"Iqtisodiyot fanini o'rganmoqchiman, qayerdan boshlay, qaysi kitoblarni yoki ilmiy maqolalarni o'qisam bo'ladi?" deb so'rab turishadi. Shunga oid bo'lgan bir qiziq kolonkaga ko'zim tushib qoldi, u yerda o'qilishi kerak (va nega) bo'lgan ba'zi tadqiqotlar keltirilgan ekan. Albatta, bularning orasida boshlang'ich tushunchalarni beradiganlari ko'p, lekin ba'zilari, masalan AJR 2001 ni tushunish uchun metodni bilish kerak. Metodni bilish uchun esa darslik, sinfxona kerak.

https://nicholasdecker.substack.com/p/so-you-want-to-learn-about-economics

@uzbekonomics

JJ/WBGSP (Yaponiya va Jahon Bankining qo’shma oliy ta’lim grantlari dasturi) e’lon qilindi!

Ushbu grant dasturi muayyan rivojlanayotgan davlatlar (jumladan, O’zbekiston) fuqarolari uchun moʻljallangan bo’lib, bunda nomzodlarning tegishli kasbiy va oʻz mamlakatlari rivojlanishiga qoʻshgan hissasi boʻyicha tajribasi boʻlishi hamda taraqqiyot bilan bogʻliq magistratura dasturiga hujjat topshirishi talab etiladi.

JJ/WBGSP iqtisodiy siyosatni boshqarish, soliq siyosati va infratuzilmani boshqarish kabi rivojlanishning asosiy magistratura yo‘nalishlaridagi AQSh, Yevropa, Afrika, Okeaniya va Yaponiyadagi 24 ta universitetning 41 ta dasturi uchun grantlar taqdim etadi.

Grant o’qish bilan bog’liq barcha xarajatlarni, hatto yashash va sug’urta xarajatlarini ham qoplar ekan.

Bu dasturga topshirishning talablaridan biri – bakalavrni bitirgandan keyin 3 yillik ish tajribasiga ega bo’lish kerak.

Deadline va yana boshqa ma’lumotlar bilan quyidagi linkda tanishishingiz mumkin

https://www.worldbank.org/en/programs/scholarships/jj-wbgsp#list

@islom_urolov

Mayli.

Quvonarlisi, bu oxirgisi.

@islom_urolov

Iqtisodiyot bo'yicha PhD dasturiga tayyorlanish uchun qo'llanma

PhD dasturiga topshirish uchun tayyorgarlikni boshlaganman. Hujjatlarni tayyorlashda, yoki umuman olganda, bu uzoq yo'lga o'zimni tayyorlashda e'tibor berilishi kerak bo'lgan talaygina masalalarga duch kelyapman. Ularga javob topish uchun hozirgacha bu yo'lni bosib o'tganlar yoki bosib o'tayotganlar bilan ko'p suhbatlashib ularning tajribasini oldim, ba'zi joylardan o'qidim. Bugun IMFdagi boshlig'imga PhDda o'qish bo'yicha rejalarimni aytib undan ham ba'zi masalalarda fikrini oldim. Keyin u bir necha yillar oldin ayoli (ikkalasi ham Stanford universitetida PhD yoqlagan) bilan birga yozgan PhD uchun qo'llanmachani o'qib chiqishimni tavsiya qildi. O'sha qo'llanmada men ko'pchilikdan uzuq-yuluq eshitgan ma'lumotlarim tizimli va aniq tushuntirilgan ekan. Faqat ba'zi kichik ma'lumotlar sal eskirgan bo'lsa-da, ko'plab katta asosiy masalalar bo'yicha tavsiyalari haliyam juda aktual. Mendan ham PhDga topshirish masalasida tez-tez tavsiyalar so'rab turishadi. O'zim hali bu yo'lni hali bosib o'tmaganim uchun ba'zi nozik savollarga aniq javob berishga qiynalardim. Shuning uchun qo'llanmani kanalimda ham ulashishga qaror qildim.

