجه یک روز به تأخیر می‌افتد. بر این اساس: پنجشنبه ۸ خرداد، اول ذی‌حجه خواهد بود، جمعه ۱۶ خرداد، روز عرفه است و شنبه ۱۷ خرداد، عید سعید قربان خواهد بود.

🔗 گزارش تفصیلی پیش‌بینی رؤیت‌پذیری هلال ماه ذی‌حجه بر اساس مبانی مختلف فقهی، به زودی در «اجتهاد» منتشر می‌شود.

🆔 @ijtihadnetwork

💢 فقیهی فراتر از سیاست؛ منظومه فکری محقق نائینی در آیینه کتاب شیعه

در میانه هیاهوی تحلیل‌های سیاسی از «تنبیه‌الامه» و خوانش‌های جزئی‌نگر از میراث مشروطه‌خواهی، شماره جدید «کتاب شیعه» با نگاهی راهبردی و چندلایه، میرزا محمدحسین نائینی را نه در سایه‌ی یک متن، بلکه در قامت یک منظومه فکری و سلوکی بازخوانی کرده است.

این ویژه‌نامه که حاصل سال‌ها تتبع در اسناد خطی، اجازات، نامه‌ها و یادمان‌های محقق نائینی است، زنگ هشداری است برای حوزه‌های علمیه؛ که چگونه یکی از استوانه‌های فقاهت عصر حاضر، هنوز در تراز شناخت تمدنی و میان‌رشته‌ای معرفی نشده است.

نگاه سرمقاله به کم‌کاری کمّی و کیفی در معرفی چهره‌های علمی، دعوتی برای عبور از روایت‌های تک‌بعدی و بازگشت به نگاه کل‌نگر در ترسیم هندسۀ فقیه تراز انقلاب و آینده است.

👈 متن گزارش + مقالات

🆔 @ijtihadnetwork

🎧 مالکیت فکری در فقه؛ از مبنای اعتبار تا حکم انحصار

🎙 استاد جعفر نجفی بستان

در زمینه مالکیت فکری و امثال طرح‌ها و اختراعات،ما از نظر شرعی گیر هستیم و برخی از آقایان این مالکیت را قبول ندارند که انسان می‌تواند مالک طرح ها و افکار و اختراعات خودش باشد و بتواند مالکیت را به طور شرعی تثبیت کند.

این موضوع به لحاظ فقهی مورد بحث و بررسی قرار بگیرد، ما می‌خواهیم مالکیت این افکار را از نظر شرعی اثبات کنیم که به نحو انحصاری درست کنیم که دیگران نتوانند از منافع فکر بهره‌برداری کنند و اگر قرار باشد فکر را تجاری کند و منابعی از آن به دست بیاورد مختص خودش باشد.

طبق ادله آیات و روایات، اسلام در دنیا برای هر واقعه‌ و هر موضوع جدید مستحدثه‌ای حکم دارد. گاهی به این حکم می‌رسیم و گاهی نمی‌رسیم، در این جا شریعت گاهی در حد احکام انشاییه حکم دارد و بعضی از احکام نیز حجت بیان شده که وقتی حضرت حجت آمد خودش می‌گوید و ظرفیت مردم در حدی نبوده که از انبیا و ائمه بپرسند و پاسخ برای بعد مانده است.

🗓 موسسه آموزش عالی حوزوی امام رضا (ع)، ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۴

🆔 @ijtihadnetwork

💢 اکتفا به بدیهیات عقلایی در مفاهیم محیط‌ زیست اسلامی، منجر به احساس بی‌نیازی از دین می‌شود

🔻 آیا دست فقه در مسئله محیط‌زیست بسته است؟

✔️ استاد محمد باستانی در گفتگو با «اجتهاد»:

