​Kuzatuv kameralari va Shvetsiya tajribasi

Yurtimiz yo'llarida kuzatuv kameralari ko'payib bormoqda. Ustiga-ustak tadbirkorlar ham yo'llarga kamera va radarlar o'rnatishi mumkin bo'ldi. Bir tarafdan olib qaraganda, bularning hammasi o'rinli. Chunki haydovchilarning qoida buzishi natijasida har yili minglab insonlar vafot etishadi. Biroq, bu qoidabuzarliklar orqasidan tushadigan jarimalar yo'llarimizning ravonligi va infratuzilmaning yaxshilanishi uchun qay miqdorda sarf etilishi ko'pchilikka ayon.

Dunyoning eng taraqqiy etgan mamlakatlaridan biri, infratuzilma borasida har qanaqa mamlakatga namuna bo'la oladigan Shvetsiya bu borada qanday tizimni joriy qilgan?

Shvetsiya poytaxti Stokgolm shahri yo'llarida kuzatuv kameralari anchagina ko'p. Lekin ulardagi tizim biznikidan farqli ravishda haydovchilarning foydasi uchun ishlaydi.

Gap shundaki, bu kameralar o'ziga xos lotereya tizimiga asosan ishlaydi. Yo'l harakati qoidalarini buzish natijasida kameraga tushgan haydovchilardan jarimalar yig'ilib boriladi. Bu jarimalar esa ma'lum bir muddat uchun mukofot fondini tashkil etadi. Natijada ushbu yig'ilgan pullar avtomatik tanlov usuli bilan, tezlik qoidalariga amal qilib, boshqalarga o'rnak bo'la oladigan haydovchilarning hisobiga tashlab beriladi. Ya'ni siz qonunni buzmay mashina haydash orqali ham katta miqdorda pul olishingiz mumkin. Buyog'i lotereya!

Haydovchilarni faqat jarimaga tortish emas, kezi kelganda mukofotlab ham turish kerak.

👉 @Iqtisodplus

​Suvaysh kanali va Evergiven firmasi konteyneri bilan bog'liq voqeadan keyin internetda ushbu kanalning xalqaro iqtisodiyotdagi ahamiyati bilan bog'liq qidiruvlar keskin oshibdi. Bu xuddi biror tana a'zongizni to u og'rimaguncha eslamaslik kabidir. Suvaysh ham yer organizmining bir muxim arteriyasi hisoblanadi.

Bo'lib o'tgan voqea davomida neft narxining keskin oshgani haqida xabaringiz bor. Konteyner sayozlikdan chiqarib olinganidan keyin narxlar stabil holatga qaytishi kutilmoqda.

Rasmda Suvaysh kanali orqali neft va neft mahsulotlarini eksport qiladigan eng katta ulushli mamlakatlar ko'rsatilgan.

Ma'lumot uchun, dunyo bo'ylab tashish hajmining taxminan 30 foiz va butun dunyo savdosining taxminan 12 foiz qismi har kuni 193 km uzunlikdagi Suvaysh kanali orqali olib o'tiladi. Kpler konsalting kompaniyasining ma'lumotlariga ko'ra, kanal orqali neft va neft mahsulotlarini yetkazib berish butun dunyo miqyosining qariyb 4,4 foizini tashkil qiladi.

👉 @Iqtisodplus

​Samarqanddagi Brain-Ring haqida

Samarqandda bo'lib o'tgan "Zakovat intellektual o'yini" doirasidagi Brain-Ring bahslari kutganimizdan ham boshqacha bo'ldi. Zakovat o'yini muxlislarining ko'pligi, ayniqsa ular orasida yoshi ulug' insonlar ham talaygina ekanligi bizga yanada kuch bag'ishladi.

