نشست علمی ـ تخصصی ۱۱۵
کمیتۀ آموزش، اسناد و انتشارات مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار می‌کند:
در اهمیت و ضرورت باستان‌شناسی شهری در ایران
ناصر نوروززاده چگینی
باستان‌شناسی شهری در اروپا، با بررسی موردی پاریس، بروکسل، و آمستردام
افشین آریان‌پور
خیابان امیرکبیر، خیابان جاویدی‌نیا، شمارۀ ۱۰۷، دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
دوشنبه، ۲۸ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۵ ـ ۱۷
ورود برای عموم علاقه‌مندان آزاد و رایگان است.
کانال رسمی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
Iranicomos.ir
info@iranicomos.ir
t.me/iranicomosorg
Instagram: iranicomosorg
Twitter: iranicomosorg
Facebook: Iranicomosorg NC
Aparat.com/ICOMOSIran
کمیتۀ آموزش، اسناد و انتشارات مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار می‌کند:
در اهمیت و ضرورت باستان‌شناسی شهری در ایران
ناصر نوروززاده چگینی
باستان‌شناسی شهری در اروپا، با بررسی موردی پاریس، بروکسل، و آمستردام
افشین آریان‌پور
خیابان امیرکبیر، خیابان جاویدی‌نیا، شمارۀ ۱۰۷، دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
دوشنبه، ۲۸ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۵ ـ ۱۷
ورود برای عموم علاقه‌مندان آزاد و رایگان است.
کانال رسمی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
Iranicomos.ir
info@iranicomos.ir
t.me/iranicomosorg
Instagram: iranicomosorg
Twitter: iranicomosorg
Facebook: Iranicomosorg NC
Aparat.com/ICOMOSIran
چهل و چهارمین نشست گروه تخصصی متن، روز چهارشنبه ۱۶ مهر ۱۴۰۴ به‌صورت حضوری و برخط برگزار شد.
در این جلسه، دکتر مهدی ابوالحسنی‌ترقی، نویسندۀ کتاب «چینه‌های بی‌نشان»، به ارائۀ گزارشی مفصل دربارۀ یخچال‌های سنتی اصفهان پرداختند. در این پژوهش، موضوعاتی همچون معماری یخچال‌ها، تولید یخ مصنوعی، نقش یخچال‌ها در فرهنگ و سلامت عمومی و نیز تاریخ شفاهی این بناهای عام‌المنفعه بررسی شد.
همچنین، به مناسبت روز جهانی معماری ۲۰۲۵، مهندس معصومه حاجی‌زاده، دبیر گروه تخصصی، با محوریت شعار «طراحی برای استحکام» به بیان ارتباط این مفهوم با میراث معماری ایرانی پرداخت.
جلسۀ بعدی این گروه تخصصی، روز چهارشنبه ۳۰ مهر ۱۴۰۴ در دفتر مؤسسه برگزار خواهد شد.
برای مطالعۀ مشروح این گزارش، به وبگاه مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران مراجعه کنید:
https://www.iranicomos.ir/2025/10/21/00/08/13676/
کانال رسمی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
Iranicomos.ir
info@iranicomos.ir
t.me/iranicomosorg
Instagram: iranicomosorg
Twitter: iranicomosorg
Facebook: Iranicomosorg NC
Aparat.com/ICOMOSIran
در این جلسه، دکتر مهدی ابوالحسنی‌ترقی، نویسندۀ کتاب «چینه‌های بی‌نشان»، به ارائۀ گزارشی مفصل دربارۀ یخچال‌های سنتی اصفهان پرداختند. در این پژوهش، موضوعاتی همچون معماری یخچال‌ها، تولید یخ مصنوعی، نقش یخچال‌ها در فرهنگ و سلامت عمومی و نیز تاریخ شفاهی این بناهای عام‌المنفعه بررسی شد.
همچنین، به مناسبت روز جهانی معماری ۲۰۲۵، مهندس معصومه حاجی‌زاده، دبیر گروه تخصصی، با محوریت شعار «طراحی برای استحکام» به بیان ارتباط این مفهوم با میراث معماری ایرانی پرداخت.
جلسۀ بعدی این گروه تخصصی، روز چهارشنبه ۳۰ مهر ۱۴۰۴ در دفتر مؤسسه برگزار خواهد شد.
برای مطالعۀ مشروح این گزارش، به وبگاه مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران مراجعه کنید:
https://www.iranicomos.ir/2025/10/21/00/08/13676/
کانال رسمی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
Iranicomos.ir
info@iranicomos.ir
t.me/iranicomosorg
Instagram: iranicomosorg
Twitter: iranicomosorg
Facebook: Iranicomosorg NC
Aparat.com/ICOMOSIran
انتشار نخستین جلد از مجموعه سخنرانی‌های ایکوموس ایران با عنوان «حکمت و میراث فرهنگی» با همکاری پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری
در پی تفاهم‌نامۀ همکاری میان مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران و پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، مجموعه‌ای از سخنرانی‌های برگزارشده در مؤسسه، به‌صورت یک مجموعه کتاب در دسترس علاقه‌مندان قرار می‌گیرد. نخستین جلد از این مجموعه با عنوان «حکمت و میراث فرهنگی» در آبان ۱۴۰۴ به‌کوشش مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران توسط پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری منتشر شده است.
مقاله‌های این جلد شامل گفتارهایی از اندیشمندان برجستۀ کشور در پیوند میان فلسفه، فرهنگ، و میراث است:
حکمت سفر، استاد دکتر رضا داوری اردکانی
حکمت ورزش، دکتر شهرام پازوکی
مفهوم حفاظت از زمین، دکتر مهدی حجت
معماری و فتوت‌نامه‌ها، دکتر هادی ندیمی
میراث یادآوری، دکتر مهدی حجت
بازخوانی حافظه و هویت در معماری یادمانی ایران، دکتر حکمت‌الله ملاصالحی
علاقه‌مندان می‌توانند این کتاب را از انتشارات پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری یا از مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران تهیه کنند.
در پی تفاهم‌نامۀ همکاری میان مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران و پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، مجموعه‌ای از سخنرانی‌های برگزارشده در مؤسسه، به‌صورت یک مجموعه کتاب در دسترس علاقه‌مندان قرار می‌گیرد. نخستین جلد از این مجموعه با عنوان «حکمت و میراث فرهنگی» در آبان ۱۴۰۴ به‌کوشش مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران توسط پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری منتشر شده است.
