#Savodxonlik

​Asqotadimi, asqatadi?

Bu so‘zni so‘zlashuv tilida kam ishlatamiz. Lekin yozadigan yoki aytadigan bo‘lsak, ko‘pincha asqotmoq shaklini tanlaymiz. Imlo va izohli lug‘atlarga ko‘ra, bunday so‘z yo‘q. Demak, asqotdi, asqotadi, asqotyapti kabilar xato sanaladi.

❗️ So‘zning lug‘atlarda berilgan shakli: asqatmoq.

Men asqotmoq shaklini ham variantdosh sifatida lug‘atlarga kiritish tarafdoriman. Chunki asosan shunday talaffuz qilamiz. Kulgu so‘zi ham shunga o‘xshash. She’riyatda asosan kulgu ishlatiladi. Bu shakl kulgi so‘zining variantdoshi sifatida lug‘atlardan joy olishi kerak.

Talaffuzda biroz o‘zgarishga uchragan va talaffuz shakllari lug‘atlarga kiritilgan so‘zlar ko‘p. Iymon va imon, to‘yona va to‘yana, berkitmoq va bekitmoq, kabutar va kaptar, mo‘ylov va mo‘ylab, qabariq va qavariq, quvalashmoq va quvlashmoq, to‘lg‘izmoq va to‘lg‘azmoq...

Qiziq tomoni, yuqoridagi so‘zlardan to‘yana, berkitmoq, to‘lg‘izmoq va to‘lg‘azmoq hozircha izohli lug‘atlarga kiritilmagan, ammo imlo lug‘atlarida bor. Berkitmoq so‘zining variantlari izohli lug‘atning sharh va misollari ichida uchraydi.

Asqotmoq ham xuddi yuqoridagi so‘zlarga juda o‘xshash. Lekin hozircha faqat asqatmoq shaklini to‘g‘ri deb hisoblab turamiz.

©Orif Tolib

📚 @kitoblar_pdf

#Nazmiy

Ichikdim. Sog‘indim seni, shekilli,
Tongim rangi sariq, xasta kunduzim.
Ihrab quyosh chikar, o‘kchib oy sho‘rlik,
Osima —
Sen kimning qizi!

Ko‘rpaga burkansam, ko‘rpa ilvirar,
Yostiqqa yopishsam, ilvirar yostiq.
O‘y menga sig‘maydi, uy menga sig‘mas,
bosiriq — bosiriq...

Zirillar borligim yursam, yo‘l ko‘nmas,
Qoyaga tirmashsam, puchmayar qoya.
Qargasam, qargishim duoga o‘xshar,
voooya...

Ichikdim. Sog‘indim seni, shekilli,
Xo‘rligim keltirar g‘alati gina.
Nimaga odamlar shod, hurram, mamnun,
Bizlar odammasmi,
Osima?!

✍️Abduvali QUTBIDDIN

📚 @kitoblar_pdf

#Jadid_gazetasi
📰 Jadid gazetasi. 49(104)-son (2025-yil, 5-dekabr)

😎Avvalgi son

😎Barcha sonlar

📚 @kitoblar_pdf

✍️ Abdulla Qahhor
📖 "Qanotsiz chittak"

📚 @kitoblar_pdf

O'zbekiston xalq yozuvchisi Xudoyberdi To‘xtaboyevning asarlari

📙1. Besh bolalik yigitcha

📗2. Jannati odamlar

📘3. Quyonlar saltanati

📕4. Mungli ko‘zlar

📙5. Sariq devni minib

📗6. Sariq devning o’limi

📘7. Sariq devni minib (to’plam)

📕8. Shirin qovunlar mamlakati yoki sehrgarlar jangi

📙9. Tagob qishloq ertaklari

📗10. Uch sayyohning safari

📕 11. Qaylardasan bolaligim

📘 12. Qiz bolaga tosh otmang

📗 13. Qasoskorning oltin boshi

📙 14. Peshonasiga televizor yopishgan bola sarguzashtlari

📚 @kitoblar_pdf

​​#Kitobdan

- Havvo onamizdan; Sabrni.
- Maryam onamizdan; Axloqni.
- Hazrat Musoning onasidan; Taslimiyatni.
- Hojar onamizdan; Allohdan rozi bo'lishni.
- Xadicha onamizdan; Yaxshi bir umr yo'ldosh bo'ladigan qizlar yetishtirishni.
- Oyisha onamizdan; Muallimlikni.
(Davomi bor...)

