#iqtibos

🗣️ Insonning qalbi haqidagi har qanday kitob o‘qilishga muhtoj, shubhasiz, u inson haqidagi bilimdir.

✍️ Nazar Eshonqul

📚 @kitoblar_pdf

#Maqola

📖 Erkin A’zam asarlarini mutolaa qilganda…

📚 @kitoblar_pdf

#Savodxonlik

Menedjer yoki menejer?

Olinma (o‘zlashgan) so‘zlarda dj harflar ketma-ketligi ishtirok etgan bo‘lsa, o‘zbek tilida ulardagi d harfi tushib qoladi:

Menedjer ❌
Menejer ✅

Kolledj ❌
Kollej ✅

Djem ❌
Jem ✅

Djordj ❌
Jorj ✅

Kartridj ❌
Kartrij ✅

©️xatoliklar

📚 @kitoblar_pdf

📌Oʻzbek romanining maʼnaviy-ruhiy asoslari

🌷 Qahramon maʼnaviyatidagi evrilishlar dinamikasi (davomi)

Bahovuddin Naqshband va Ahmad Yassaviy falsafiy qarashlarini hayot maʼrifatini orttirish vositasi deb bilgan yozuvchi zamonaviy roman (“Dinazavr”) doirasida insoniy komillik hududlarini orifona qarashlar hisobiga kengaytirishga harakat qiladi. Yaratilish va yaralish, yashash va munosabatlar uygʻunligini insoniy axloqqa bogʻlab tushungan Sh. Xolmirzayev mazkur davomiylikni qadim turkiy va islomiy madaniyat asosida yuksak axloqiy sifatlarni tarbiyalash – komil amaliyot orqaligina saqlab qolish mumkin deb biladi. Shuning uchun ham romanda amalning aqlga muvofiqligi konsepsiyasini ilgari suradi. Ijtimoiy-psixologik vaziyat markaziga ijodkor insonni qoʻyib, muammolar mohiyatini ham ijtimoiy, ham ruhiy-psixologik planda yoritishga intiladi. Romanda ajdodlarimzning tafakkur dunyosi boyliklari oʻziga xos tarzda mujassamlashgan boʻlib, qahramonlarning turlicha qarashlari orqali uygʻoq va harakatdagi olijanob fikr hamda kechinmalar ifodalangan.
Binobarin, “Dinozavr” romani Sharq adabiyoti va falsafasi, islomiy ruh iqlimlariga xos fayz bilan toʻyingan. Asarda millatimizning muayyan davrdagi ijtimoiy-siyosiy hamda ruhiy holati tahlil va tadqiq qilingan. Adib zamondoshlarimizni Naqshbandiy va Yassaviy koʻtarilgan ruhiy maqomlarga yetkazishni orzulagan. Oʻtmishdoshlarimizni bilish va anglashni oʻzimizni bilish va anglamoq bilan barobar sanagan. Ularni bizga yanada yaqinlashtirishga, kitobxon qalbida olis bobolarimizga muhabbat tuygʻusini tarbiyalashga intilgan. Yaratish va bunyodkorlik teran tomir rishtalari bilan mustahkam zaminga asoslanishi lozimligini his qilgan va anglagan. Adibning romanni yozish jarayonida milliy-madaniy zaminga xos oʻlmas obidalarga faol murojaat qilishining oʻziyoq fikrimizni dalillashga asos boʻla oladi.

Romanda ijtimoiy zulmni tugʻdirgan davrga, qahramonlarga adib munosabati oshkora ifodalanadi. Hodisalarga analitik munosabat bildiriladi. Umuman bu holni qoralamagan holda, gʻoya ustivorligi oqibatida yozuvchi romanda badiiylikni taʼminlashga yetarlicha erisha olmganligini ham alohida taʼkidlash lozim. Aslida Sh. Xolmirzayev romanlarida publitsistik maqola va ocherklarga xos xususiyatlar yetakchiligi, tasvirning birmuncha quruqroq chiqqanligi kuzatiladi. Chunki adib shaxsni xilma – xil tomondan koʻrsatish, uni butun murakkabliklari, kuchli va zaif tomonlari bilan berishga erisha olmaydi. Yozuvchi qalamga olgan makonni Murod Muhammad Doʻstning “Lolazor” romanidagi singari alohida insonning badiiy olami deyish qiyin. Chunki u hodisalarni koʻproq ijtimoiy jarayonlar bilan bogʻliqlikda tasvirlashga, sunʼiy muammolar quyib, uning yechimini topishga urinadi.
Roman janri tasvir koʻlamining kengligi, xalq hayotining muayyan davrini har tomonlama tahlil eta olish imkoniyatiga egaligi, murakkab xarakterlar, insoniy taqdirlarni ifoda etishga qodirligi jihatidan har qanday davr va millat adabiyotining qiyofasini belgilaydi. Bugungi oʻzbek romanchiligidagi shakliy-uslubiy va ifodaviy izlanishlarga nazar solinsa, janr taraqqiyotida teran ichki siljishlar sodir boʻlayotganligi koʻrinadi. Bu hol hayotiy hodisalar haqidagi fikr salmogʻining ortishiga, insoniy tuygʻular ifodasiga eʼtiborning kuchayishiga olib keldi.