مقاله‌های این جلد شامل گفتارهایی از اندیشمندان برجستۀ کشور در پیوند میان فلسفه، فرهنگ، و میراث است:
حکمت سفر، استاد دکتر رضا داوری اردکانی
حکمت ورزش، دکتر شهرام پازوکی
مفهوم حفاظت از زمین، دکتر مهدی حجت
معماری و فتوت‌نامه‌ها، دکتر هادی ندیمی
میراث یادآوری، دکتر مهدی حجت
بازخوانی حافظه و هویت در معماری یادمانی ایران، دکتر حکمت‌الله ملاصالحی
علاقه‌مندان می‌توانند این کتاب را از انتشارات پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری یا از مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران تهیه کنند.
اطلاعیۀ تجدید عضویت و عضویت جدید ایکوموس جهانی در سال ۲۰۲۷
عضویت و تجدید عضویت در ایکوموس جهانی برای سال ۲۰۲۶ میلادی آغاز شده است.
آن دسته از اعضای ایکوموس ایران که تمایل دارند کارت عضویت بین‌المللی را دریافت کنند و از مزایای آن بهره‌مند شوند، می‌توانند اطلاعات لازم و شرایط آن را در صفحۀ «شرح انواع عضویت» در وبگاه ایکوموس ایران مطالعه کنند و یا از طریق ایمیل (info@iranicomos.ir) با مؤسسه در تماس باشند.
https://www.iranicomos.ir/description-of-membership-types
عضویت و تجدید عضویت در ایکوموس جهانی برای سال ۲۰۲۶ میلادی آغاز شده است.
آن دسته از اعضای ایکوموس ایران که تمایل دارند کارت عضویت بین‌المللی را دریافت کنند و از مزایای آن بهره‌مند شوند، می‌توانند اطلاعات لازم و شرایط آن را در صفحۀ «شرح انواع عضویت» در وبگاه ایکوموس ایران مطالعه کنند و یا از طریق ایمیل (info@iranicomos.ir) با مؤسسه در تماس باشند.
https://www.iranicomos.ir/description-of-membership-types
گزارش تصویری نشست علمی ـ تخصصی ۱۱۵
در اهمیت و ضرورت باستان‌شناسی شهری در ایران / ناصر نوروززاده چگینی
باستان‌شناسی شهری در اروپا، با بررسی موردی پاریس، بروکسل، و آمستردام / افشین آریان‌پور
دوشنبه، ۲۸ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۵ ـ ۱۷
در اهمیت و ضرورت باستان‌شناسی شهری در ایران / ناصر نوروززاده چگینی
باستان‌شناسی شهری در اروپا، با بررسی موردی پاریس، بروکسل، و آمستردام / افشین آریان‌پور
دوشنبه، ۲۸ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۵ ـ ۱۷
چهل و پنجمین جلسۀ گروه تخصصی متن برگزار شد
چهل و پنجمین جلسۀ گروه تخصصی متن در روز چهارشنبه، ۳۰ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۵ ـ ۱۷ به‌صورت حضوری و برخط در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار شد.
در آغاز، دکتر طاهره شکری، رئیس گروه تخصصی، ضمن خیرمقدم به اعضای گروه و تشکر از حضور فعال آنان، دستور جلسه را اعلام کردند.
در ادامه به‌مناسبت روز جهانی باستان‌شناسی و بزرگداشت ۲۵۰امین سال باستان‌شناسی در ایران، ارائۀ خانم دکتر طاهره شکری برگزار گردید. ایشان ضمن اشاره به تاریخچۀ باستان‌شناسی ایران، مراحل باستان‌شناسی ایران را در قالب چهار دوره به‌شرح زیر معرفی کردند:
۱. انحصار کاوش‌های باستان‌شناسی در دست فرانسویان،
۲. گسترش فعالیت‌های باستان‌شناسی با حضور سایر باستان‌شناسان خارجی در ایران،
۳. شروع گستردۀ فعالیت باستان‌شناسان ایرانی،
۴. باستان‌شناسی ایران پس از انقلاب.
سخنان ایشان با اشاره به شخصیت‌های برجستۀ باستان‌شناسی چون عزت‌الله نگهبان، گدار، هرتسفلد، علی سامی، اشمیت، علی حاکمی، گیرشمن، فیروز باقرزاده و نقشی که هریک از آنها در روند تشکیل و توسعۀ علم باستان‌شناسی در ایران داشتند، ادامه یافت. این سخنرانی با ذکر اینکه گروه تخصصی متن امید دارد دست در دست باستان‌شناسان و با بهره‌مندی از یافته‌های باستان‌شناسی در شناساندن ارزش‌های میراث فرهنگی و «برافروختن آتش عشق به میراث فرهنگی در دل هر ایرانی» طرحی نو دراندازد، به پایان رسید.
جلسۀ آتی این گروه تخصصی در روز چهارشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۴ برگزار خواهد شد.
چهل و پنجمین جلسۀ گروه تخصصی متن در روز چهارشنبه، ۳۰ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۱۵ ـ ۱۷ به‌صورت حضوری و برخط در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار شد.
در آغاز، دکتر طاهره شکری، رئیس گروه تخصصی، ضمن خیرمقدم به اعضای گروه و تشکر از حضور فعال آنان، دستور جلسه را اعلام کردند.
در ادامه به‌مناسبت روز جهانی باستان‌شناسی و بزرگداشت ۲۵۰امین سال باستان‌شناسی در ایران، ارائۀ خانم دکتر طاهره شکری برگزار گردید. ایشان ضمن اشاره به تاریخچۀ باستان‌شناسی ایران، مراحل باستان‌شناسی ایران را در قالب چهار دوره به‌شرح زیر معرفی کردند:
۱. انحصار کاوش‌های باستان‌شناسی در دست فرانسویان،
۲. گسترش فعالیت‌های باستان‌شناسی با حضور سایر باستان‌شناسان خارجی در ایران،
۳. شروع گستردۀ فعالیت باستان‌شناسان ایرانی،
۴. باستان‌شناسی ایران پس از انقلاب.
سخنان ایشان با اشاره به شخصیت‌های برجستۀ باستان‌شناسی چون عزت‌الله نگهبان، گدار، هرتسفلد، علی سامی، اشمیت، علی حاکمی، گیرشمن، فیروز باقرزاده و نقشی که هریک از آنها در روند تشکیل و توسعۀ علم باستان‌شناسی در ایران داشتند، ادامه یافت. این سخنرانی با ذکر اینکه گروه تخصصی متن امید دارد دست در دست باستان‌شناسان و با بهره‌مندی از یافته‌های باستان‌شناسی در شناساندن ارزش‌های میراث فرهنگی و «برافروختن آتش عشق به میراث فرهنگی در دل هر ایرانی» طرحی نو دراندازد، به پایان رسید.