Ishtirokchilar orasida Rustam Ibadov ismli 74 yoshli, Hamidulla Hojiev ismli 73 yoshli otaxonlar ham o'z jamoasi bilan qatnashishdi. Kattaqo'rg'onlik 50 yoshdan oshgan Yariyeva Gulsara opa esa o'z oilasi bilan ishtirok etdi va chorak finalgacha yetib bordi.

Kastingdan so'ng tasodifiy yig'ilgan Bobanor Shukurov jamoasi turnirda 2-o'rinni qo'lga kiritdi. Bobanor Shukurovning Atletiko Madrid va Atletik Bilbao haqidagi savolga bergan javobi butun turnirning kuliminatsion joyi bo'ldi deyish mumkin. Aynan shu javob jamoani keyingi bosqichga olib chiqqan edi.

Xullas, taassurotlar bir olam. O'yinni jonli efirda ko'ra olmaganlar YouTube orqali ko'rishlar mumkin.

🔴 YouTube'da ko'rish

Keyingi manzil Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlari. O'ylaymizki, voha xalqida ham eng kuchli bilim egalari bizni kutishmoqda!

P/s: Rasmda o'yinning yoshi ulug' uch mushketyori.

👉 @Iqtisodplus

​Evergreen kompaniyasining logistikaga qo'shgan tasodifiy hissasi

Bilamizki, mahsulotni quruqlikda tashishdan ko'ra okean va dengizlarda tashish bir necha marotaba arzonroq hisoblanadi. Lekin, bu yerda narx bilan birgalikda uni tashishga ketadigan vaqt ham inobatga olinishi zarur. Chunki bu bevosita mahsulot sifatiga ta'sir qiladigan omil.

1992-yilgacha logistika bilan shug'ullanadigan insonlarni bitta narsa juda qiziqtirgan: nima sababdan g'arb va Amerika qit'asi o'rtasida masofa bir xilu, lekin borish va kelish o'rtasida vaqtlar turlicha bo'ladi?

1992-yil 10-yanvarda Evergreen kompaniyasining Ever Laurel konteynerovozi Gongkongdan Aqshning Takoma shahriga yo'lga chiqadi va yo'lda bo'ronga uchraydi. Konteynerdagi 28 mingta plastik o'yinchoq okeanga oqib ketadi. O'yinchoqlar 4 xil edi — qizil qunduz, ko'k toshbaqa, yashil qurbaqa va sariq o'rdakcha shaklida. O'yinchoqlar yillar davomida okeanlarda suzib yurgan. Ba'zilari Britan Kolumbiyasi va Gavaya qirg'oqlarigacha suzib kelgan, katta qismi dunyo bo'ylab "sayr qilib" yurgan. Xuddi o'sha sariq o'rdakchalar okeanshunoslarga okean oqimlari, xususan Golfstrim oqimi mavjudligi haqidagi ma'lumotlarni aniqlashga yordam bergan.

Bu esa keyinchalik logistikada Golfstrim oqimining ahamiyati haqidagi katta mavzularni tadqiq qilish uchun yo'l ochgan edi.

👉 @Iqtisodplus

2020-yil mart oyi

Covid-19 virusining tarqalishi kuchaygan oy. Butun dunyo uyga qamalgan. Ko'chalar bo'shab qolgan. Komada yotgan tabiat qayta uyg'onishni boshlagan...

Insoniyatning musiqa deb atalmish buyuk ixtirosi ko'plar uchun ermak bo'lgan oy. "The power of music" ya'ni "Musiqa kuchi" deb atalgan ushbu video 2020-yilning mart oyiga, ya'ni roppa-rosa 1 yil oldingi voqealarga bag'ishlangan.

Musiqa uyg'unligidagi voqealar remiksi. Tomosha qiling.

👉 @Iqtisodplus

Bola boshidan...

Bu videoda sharqiy osiyolik bolalar o'rtasida arifmetik amallarni kallada hisoblash musobaqasidan jarayonni ko'rishingiz mumkin. Ularning hech birining ajdodi Al Xorazmiy yoki Mirzo Ulug'bek bo'lmagan. Shuning uchun ham hukumat tarixiy shaxslari bilan emas, bugungi yoshlari bilan maqtana oladi.