Quyida qo'llanmadan ba'zi eng muhim nuqtalarni aytib o'taman:

- Professor yoki akademik iqtisodchi bo’lishni xohlamasangiz, PhD sizga nima uchun kerakligi borasida yaxshilab o'ylab ko'ring.
- Qabul qilinishning asosiy omillari yuqori GPA, matematika va iqtisodiyot fanlaridagi yuqori natijalar, tadqiqot faoliyati bo'yicha tajriba va kuchli akademik tavsiyanoma xatlarini o'z ichiga oladi.
- Kuchli matematik bilim talab etiladi; calculus, linear algebra va real analysis kurslari bo'yicha mustahkam bilim va yuqori baholar qattiq tavsiya qilinadi.

To'liq holatda quyidagi link orqali o'qishingiz mumkin: https://www.sitaslavov.com/home/advice

@islom_urolov

Телефонлар бошимизга етади(ми?)

Бундан бир неча йил олдин (10 йилга яқинлашиб қолди) талабаларимга танаффус эълон қилганим эсимда. 2 соатлик семинар бўлгани учун, 10 дақиқа тоза ҳаво олиб келсин, деган яхши ниятда, "10 дақиқа танаффус!" дегандим. Шунда 15 талабадан биронтаси ўрнидан туриб, ташқарига чиқмади. Улар нима қилди, айтайми? Топдингиз—барчаси ўтирган жойида телефонини чиқарди ва кўзини узмай титкилай бошлади.

Ўн йилларча олдин нима бўлганди ўзи? Нима учун айнан ўша пайтда илк бор юз берди бу ҳодиса? Ҳа-я, 10 йилча олдин экранлари катта айфон 6 ва 6 плюс чиққанди. Айфондан бошқа деярли барча телефон ишлаб чиқарувчилар катталиги ликопчадай телефонларни оммалаштириб бўлганди. Бу даврга келиб, телефонлар анча оммалашганди ҳам—тарихда биринчи бор айнан шу йилларда ўсмирларнинг кўпчилиги телефонли бўлди.

Яна ёшлардан нолияпти, деб ўйламанг—ёзадиганларим барчамизга тегишли.

Албатта, катта экранли телефонлар оммалашганининг ўзи етмади—бу телефонларни диққат магнитига айлантирган нарса—мобил интернет ҳам анча оммалашди. Шахсан мен телефондаги интернет пакетлари қиммат бўлган пайтларни яхши эслайман. Ҳозирда эса тез ва нисбатан арзон интернет катта янгилик эмас.

Натижадачи? Натижада одамлар ҳожатхонагаям телефонсиз киролмайдиган, телефонда бир нарса томоша қилмай томоғидан нон ўтмайдиган бўлиб қолди.

Телефонда кўпчилик нимани кўради? Ўша телефоннинг ўзи (ундаги апплар—Фейсбук, Инстаграм вҳк) танлаб берадиган, қўл теккизмаса бир-бирига уланиб кетаверадиган қисқа видеолар кўради. Бу видеолар шунчалик кўп ва хилма-хилки, улар тугамайди. Бир кунда миллионлаб янгилари чиқади, таржима қилинади, тарқалади. Буларни чиқарадиганлар бундан мўмайгина пул ҳам топади.

Натижада одамларда, айниқса ёшларда, диққатни бир жойга жамлаш, чуқур фикрлашга бўлган кўникма йўқолиб бормоқда. Чуқур фикрсиз, диққатни бир жойга жамламасдан эса бирон бир янгилик яратиш, бирон маррага етиш имконсиз.

Ишдан қайтишда кўча четида телефонидан кўзини узмай мактабдан қайтаётган—кўзини экрандан олмасдан юриб кетаётган—болаларни кўриб, шуларни ўйлайман.

Бу нарса мени қўрқитади, ростини айтсам. Чунки ўзим ҳам телефонга тикилиб ўтирганимни баъзида сезиб қоламан. Лекин биз—телефонсиз катта бўлганлар—телефонсиз ҳаёт қандай бўлишини биламиз. Кўп ирода талаб қилсада, ундан воз кеча оламиз, чунки бизда муқобил дунё ҳақида тушунчалар, хотиралар бор.

Аммо туғилганидан турли катта ва кичик экранлар ва у экранларда тинимсиз қимирлаб турадиган нарсаларни кўриб ўрганган ёшлар нима қилсин? Улардан неча фоизи телефонни четга қўйиб туриб, ҳеч бўлмаса бир соат давомида китоб ўқий олади? Ўрнидан турмасдан нечтаси 2 соат иншо ёзади? Буларни тасаввур қилиш қийин.

