مطالعات عراق

♦️نگاهی به ادعای یکپارچه‌سازی پیشمرگه در اقلیم کردستان

پس از بیش از دو دهه از تأسیس وزارت امور پیشمرگه و بیش از یک دهه از آغاز تلاش‌های بین‌المللی و داخلی برای بازسازی نیروی کردی بر پایه یک نهاد واحد، دولت اقلیم کردستان در دهم سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که روند یکپارچه‌سازی و بازسازمان‌دهی نیروهای پیشمرگه به پایان رسیده است؛ گامی که وزارت پیشمرگه آن را دستاوردی تاریخی و رویدادی سرنوشت‌ساز توصیف کرد.
شورش اسماعیل، وزیر امور پیشمرگه، اعلام کرد که نیروهای پیشمرگه زیر چتر این وزارتخانه یکپارچه شده‌اند و روند بازسازمان‌دهی شامل تیپ‌ها، لشکرها و فرماندهی‌های مناطق بوده است و فرماندهی دو منطقه نظامی نیز رسماً کار خود را آغاز کرده‌اند.
اما این اعلام، پرسشی بزرگ‌تر از صرف تکمیل یک روند اداری پیش می‌کشد؛ پرسش اصلی این است که یکپارچه‌سازی نیروها تا چه حد واقعاً محقق شده است و آیا دوره وجود دو نیروی نظامی بزرگ وابسته به دو حزب اصلی اقلیم کردستان واقعاً به پایان رسیده است، یا آنچه تا کنون محقق شده تنها یکپارچه‌سازی ساختار نظامی و اداری است.
واکنشی به فشارهای آمریکا
وفا محمد کریم، عضو حزب دموکرات کردستان، می‌گوید که تصمیم یکپارچه‌سازی نیروهای پیشمرگه در پاسخ به فشارهای پیوسته آمریکا و به‌عنوان مقدمه‌ای برای از سرگیری حمایت مالی و نظامی واشینگتن اتخاذ شده است.
وی می‌افزاید: یکپارچه‌سازی نیروها به‌صورت اداری انجام شده، اما هنوز گام‌های عملی روی زمین باید برداشته شود. بر اساس قانون، رئیس اقلیم کردستان فرمانده عالی نیروهای نظامی اقلیم به شمار می‌رود، اما اکنون نهادهای حزبی و به‌ویژه اتحادیه میهنی در سلیمانیه، مانع وجود سازوکارهای نظامی و فرماندهی عالی می‌شوند.
کریم می‌افزاید: شتاب در یکپارچه‌سازی نیروهای پیشمرگه ارتباطی با فشار گروه‌های مسلح و شرط آن‌ها مبنی بر انحصار سلاح در دست دولت و تحویل سلاح پیشمرگه ندارد، زیرا نیروهای پیشمرگه نیرویی قانونی و برآمده از قانون اساسی هستند و تنها نیازمند سازمان‌دهی و اصلاح‌اند. ما به مراحل نهایی رسیده‌ایم و واشنگتن به ما وعده داده است که حمایت مالی مستمر خود را ادامه دهد؛ حمایتی که ماهانه بالغ بر ۶۱ میلیارد دینار برآورد می‌شود.
پایان نیروهای ۷۰ و ۸۰
غیاث سورجی، از رهبران اتحادیه میهنی کردستان، نیز تأکید می‌کند که روند یکپارچه‌سازی نیروهای پیشمرگه صد درصد کامل شده و هیچ نیروی حزبی وابسته به دموکرات کردستان، اتحادیه میهنی یا هیچ حزب دیگری باقی نمانده است.
وی توضیح می‌دهد: روند یکپارچه‌سازی پیشمرگه از سال ۲۰۱۶ و پس از تکمیل آزادسازی سرزمین‌های عراق از سیطره داعش آغاز شد؛ در نتیجه فشارهای ائتلاف بین‌المللی متشکل از ۶۲ کشور که تهدید کرد حمایت مالی، نظامی و تسلیحاتی مستمر خود از نیروهای پیشمرگه را متوقف خواهد کرد.
سورجی خاطرنشان می‌کند: پس از دهم سپتامبر امسال، نه نیروهای ۷۰ باقی می‌ماند و نه نیروهای ۸۰؛ بلکه این نیروها به نیروهای منطقه یکم و منطقه دوم تبدیل شده‌اند و این در اجرای طبقه‌بندی‌های نظامی جهانی است. همچنین هر عضو پیشمرگه از هر استان می‌تواند به هر یگان نظامی بپیوندد، بدون توجه به موقعیت استان و شهر؛ برخلاف گذشته که اهالی سلیمانیه نمی‌توانستند به یگان‌های پیشمرگه در اربیل بپیوندند.
پایان سیطره حزبی
سورجی می‌افزاید: آنچه اکنون باقی مانده تنها پایان دادن به هرگونه سیطره حزبی است و این مرحله نهایی تکمیل روند یکپارچه‌سازی است. حداکثر تا پایان سال جاری هیچ سیطره حزبی باقی نخواهد ماند و اداره نیروهای پیشمرگه با تمام تشکیلاتش به وزارت پیشمرگه و فرماندهی عالی نیروهای نظامی منتقل خواهد شد.
عثمان محمد، مدیرکل اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی وزارت پیشمرگه، نیز ژوئن گذشته اعلام کرده بود که ساختار قدیمی دو واحد ۷۰ و ۸۰ به چارچوب فرماندهی مناطق تبدیل شده است و اقلیم پس از تکمیل این روند، با ۱۱ لشکر نظامی روبه‌رو خواهد بود؛ شش لشکر در منطقه یکم و پنج لشکر در منطقه دوم.
نیروهای ۸۰ از نظر تاریخی با حزب دموکرات کردستان و نیروی ۷۰ با اتحادیه میهنی کردستان پیوند داشتند و این دو واحد، با وجود وجود وزارت رسمی پیشمرگه، همچنان از درجات مختلف وابستگی حزبی برخوردار بودند.
وزارت پیشمرگه در آن زمان گفته بود که منطقه یکم بازسازمان‌دهی خود را کامل کرده، در حالی که برخی اقدامات اداری در منطقه دوم باقی مانده بود که قرار بود در سپتامبر به پایان برسد؛ همان زمانی که با اعلام وزیر درباره تکمیل روند همزمان شد.
جنگ داخلی کردها
پس از جنگ داخلی کردها در دهه نود قرن گذشته، هر یک از حزب دموکرات و اتحادیه میهنی بخش بزرگی از نیروهای خود را حفظ کردند، با وجود بازتأسیس وزارت پیشمرگه و تلاش‌ها برای ادغام نیروها.

❤1

612 views04:21