Bolalarning tezligiga shunchaki qoyil. Kalkulyatorda ham ulardan sekin hisoblasam kerak))

👉 @Iqtisodplus

​To'rtta "P" haqida

Marketing fani mutaxassislaring fikricha, marketing to'rtta "P" ustiga qurilgan va aynan shu to'rtalasi birlashganda marketing vujudga keladi. Bu to'rtta "P" quyidagilar:

— Product (mahsulot),
— Price (narx),
— Place (joy),
— Promotion (ilgari surish).

Lekin hozirda xizmat ko'rsatish marketingi degan tushuncha ham ommalashdi. Bu faoliyat bilan shug'ullanadiganlar uchun ham yana to'rtta "P" amal qiladi deyishadi. Bular:

— People (odamlar),
— People (odamlar),
— People (odamlar),
— People (odamlar),

Bu orqali marketologlar xizmat ko’rsatish marketingI har doim odamlarni o’ylashi lozimligini uqtirishadi. Agar siz ham xizmat ko'rsatish faoliyati bilan shug'ullansangiz shu qoidaga amal qiling. Chunki mijozlar manfaati birinchi o'rinda.

👉 @Iqtisodplus

​Tesla logotipi va mushukning burni

Ikki yil oldin twitter foydalanuvchisi Tesla logotipi va mushukning burni tasvirlangan rasmni o'z sahifasiga joylaydi. U Ilon Maskga "Tesla logotipi mushukning burnidan ilhomlanib yaratilgani rostmi?" qabilida savol qoldiradi. Bunga Mask "Ha" deb javob qoldiradi...

Lekin bu birinchi aprel hazili edi! Mask javob qoldirgan sana 1-aprel bo'lib, ko'pchilik buni jiddiy qabul qilgan va OAV da katta shov-shuvga sabab bo'lgan edi.

Agar kimdir Tesla logotipi va domeni haqida bilishni xohlasa, o'tgan yili kanalda bu haqida batafsil maqola yozganman, shu yerdan 👈 o'qishingiz mumkin.

👉 @Iqtisodplus

​Suvaysh kanali blokirovkasi raqamlarda

23-mart kuni Tayvanning EverGreen kompaniyasi konteynerovozi Suvaysh kanalini yopib qo'yganidan xabaringiz bor. Buning natijasida 450 ta kema tiqilib qolgan edi, logistikadagi kollaps esa millard dollarga yetdi.

Yo'qotishni aniq raqamlarda ko'rib chiqsak:

🔵 Dengiz savdosidagi yo'qotish:
— soatiga 400 mln dollar
— kuniga 9,6 mlrd dollar
— 6 kun ichida 57,6 mlrd dollar

🔴 Shuningdek:
— neft narxi 5,4 foizga oshdi
— Xitoydan Yevropaga yetkazib beriladigan har bir konteyner narxi 4 barobargacha o'sdi va 8 ming dollarga chiqdi.

Batafsil ma'lumotlarni quyidagi rasm orqali bilib olishingiz mumkin.

👉 @Iqtisodplus

2021-yil mart

Bir necha kun oldingi videoda 2020-yilning mart oyi voqealarini eslab o'tgan edik. Ushbu video kechagina yakunlangan oyga bag'ishlanadi.

Yurtimiz uchun tinch va bir maromda kechgan (doim shunaqa bo'lsin) mart oyi global miqyosda unchalik ham sokin o'tmadi. Bunga musiqalar qorishmasi bilan boyitilgan ushbu videoni ko'rib amin bo'lishingiz mumkin.

Dunyoviy hodisalar va siyosat bilan qiziqib boradigan odam ushbu videodagi voqealardan bexabar emas albatta.