جلسۀ آتی این گروه تخصصی در روز چهارشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۴ برگزار خواهد شد.
چهل‌ودومین جلسۀ گروه تخصصی کودکان و میراث روز یکشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۸:۳۰ به‌صورت حضوری و برخط در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار شد. نشست با خوش‌آمدگویی دکتر مهدی حجت، رئیس ایکوموس ایران، آغاز گردید.
در این جلسه، فهرست مطالب و مقدمۀ سند «آداب مواجهۀ کودک و نوجوان با میراث فرهنگی» بررسی شد. اعضا توافق کردند که در متن، واژۀ «کودک» به‌صورت عام و دربرگیرندۀ «کودک و نوجوان» به‌کار رود و این موضوع در جای مناسب تصریح شود. دربارۀ جایگاه بخش «آداب» در ساختار کلی سند نیز بحث شد.
همچنین بر ضرورت استفاده از واژگان دقیق و ریشه‌دار فارسی و بر قابلیت اصلاح و به‌روزرسانی مداوم سند تأکید شد تا جایگاه آن به‌عنوان یک «سند مادر» تثبیت شود.
اعضا تأکید کردند که سند باید با تکیه بر ارزش‌های اصیل فرهنگی ایران تدوین شود و ضمن هوشیاری در برابر تبلیغات بیگانه، از زبان ستیزه‌جویانه پرهیز کند. هدف، ایجاد چارچوبی است برای تولید محتواهای فرهنگی متناسب با سنین گونان، همچون داستان، شعر، تصویر، و بازی.
در پایان، مقرر شد مقدمۀ سند تکمیل و «واژه‌نامه و اصطلاحات» به آن افزوده شود. همچنین بر قابلیت ملی و بین‌المللی سند و لزوم طراحی راهکارهای عملی برای انتقال ارزش‌های میراث فرهنگی به کودکان تأکید شد.
جلسۀ آینده گروه، روز یکشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۴ برگزار خواهد شد.
در این جلسه، فهرست مطالب و مقدمۀ سند «آداب مواجهۀ کودک و نوجوان با میراث فرهنگی» بررسی شد. اعضا توافق کردند که در متن، واژۀ «کودک» به‌صورت عام و دربرگیرندۀ «کودک و نوجوان» به‌کار رود و این موضوع در جای مناسب تصریح شود. دربارۀ جایگاه بخش «آداب» در ساختار کلی سند نیز بحث شد.
همچنین بر ضرورت استفاده از واژگان دقیق و ریشه‌دار فارسی و بر قابلیت اصلاح و به‌روزرسانی مداوم سند تأکید شد تا جایگاه آن به‌عنوان یک «سند مادر» تثبیت شود.
اعضا تأکید کردند که سند باید با تکیه بر ارزش‌های اصیل فرهنگی ایران تدوین شود و ضمن هوشیاری در برابر تبلیغات بیگانه، از زبان ستیزه‌جویانه پرهیز کند. هدف، ایجاد چارچوبی است برای تولید محتواهای فرهنگی متناسب با سنین گونان، همچون داستان، شعر، تصویر، و بازی.
در پایان، مقرر شد مقدمۀ سند تکمیل و «واژه‌نامه و اصطلاحات» به آن افزوده شود. همچنین بر قابلیت ملی و بین‌المللی سند و لزوم طراحی راهکارهای عملی برای انتقال ارزش‌های میراث فرهنگی به کودکان تأکید شد.
جلسۀ آینده گروه، روز یکشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۴ برگزار خواهد شد.
چهل و سومین جلسۀ گروه تخصصی کودکان و میراث برگزار شد
چهل‌وسومین جلسۀ گروه تخصصی کودکان و میراث روز یکشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۸:۳۰ به‌صورت حضوری و برخط در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار شد. در آغاز، دکتر مهدی حجت، رئیس ایکوموس ایران، با خوش‌آمدگویی به اعضا، بر تداوم فعالیت‌های پژوهشی و اجرایی گروه تأکید کردند.
طبق روال جلسات گذشته، بخش نخست نشست به بازنگری سند «آداب مواجهۀ کودک با میراث فرهنگی» و بخش دوم به بررسی فعالیت‌ها و ایده‌های اجرایی اختصاص یافت.
در بحث نخست، موضوع زبان فارسی و ضرورت پاسداشت اصالت و پیوستگی تاریخی آن مورد توجه قرار گرفت. اعضا تأکید کردند که آموزش رسمی باید زبان فارسی را با دقت و درستی آموزش دهد تا پیوند نسل جدید با آثار کهن همچون حافظ، سعدی و فردوسی حفظ شود.
همچنین بر نقش ایران در تاریخ آموزش عالی و لزوم اشاره به آن در متن سند تأکید شد. در ادامه، موضوع ابزارهای دیجیتال و تأکید بر تولید محتوای متناسب با سن و درک کودکان به‌جای تمرکز بر خود ابزارها مورد بحث قرار گرفت.
در بخش دوم، اعضا به بررسی فعالیت‌های کانال «شاد» پرداختند و ۱۷ شیوۀ پیشنهادی برای آشنایی کودکان با میراث فرهنگی معرفی شد تا در جلسات آینده به تفصیل بررسی گردد.
در پایان، تصمیم گرفته شد که نشست‌های گروه از این پس روزهای شنبه برگزار شود. بر این اساس، جلسۀ آینده گروه کودک روز شنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۸:۳۰ تا ۱۰:۳۰، برگزار خواهد شد.
چهل‌وسومین جلسۀ گروه تخصصی کودکان و میراث روز یکشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۸:۳۰ به‌صورت حضوری و برخط در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار شد. در آغاز، دکتر مهدی حجت، رئیس ایکوموس ایران، با خوش‌آمدگویی به اعضا، بر تداوم فعالیت‌های پژوهشی و اجرایی گروه تأکید کردند.
طبق روال جلسات گذشته، بخش نخست نشست به بازنگری سند «آداب مواجهۀ کودک با میراث فرهنگی» و بخش دوم به بررسی فعالیت‌ها و ایده‌های اجرایی اختصاص یافت.
