Amir Temur qatl qilishdan voz kechgan alloma

Saʼduddin Taftazoniy Amir Temur saroyidagi mashhur ilmiy bahslarda qatnashardi. Bir voqeada uning ustidan shikoyat qilinib, jazolash masalasi koʻtariladi.

Sohibqiron esa bunga rozi boʻlmaydi va shunday deydi: "Qilichim yetmagan oʻlkalarga asarlari kirib ketgan allomani qanday qatl qilaman?" Bu soʻz bir hukmdorning ilm oldidagi hurmatini koʻrsatadi.

Taftazoniy asarlari haqiqatan ham Misrdan Hindistongacha tarqalgan edi.

Saʼduddin Taftazoniy 1322–1390-yillarda Samarqandda yashab ijod qilgan alloma.

#moturidiylik

Ipak bahosida sotilgan boʻz

Imom Zandavistiyning nisbasi Buxoro yaqinidagi Zandana qishlogʻidan olingan. Bu qishloqning oʻz shuhrati bor edi. U yerda toʻqilgan “zandaniychi” nomli boʻz mato Iroq, Fors, Kermon va Hindistonga olib borilib, ipak bahosida sotilgan. Yaʼni alloma dunyoga savdo yoʻllari orqali tanilgan bir qishloqdan chiqqan.

Uning “Ravzatul ulamo” asari esa dastlab sof tasavvufiy kitob boʻlgan, fiqhiy masalalar keyinroq qoʻshilgan.

Imom Zandavistiy 992-yil Buxoro shahrida vafot etgan.

#moturidiylik

Bir faylasuf aytadi:
“Insonning tuban va arzimas bo‘lib qolishi uchun boshqalarning dard-tashvishlariga befarq bo‘lishi kifoya”.

Chunki arzimaslikning asl sababi xudbinlik. Ya’ni xudbin inson faqat o‘z hayoti va o‘z tashvishlari bilan band bo‘lib, o‘zidan tashqaridagi insonlar, ularning dardi va muammolari haqida o‘ylamay qo‘yadi.

#xudbinlik

Burhoniddin Margʻinoniy maqbarasi.

Samarqand, Chokardiza qabristoni.

Oʻn uch yil roʻza tutib yozilgan kitob

Burhoniddin Margʻinoniy (1117–1197) hanafiy fiqhining eng mashhur kitobi "al-Hidoya"ni oʻn uch yil davomida yozgan. Manbalarda aytilishicha, u shu butun muddat mobaynida doimo roʻza tutib turgan. Qizigʻi shundaki, avval u sakkiz jildli katta sharh yozgan edi. Keyin odamlar bunchalik yirik kitobni oʻqimay qoʻyishidan xavotirlanib, uni qaytadan, oʻrtacha hajmda yozib chiqdi. Aynan shu qisqartirilgan variant sakkiz asrdan beri oʻqilib kelmoqda.

Burhoniddin Margʻinoniy Rishtonda tug'ilgan, Margʻinonda ta'lim olgan va Samarqandda faoliyat olib borib, o'sha yerda vafot etgan.

#Allomalar

Bugun ertalab xursandchilik xabari keldi.

O‘tgan oy bo‘lib o‘tgan I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi doirasida misrlik yozuvchi Abbud Mustafo bilan tanishgan edik. Suhbat davomida u arab tilida ko‘plab romanlar yozganini aytdi. Shunda undan Imom Moturidiy haqida ham arab tilida roman yozishini iltimos qilgan edik. U bu taklifni xursandchilik bilan qabul qilib, allomaning hayotiga oid manbalarni so‘ragan edi. Biz unga arab tilidagi kerakli adabiyotlarni yubordik.

Bugun esa u Imom Moturidiy haqidagi romanning dastlabki qoralamasini yozib tugatganini xushxabar qildi.
Demak, endi Imom Moturidiy haqida arab tilida ham roman yaratiladi.

Avval alloma haqida o‘zbek va turk tillarida romanlar nashr etilgan. O‘zbek tilidagi romanni Luqmon Bo‘rixon, turk tilidagisini esa Mursel Gundo‘g‘du yozgan. Keyinchalik turk tilidagi roman Imom Moturidiy markazi (Oybek Sotvoldiyev) tomonidan o‘zbek tiliga tarjima qilindi.

#moturidiy

Chorshanba kuni boshlangan ish

Burhoniddin Margʻinoniyning otasi darsni doim chorshanba kuni boshlar edi. Oʻgʻli ham umr boʻyi shu odatni saqlab qoldi va sababini soʻraganlarga qisqagina javob berardi: "Otam shunday qilar edi".

Keyinchalik u ustozidan eshitgan bir hadisni ham keltirgan: "Chorshanba kuni boshlangan har qanday ish, albatta, tugallanadi".
Kichkina odat, ammo uning ortida ustoz anʼanasiga sadoqat bor.

#allomalar

Mahr oʻrniga kitob

Alouddin Samarqandiy "Tuhfatul-fuqaho" nomli fiqhiy asar yozgan edi. Shogirdi Abu Bakr Kosoniy unga "Badoiʼ as-sanoiʼ" nomli ajoyib sharh bitib, ustoziga taqdim qildi.

Ustoz sharhdan shu qadar mamnun boʻldiki, oʻz qizi Fotimani unga nikohlab berdi va shu kitobni mahr oʻrnida qabul qildi. Shundan beri xalq orasida "ustozining Tuhfasini sharhlab, qizini oldi" degan ibora yuradi.

#allomalar

Farazdaq aytadi: “Agar oliyjanob insonni aldamoqchi bo‘lsang, u seni aldaganingni bilsa ham, o‘zini aldangandek tutadi”.

Ya’ni, olijanob inson ba’zan aldovni sezsa ham, yaxshiligi sababli buni oshkor qilmaydi. Ayniqsa, bu xislat oila mustahkamligi uchun juda muhim hisoblanadi.

#oliyjanoblik

Odob bilan muomala

Umar ibn Abdulaziz bir kuni masjidga kirdi. Masjid qorong‘i bo‘lib, ichida bir kishi uxlab yotgan edi. Umar uni ko‘rmagani sababli oyog‘i bilan turtib yubordi.

Shunda haligi kishi: “Bu nimasi, eshakmisan?” dedi.
Umar unga: “Yo‘q, men Umarman”, dedi.
Umaring mulozimi: “Ey mo‘minlar amiri, u sizni “eshak” deb haqorat qildi”, dedi.
Shunda Umar: “U “Eshakmisan?” deb so‘radi, men esa savoliga javob berdim”, dedi.

Odamlarga ularning xulqi bilan emas, o‘zingning xulqing bilan muomala qil!!

#husnixulq

Uylanmoqchi bo‘lib yurgan paytlarimda o‘zimni dunyodagi "eng kelishgan yigit" deb o‘ylardim. Hozir esa o‘sha paytdagi rasmlarimni ko‘rib, meni tanlagan xotinimga rahmat aytyapman😄

Shuning uchun, hurmatli bo‘ydoqlar, o‘zingizga katta baho berib yubormanglar))

#hayot