📚 @kitoblar_pdf

#taqriz

📖 Urushda g‘oliblar bo‘lmaydi - kitobxon “Urush odamlari” qissasi haqida

Hech qachon kimningdir joni, kimningdir qoni evaziga g‘alabaga erishib bo‘lmaydi. Erishilsa-da u g‘alaba emas, mag‘lubiyat aslida. Xuddi shu kabi urushlarda ham g‘oliblar yo‘q. Qancha insonning yostig‘i qurishi, qancha bolalarning yetim bo‘lishi, qancha ayollarning qon yig‘lashi evaziga erishilgan g‘alaba o‘z mohiyatini yo‘qotadi.

Insoniyat ikki yirik urushni boshdan kechirdi. Birinchi va Ikkinchi jahon urushi kulfatlaridan azob chekmagan xalq qolmadi. Barcha xalqlar adabiyoti va tarixida o‘zining la’natli izini qoldirgan bu urushlar o‘zbek adabiyotida ham yetarlicha yoritilgan. Ko‘plab asarlarda insoniyatga urush keltirgan psixologik, iqtisodiy, siyosiy, ijtimoiy, maishiy zararlar batafsil qalamga olingan.

Shunday asarlarning biri Nazar Eshonqulning “Urush odamlari” qissasi bo‘lib, unda urushning ayanchli oqibatlari bir oila misolida ko‘rsatib berilgan. Ammo bunday oilalar qanchani tashkil etishini tasavvur qilish qiyin.

📚 @kitoblar_pdf

#Maqola
✍️ Marhabo Qo‘chqorova
📖 "O‘rta Osiyo xalqlarining Balzagi"

📚 @kitoblar_pdf

#Nazmiy

📜 QISHLOQ

Baribir qaytaman...
Olifta shahar -
yaltiroq yo‘llaru sun’iy guzarlar
ilonu chayonday chirmashib chaqar...
Dod solib qolsa-da dardsiz go‘zallar -
baribir qaytaman,
qaytmasam bo‘lmas;
qaytaman eng toza she’rlarim bilan.
Qishloq peshvoz chiqar,
chiqar basma-bas -
men suygan qizlar ham...
...erlari bilan!

✍️Nodir JONUZOQ

📚 @kitoblar_pdf

#Maqola
👉 Murod Muhammad Do‘st: «Ijtimoiy-siyosiy passivlikni oqlaydigan o‘zbek maqollari ko‘p: «Och qornim – tinch qulog‘im»

📚 @kitoblar_pdf

📌Oʻzbek romanining maʼnaviy-ruhiy asoslari

🌷 Qahramon maʼnaviyatidagi evrilishlar dinamikasi (davomi)

   Ulug‘bek Hamdamning “Muvozanat” romanida millat kishisining bugungi oʻylari, intilishu izlanishlari, ruhiy-maʼnaviy iztiroblari jonli obrazlar orqali tiniq tasvirlangan. Ruhiy sokinlikka intilib, dildagi ishqni roʻyobga chiqarish yoʻllariyu usullarini topolmay, tasavvuf sahrosida esankirab qolib, oʻz maqsadiga yetolmagan Amir fojiasi; oʻzini tolesiz sezib, xayolidagi hayotni reallikka koʻchirishni tilagan, xiyonat iztiroblarida oʻrtangan Zahro; ijtimoiy-maʼnaviy jihatdan yakkalanib, ruhiy qiynoqlar ichra oʻrtanayotgan Said; barcha havaslari roʻyobga chiqsa-da, yuragi huvillab qolgan Mirazim tanholigi; bashariyatning yorugʻ kelajagini ilm-maʼrifatdagina koʻradigan, moddiy, maʼnaviy-ruhiy qutblarni uygʻunlashtirish zarurligini tushunib yetgan Yusuf va boshqa oʻnlab qahramonlar kitobxonlar dilidan joy oldi. Buning sababi inson tafakkuri va ruhiyatidagi zilzilalar ichra muvozanatga ehtiyoj sezish iztirobini teran tuygan qahramonlarning aniq holatu vaziyatlardagi kechinmalari shaxsning qayta shakllanishi konsepsiyasiga muvofiq tarzda ifodasini topganligidadir.