Bularning barchasi, olim farzand yetishtirish dardida bo'lgan onalar uchun dasturilamaldir. Bu onalarimizning yagona dardlari Islom edi. Faqat Allohning roziligini o'ylaganlari uchun tarixga ismini oltin harflar-la yozgan bolalar yetishtirdilar. Ular o'zlarining vazifalarini bajardilar.

Navbat sizlarga...

"Olim yetishtirgan onalar"
✍️ Murat Tosun

📚 @kitoblar_pdf

#Savodxonlik

Qisqartmalar

Qisqartmalar — bu barqaror soʻz birikmalarining ixchamlikka erishish maqsadida qisqartirilgan shakli:
- Oʻzbekiston milliy universiteti — OʻzMU;
- Ommaviy axborot vositalari — OAV;
- Birlashgan Millatlar Tashkiloti — BMT;
- Amerika Qoʻshma Shtatlari — AQSH;
- Turar joy majmuasi — TJM.

Qisqartmalarga qoʻshiladigan qoʻshimchalar mana bu holatdan farqli oʻlaroq, hech narsa bilan ajratilmaydi, qoʻshib yoziladi:
OʻzMUga, AQSHdagi, OAVning, TJMda.

©️xatoliklar

📚 @kitoblar_pdf

Toshkent viloyatida yondosh ikki shahar bor: Angren va Ohangaron. “Angren” so‘zi “Ohangaron”ning rus tiliga buzib ko‘chirilgan shakli ekanini birov bilar, birov bilmas. Ohan – temir, ohangar – temirchi, ohangaron – temirchilar ekani ham odamlarning esidan chiqqan shekilli, hech kim, hay, bu nimasi, bitta nomda ikki shahar bo‘ladimi, deb so‘ramaydi. So‘raganda kim quloq solardi? Bitta tentakning ishini mingta dono tuzatolmas, deb shuni aytadilar.

Erkin Vohidov,
O‘zbekiston xalq shoiri

📚 @kitoblar_pdf

#Nazmiy

✍️Matnazar Abdulhakim

BIR SO‘Z

“Bir so‘z topmadingiz” –“Bormi shunday so‘z?”
“Nigohingiz horg‘in” –“Yo‘lingda toldi”.
Senga tutaverib-tutaverib ko‘z,
Umid bog‘larimga kuz kelib qoldi.

Kechikib bo‘lsa ham xush kelding, axir
Bu qadar hayallab kelarmi baxt ham?
Ayama. To‘kilgan mevalar taxir,
Qadamlaring bo‘lsin shafqatsiz, shaxdam.

Nechun har qadamda dovdiraysan sen,
Xazon emas, go‘yo yaproqlarim cho‘g‘.
Ko‘zlaring yosh to‘la, jovdiraysan sen,
Izlaysan, izlaysan, o‘sha bir so‘z yo‘q.

Oldingga chiqaman, ruhim to‘la mung,
Horg‘in ko‘zlarimga botgan so‘z bilan.
Qo‘lingdan ushlayman men soqov, men gung,
Yurakda mag‘izdek qotgan so‘z bilan.

Boshqa so‘zlarni-ku, oson so‘zlayman,
So‘zlayman, ming tavba, ba’zan ermakka.
Bu bir so‘zni esa qanday bo‘zlayman,
Sening hayotingga bermakka.

So‘z o‘rniga umrim berayotir ro‘y,
Aytilmagan so‘zdir qutlug‘ har lahza.
Dard chekkan tabibim, endi bilib qo‘y,
Yo‘q men uchun so‘zdan og‘irroq narsa.

Men senga atalgan shunday mevaman,
Yuragimni ushat, ol bir so‘zimni.
Sendan ayamayman, seni sevaman,
Men uzib beraman senga o‘zimni!

📚 @kitoblar_pdf

#Kitobdan

​​📖 Oskar Uayld: Dorian Greyning portreti

Inson baxtga noil bo‘lgan chog‘larda hamisha yaxshi bo‘ladi, lekin yaxshi odamlar hamma vaqt ham baxtga noil bo‘lavermaydi.