Бунга ечим нима? Ростини айтсам, билмайман. Бу жараён ҳали шунчалик янгики, оқибатларини ҳатто олимлар ҳам яхши тушунмайди. Аммо яхшиликка олиб келишини шахсан мен кутмайман.

Сизчи, сиз нима деб ўйлайсиз?

@profsherzod

O'tgan yili GRE kursimda o'qiganlardan biri George Washington Universiteti magistraturasiga 50% scholarship bilan qabul qilinib, El-yurt umidini ham olib, yanvarda kelyapti ekan. Doim shunday yangiliklarni o'qiganimda juda xursand bo'laman. O'zim universitetga qabul qilinganim haqida xabarni olgan paytimdagi xursandchiliklar esga keladi. Eng katta orzularimdan biri ushalgan edi.

PS. GRE kurslarni deyarli bir yil oldin to'xtatganman.

@islom_urolov

Iqtisodiyot bo'yicha PhD talabalari uchun Xalqaro Valyuta Fondi yozgi amaliyot (internship) dasturini e'lon qilgan. Dunyoning istalgan davlatidagi 32 yoshdan kichik PhD talabalari topshirishlari mumkin. Dastur talablari bilan batafsil quyidagi link orqali tanishib chiqishingiz mumkin:

https://imf.wd5.myworkdayjobs.com/en-US/IMF/job/XMLNAME-2025-Fund-Internship-Program--FIP----Economists_24-R7435

@islom_urolov

IMFda hozirgacha Kamerun va Sao Tome davlatlari uchun Policy Note va Staff Report yozishda yordamchi tadqiqotchi sifatida ishtirok etdim. Mening vazifam tahlillar uchun ishlatiladigan barcha zarur statistik ma'lumot (data)larni to'plash, kerakli ko'rinishga keltirish, hamma jadvallar va grafiklarni tayyorlash, shuningdek, iqtisodchilarga tahlillar yordamida ko'maklashishdan iborat. Sao Tome uchun yozilgan Staff Report o'tgan hafta tashkilot vebsaytida e'lon qilindi.

Quyida link qoldiraman.

https://www.imf.org/en/Publications/CR/Issues/2025/01/03/Democratic-Republic-of-So-Tom-and-Prncipe-Request-for-an-Arrangement-Under-the-Extended-560549

@islom_urolov

Xodimlarning faoliyati har yil o'rtasi va oxirida supervisor'lar tomonidan baholanib borilar ekan. Shu asosda xodimlar bilan suhbat o'tkazilib kamchiliklar ko'rsatilib, ularni qanday to'g'rilash bo'yicha tavsiyalar berishadi. Agar ishlaringizdan juda mamnun bo’lishsa hatto rahmat aytishadi.

Bugun men bilan shunday suhbat bo'lib o'tdi. Ishga kirganimdan buyon jamoaga qo'shgan ozgina hissamni yuqori baholashdi va rahmat aytishdi. Qoyil qolgan joyim, har bir holat bo'yicha fakt keltirib o'tishgani bo'ldi. Resume'yimga olvolsam bo'larkan deb o'yladim. Xullas, har bir vaziyat bo'yicha eng kichik xodimning ham faoliyati e'tiborga olinar ekan.

Menimcha, mana shu metod ishchilarning motivatsiyasini va samradorligini uzoq muddatli davrda oshirish nuqtayi nazaridan juda samarali (eng kamida mikromenejmentdan yaxshiroq).

@islom_urolov

Ancha vaqtdan buyon kanalda yozolmadim. Endi ko'proq yozib turishga harakat qilaman.

Bu yil iqtisodiyot bo'yicha doktorlik (PhD) dasturlariga topshirishni niyat qilyapman. Shu yo'lda tajribalarimni ulashib boraman.

Hozircha Amerika PhD dasturlari haqida qisqacha.