در بحث نخست، موضوع زبان فارسی و ضرورت پاسداشت اصالت و پیوستگی تاریخی آن مورد توجه قرار گرفت. اعضا تأکید کردند که آموزش رسمی باید زبان فارسی را با دقت و درستی آموزش دهد تا پیوند نسل جدید با آثار کهن همچون حافظ، سعدی و فردوسی حفظ شود.
همچنین بر نقش ایران در تاریخ آموزش عالی و لزوم اشاره به آن در متن سند تأکید شد. در ادامه، موضوع ابزارهای دیجیتال و تأکید بر تولید محتوای متناسب با سن و درک کودکان به‌جای تمرکز بر خود ابزارها مورد بحث قرار گرفت.
در بخش دوم، اعضا به بررسی فعالیت‌های کانال «شاد» پرداختند و ۱۷ شیوۀ پیشنهادی برای آشنایی کودکان با میراث فرهنگی معرفی شد تا در جلسات آینده به تفصیل بررسی گردد.
در پایان، تصمیم گرفته شد که نشست‌های گروه از این پس روزهای شنبه برگزار شود. بر این اساس، جلسۀ آینده گروه کودک روز شنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۴، ساعت ۸:۳۰ تا ۱۰:۳۰، برگزار خواهد شد.
ثبت منشور کوروش در کنفرانس عمومی یونسکو در سمرقند
منشور کوروش، به‌عنوان نخستین نمونۀ مکتوب از آزادی، عدالت، مدارا و پاسداشتِ تنوع فرهنگی، در تاریخ ۱۵ آبان ۱۴۰۴ / ۶ نوامبر ۲۰۲۵ در چهل‌وسومین کنفرانس عمومی یونسکو در سمرقند به ثبت رسید. این یادگارِ درخشان که در سال ۱۲۵۸ خورشیدی / ۱۸۷۹ میلادی کشف شد و اکنون در موزۀ بریتانیا نگهداری می‌شود، سرمایه‌ای بس گرانسنگ در حافظۀ بشری است.
این سند گواهی است روشن بر آن‌که مفاهیم والایی چون حقوق بشر ـ که امروز بنیادِ روابط انسانی و فرهنگی را سامان می‌دهد ـ ریشه در ژرفای تاریخ دارند؛ و فهمِ راستین‌شان جز با رجوع به آن پیشینه و خردِ دیرسال ممکن نیست. توجه جهانی به این یادمان، گامی است در بزرگداشت میراث مشترک بشریت؛ و ما به نقش ایران در این فرازِ تابان، سربلند و سرفرازیم.
در بیانیۀ ثبت این یادگار بنیادین، از یونسکو خواسته شده است که آموزه‌های برخاسته از منشور کوروش را در برنامه‌های آموزشی، فرهنگی، و حقوق‌محور خود بازتاب دهد.
مایۀ خرسندی است که این منشور، با پیام جاودانۀ آزادی، عدالت، و مدارا، پس از بیش از دو هزار و پانصد سال، همچنان راهنمای دل‌هاست و سه کشور ایران، تاجیکستان، و عراق را در همدلی و همکاری برای یادآوری و گسترش پیام آن، در کنار یکدیگر نشانده است.
گروه تخصصی متنِ مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، صفحۀ ویژه‌ای را برای شناساندن ارزش‌های این شاهکارِ تاریخی فراهم آورده است:
https://test.iranicomos.ir/asset-profile/aseet-08
از همۀ دوستداران فرهنگ و میراث می‌خواهیم که آنچه تاکنون گرد آمده را بخوانند و در بازتاب دیدگاه‌های خود درباره ارزش‌های منشور کوروش ما را همراهی کنند. علاقه‌مندان می‌توانند دیدگاه‌های خود را از طریق ایمیل (info@iranicomos.ir) به دبیرخانۀ مؤسسه ارسال نمایند.
کانال رسمی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
Iranicomos.ir
info@iranicomos.ir
t.me/iranicomosorg
Instagram: iranicomosorg
Twitter: iranicomosorg
Facebook: Iranicomosorg NC
Aparat.com/ICOMOSIran
منشور کوروش، به‌عنوان نخستین نمونۀ مکتوب از آزادی، عدالت، مدارا و پاسداشتِ تنوع فرهنگی، در تاریخ ۱۵ آبان ۱۴۰۴ / ۶ نوامبر ۲۰۲۵ در چهل‌وسومین کنفرانس عمومی یونسکو در سمرقند به ثبت رسید. این یادگارِ درخشان که در سال ۱۲۵۸ خورشیدی / ۱۸۷۹ میلادی کشف شد و اکنون در موزۀ بریتانیا نگهداری می‌شود، سرمایه‌ای بس گرانسنگ در حافظۀ بشری است.
این سند گواهی است روشن بر آن‌که مفاهیم والایی چون حقوق بشر ـ که امروز بنیادِ روابط انسانی و فرهنگی را سامان می‌دهد ـ ریشه در ژرفای تاریخ دارند؛ و فهمِ راستین‌شان جز با رجوع به آن پیشینه و خردِ دیرسال ممکن نیست. توجه جهانی به این یادمان، گامی است در بزرگداشت میراث مشترک بشریت؛ و ما به نقش ایران در این فرازِ تابان، سربلند و سرفرازیم.
در بیانیۀ ثبت این یادگار بنیادین، از یونسکو خواسته شده است که آموزه‌های برخاسته از منشور کوروش را در برنامه‌های آموزشی، فرهنگی، و حقوق‌محور خود بازتاب دهد.
مایۀ خرسندی است که این منشور، با پیام جاودانۀ آزادی، عدالت، و مدارا، پس از بیش از دو هزار و پانصد سال، همچنان راهنمای دل‌هاست و سه کشور ایران، تاجیکستان، و عراق را در همدلی و همکاری برای یادآوری و گسترش پیام آن، در کنار یکدیگر نشانده است.
گروه تخصصی متنِ مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران، صفحۀ ویژه‌ای را برای شناساندن ارزش‌های این شاهکارِ تاریخی فراهم آورده است:
https://test.iranicomos.ir/asset-profile/aseet-08
از همۀ دوستداران فرهنگ و میراث می‌خواهیم که آنچه تاکنون گرد آمده را بخوانند و در بازتاب دیدگاه‌های خود درباره ارزش‌های منشور کوروش ما را همراهی کنند. علاقه‌مندان می‌توانند دیدگاه‌های خود را از طریق ایمیل (info@iranicomos.ir) به دبیرخانۀ مؤسسه ارسال نمایند.