🔹 گاهی در نوشته‌های مربوط به مسائلی مثل محیط‌زیست - که ذهنیت عقلاً در آن شکل‌گرفته است - مبلغین دینی و مذهبی آموزه‌هایی را از متون دینی استخراج و برای مردم بازگو می‌کنند که از بدیهیات دریافت‌های مخاطب است؛ از همان دست گزاره‌هایی که به ارزش‌های کلی و اصیل اشاره دارند. در بلاغ و معرفی دین نمی‌توان به چنین گزاره‌هایی اکتفا کرد. بلاغ دین به این است که طبقه‌بندی این ارزش‌ها و أحیانا تعریف و تطبیق خاص دین از این ارزش‌ها را عرضه کنیم. اکتفا به بدیهیات در معرفی دین، آرام‌آرام این حس را در مخاطب ایجاد می‌کند که برای هدایت، نیازی به دین ندارد!

🔹 اگر در تعریف حکم شرعی، به اعتبارات شارع اکتفا کنیم، دست ما برای اتصاف بایدهای مربوط به مثل مسئله محیط‌زیست به حکم فقهی و انتساب آن به شرع مقدس، خیلی پر نخواهد بود.

👈 متن کامل گفتگو

🆔 @ijtihadnetwork

💢 فقه محیط‌ زیست بر مدار ضمان؛ به‌سوی فتاوای الزام‌آور در حفظ منابع طبیعی

استاد عزیزالله فهیمی، پیش‌گام فقه محیط‌زیست، معتقد است با تکیه بر قواعدی مانند «ضمان» و «لاضرر»، می‌توان فتاوای الزام‌آور برای حفظ طبیعت صادر کرد. او منابع طبیعی را «مال عمومی» می‌داند که تخریب آن، ضامن به‌بار می‌آورد؛ چنان‌که شهید صدر نیز تخریب مسجد را موجب ضمان دانسته است. فهیمی بر لزوم مردمی‌سازی فقه محیط‌زیست و ورود جدی فقها به این عرصه تأکید دارد و معتقد است با همین مبانی سنتی، می‌توان چارچوب‌های نوین زیست‌محیطی در فقه استخراج کرد.

او تصریح می‌کند بسیاری از پرونده‌هایی که در مورد محیط‌زیست ایجاد شده به شکست منتهی شده است؛ چون انگیزه کافی برای احقاق حق وجود ندارد و با همین مسائل مبنایی که در دادگاه‌ها مطرح می‌شود مثل مال بودن و متعلق به عموم بودن و قابل مطالبه بودن، چون ثابت نمی‌شود، رأی هم نمی‌دهند.

فهیمی در نقل قولی از استاد قرائتی چنین می‌گوید: بهترین کتاب‌ها در بحث طهارت، در نجف اشرف نوشته شده است ولی وقتی به محله‌ها و کوچه‌های نجف می‌روید از طهارت و نظافت اثر کمی می‌بینید؛ چون این مطالب برای مردم جا نیفتاده است و صرف نوشتن در کتاب‌ها کافی نیست بلکه باید برای آن‌ها تبیین کرد که ریختن اشغال در کوچه و خیابان موجب آزار و اذیت مردم و ضمان آور است.

👈 متن گفتگوی «اجتهاد» با استاد فهیمی

🆔 @ijtihadnetwork

💢 افرادی که همواره اعتقاد به پایان‌پذیری منابع طبیعی داشته‌اند!

اهداف کلی این کتاب، بررسی مالکیت و بهره‌برداری از منابع طبیعی و چگونگی اداره محیط‌زیست است.

در این راستا، نظریه‌های مختلف بررسی می‌شود. یکی از مباحث محوری در بحث منابع بهره‌برداری بهینه از آن‌ها و رعایت حقوق نسل‌های مختلف است؛ تقسیم‌بندی این منابع، بررسی شاخص‌های کمیابی، سیاست‌های کنترل تخریب منابع و روش‌های ارزش‌گذاری این منابع از دیگر مباحثی است که در این درس مطالعه می‌شود.