AQShdagi PhD dasturlari boshqa davlatlardan, hatto yevropadan ham tubdan farq qiladi. Birinchidan, aksariyat davlatlarda PhD davomiyligi 3 yil bo'lsa, Amerikada eng kamida 5 yil (iqtisodiyot bo'yicha esa hozir o'rtacha 6 yil) davom etadi. Bundan tashqari, AQShdagi aksariyat PhD dasturlarida o'qish xarajatlari deyarli barcha talabalar uchun universitetlar tomonidan to'liq moliyalashtiriladi; hamda oylik stipendiya va TA/RA ishlari uchun maosh ham to'lanadi. Lekin amerikadagi kuchli PhD dasturlariga qabulda raqobat juda yuqori va kirish nihoyatda qiyin. Yaxshi iqtisodiyot maktablariga qabul darajasi o'rtacha 2 - 3 foiz atrofida bo'ladi. Chunki bu dasturlarda talabalardan yuqori darajadagi akademik yutuqlar va tadqiqot potentsiali talab qilinadi.

To'g'ri, kirish osonroq bo'lgan dasturlar ham bor, lekin bunda iqtisodiyot maktablari unchalik yuqori darajada bo'lmaydi yoki o'qish to'liq moliyalashtirilmaydi.

Omadingniz kelib yaxshi PhD dasturiga qabul qilinsangiz, uni muvaffaqiyatli tamomlash qabul qilinishdan ko'ra bir necha baravar qiyinroq. Birinchi ikki yil huddi magistraturadek bazaviy va mutaxssislik darslari olinadi. Ikkinchi yil so'ngidagi malakaviy o'tish imtihonidan o'ta olsangiz, so'nggi 3-4 yillikda o'z tadqiqot ishingiz ustida ishlashingiz mumkin. Agar o'tish imtihonidan yiqilsangiz, yoki tadqiqotingizni yetarli darajada yoza olmasangiz shunchaki siz bilan xayrlashishadi.

Xullas, bu juda uzoq va mashaqqatli yo'l. Shu sababli, asosan, akademik sohani tanlagan odamlargina PhD dasturlarida o'qishadi. Aks holda, Amerikada bu yo'lni tanlashning muqobil xarajatlari ham ancha yuqori.

@islom_urolov

Amerikadagi o'zim topshirmoqchi bo'lgan 30 ta universitetlar ro'yxatini tuzdim. Bunda universitet joylashgan shahar, topshrilishi kerak bo'lgan hujjatlar, deadline, application fee kabi birlamchi zarur ma'lumotlar va kerakli linklar berilgan.

Magistratura va PhD dasturlariga qabul hujjatlari va jarayoni deyarli bir xil bo'lgani sababli, iqtisodiyot bo'yicha magsitraturaga topshirmoqchi bo'lganlar uchun ham ushbu ro'yxat foydali bo'lishi mumkin.

@islom_urolov

Kanalim uchun ochilgan bot ishlamay qolgan edi. Bot orqali yozishma qilganlarga bugun ushbu link avtomatik yuborilibdi.

Yuborilgan notanish linklarga kirmaslikni so’rayman.

Rahmat

@islom_urolov

To‘qnashuvlar va Din: Ramazon Siyosiy Faollikka Qanday Ta’sir Qiladi?

Ramazon oyi butun musulmon dunyosida ro‘za, ibodat va ijtimoiy marosimlar bilan o‘tadigan muqaddas davr hisoblanadi. Biroq, mening so‘nggi tadqiqotim shuni ko‘rsatdiki, bu oy nafaqat diniy va ijtimoiy hayotga, balki siyosiy va qurolli mojarolarga ham kuchli ta’sir ko‘rsatadi. 1989–2023 yillar oralig‘ida 100 dan ortiq mamlakatlari ma’lumotlarini tahlil qilgan holda, Ramazonda qurolli to‘qnashuvlar musulmon ko‘pchilik davlatlarda 3–7% ga ko‘payishi, fuqarolar norozilik namoyishlari esa deyarli 10% ga kamayishi aniqlandi. Bu o‘zgarishlar diniy motivatsiyalar, tarixiy namunalar va ijtimoiy dinamika bilan bog‘liq.