کانال رسمی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
Iranicomos.ir
info@iranicomos.ir
t.me/iranicomosorg
Instagram: iranicomosorg
Twitter: iranicomosorg
Facebook: Iranicomosorg NC
Aparat.com/ICOMOSIran
انتشار شمارۀ ۴ نشریۀ اشکفت، نشریۀ تخصصی کمیتۀ علمی معماری دست‌کند ایکوموس ایران
به اطلاع علاقه‌مندان به حوزۀ مطالعات مربوط به معماری دست‌کند می‌رساند نشریۀ شمارۀ ۴ اشکفت (نشریۀ تخصصی کمیتۀ علمی معماری دست‌کند ایکوموس ایران) در پاییز ۱۴۰۴ منتشر شد. علاقه‌مندان می‌توانند با مراجعه به صفحۀ کمیتۀ علمی معماری دست‌کند (ایکتا) در همین وبگاه و یا از طریق پیوند زیر به مقالات این شماره دسترس داشته باشند:
https://www.iranicomos.ir/wp-content/uploads/2025/11/Eshkaft-4-1404-08-17OPT.pdf
فهرست مقالات چاپ شده در این شماره به شرح زیر است:
«بررسی واژۀ کهن «هول» و ارتباط آن با معماری دست کند و باورهای مردمی» / بهرخ برومندی
«معرفی دست‌کندهای روستای ینگجۀ شهرستان فامنین استان همدان» / بابک بهشید، مسعود خانچرلی، ماهان یونس‌پور، حسن خدایاری قونسولکندی
«گزارش بازدید از دست‌کندهای استان سمنان؛ روستاهای عبداله‌آباد (ادلوا)، ایج، بیابانک، و جوین» / سمیه مراقی، حسین ترحمی، الهه ایروانی، محمدحسین گلستانی‌پور
«معرفی چند دست‌کند در شهرستان‌های بیرجند و درمیانِ خراسان جنوبی» / محمد فرجامی، محمدعلی بزرگمهر
«معرفی و بررسی خیابان های دست کند کُرکیانو، ویتربو، ایتالیا» / محمد کشاورز دیوکلایی
«مقایسۀ تطبیقی دسترسی عمودی (دالان یا کانال) در معماری دست کند؛ نمونه موردی دست‌کندهای پِلمون آمل و کال‌جِنی شهرستان طبس» / حمید ذوقی مرندیز، محمد کشاورز دیوکلایی، علی مرتضوی
دوفصلنامۀ اشکفت پذیرای مقالات شما در زمینۀ معماری دست‌کند است. در صورت تمایل می‌توانید مقالاتتان را به نشانی‌های رایانامۀ ذکرشده در صفحۀ کمیتۀ علمی ارسال کنید. برای تهیۀ مقاله برای اشکفت لازم است از شیوه‌نامۀ اشکفت استفاده کنید.
کانال رسمی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
Iranicomos.ir
info@iranicomos.ir
t.me/iranicomosorg
Instagram: iranicomosorg
Twitter: iranicomosorg
Facebook: Iranicomosorg NC
Aparat.com/ICOMOSIran
به اطلاع علاقه‌مندان به حوزۀ مطالعات مربوط به معماری دست‌کند می‌رساند نشریۀ شمارۀ ۴ اشکفت (نشریۀ تخصصی کمیتۀ علمی معماری دست‌کند ایکوموس ایران) در پاییز ۱۴۰۴ منتشر شد. علاقه‌مندان می‌توانند با مراجعه به صفحۀ کمیتۀ علمی معماری دست‌کند (ایکتا) در همین وبگاه و یا از طریق پیوند زیر به مقالات این شماره دسترس داشته باشند:
https://www.iranicomos.ir/wp-content/uploads/2025/11/Eshkaft-4-1404-08-17OPT.pdf
فهرست مقالات چاپ شده در این شماره به شرح زیر است:
«بررسی واژۀ کهن «هول» و ارتباط آن با معماری دست کند و باورهای مردمی» / بهرخ برومندی
«معرفی دست‌کندهای روستای ینگجۀ شهرستان فامنین استان همدان» / بابک بهشید، مسعود خانچرلی، ماهان یونس‌پور، حسن خدایاری قونسولکندی
«گزارش بازدید از دست‌کندهای استان سمنان؛ روستاهای عبداله‌آباد (ادلوا)، ایج، بیابانک، و جوین» / سمیه مراقی، حسین ترحمی، الهه ایروانی، محمدحسین گلستانی‌پور
«معرفی چند دست‌کند در شهرستان‌های بیرجند و درمیانِ خراسان جنوبی» / محمد فرجامی، محمدعلی بزرگمهر
«معرفی و بررسی خیابان های دست کند کُرکیانو، ویتربو، ایتالیا» / محمد کشاورز دیوکلایی
«مقایسۀ تطبیقی دسترسی عمودی (دالان یا کانال) در معماری دست کند؛ نمونه موردی دست‌کندهای پِلمون آمل و کال‌جِنی شهرستان طبس» / حمید ذوقی مرندیز، محمد کشاورز دیوکلایی، علی مرتضوی
دوفصلنامۀ اشکفت پذیرای مقالات شما در زمینۀ معماری دست‌کند است. در صورت تمایل می‌توانید مقالاتتان را به نشانی‌های رایانامۀ ذکرشده در صفحۀ کمیتۀ علمی ارسال کنید. برای تهیۀ مقاله برای اشکفت لازم است از شیوه‌نامۀ اشکفت استفاده کنید.
کانال رسمی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
Iranicomos.ir
info@iranicomos.ir
t.me/iranicomosorg
Instagram: iranicomosorg
Twitter: iranicomosorg
Facebook: Iranicomosorg NC
Aparat.com/ICOMOSIran
گزارش سه نشست اخیر گروه تخصصی کودکان و میراث فرهنگی (چهل‌وچهارم تا چهل‌وششمین جلسه)
در ادامۀ جلسات منظم گروه تخصصی «کودکان و میراث» ایکوموس ایران، سه نشست پیاپی در تاریخ‌های ۲۶ مهر، ۱۰ آبان و ۱۷ آبان ۱۴۰۴ به‌صورت حضوری و برخط در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار شد. هر سه نشست با خوش‌آمدگویی دکتر مهدی حجت، رئیس ایکوموس ایران، و مرور روند تدوین سند «آداب مواجهۀ کودک با میراث فرهنگی» آغاز گردید.