📖 Hayotdan lazzatlanib yashash, ahloqiy tubanlashuv, zohiriy go‘zallik falokati, hayot falsafasi haqida barcha davrlarning eng yaxshi asarlaridan biri. Uni o‘qish davomida:

- Dialoglardagi haqiqatni ich-ichingizdan tan olsangiz ham uni rad qilish uchun sabablar qidirasiz.

- Qahramondan nafratlanasiz, lekin uni o‘rnida bo‘lib qolishni ham istaysiz.

- Bir inson yuksalishi va tubanlashuvi haqidagi go‘zal roman!

👨 Asar qahramoni qalbini iblisga topshirgach, abadiy yoshlik, cheksiz vaqt, bitmas-tuganmas boylikka ega bo‘ladi. Baxtga-chi? Bu savolga asar so‘nggida javob topasiz.

☝🏿 Asarni o‘qishga ketkizgan emas, uni o‘qimasdan o‘tkazgan vaqtingizga achinasiz.

💽Kitobni yuklab olish

📚 @kitoblar_pdf

#Jadid_gazetasi
📰 Jadid gazetasi. 50(105)-son (2025-yil, 12-dekabr)

😎Avvalgi son

😎Barcha sonlar

📚 @kitoblar_pdf

#Tavsiya

📖 "KETS YULDUZI"

Oyga uchishni, yulduzlarni yaqindan tomosha qilishni orzu qilmagan inson yo‘q. Bu istakni fantast yozuvchi Aleksandr Belyaev «Kets yulduzi» asari orqali amalga oshirishga yordam beradi. U o‘z qahramonlari, Kets yulduzida ilmiy ishlarini olib borayotgan olimlar bilan birga kitobxonni samoviy sayohatga chorlaydi. Yerning sun’iy yo‘ldoshi Ketsda hayvonlarning fikrlab gapirishi, o‘simliklarning o‘rmalashi, shuningdek, Oyning bizga ko‘rinmaydigan tomonidagi tubsiz jarliklarda sodir bo‘layotgan sir-sinoatlar, undan ham qiziqarlisi, Oyning ikkiga ajralib ketishi haqidagi farazlarga asos bo‘layotgan hodisalar har qanday odamning aqlini shoshiradi, hayratini oshiradi, qo‘rquvini kuchaytiradi.

Mazkur asar tasavvurni kengaytirib, xayoliy manzaralarni uyg‘otibgina qolmay, muhabbatning nimalarga qodirligini ham ko‘rsatadi.

📚 @kitoblar_pdf

#Jadid_gazetasi
📰 Jadid gazetasi. 51(106)-son (2025-yil, 19-dekabr)

😎Avvalgi son

😎Barcha sonlar

📚 @kitoblar_pdf

##Savodxonlik

Bilib olgan yaxshi

Oʻzbek tili lotin alifbosida qiziq bir holat bor: unga koʻra, oʻ harfidan keyin tutuq belgisi (’) kelgan soʻzlarda shu tutuq belgisi tushib qoladi. Ikkita bir-biriga oʻxshash belgilar ketma-ket kelib, oʻqishni qiyinlashtirmasligi uchun shunday qarorga kelingan boʻlsa kerak. Misol uchun, moʻjiza, moʻjaz, moʻtadil, moʻtabar soʻzlarida shunday holat kuzatiladi.

Mo‘’jiza ❌
Mo‘jiza ✅

Mo‘’tadil ❌
Mo‘tadil ✅

Mo‘’tabar ❌
Mo‘tabar ✅

©️xatoliklar

📚 @kitoblar_pdf

#Nazmiy

📜 Inson ruhida ham qiyomatlar bor.
Og‘ir sinovlar bor, sinoatlar bor.
Muhabbat sal chalg‘ib turgan mahalda.
Sezilmasdan o‘tgan xiyonatlar bor.

Mehr berolmasang qiynoqqa ko‘ndim.
Diydor berolmasang firoqqa ko‘ndim.
Sen meni boshqaga berma iltimos
Boshqaning qo‘lida kelmaydi o‘lgim.
Ularda boshqacha itoatlar bor.