👉 @Iqtisodplus

​2022-yilgi Jahon Chempionati saralashida ko'ngilsiz holat

Kosovo davlati bir necha yillar oldin Serbiya tarkibidan chiqib ketgan va haligacha uni ko'plab davlatlar tan olishganliklari yo'q, jumladan Ispaniya.

Saralashdagi Ispaniya - Kosovo o'yinida ispanlar Kosovo davlati nomini kichkina harflar bilan ifodalashdi. Shuningdek o'yin davomida tabloda ham Kosovo so'zining qisqartmasi (Kos) kichkina harflar bilan yozildi.

Bu bilan Ispaniya davlati Kosovoni davlat sifatida tan olmasliklarini isbotlashga harakat qilishmoqda. Bunga asosiy sabab bor. U ham bo'lsa Ispaniyadan chiqib ketishga urinayotgan Kataloniya!

Agar mabodo ispanlar Kosovoni tan oladigan bo'lsa, Kataloniyada navbatdagi referendum harakatlari boshlanishi kutilmoqda.

👉 @Iqtisodplus

Robotlashayotgan Xitoy

Xitoyda har bir ish, xususan birinchilardan bo'lib og'ir mehnat talab qiladigan ishlar robotlashmoqda. Misol uchun yuk tashuvchi robotlar!

Endi omborxonadan yuk tashuvchilar u yerdagi hech narsani o'g'irlashmaydi, chekish uchun chiqib ketmaydi va oylik so'ramaydi. Omborxona logistikasi uchun yaratilgan avtomatizatsiyani tomosha qiling.

👉 @Iqtisodplus

Intellektual o'yinni ishdagi faoliyatga bog'lash

Intellektual o'yinlar, deylik Zakovat o'yini nima uchun kerak? Ba'zilar o'ylaydiki, bunday o'yinlar ortidan odam shunchaki "tirik ensiklopediya"ga aylanadi va miyasini hayotda keraksiz bo'lgan ma'lumotlar bilan to'ldiradi. Ayrimlar bu kabi o'yinlarni qo'llashadi va odam har bir sohadan nimadir bilishi kerak deb hisoblaydi. Lekin aslida zakovatdagi jamoa shakllanishi ham o'ziga xos mexanizm asosida qurilgan va buni hayotda ham, ishda ham qo'llash mumkin.

"Что? Где? Когда?" o'yini asoschisi Vladimir Voroshilov o'zining "O'yin fenomeni" nomli asarida har bir jamoada bo'lishi shart bo'lgan amplualarni sanab o'tadi. Bular:

— Lider;
— Fikr generatori;
— Erudit;
— Dispetcher;
— Zahira miya;
— Jamoa motivatori.

Bularga birma-bir to'xtalsak.

Lider — jamoa kapitani yoki ishingizdagi rahbar. U tashkiliy ishlarni hal qiladi, masala uchun kerakli yechimni tanlaydi. Intuitsiyasi kuchli shaxs.

Odatda savol berilganda birinchi yaxshi variantni "fikr generatori" beradi. Bu kabi insonlar birinchi temp o'yinchilari sanaladi.

Erudit — jamoaning "wikipediasi" hisoblanadi. Agar javob qanaqadir faktlar, sanalar, tarixiy shaxslarga borib taqalsa, u holda erudit o'yinchisi bo'lamagan jamoa u savolni topa olmaydi.

Dispetcher esa muhokama jarayonini to'g'ri yo'lga solib turadi, savolning asosiy so'ralayotgan formasini, ya'ni kalavaning uchini tutib turadigan odam.

Zahira miya o'yinchilar ham har bir jamoada bo'lishi shart. Odatda jamoa birinchi kelgan variantdan chiqolmay, o'sha atrofida o'ralashib qoladi. Zahira miya o'yinchilari esa muhokama uchun tub burilish yasab, hech kim e'tibor bermagan tomondan savolni o'ylab ko'radi va jamoani qobiqdan olib chiqadi.