بررسی و نهایی‌سازی سند «آداب مواجهه‌ی کودک با میراث فرهنگی»
در جلسۀ چهل‌وچهارم، اعضا گزارش روند ویرایش سند را مرور کردند و مقرر شد اصلاحات و یادداشت‌های پراکنده در یک نسخه گردآوری شود تا بازنگری نهایی منسجم‌تر انجام گیرد. در ادامه تصمیم گرفته شد نسخۀ تکمیلی ابتدا در اختیار هیئت‌مدیرۀ ایکوموس قرار گیرد و سپس برای دریافت دیدگاه‌های تکمیلی به جمعی از متخصصان فرهنگی و آموزشی ارسال شود.
در نشست چهل‌وششم اعلام گردید که بازنگری مقدماتی سند به پایان رسیده و نسخۀ نهایی برای بررسی در اختیار هیئت‌مدیرۀ ایکوموس ایران قرار گرفته است.
تدوین آیین‌نامۀ اجرایی و اصول نظارت
از مصوبات مهم جلسۀ چهل‌وچهارم، ضرورت تدوین «آیین‌نامۀ اجرایی» برای اطمینان از همخوانی فعالیت‌ها و تولیدات گروه با اصول سند «آداب» بود. این آیین‌نامه قرار است چارچوبی نظارتی فراهم آورد تا هرگونه محتوای آموزشی، رسانه‌ای، یا فرهنگی در پیوند با کودک و میراث، با ارزش‌های این سند منطبق باشد.
زبان مادری و میراث فرهنگی
در نشست چهل‌وپنجم و چهل‌وششم، بحثی محوری دربارۀ نقش زبان مادری در آموزش و انتقال مفاهیم میراث فرهنگی مطرح شد. دکتر حجت و اعضا تأکید کردند که زبان مادری در تجربه‌های نخستین و عاطفی کودک، به‌ویژه در قصه‌گویی و بازی، نقشی بی‌بدیل دارد، در حالی‌که در موضوعات آموزشی و ملی، زبان فارسی باید محور ارتباط قرار گیرد. مقرر شد در نسخۀ نهایی سند، این مرزها به‌صورت روشن تبیین شود.
قصه، روایت و تولید محتوا برای کودکان
در نشست‌های اخیر، بر جایگاه «قصه» به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین ابزارهای انتقال مفاهیم میراث فرهنگی به کودکان تأکید شد. اعضا یادآور شدند که روایت قصه می‌تواند مبنای شکل‌گیری قالب‌های دیگر از جمله فیلم، شعر، انیمیشن، نقاشی، و بازی باشد.
نمونه‌ای از این رویکرد در نشست چهل‌وپنجم ارائه شد؛ دکتر چگینی متن خلاقانه‌ای از زبان پیکرۀ باستانی «ناپیراسو» خواند که روایت اول‌شخص اثر تاریخی را به کودک نزدیک می‌کرد. همچنین پیشنهاد شد از فناوری هوش مصنوعی برای بازآفرینی صدا و تصویر در روایت آثار استفاده شود.
تمرین و تولید محتوا پیرامون سی‌وسه‌پل
در ادامۀ نشست‌ها، اعضا تمرکز خود را بر معرفی ارزش‌های فرهنگی و تاریخی بنای سی‌وسه‌پل گذاشتند و آثار متنوعی در قالب قصه، پادکست، شعر، تصویرسازی، و انیمیشن ارائه کردند و ارزش‌های علمی، فنی، تاریخی، هنری، و هویتی این اثر مورد بحث قرار گرفت.
دکتر حجت و دکتر چگینی ضمن تشریح ابعاد معماری، تاریخی و فرهنگی سی‌وسه‌پل، بر اهمیت بازآفرینی تجربه‌های جمعی کنار زاینده‌رود تأکید کردند.
در نشست چهل‌وششم مقرر شد آثار برگزیده برای انتشار در شبکۀ شاد آماده شود و در مراحل بعد، یکی از دیگر آثار میراث فرهنگی کشور به‌عنوان محور مطالعات و تولیدات تازه انتخاب گردد.
جلسۀ بعدی گروه تخصصی کودکان و میراث روز شنبه ۱ آذر ۱۴۰۴ از ساعت ۸:۳۰ تا ۱۰:۳۰ برگزار خواهد شد.
در ادامۀ جلسات منظم گروه تخصصی «کودکان و میراث» ایکوموس ایران، سه نشست پیاپی در تاریخ‌های ۲۶ مهر، ۱۰ آبان و ۱۷ آبان ۱۴۰۴ به‌صورت حضوری و برخط در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار شد. هر سه نشست با خوش‌آمدگویی دکتر مهدی حجت، رئیس ایکوموس ایران، و مرور روند تدوین سند «آداب مواجهۀ کودک با میراث فرهنگی» آغاز گردید.
بررسی و نهایی‌سازی سند «آداب مواجهه‌ی کودک با میراث فرهنگی»
در جلسۀ چهل‌وچهارم، اعضا گزارش روند ویرایش سند را مرور کردند و مقرر شد اصلاحات و یادداشت‌های پراکنده در یک نسخه گردآوری شود تا بازنگری نهایی منسجم‌تر انجام گیرد. در ادامه تصمیم گرفته شد نسخۀ تکمیلی ابتدا در اختیار هیئت‌مدیرۀ ایکوموس قرار گیرد و سپس برای دریافت دیدگاه‌های تکمیلی به جمعی از متخصصان فرهنگی و آموزشی ارسال شود.
در نشست چهل‌وششم اعلام گردید که بازنگری مقدماتی سند به پایان رسیده و نسخۀ نهایی برای بررسی در اختیار هیئت‌مدیرۀ ایکوموس ایران قرار گرفته است.
تدوین آیین‌نامۀ اجرایی و اصول نظارت
از مصوبات مهم جلسۀ چهل‌وچهارم، ضرورت تدوین «آیین‌نامۀ اجرایی» برای اطمینان از همخوانی فعالیت‌ها و تولیدات گروه با اصول سند «آداب» بود. این آیین‌نامه قرار است چارچوبی نظارتی فراهم آورد تا هرگونه محتوای آموزشی، رسانه‌ای، یا فرهنگی در پیوند با کودک و میراث، با ارزش‌های این سند منطبق باشد.