کتاب حاضر مطابق سرفصل‌های جدید مصوب درس اقتصاد منابع و محیط‌زیست در ده فصل تدوین‌شده است.

👈 گزارشی از کتاب «اقتصاد محیط‌زیست و منابع طبیعی (همراه با ملاحظات اسلامی)»

🆔 @ijtihadnetwork

💢 تاثیر تقیه در حدیث عامّه و شیعه در نظرگاه آیةالله میلانی

✍️ حجةالاسلام علی راد

مشهور این است که امامان شیعه به دلیل اختناق حاکم بر فضای فرهنگی و سیاسی روزگار خود تقیه می‌کردند از این رو برخی از فراگیری تقیه در احادیث شیعه سخن گفته و حمل به تقیه را راهکاری برای برون رفت از تعارض احادیث بر شمردند.

فقیه نامدار حضرت آیةالله سید محمدهادی میلانی, ضمن پذیرش فضای تقیه در روزگار امامان شیعه به این نکته مهم تاکید دارد که این شرایط بر روند و جریان انتقال سنّت اثر گذار نبود و اهل بیت علیهم السلام توانستند بیش از هر جریان دیگری گفتمان علمی را از سنّـت و حدیث سیراب نمایند حال اینکه اهل سنّت علی رغم آزادی به این توفیق دست نیافتند زیرا به سرچشمه سنّت دسترسی نداشتند.

📝 عبارت آیةالله میلانی چنین است:

«به رغم این که اهل تسنن مثل شیعه تقیه ندارد می‌بینیم که تعداد احادیثی که آنان از پیامبر در ابواب فقهی نقل کرده‌اند به پانصد حدیث نمی‌رسد.

همچنین می‌یابیم که تمام احادیث منقوله آنان در ابواب مختلف علوم از مسند گرفته تا غیر مسند در صحاح و مسانید و سایر کتاب‌هایشان بسیار کمتر از آن چیزی است که در کتب اربعه شیعه آمده است.

این در حالی است که اهل بیت - اغلب - از جانب حکومت‌ها در تنگنا بودند و دسترسی به آنان و استفاده از وجود آن حضرات درنهایت سختی بوده برای مثال در تمامی ابواب فقهی حتی یک حدیث از مولایمان امام حسین علیه‌ السلام نمی‌بینیم با این که آن حضرت در مدینه منوره به سر می‌بردند و بیست و پنج بار با پای پیاده از آن جا به سفر حج رفتند. سپس مدتی در مکه بودند، اما به دلیل شرایط خاص آن برهه کسی جرأت نکرد از آن حضرت سؤالی بپرسد، یا حتی یک مسأله را از آن حضرت نقل کند!! وضعیت امام حسن و امام حسین در زمان آن سه خلیفه و معاویه چنین بود.

وضعیت بقیه ائمه را نیز همین طور قیاس کن که در فشار و سختی به سر می‌بردند و اگر آن شرایط نبود تعداد احادیث منقول از ایشان چندین برابر این احادیثی بود که هم اکنون در دست ماست» (مرجع آگاه، ج ١ ص ۴۶۴).

🆔 @ijtihadnetwork

💢 بررسی ابعاد نهادسازی علمی در اصول فقه مقارن

جلسه حلقه علمی «اصول فقه مقارن» به همت انجمن اصول فقه حوزه علمیه قم برگزار شد. در این نشست، علاوه بر تصویب کلیات طرح جامع حلقه، اختصاص یک شماره از مجله «اصول» به مباحث اصول مقارن در سال ۱۴۰۴، آسیب‌شناسی وضعیت آموزشی اصول مقارن در حوزه‌های شیعه و اهل‌سنت، واکاوی منابع معاصر اصول در نشست‌های علمی و برگزاری گفت‌وگوهای مشترک با نهادهایی چون مؤسسه مذاهب اسلامی و شورای برنامه‌ریزی مدارس اهل سنت با محوریت مسائل روز، به تصویب رسید.