   Roman faqat moddiy olamda yashashning maʼnosi haqidagina emas, balki ruhiyatda kechayotgan jarayonlarni real hayotga koʻchirmoq, moddiy maʼmurlik asosida insonparvarlikni taʼminlab muvozanatga erishmoq toʻgʻrisida bitilgan. Romanning syujet chiziqlari muallif konsepsiyasiga uzviy payvandlanadi. Obrazlarning hayot yoʻli va taqdiri muallif falsafasining u yoki bu qirrasini oʻzaro psixologik bogʻliqligi jihatidan fikran tutashtiradi. Asarda ziddiyatli oʻy-fikrlar taraddudi va irodaning toʻxtami haqida soʻz boradi. Anglashiladiki, milliy adabiyotimizning qahramoni fikrlovchi oʻychil kishiga aylanmoqda. Chunki bugungi adabiyot, oʻziga xos badiiy-estetik hodisa oʻlaroq, tubdan oʻzgargan milliy ongning, yangilanayotgan estetik tafakkurning mahsuli. Binobarin, oʻzlikni va olamni anglash, izohlash hamda tasvirlashda rang-barang yoʻllardan borish, taraqqiyot yoʻsinlarini muayyan shaxslarning ruhiyati manzaralari orqali ifodalash imkoniyatlari kengaygan. Shu maʼnoda muayyan roman tafakkuri mantigʻidan u yozilgan davr tafakkurining darajasini keltirib chiqarish mumkin.

📚 @kitoblar_pdf

#iqtibos

🗣️ Xayol va tafakkur qudrati ufurib turgan asarlar barcha zamonlarda sevib o‘qiladi!

✍️ Nazar Eshonqul

📚 @kitoblar_pdf

#iqtibos

Insonning o'zida shaxsiy iqtidor va biror sohaga moyillik bo'lishiga qobiliyat deyiladi. Qaysi masalada boshqalardan yaxshiroq ekanligini ko'ra olish, o'zini tanish demakdir. O'zini tanimagan o'tmishini ham farqiga bora olmaydi. Qobiliyatli bo'la turib, mashhur bo'lmagan odam qobiliyati doirasini aniqlab olmagandir.
O'z shaxsiyatimizni to'la to'kis shakllantirishimiz uchun o'zimizni tanishga ehtiyojimiz bor.

✍️Hafsa Bilgin.
Qizlar oramizda qolsin.

📚 @kitoblar_pdf

📌Oʻzbek romanining maʼnaviy-ruhiy asoslari

🌷 Shaxsning parchalanish jarayoni tadqiqi (davomi)
 