زبان مادری و میراث فرهنگی
در نشست چهل‌وپنجم و چهل‌وششم، بحثی محوری دربارۀ نقش زبان مادری در آموزش و انتقال مفاهیم میراث فرهنگی مطرح شد. دکتر حجت و اعضا تأکید کردند که زبان مادری در تجربه‌های نخستین و عاطفی کودک، به‌ویژه در قصه‌گویی و بازی، نقشی بی‌بدیل دارد، در حالی‌که در موضوعات آموزشی و ملی، زبان فارسی باید محور ارتباط قرار گیرد. مقرر شد در نسخۀ نهایی سند، این مرزها به‌صورت روشن تبیین شود.
قصه، روایت و تولید محتوا برای کودکان
در نشست‌های اخیر، بر جایگاه «قصه» به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین ابزارهای انتقال مفاهیم میراث فرهنگی به کودکان تأکید شد. اعضا یادآور شدند که روایت قصه می‌تواند مبنای شکل‌گیری قالب‌های دیگر از جمله فیلم، شعر، انیمیشن، نقاشی، و بازی باشد.
نمونه‌ای از این رویکرد در نشست چهل‌وپنجم ارائه شد؛ دکتر چگینی متن خلاقانه‌ای از زبان پیکرۀ باستانی «ناپیراسو» خواند که روایت اول‌شخص اثر تاریخی را به کودک نزدیک می‌کرد. همچنین پیشنهاد شد از فناوری هوش مصنوعی برای بازآفرینی صدا و تصویر در روایت آثار استفاده شود.
تمرین و تولید محتوا پیرامون سی‌وسه‌پل
در ادامۀ نشست‌ها، اعضا تمرکز خود را بر معرفی ارزش‌های فرهنگی و تاریخی بنای سی‌وسه‌پل گذاشتند و آثار متنوعی در قالب قصه، پادکست، شعر، تصویرسازی، و انیمیشن ارائه کردند و ارزش‌های علمی، فنی، تاریخی، هنری، و هویتی این اثر مورد بحث قرار گرفت.
دکتر حجت و دکتر چگینی ضمن تشریح ابعاد معماری، تاریخی و فرهنگی سی‌وسه‌پل، بر اهمیت بازآفرینی تجربه‌های جمعی کنار زاینده‌رود تأکید کردند.
در نشست چهل‌وششم مقرر شد آثار برگزیده برای انتشار در شبکۀ شاد آماده شود و در مراحل بعد، یکی از دیگر آثار میراث فرهنگی کشور به‌عنوان محور مطالعات و تولیدات تازه انتخاب گردد.
جلسۀ بعدی گروه تخصصی کودکان و میراث روز شنبه ۱ آذر ۱۴۰۴ از ساعت ۸:۳۰ تا ۱۰:۳۰ برگزار خواهد شد.
نشست علمی ـ تخصصی ۱۱۶ با موضوع دیوارهای تاریخی
کمیتۀ آموزش، اسناد و انتشارات مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار می‌کند:
دیوارهای تاریخی در حاشیۀ جنوب شرقی دریای کاسپی
دکتر جبرئیل نوکنده
حمید عمرانی رکاوندی
خیابان امیرکبیر، خیابان جاویدی‌نیا، شمارۀ ۱۰۷، دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
دوشنبه، ۲۶ آبان ۱۴۰۴، ساعت ۱۵ ـ ۱۷
ورود برای عموم علاقه‌مندان آزاد و رایگان است.
کانال رسمی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
Iranicomos.ir
info@iranicomos.ir
t.me/iranicomosorg
Instagram: iranicomosorg
Twitter: iranicomosorg
Facebook: Iranicomosorg NC
Aparat.com/ICOMOSIran
کمیتۀ آموزش، اسناد و انتشارات مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار می‌کند:
دیوارهای تاریخی در حاشیۀ جنوب شرقی دریای کاسپی
دکتر جبرئیل نوکنده
حمید عمرانی رکاوندی
خیابان امیرکبیر، خیابان جاویدی‌نیا، شمارۀ ۱۰۷، دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
دوشنبه، ۲۶ آبان ۱۴۰۴، ساعت ۱۵ ـ ۱۷
ورود برای عموم علاقه‌مندان آزاد و رایگان است.
کانال رسمی مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران
Iranicomos.ir
info@iranicomos.ir
t.me/iranicomosorg
Instagram: iranicomosorg
Twitter: iranicomosorg
Facebook: Iranicomosorg NC
Aparat.com/ICOMOSIran
چهل و ششمین جلسۀ گروه تخصصی متن برگزار شد
چهل و ششمین جلسۀ گروه تخصصی متن در روز چهارشنبه، ۱۴ آبان ۱۴۰۴، ساعت ۱۵ ـ ۱۷ به‌صورت حضوری و برخط در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار شد. در آغاز نشست دکتر طاهره شکری، ضمن خیرمقدم به اعضای گروه و تشکر از حضور فعال آنان، دستور جلسه را اعلام کردند.
در ادامه، دکتر ناصر نوروززاده چگینی با موضوع «مکتب خانه» سخنرانی کردند.در این سخنرانی تاریخ آموزش در ایران، به‌ویژه مکتب‌خانه‌ها از روزگار باستان تا دوره قاجار و پهلوی مورد بررسی قرار گرفت. سخنرانی ایشان با پرسشی درباره ی منشأ اهمیت «اول مهر» آغاز و در ادامه به بررسی تاریخ آموزش در ایران – به‌ویژه مکتب‌خانه‌ها پرداختند. در ادامه ایشان بیان داشتند: اطلاعات ما از نظام آموزشی قبل از اسلام محدود است اما وجود نهادهای آموزشی، مربیان و سنت پرورش کودکان قطعی است. بر اساس شواهد تاریخی، نظام آموزشی ایران پیش از اسلام به‌ویژه در دورۀ ساسانی دارای ساختارهای نسبتاً سازمان‌یافته‌ای برای تربیت کودکان بوده است؛ از جمله می توان به پرورش فرزندان اشراف نزد دایه‌ها و آموزش مهارت‌های نظامی و اجتماعی اشاره کرد و در ادامه به دگرگونی آموزش پس از ورود اسلام اشاره و فرمودند.