👈 جزئیات

🆔 @ijtihadnetwork

🔔 مدرسه تکامل فقاهت درسال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ دانش‌پژوه می‌پذیرد

📔 محورهای آموزشی
◽️آشنایی با آخرین نظریه های فقهای معاصر در عرصه روش تفقه
◽️رویکردشناسی و مقایسه اندیشه‌ها
◽️مبانی روش تفقه
◽️بررسی نظریه‌های فقهای معاصر در عرصه روش تفقه
◽️اندیشه‌های امام خمینی و مقام معظم رهبری در تکامل فقاهت
◽️مکتب و نظامات اجتماعی؛ شهید صدر
◽️فقه نظام؛ استاد محسن اراکی
◽️نظام قانونی ولایی؛ استاد سیداحمد مددی
◽️فقه سرپرستی؛ استاد سید مهدی میرباقری
◽️مقاصد الشریعه؛ استاد ابوالقاسم علیدوست
◽️فقه اجتماعی؛ استاد احمد مبلغی
◽️اجتهاد تمدن ساز؛ استاد علیرضا اعرافی
◽️فقه تمدنی؛ استاد عبدالحمید واسطی
◽️فقه نظامات اسلامی؛ استاد هادوی تهرانی
◽️فقه نظام ساز؛ استاد علی اکبر رشاد
◽️ و دیگر نظریه‌ها

⏳ زمان دوره دوساله | سه روز در هفته | ۲ ساعت بعدازظهرها

🔗 لینک ثبت‌نام:
https://survey.porsline.ir/s/ZLtImRob

☎️ شماره تماس: ۰۹۱۰۷۵۵۰۲۶۶

🆔 @ijtihadnetwork

🔔 سومین مدرسه فصلی «فقه نظامات اجتماعی»

🔺 موضوع: رویکردشناسی تکامل فقاهت در دوره معاصر (فقه حکومتی، فقه نظام، فقه اجتماعی)

🔻 با محوریت ایده فقهای معاصر: میرزای نائینی، شهید صدر، امام خمینی، آیةالله خامنه‌ای، آیةالله سیستانی و...

📌 ویژه اساتید و طلاب سطوح عالی حوزه علمیه خراسان

⏳مهلت ثبت‌نام: ۷ خرداد ۱۴۰۴

🗓 زمان برگزاری: ۸ الی ۹ خرداد ۱۴۰۴

🕌 مکان: مشهد مقدس، حرم مطهر رضوی، مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد (علیه و علیهم السلام)

🔗 لینک ثبت‌نام:
https://formafzar.com/form/hd0zb

🆔 @ijtihadnetwork

💢 بحث فقه اجتماعی باید زودتر از این‌ها در حوزه آغاز می‌شد / تحول در سیاست‌گذاری با احیای فقه اجتماعی ممکن است

✔️ استاد محمدجواد فاضل لنکرانی:

🔹 معرفی یک بعد مهم فقه یعنی فقه اجتماعی، کار حوزه است؛ حوزه علمیه باید به‌طور جدی و مستقیم در درس‌های خارج اساتید و محققین به این بحث مهم توجه کند.

🔸 اگر فقه اجتماعی به درستی استخراج نشود، به معنای عدم فهم فقه خواهد بود. فقهی که در مسیر فقه فردی قرار داده شده، در طول تاریخ سعی کرده است، اما واقعیت این است که به دست آوردن ابعاد بزرگ فقه اجتماعی امری ضروری است.

🔹 فقه اجتماعی نشان‌دهنده فقه اصلی اهل بیت (ع) است، بدون آن، فقه فردی یک امر حاشیه‌ای خواهد بود. اگر فقه اجتماعی به میدان بیاید، برنامه‌ها و سیاست‌های دولت و وزارتخانه‌ها را به شکل دیگری تغییر خواهد داد.