Asad Dilmurod “Fano dashtidagi qush” romanida jahon romanchiligi tajribalarini oʻzlashtirishga, ularni Sharq adabiyoti, xususan, Navoiyning “Lison ut-tayr” asari, Jaloliddin Rumiyning “Ichindagi ichindadur” risolalari bilan uygʻunlashtirishga, fikr ifodasida timsollarga tayanib ish koʻrish, majozlar tilida soʻzlashga harakat qildi. Inson ruhiyatining ikki olam oʻrtasidagi talpinishlarini, nafs tufayli oʻz-oʻzida adashgan, aldangan va asliga qaytishga intilayotgan kimsa iztiroblarini qalamga oldi. Xudbinlik, xiyonat, qabohat, jurʼatsizlikni qoraladi. Eʼtiqod butligi, iroda mustahkamligini ulugʻlar ekan, tarixiy shajaralar bilan payvastalik, koʻngil tilagi yoʻlidagi fidoyilik, bolalikka xos poklikni asrash orqali yaratganni tanish va anglash mumkin, – degan fikrni ruhiyat manzaralari orqali ifodaladi.
Yovuz niyatli kimsalar tomonidan oʻtmishidan judo qilingan, bolaligi oʻgʻirlangan, oʻy-mushohadadan mahrum etilib, jaholat komiga tashlangan, aqidaparastlik girdobida maʼnaviy inqirozga giriftor qilingan Saidbek Umar oʻz-oʻzini taftish etadi. U Yodgor valiy koʻmagida – vositali taʼsir ostida oʻnglanadi. Tasavvur va xotiralar olami bilan real dunyo voqea-hodisalarining qorishiqligi kitobxondan birmuncha fikriy mushohadakorlikni, majoziy obrazlar mohiyatini anglash yoʻlida ijodiy zoʻriqishni talab qiladi. Roman ruhiy olam haqida, aniqroq aytganda, ruhiy-maʼnaviy tobelikdan kelib chiquvchi jaholat, manqurtlik – YORTILIK falsafasini inkor etuvchi BUTUNLIK haqidagi asardir.
Shoyim Boʻtayevning “Qoʻrgʻonlangan oy” ramziy romani matniga davr fojiasi singdirib yuborilgan. Roman badiiy toʻqimasida adolat bilan zoʻravonlik, huquq bilan jinoyat, olijanoblik bilan pastkashlik, insoniy va hayvoniy fazilatu hirslar toʻqnashadi. Muallif ulardan yorqin hayotbaxsh xulosalar chiqara oladi. Nosir qishloq hayotining jozibasi, odamlarning turfa feʼli, samimiyati bilan kitobxon qalbini yoritadi. Inson va iymon, halollik va nafs, tabiat va jonzot oʻrtasidagi muvozanatning yangi, oʻziga xos qirralarini koʻrsatishga harakat qiladi.
Romanda Alimatov, Noʻmon qirtish, Abdusamat lakot, Toʻqqizboyev, Oʻlmas qassob, Hamroboy, adabiyot muallimi, bolalar shoiri kabi ulugʻ maqsadlardan mosuvo boʻlgan, Doni brigadir, Rahmon, Karim singari razil va pastkash kimsalar davrasida qolgan Murtazo shaxsining parchalanish jarayoni gʻoyatda ishonarli chizilgan. Moʻmin-qobilgina, halim va boʻz yigit Murtazo qalbida ezgulikka cheksiz mehr, qabohatga kuchli nafrat mujassam edi. Uning qalbida inja bir olam boʻy koʻrsatib, goʻzal tasavvurlar kamol topayotgan edi. Taassufki, uning atrofini qurshagan kishilar tasavvurlar olamini ostin-ustin qilib yuborishadi. Qahramonda tashqi muhit taʼsirida uygʻongan ishtiyoqsizlik, ishonchsizlik aniq maqsad sari intilish tuygʻusini mahv etadi.

📚 @kitoblar_pdf

#Maqola
👉 Ibrohim Haqqul
📖 Abdulla Qahhor jasorati

📚 @kitoblar_pdf

#Maqola
📖 Ikki Turkiston g‘ururi. Alixonto‘ra Sog‘uniy

📚 @kitoblar_pdf

📌Oʻzbek romanining maʼnaviy-ruhiy asoslari

🌷 Shaxsning parchalanish jarayoni tadqiqi (davomi)

Jamiyat hayotida kechayotgan jarayonlarni maʼnaviy-axloqiy muammolar bilan bogʻlab talqin qilgan Erkin Aʼzamning “Shovqin” romanida madaniyat, axloq, insof va diyonatning antipodi – axloqsizlik, xudbinlik, milliy-genetik ildizlardan begonalashuv (duragaylashuv) hollarining ijtimoiy-maishiy, ruhiy-psixologik ildizlari ayovsiz fosh etiladi. Insoniy mehr-muruvvat, yurt tuygʻusidan yiroqda kechgan sarson-sargashtalikdagi umr, darbadar hayot tarzining inson ruhiyatiga taʼsiri Ravshan Akobirov obrazi orqali koʻrsatiladi. Milliy ongning tushovlanish sabablari “madaniy inqilob” vaʼda qilganlarning xalqdan pinhon tub maqsadlariga daxldorligiga bogʻlab talqin qilinadi. Bandaning xotirjamligi uning dunyo shovqinlariga qoʻl siltab, oʻz taqdiriga peshvoz yurishi, azaliy qadriyatlarga sadoqati bilan izohlanadi. Bizningcha, Farhod Ramazonning kechmishi taʼqibidan qutula olmay, oʻz-oʻzi va zamondoshlari qilmishlarini ochiq-oydin qoralashi adib tasvir yoʻsiniga xos kinoyaviy-satirik uslub bilan bogʻliqdir. Nazarimizda, jamiyatning ilgʻor qismi – ziyoli inson ekanligi, oʻzi tushgan real vaziyat-holatlarda imkonsizligi jihatidan roman qahramoni Farhodni “Dinazavr”dagi Mahkamga qiyoslash mumkin.

📚 @kitoblar_pdf

#Maqola
👉 Cho‘lpon ijodida psixologizm

Badiiy adabiyotning eng nozik, o‘ziga xos xususiyatlaridan biri bu, psixologizm, u inson harakterini, ichki olamini ruhiyati orqali ochib beradi.