Qurolli to‘qnashuvlarning ko‘payishida uchta asosiy omil hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Birinchidan, Islom tarixidagi muhim janglar (masalan, Badr jangi va Makka fathi) Ramazonda sodir bo‘lganligi radikal diniy guruhlar uchun “ilohiy chaqiriq” sifatida xizmat qilishi mumkin. Ikkinchidan, Islom shariatiga ko‘ra, jangchilar Ramazonda ro‘zadan tutmaslik imkoniyatidan foydalanib, jismoniy zaifliksiz hujum qilish imkoniyatiga ega. Uchinchidan, qurolli guruhlarni Sun'iy Salohiyat (SS) orqali uch toifaga ajratganimda (radikal diniy, diniy-mo‘tadil va dunyoviy), faqat radikal diniy guruhlarning Ramazonda faolligi sezilarli darajada oshganini topdim. Diniy-mo‘tadil va dunyoviy guruhlarning harakatlari bu oyda o‘zgarishsiz ekanligini aniqladim.

To‘qnashuvlarni kim boshlaganini aniqlash uchun Sun’iy Salohiyat (SS) va Tabiiy Tilni Qayta Ishlash (Natural Language Processing - NLP) texnologiyalaridan foydalandim. 100,000 ga yaqin voqea tavsiflarini tahlil qilib, har bir hodisani “hukumat” yoki “qurolli guruh” boshlaganligini aniqlab chiqdim. Masalan, matnda “hukumat kuchlari qishloqqa bostirib kirib, ikki jangchini yaraladi” yozilgan bo‘lsa, hujum va hodisa hukumat hisobiga yozilardi. Natijada, Ramazonda radikal diniy guruhlar tomonidan boshlangan to‘qnashuvlar keskin ko‘paygani, hukumatlar esa odatdagi faollik darajasini saqlaganligi aniqladim.


Norozilik namoyishlarining kamayishi esa Ramazonning ijtimoiy-ruhiy ta’siri bilan izohlanadi. ~50,000 musulmon bilan o‘tkazilgan so‘rovnomalar shuni ko‘rsatdiki, odamlar bu oyda ibodatga ko‘proq vaqt ajratadi va siyosiy faolligi esa kamayadi. Bundan tashqari, ro‘za tutishning jismoniy charchog‘i siyosiy faollikni kamaytiradi. Masalan, och qolgan odamning ko‘chada namoyishda qatnashish qobiliyati pasayadi.

Bu tadqiqot nega muhim?

Bu tadqiqot natijalari tinchlik tashabbuslari va siyosiy monitoring uchun muhim imkoniyatlar yaratadi. Radikal guruhlar Ramazon oldidan faollashishi mumkinligi sababli, xalqaro tashkilotlar va hukumatlar bu davrda tinchlik kelishuvlarini yana ham jadallashtirishi kerak. Shuningdek, noroziliklar kamaygan paytda hukumatlar fuqarolarning roziligisiz qarorlar qabul qilmasligi uchun fuqarolik jamiyati Ramazonda faollashishi lozim.

Xulosa qilib aytganda, Ramazon nafaqat ruhiy tiklanish, balki jamiyatning siyosiy qiyofasini o‘zgartiradigan kuchli omildir. Radikal guruhlar tarix va diniy motivatsiyalarni suiiste’mol qilsa, oddiy fuqarolar ruhiy o'sish izlaydi. Bu natijalarni tushunish zamonaviy dunyoda mo‘tadillik va barqarorlikni mustahkamlash uchun muhimdir.

Ishchi maqolada batafsil ma'lumot topishingiz mumkin.

@musofir_iqtisodchi

Hurmatli do‘stlar,

Sizni, Illinoys universiteti doktoranti, do’stimiz, Ikromjon Tuhtasunov tomonidan olib borilayotgan ilmiy tadqiqot doirasidagi so‘rovnomada ishtirok etishga taklif qilamiz. Tadqiqot O‘zbekistondagi mahalliy rivojlanish dasturlariga oid fuqarolar fikri va tajribasini o‘rganishga qaratilgan.

So‘rovnomani to‘ldirish 15–20 daqiqa vaqt oladi. Ishtirokingiz evaziga siz $4.50 miqdoridagi mukofot yutib olish imkonini beruvchi qur’ada qatnashishingiz mumkin.

Agar ishtirok etishga rozilik bildirsangiz, so‘rovnomani quyidagi havola orqali boshlashingiz mumkin:
🔗 https://illinois.qualtrics.com/jfe/form/SV_0lmIRsVFBaaECNw

Oldindan rahmat! Sizning ishtirokingiz ushbu ilmiy tadqiqot uchun juda muhim.

Hayit muborak bo’lsin!