با ورود اسلام، تعامل میان سنت‌های ایرانی و الگوهای آموزشی جدید، به شکل‌گیری مدارس دینی و در نهایت نظام‌های آموزشی پیچیده‌تر در جهان اسلام انجامید. در ایرانِ اسلامی، آموزش مقدماتی عمدتاً در مکتب‌خانه‌ها صورت می‌گرفت؛ فضایی بدون معماری مشخص که در خانه‌ها، بازارها یا مساجد شکل می‌گرفت و کودکان با طبقات اجتماعی متفاوت در آن حضور می‌یافتند. برنامۀ آموزشی مکتب‌خانه‌ها بر قرائت قرآن، آموزه‌های دینی، زبان فارسی و عربی و متون اخلاقی استوار و روش‌های تدریس عمدتاً بر حفظ‌کردن، تکرار شفاهی و تمرین مستمر متکی بود. ابزار آموزشی ساده و ارزان—مانند لوح چوبی، زغال و قلمدان— نشان‌دهندۀ ماهیت مردمی و دسترس‌پذیر این نهاد است. شواهد تصویری و روایات تاریخی، از جمله نگارگری‌های تیموری و صفوی و عکس‌های دورۀ قاجار، به‌ویژه خاطرات عبدالله مستوفی، جزئیات ارزشمندی از نظم، روابط قدرت، ساختار اجتماعی و شیوه‌های انضباطی مکتب‌خانه‌ها ارائه می‌کنند. با ورود چاپ سنگی و کوشش نوگرایانی همچون میرزا حسن رشدیه، نظام آموزشی ایران در مسیر مدرن‌شدن قرار گرفت؛ هرچند این فرآیند با مقاومت سنتی روبه‌رو بود. در نهایت، با اجرای سیاست‌های اجباری‌سازی آموزش در دورۀ پهلوی اول، مکتب‌خانه‌ها جای خود را به مدارس مدرن دادند. و در پایان این گونه نتیجه گرفتند که مکتب‌خانه‌ها بنیادی‌ترین نهاد آموزش عمومی در ایران پیشامدرن بودند؛ سنتی هزارساله که از آموزش‌های نخبه‌گرای ساسانی تا آموزه‌های اسلامی و مدارس دینی ادامه یافت و در نهایت به نظام آموزشی جدید، دارالفنون و مدارس مدرن منجر شدند. مکتب‌خانه‌ها با وجود سادگی، نقش محوری در شکل‌گیری هویت آموزشی و فرهنگی ایران ایفا کرده‌اند.
جلسۀ آتی این گروه تخصصی در روز چهارشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۴ در دفتر ایکوموس ایران برگزار خواهد شد.
چهل و ششمین جلسۀ گروه تخصصی متن در روز چهارشنبه، ۱۴ آبان ۱۴۰۴، ساعت ۱۵ ـ ۱۷ به‌صورت حضوری و برخط در دفتر مؤسسۀ فرهنگی ایکوموس ایران برگزار شد. در آغاز نشست دکتر طاهره شکری، ضمن خیرمقدم به اعضای گروه و تشکر از حضور فعال آنان، دستور جلسه را اعلام کردند.
در ادامه، دکتر ناصر نوروززاده چگینی با موضوع «مکتب خانه» سخنرانی کردند.در این سخنرانی تاریخ آموزش در ایران، به‌ویژه مکتب‌خانه‌ها از روزگار باستان تا دوره قاجار و پهلوی مورد بررسی قرار گرفت. سخنرانی ایشان با پرسشی درباره ی منشأ اهمیت «اول مهر» آغاز و در ادامه به بررسی تاریخ آموزش در ایران – به‌ویژه مکتب‌خانه‌ها پرداختند. در ادامه ایشان بیان داشتند: اطلاعات ما از نظام آموزشی قبل از اسلام محدود است اما وجود نهادهای آموزشی، مربیان و سنت پرورش کودکان قطعی است. بر اساس شواهد تاریخی، نظام آموزشی ایران پیش از اسلام به‌ویژه در دورۀ ساسانی دارای ساختارهای نسبتاً سازمان‌یافته‌ای برای تربیت کودکان بوده است؛ از جمله می توان به پرورش فرزندان اشراف نزد دایه‌ها و آموزش مهارت‌های نظامی و اجتماعی اشاره کرد و در ادامه به دگرگونی آموزش پس از ورود اسلام اشاره و فرمودند.
با ورود اسلام، تعامل میان سنت‌های ایرانی و الگوهای آموزشی جدید، به شکل‌گیری مدارس دینی و در نهایت نظام‌های آموزشی پیچیده‌تر در جهان اسلام انجامید. در ایرانِ اسلامی، آموزش مقدماتی عمدتاً در مکتب‌خانه‌ها صورت می‌گرفت؛ فضایی بدون معماری مشخص که در خانه‌ها، بازارها یا مساجد شکل می‌گرفت و کودکان با طبقات اجتماعی متفاوت در آن حضور می‌یافتند. برنامۀ آموزشی مکتب‌خانه‌ها بر قرائت قرآن، آموزه‌های دینی، زبان فارسی و عربی و متون اخلاقی استوار و روش‌های تدریس عمدتاً بر حفظ‌کردن، تکرار شفاهی و تمرین مستمر متکی بود. ابزار آموزشی ساده و ارزان—مانند لوح چوبی، زغال و قلمدان— نشان‌دهندۀ ماهیت مردمی و دسترس‌پذیر این نهاد است. شواهد تصویری و روایات تاریخی، از جمله نگارگری‌های تیموری و صفوی و عکس‌های دورۀ قاجار، به‌ویژه خاطرات عبدالله مستوفی، جزئیات ارزشمندی از نظم، روابط قدرت، ساختار اجتماعی و شیوه‌های انضباطی مکتب‌خانه‌ها ارائه می‌کنند. با ورود چاپ سنگی و کوشش نوگرایانی همچون میرزا حسن رشدیه، نظام آموزشی ایران در مسیر مدرن‌شدن قرار گرفت؛ هرچند این فرآیند با مقاومت سنتی روبه‌رو بود. در نهایت، با اجرای سیاست‌های اجباری‌سازی آموزش در دورۀ پهلوی اول، مکتب‌خانه‌ها جای خود را به مدارس مدرن دادند. و در پایان این گونه نتیجه گرفتند که مکتب‌خانه‌ها بنیادی‌ترین نهاد آموزش عمومی در ایران پیشامدرن بودند؛ سنتی هزارساله که از آموزش‌های نخبه‌گرای ساسانی تا آموزه‌های اسلامی و مدارس دینی ادامه یافت و در نهایت به نظام آموزشی جدید، دارالفنون و مدارس مدرن منجر شدند. مکتب‌خانه‌ها با وجود سادگی، نقش محوری در شکل‌گیری هویت آموزشی و فرهنگی ایران ایفا کرده‌اند.
جلسۀ آتی این گروه تخصصی در روز چهارشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۴ در دفتر ایکوموس ایران برگزار خواهد شد.