Menga o‘xshamasin mehribonlaring.
O‘rnimni bosmasin qadrdonlaring.
Chiqib ketamanku unda yodingdan.
Mensiz o‘taverar ming bir oylaring.
Menda g‘alat-g‘alat shikoyatlar bor.


Men shirin sog‘inchni Xudoga aytdim.
Sendan boshladimda senda tugatdim.
Ko‘nglini kul bosgan kimsalargamas.
Bog‘dan yelib kelgan saboga aytdim.
Xudoga aytdim men, Xudoga aytdim.
Shu sabab duoda ijobatlar bor.


Inson ruhida ham qiyomatlar bor!!!

✍️Rislig‘oy Xotamova

📚 @kitoblar_pdf

#Jadid_gazetasi
📰 Jadid gazetasi. 52(107)-son (2025-yil, 26-dekabr)

😎Avvalgi son

😎Barcha sonlar

📚 @kitoblar_pdf

​​#Tavsiya

Sobiq Sovet va mustaqillikning dastlabki choragida "zapret" da bo'lgan kitob haqida gap ketganda, nima uchun shunday bo'lgan ekan, ha deb o'ylab qolaman. Kitobni o'qib ko'rib shuni bildimki, sizning dunyoqarashingiz va nimalar haqida ko'proq o'ylashingiz siz yashab turgan jamiyatga bog'liq bo'larkan.

Kitobda keladigan quyidagi iqtibosga diqqat qiling:
"Ular toki ongli bo'lmaguncha, isyon qilmaydilar, isyon qilmaguncha ongli bo'lolmaydilar". Sizning birinchi darajali ehtiyojlaringiz (gaz, svet, uy-joy, kunlik oziq-ovqat va hokazo) qoniqtirilmay turib, sizda isyon qilishga vaqt va xohish bo'lmaydi. Isyon qilish uchun oldin qorin to'q bo'lishi kerak. Biz bu fikrlar bilan isyonga chorlayotganimiz yo'q, aslo.

Aytmoqchi bo'lganimiz, bizning jamiyat ongli bo'lishini istasak, oldin ularni gaz, svet va yaxshigina oylik bilan ta'minlab qo'yishimiz kerak, ishoning, bu qiyin emas, bizda bu boyliklar ortig'i bilan bor, shunchaki, halollik va adolatni hayotda tatbiq qilsak bas.

Kitob: 1984
Muallif: Jorj Oruell

📚 @kitoblar_pdf

##Savodxonlik

Postskriptum (P. S.)

Biror maqola, matn yoki maktub yozib boʻlganingizdan soʻng yana bir fikr kelib qolsa, matnni qayta yozib chiqmaslik uchun postskriptum ayni muddao boʻladi.

Postskriptum — bu tugallangan fikrga ega matndan soʻnggi qisqacha qoʻshimcha.

Postskriptum “P. S.” shaklida yoziladi. Misol uchun, elektron shakldagi biznes yozishmalarda yoki qogʻozga yoziladigan maktublarda — matnni yozib boʻlganingizdan soʻng biror narsa qolib ketganini payqab qolsangiz, postskriptumdan foydalanish mumkin.

Undan tashqari, bu tijoriy maqsaddagi matnlarda oʻquvchining diqqatini tortishga va biror maʼlumotni yana bir bor eslatib oʻtishga xizmat qiladi.

Qanday yoziladi?
1. P. S. doim bosh harflar bilan lotin alifbosida yoziladi.
2. Har ikki harfdan soʻng nuqta qoʻyiladi.
3. Ikki harf orasiga joy tashlab yoziladi.
4. Ikki nuqta bilan ajratilmaydi, matn nuqtadan soʻng bir boʻsh joy qoldirib yoziladi.
5. Postskriptum va asosiy matn orasida bir boʻsh satr boʻlishi kerak.
6. Postskriptumdan keyin odatda yozuvchi haqida maʼlumot qoldiriladi (imzo, ism va h. k.)

©️xatoliklar

📚 @kitoblar_pdf

#Jadid_gazetasi
📰 Jadid gazetasi. 1-son (2026-yil, 2-yanvar)

😎Avvalgi son

😎Barcha sonlar

📚 @kitoblar_pdf