🔸 هنوز فقه اجتماعی مدونی به جامعه ارائه نشده است. بحث فقه اجتماعی باید زودتر از این‌ها در حوزه آغاز می‌شد و حالا نیاز است با دقت، محققین و پژوهشگران، موجی در حوزه و دانشگاه‌ها ایجاد کنند.

👈 ادامه مطلب

🆔 @ijtihadnetwork

💢 نقد نظریه‌ی مرجعیت شورایی

✔️ استاد محمدتقی شهیدی:

🔹 گاهی پیشنهاد می‌شود به‌جای تقلید از فقیه أعلم، شورایی از فقیهان تشکیل شود، و اگر اکثریت این شورا به یک نظر فقهی مشخص رسیدند، آن نظر به مردم اعلام شود تا بر اساس آن عمل کنند. گفته می‌شود بنای عقلایی بر این است که نظر اکثریت متخصصان بر نظر اقلیت مقدم شود، همان‌طور که در هیئت داوری یا کمیته پزشکی نیز چنین است.

🔸 پاسخ: اگر فقیه أعلم، در اقلیت باشد و نظر اکثریت اعضای شورا با نظر اکثر کارشناسان مطابقت نداشته باشد، ظاهر آن است که بنای عقلاء بر تقدیم قول أعلم است؛ چرا که امور اجتهادی و استنباطی با امور حسی متفاوت‌اند، و قدرت کشف و تطابق با واقع در امور فقهی به اعلمیت بستگی دارد، نه به صرف اکثریت. دست‌کم می‌توان گفت که بنای عقلایی روشنی بر مقدم داشتن نظر اکثریت (در این‌گونه موارد) وجود ندارد؛ مخصوصاً وقتی تفاوت علمی بین فقیه أعلم و دیگر اعضای شورا بسیار زیاد باشد.

🔸 اگر مقصود از این شورا، مشورت میان خود فقیهان باشد و استفاده اعلم از غیر اعلم باشد، این امر خوبی است. باید توجه داشت که فقیه هنگام استنباط حکم شرعی موظف است نهایت تلاش خود را به کار بگیرد، و اگر احتمال دهد که یک فکر فقهی جدید می‌تواند در نظر او تأثیر بگذارد، باید به‌اندازه متعارف درباره آن تحقیق و بررسی کند. البته این نوع بحث و تبادل نظر اختصاص به شورا ندارد، زیرا فکر علمی در بحث‌های عملی رشد می‌یابد.

🔸 آنچه پیشنهاد کرده‌اند مبنی بر تشکیل شورای فقیهان و تبعیت مردم از رأی اکثریت آنان، حتی اگر از نظر عملی هم امکان‌پذیر باشد، نظریه‌ای نادرست است.

🆔 @ijtihadnetwork

📖 نمایه مقالات فقهی و حقوقی محیط‌ زیست و منابع طبیعی

فقه محیط زیست و منابع طبیعی، هنوز فقهی نوپاست که پژوهش‌های صورت گرفته در آن، به میزان کافی نیست. شاید کتاب‌هایی که در خصوص این باب فقهی نوپدید نگاشته شده است به تعداد انگشتان یک دست هم نرسد.

در این میان اما وضعیت مقالات کمی بهتر است و به میزان قابل قبولی رسیده است. این مقالات، برخی سویه فقهی و برخی سویه حقوقی دارند.

در زیر، نمایه مقالات فقهی و حقوقی محیط زیست و منابع طبیعی، به تفکیک، از نگاه شما می‌گذرد.