Jamoa motivatori esa jamoa uchun kayfiyat hosil qiladi, o'yinchilarni ruhlantiradi, yutqazayotgan paytda jamoa uchun dalda bo'ladi va motiv berib turadi.

— 1/2 —

👉 @Iqtisodplus

Xo'p, yuqorida intellektual o'yin uchun jamoada qanaqa tarkib bo'lishini ko'rib oldik. Uni ishga qanday bog'lash mumkin?

Nikola Makiavellining shunday gaplari bor: "Begona bilan g'alaba qilgandan ko'ra, o'zingniki bilan yutqaz. Zero birovning quroli bilan qo'lga kiritilgan g'alaba — g'alaba emas!"

Hech bir jamoada birdaniga yuqorida sanab o'tilgan amplualar paydo bo'lib qolmaydi. U shakllanadi. Faqat buni jamoaning lideri taqsimlay olishi, aniqrog'i o'yinchilardagi (xodimlardagi) iste'dodni payqagan holda vazifalarni taqsimlay olishi zarur. Natijada jamoa a'zolari asta-sekin shakllana boradi va qachondir bu o'z samarasini beradi.

Jamoa uchun yuklatilgan har bir ish va topshiriq, bu xuddiki o'ylash uchun 1 daqiqa beriladigan savol kabidir. Topshiriqning ham o'z bajarilish muddati bo'ladi. Uni hal etishda vazifalar taqsimlanadi va bu jarayon xodimning ampluasidan kelib chiqqan holda lider (rahbar) tomonidan bo'lib beriladi.

Xulosa qilib aytganda, tezkor fikrlashga o'rgangan intellektual klub o'yinchisi ishda ham muammoni bartaraf etishda jonbozlik ko'rsata oladi, o'z vazifasini yaxshi uddalashga intiladi va muqobil variant qidiradi.

— 2/2 —

👉 @Iqtisodplus

​Bill Geytsdan master-klass

Ilgari ishlagan joylarimdan birida yosh rahbarimiz bor edi. Ishni noldan boshlagani uchun, uning har bir jarayonini yaxshi bilar, har qanaqa xodimning vazifasini kerak bo'lsa undan ham yaxshiroq bajara olar edi. Bill Geyts haqidagi mana bu ma'lumotni o'qib, shu rahbarimiz esimga tushib ketdi.

1989-yilda Microsoft kompaniyasi rahbari Bill Geyts texnik xizmat ko'rsatish bo'limiga kelgan qo'ng'iroqlardan biriga shaxsan o'zi javob beradi. Gap shundaki, mijoz bilan telefonda gaplashayotgan xodim o'rtasida tushunmovchilik ro'y beradi. Shunda Bill go'shakni qo'liga oladi va o'zini Uilyam deb tanishtirib, vaqtinchalik konsultant rolini o'ynaydi. U mijozning barcha savollariga xushmuomalalik bilan javob beradi. Mijoz undan shunchalik minnatdor bo'ladiki, suhbat chog'ida o'z hayoti haqida ham gapirib beradi.

Shu suhbatdan keyin taxminan 1-2 oy davomida qo'ng'iroq qilgan mijozlar konsultantdan Uilyamni chaqirib berishlarini so'rashgan ekan.

👉 @Iqtisodplus

404 haqida

Bugun 04.04 sanasi butun dunyoda "Internet kuni" sifatida nishonlanadi. Lekin ushbu audio bu kun haqida emas, balki "topilmagan sahifalar", aniqrog'i "atayin yo'q qilingan sahifalar"ga bag'ishlanadi.

Ne ne ma'lumotlarni o'z qa'riga g'arq qilgan, qanchadan qancha o'tkir qalam sohiblarini, ijod vakillarini shu 3 ta son ortiga berkitgan... barchamiz bilgan 404 Not Found haqida bu audio.

👉 @Iqtisodplus