Jahon badiiy adabiyotidagi ushbu yo‘nalishning eng sara namunalari M.Lermontov, I.Turgenev, L.Tols­toy, F.Dostoyevskiy, A.Chexov kabi XIX asr rus adabiyoti darg‘alari ijodida kuzatiladi.

O‘zbek adabiyotida inson ichki kechinmalari orqali siyosiy-ijtimoiy muhitning ma’naviy-axloqiy muammolarini ochib berish Cho‘lpon qalamiga mansub «Kecha va kunduz» romanida yaqqol ko‘zga tashlanadi.

Cho‘lpon o‘zbek adabiyotiga o‘z asarlari bilan yangicha ruh, yangicha uslub, yangi nafas, samimiyat, hayotiylik va harorat olib kirgani ayni haqiqat. «Kecha va kunduz» romanida ijodkor psixologizmning turli usullarini qo‘llab, tariximizning g‘oyat murakkab, mas’uliyatli bir davrini, ijtimoiy-siyosiy hayotdagi ziddiyatlar kuchaygan bir paytni aks ettirgan.

📚 @kitoblar_pdf

#Mutolaa

Kitob bashariyatning, jumladan, millatning, alohida shaxsning hayotida, takomilida qanchalar muhim o‘rin tutishi, siz aytganday, uning o‘rnini hech bir vosita bosa olmasligi kunday ravshan. Alloh o‘zining mislsiz qudratini namoyish etish uchun olamni, olamlarni, ularning gultoji sanalmish odamni yaratar ekan, uning yashash tarzi yo‘l-yo‘riqlarini ham kalom — kitob tarzida o‘z elchilari orqali yuborgan, bu muqaddas kitoblarsiz bashariyat tamadduni tarixini tasavvur etish mumkinmi? Aslo! Yer yuzidagi turli mamlakatlar, millatlarning kitobat tarixini ko‘z oldingizga keltiring, o‘sha yurt xalqlari, millatlari tarixi, ularning tafakkur darajasi, o‘y-mushohadalari, orzu-intilishlari, topganlari va yo‘qotganlari, kuchli hamda ojiz jihatlari, quvonchu qayg‘ulari — barcha-barchasi o‘sha kitoblar sahifalarida muhrlanib qolgan.

Umarali NORMATOV

📚 @kitoblar_pdf

#Maqola
👉 Ko‘proq o‘qish ruhingizni boyitadi

1. Siz qanday kitoblarni o‘qishni maslahat bergan bo‘lardingiz?
2. Shaxsiy kutubxonangizda, agar sir bo‘lmasa, qancha kitob bor va ular qaysi sohalarga doir?
3. Kishi bir yilda, qolaversa, umr mobaynida nechta kitob o‘qib chiqishi mumkin? Sizning tavsiyangiz.
4. Yurtimiz kitobxon o‘lkaga aylanishi uchun nima qilish kerak, deb o‘ylaysiz?

📚 @kitoblar_pdf

📌Oʻzbek romanining maʼnaviy-ruhiy asoslari

🌷 Shaxsning parchalanish jarayoni tadqiqi (davomi)

Ulugʻbek Hamdamning “Sabo va Samandar” romanida ikki yoshning chorasiz qolishi ijtimoiy nohaqlik, aqidaparastlarcha johillik bilan izohlanadi. Musibatlar sababi ikki yosh koʻngilning dardi, gʻam-tashvishlarini mensimaslikda. Oshiq-maʼshuqning aql-hushdan begonalashuvi pokiza orzu-umidlar oyoqosti qilinishi, yashash ilinji soʻnishi bilan bogʻliq. Darhaqiqat, umidsiz ishq girdobiga tushgan ikki dil na hayot quvonchlari, na shirin jon tashvishini qilishadi. Demak, yozuvchi xarakterlararo konfliktni yetakchi qahramonlar dardi-dunyosiga tamomila qarama-qarshi boʻlgan olam bilan ziddiyat, yaʼni ijtimoiy konflikt darajasiga koʻtara oladi. Ishq faryodi va zorlari, judolik iztiroblarini satrlarga muhrlashga intiladi. Darhaqiqat, romanda dastlab maqsadsiz, umidsiz yashashni tilamagan, turmush koʻrgiliklariga qarshi bir qadar zaifona tarzdagi isyon namoyon boʻladi. Keyin esa yozuvchi uni ikki yoshning olomonga, olomonlik olamiga qarshi isyoni darajasiga yuksaltirishni uddalaydi.

📚 @kitoblar_pdf