👈 اینجا

🆔 @ijtihadnetwork

💢 آنچه داریم «مسائل فقهی معاصر» است نه «فقه معاصر»
🔻فقه را با مسائل غیرمبتلابه فرد، جامعه و دولت فربه نکنیم
🔻تکثیر قواعد فقه محیط‌زیست، سودمند نیست

✔️ حجةالاسلام‌ علوی‌آزیز در گفتگو با «اجتهاد»:

🔹در بسیاری از این دروس و فقه‌های مضاف، سازوکار جدیدی عرضه نمی‌شود بلکه قرار است مسائل و موضوعات نو و معاصر با ضوابط فقه جواهری مورد بررسی قرار گیرد و پاسخ شایسته و منطبق بر ضوابط فقهی و دینی دریافت کند؛ لذا به نظر می‌رسد تذکر برخی بزرگان به‌جا باشد که تعبیر به مسائل معاصر فقهی بهتر و ادق از تعبیر به فقه معاصر است؛ همان‌گونه که برخی به‌درستی، اصطلاح مسائل جدید کلامی را بر کلام جدید ترجیح می‌دهند.

🔸امروز یک رویکردی در حوزه علمیه ایجاد شده که تکثیر قواعد و ابداع قواعد جدید، یک ارزش محسوب می‌شود؛ با اینکه در بسیاری موارد، این قواعد، متداخل بوده یا صرفاً تغییر نام است و حقیقتا قاعده نیست. در فقه محیط‌زیست پیشنهادم این است که به سراغ قواعد عقلایی برویم و با مطالعه تجربیات ارزشمند کشورها و دانشمندان این حوزه، فکری برای حل معضلات رو به تزاید زیست‌محیطی برداریم تا تکثیر قواعد فقهی. فربه کردن فقه با مسائلی که مبتلابه فرد و جامعه و دولت نیست شایسته به نظر نمی‌رسد.

🔹از فقه و دین جز کلیاتی در لزوم حفاظت از منابع طبیعی، حرمت اسراف، حرمت اضرار به غیر و...دستگیر ما نمی‌شود. واقعاً چند سؤال واقعی و نه فرضی وجود دارد که فقه باید پاسخ دهد؟ آیا حفاظت از جنگل‌ها، آلوده‌نکردن آب‌ها، جلوگیری از آلودگی هوا و...مسئله مبهمی است؟

👈 متن کامل گفتگو

🆔 @ijtihadnetwork

🎥 سخنرانی آیةالله جوادی آملی در مراسم اهدای تفسیر شریف «تسنیم» به آستان مقدس علوی

🆔 @ijtihadnetwork

🎥 روایت دیداری که معادلات را تغییر داد

🔻 شیخ ناظم السعیدی، رئیس شورای اجرایی جنبش نجباء

در آخرین دیداری که بین دو رکن اساسی صورت گرفت، رکن ولایت که نماینده‌اش حضرت آیةالله جوادی آملی است و رکن دوم، مرجعیت نجف اشرف، و این پیوند میان حوزه قم و حوزه نجف در حقیقت ابعاد فرهنگی عمیقی برای مردم عراق در بر داشت و بسیاری از رویکردهای داخلی را در عراق تغییر داد.

دشمن تصور می‌کرد که به مرحله‌ای از عدم توافق میان حوزه قم و حوزه نجف یا حتی انزوا خواهد رسید، اما انچه از سوی مرجع عالیقدر دیدیم این بود که ایشان سخنان زیبایی را خطاب به این مرجع جلیل‌القدر یعنی آیةالله جوادی آملی بیان کردند، هنگامی که گفتند: شما مایه افتخار شیعیان جهان هستید و همین طور آیةالله جوادی آملی نیز چنین سخنانی بیان کردند.

🆔 @ijtihadnetwork

🎧 «تقیه از منظر فقه سیاسی شیعه با تأکید بر آرا امامین انقلاب»

🎙 ارائه‌کننده: حجةالاسلام مهدی گرامی پور

🎙 ناقد: حجةالاسلام عنایت‌الله رمضان پور

🗓 قم، مؤسسه آموزش عالی حوزوی امام رضا (ع) - ۴ خرداد ۱۴۰۴

🆔 @ijtihadnetwork